اخبار

رادیوفردا: دفتر سلامت روانی و اجتماعی وزارت بهداشت ایران می‌گوید بیش از ۱۲ درصد از شهروندان بزرگ‌سال ایران به «افسردگی» و بیش از ۱۴ درصد از آن‌ها نیز به اختلالات اضطرابی دچار هستند. به گفته این مرکز، آمار کل اختلالات روان‌پزشکی در کشور بیشتر از ۲۳ درصد است.

احمد حاجبی، مدیر کل دفتر سلامت روانی وزارت بهداشت، ۱۸ فروردین ماه به خبرگزاری ایرنا گفته‌‌است «آخرین مطالعه ملی» نشان می‌دهد بیش از ۲۳ درصد شهروندان به یکی از انواع اختلالات روانی مبتلا هستند؛ افسردگی شایع‌ترین اختلال روانی در ایران و جهان است.

علی اسدی، معاون همین سازمان، نیز به خبرگزاری ایسنا می‌گوید «آمار افسردگی به صورت اختصاصی حدود ۱۲.۶ درصد و اختلالات اضطرابی نیز ۱۴.۵ درصد است».

اختلالات ناشی از اضطراب بخشی از اختلالات روانی‌ست و با «نگرانی در مورد آینده» و «ترس از وقایع کنونی» همراه می‌شود؛ این اختلال می‌تواند نشانه‌های فیزیکی داشته باشد، مانند تپش شدید قلب.

آقای اسدی گفته‌است این آمار بر اساس «پیمایش ملی» سال ۱۳۹۰ تهیه شده و افزوده «اینکه در حال حاضر این رقم تغییر کرده یا خیر مشخص نیست».

به گفته این مقام دولتی ایران پیمایش ملی هر پنج‌سال یک‌بار انجام می‌شود و وزارت بهداشت در صدد است در سال ۱۳۹۶ آن را تکرار کند.

آقای اسدی از تصورات «نادرست» موجود در مورد داروهای روان‌پزشکی و ضدافسردگی نیز انتقاد کرده و تاکید کرده با وجود آنکه «وضعیت مراجعه به مشاور برای درمان اختلالات روانپزشکی نسبت به گذشته بهتر شده» ولی «معمولا در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته کمتر است».

به گفته موسسه افسردگی و اختلالات اضطرابی ایالات متحده، حدود ۶.۷ درصد از شهروندان ۱۸ سال به بالای آن کشور دچار «اختلالات افسردگی اساسی» هستند که «دلیل اصلی» ناتوانی‌های فردی و اجتماعی در شهروندان ۱۵ تا ۴۴ سال ایالات متحده است.

بنا بر آمار بنیاد سلامت روان بریتانیا، ۷.۸ درصد از شهروندان آن کشور دچار مجموعه‌ای از اختلالات اضطرابی و افسردگی هستند.

بر اساس آمار اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۴ میلادی ۷.۱ درصد از کل شهروندان ۲۸ کشور، دچار افسردگی بودند که پرتغال با ۱۱.۹ درصد، در صدر قرار داشت.

تقریبا همه جا درصد مبتلایان به افسردگی در میان زنان بیشتر از مردان است؛ در ایران نیز آمار فعلی حاکی‌ست شیوع این بیماری در زنان بیش از ۱۶ درصد و در مردان بیش از ۱۰ درصد است.

مدیر کل سلامت روانی و اجتماعی وزارت بهداشت گفته است «وضعیت اقتصادی، بیکاری و درآمد پایین» از عوامل موثر در بروز افسردگی به‌شمار می‌روند. در عین حال تحقیقات وزارت بهداشت نشان می‌دهد شیوع افسردگی در شهرها بیشتر از روستاهای ایران است و این بیماری میان افرادی که تحصیلات بالاتری دارند در مقایسه با افراد کم‌سواد، کم‌تر است.

صدای آمریکا: محمد حیدری، از روزنامه نگاران قدیمی ایران، روز شنبه ۱۹ فروردین در تهران درگذشت.

فرزند این روزنامه نگار در پیامی در حساب کاربری تلگرام پدرش اعلام کرد که محمد حیدری روز شنبه برای همیشه قلم را زمین گذاشت.

این روزنامه نگار که نام اصلی او محمد اسماعیل حیدرعلی است، روزنامه نگاری را از ۱۵ سالگی در روزنامه خراسان آغاز کرد.

او که سابقه معاونت سردبیری روزنامه اطلاعات در سالهای پیش از انقلاب و سردبیری مجله گزارش را داشت، حدود ۶۰ سال از عمر خود را به روزنامه نگاری پرداخت. تیتر معروف «شاه رفت» در زمان معاونت سردبیری این روزنامه نگار در روزنامه اطلاعات منتشر شد.

محمد حیدری آخرین دبیر سندیکای نویسندگان و خبرنگاران مطبوعات ایران بود.

روشنگری: رییس اورژانس اجتماعی کشور از شناسایی ۷۸۰ نوزاد و کودک مسموم‌شده با موادمخدر طی ۹ ماهه اول سال ۹۵ خبر داد.

حسین اسدبیگی در گفت‌وگو با ایسنا، ادر این باره افزود: به طور کلی کودکانی که از مادر معتاد متولد می‌شوند و یا در خانه توسط والدین به آنها مواد یا داروهای ترک اعتیاد خورانده می‌شود و یا آنکه خودشان به صورت تصادفی اقدام به مصرف این مواد می‌کنند، «مسموم به موادمخدر» نامیده می‌شوند.

وی تصریح کرد: در سال گذشته جلسات متعددی با وزارت بهداشت داشتیم و از آنها خواستیم در مراکز درمانی و بیمارستان‌ها وقتی اطفال و نوزادان مسموم شده با موادمخدر و یا داروهای ترک اعتیاد مراجعه کردند، آنها را به اورژانس اجتماعی استان گزارش دهند تا همکاران ما مورد را بررسی قرار داده و در صورت نیاز اقدامات قضایی و قانونی را انجام و با نظر قاضی برای آن نوزاد و یا کودک تعیین تکلیف شود که کفالت آن به بهزیستی سپرده شود یا با خانواده برخورد شود، این در حالی است که ممکن است مسومیت تصادفی ایجاد شده باشد و با پیگیری، مساله فیصله پیدا کند.

رییس اورژانس اجتماعی کشور در ادامه با بیان آنکه طی ۹ ماهه سال ۹۵، ۷۸۰ نوزاد و کودک مسموم با موادمخدر شناسایی شدند، تصریح کرد: تمامی این ۷۸۰ نفر، از طریق گزارش‌های بیمارستانی شناسایی نشدند بلکه افراد و نهادهای مختلف همچون مراکز قضایی، انتظامی، اقوام و… در ارائه این گزارش‌ها سهیم بودند.

اسدبیگی ادامه داد: ۵۳۳ نفر از آنها از طریق مراکز درمانی به اورژانس اجتماعی گزارش داده شدند این در حالی است که از این ۷۸۰ نفر ۳۹۲ نفر دختر و ۳۸۸ نفر پسر بودند.

وی ادامه داد: در بین این ۷۸۰ نفر، ۳۸۴ نوزاد با مسومیت با موادمخدر (معتاد) به دنیا آمده بودند.

رییس اورژانس اجتماعی کشور ادامه داد: با دستور قضایی ۲۸۱ نفر از این کودکان و نوزادان به بهزیستی ارجاع و تحویل داده شدند و ۴۵۰ مورد آنها به خانواده بازگردانده شدند و کفالت ۳۶ نفر آنها نیز به علت عدم صلاحیت والدین به اقوامشان واگذار شد و ۱۳ مورد آنها نیز فوت شدند.

اسدبیگی ادامه داد: البته بسیاری از آنهایی به بهزیستی تحویل داده می‌شوند این در حالیست که به علت مراجعه متعدد والدین به قاضی، نهایتا قاضی برای آنها حکم برگشت به خانواده را صادر می‌کند و علت این امر آن است که یا خانواده متنبه شده یا قاضی به طور متوقت کفالت کودک را به بهزیستی واگذار کرده تا خانواده وی اصلاح شوند.

وی تصریح کرد: به همین دلیل قطعی نیست که از این تعداد ۲۸۱ نفر همگی آنها کاملا تحت نظر بهزیستی باشند، بلکه بسیاری از آنها به خانواده‌هایشان بازگردانده می‌شوند.

رییس اورژانس اجتماعی کشور همچنین آمار ۷۸۰ نفر کودک و نوزاد مسموم به موادمخدر را طی یک سال بالا دانست و در این میان آمار ۳۸۴ نوزاد متولد شده با مسمومیت موادمخدر را نیز آمار بسیار بالایی عنوان کرد.

اسدبیگی همچنین خاطرنشان کرد: ممکن بود تعداد کمی از نوزادان معتاد که از مادران معتاد متولد شده بودند، توسط مادرانشان که برخی از آنها کارتن خواب هستند به فروش می‌رسیدند که با نظارت اورژانس اجتماعی از این مساله جلوگیری شد.

وی ادامه داد: در حال حاضر اصلا آماری از فروش نوزادان و کودکان در دست نداریم زیرا این موضوع جرم است و قاضی و نیروی انتظامی این مساله را پیگیری می‌کند و اورژانس اجتماعی بهزیستی آنقدر نیروی انسانی و وقت ندارد که این مساله را پیگیری کند این در حالی است که مسوولیتی نیز در این حوزه نداریم؛ حتی اگر در این خصوص اتفاقی بیفتد ممکن است ما را مجرم بدانند و مدعی شوند وقتی مسولیتی در این خصوص ندارید چرا دنبال این مسئله رفتید.

رییس اورژانس اجتماعی کشور تاکید کرد: کودک فروشی، مساله قضایی و جنایی است و به بهزیستی ارتباطی ندارد.

اسدبیگی درخصوص آمارهای استانی کودکان مسموم با موادمخدر طی ۹ ماهه سال ۹۵ گفت: چهار استانی که بیشترین آمار نوزادان مسموم با موادمخدر داشتند، به ترتیب تهران، کرمان، کرمانشاه و خراسان‌جنوبی بودند.

وی خاطرنشان کرد: جالب است که در شش ماهه اول سال ۹۵ از ۷۷ موردی که در استان کرمانشاه گزارش مسمومیت کودک و نوزاد با موادمخدر را داشتیم، ۶۰ مورد آنها مسومیت با متادون (داروی ترک اعتیاد) والدین را تجربه کرده بودند، این در حالی است که طی ۹ ماهه سال ۹۵، ۱۰۷ مورد مسومیت با موادمخدر کودکان و نوزادان از استان کرمانشاه گزارش شده است.

رییس اورژانس اجتماعی کشور درخصوص مسمومیت با مشروبات الکلی نیز اظهار کرد: گزارشی از مسمومیت با مشروبات الکلی نداشتیم اما با این حال ممکن است این مسمومیت وجودداشته باشد اما به علت آنکه گزینه الکل را به صورت مجزا نداریم، تعداد کمی هم که گزارش شده، جزو سایر آمارها به حساب آمده است.

اسدبیگی درخصوص تجزیه و تحلیل مسمومیت کودکان و نوزادان توسط انواع موادمخدر گفت: بسیار دشوار است که بخواهیم میزان و نوع مسمومیت‌ها را به ترتیب در موادمختلف احصاء کنیم زیرا موارد قانونی متعددی مانع این مساله است و ممکن است بیمارستان، اصلا به ما گزارش ندهد که این کودک یا نوزاد با چه نوع موادی مسموم شده است.

وی ادامه داد: به همین دلیل تجزیه و تحلیل آماری مسمومیت نوزادان و کودکان براساس نوع موادمخدر امر بسیار دشواری است اما بیشترین ماده‌ای که منجر به مسمومیت کودکان و نوزادان می‌شود به طور کلی متادون و تریاک است این در حالی است که این مساله نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری دارد.

عصرایران: بانوان اعزامی به مسابقات آزاد چین به دلیل عدم رعایت شئونات اسلامی یک سال محروم شدند.

به گزارش عصرایران، کمیته انضباطی فدراسیون بولینگ، بیلیارد و بولس اعلام کرد بانوان اعزامی به مسابقات آزاد چین به دلیل عدم رعایت شئونات اسلامی به مدت یک سال از حضور در تمامی مسابقات داخلی و خارجی محروم می‌شوند.

این کمیته همچنین اعلام کرد اسامی متخلفان متعاقبا و به صورت کتبی به هیات‌های استانی مورد نظر اعلام خواهد شد.

دویچه‌وله: منطقه هشت بنگله در مسجد سلیمان صحنه تیراندازی از داخل دو پژو و پراید به خودروی دیگر بوده است. فرماندار این شهرستان اختلاف‌های سیاسی، امنیتی و طایفه‌ای را منتفی دانست. در یک جایگاه سی‌ان‌جی نیز انفجاری روی داده است.

شهر مسجد سلیمان در شامگاه شنبه پنجم فروردین شاهد یک درگیری مرگبار مسلحانه و انفجار در جایگاه سی‌ان‌جی بود. تیراندازی از داخل دو پراید و پژو به سوی یک خودروی دیگر در منطقه هشت بنگله به کشته شدن یکی از سرنشینان خودروی مقابل انجامید.

مقتول مردی ۳۰ ساله است. سرنشین دیگر خودرو نیز به شدت مجروح شده و وضعیت وخیمی دارد. تبادل آتش حوالی ساعت ۲۱:۳۰ شب روی داده است.

علیرضا گرویی، فرماندار مسجد سلیمان در توضیح ماوقع به خبرگزاری ایسنا گفته که این درگیری اختلافات سیاسی، امنیتی و طایفه‌ای نبود: « ظاهرا دو خودروی پراید و پژو که یکی از طرفین اختلاف بوده‌اند، خودروی دیگر را شناسایی و طی تعقیب و گریز اقدام به تیراندازی کرده‌اند.»

به گفته گرویی، نیروی انتظامی توانسته در تعقیب خودروهای ضارب، صاحب پراید و یکی از ضاربان را دستگیر کند. او بدون ذکر جزییات، عنوان کرده که سرنخ‌های قابل توجهی از این نزاع به دست آمده است.

مسجد سلیمان در ۱۲۰ کیلومتری شمال شرقی اهواز قرار دارد.

چند ساعت پیش از این درگیری مسلحانه، انفجاری در جایگاه CNG در مسجد سلیمان روی داد. انفجار به زخمی شدن ۵ نفر منجر شده و علت امر هنوز روشن نیست.

این جایگاه مقابل ساختمان فرمانداری مسجد سلیمان قرار دارد.

خبرگزاری ایرنا به نقل از یک “منبع آگاه” نوشته که در این انفجار سه خودروی حاضر در جایگاه آسیب دیده‌اند. این منبع احتمال داده که نقص فنی و عدم رعایت نکات ایمنی در حین سوخت‌گیری موجب حادثه شده است.

رادیوفردا: در آخرین روزهای سال جاری خورشیدی «گزیده نتایج سرشمار عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» از سوی مرکز آمار ایران منتشر شد. هر چند هنوز همه آمار نتایج سرشمار عمومی نفوس و مسکن منتشر نشده اما همین گزیده آماری نیز دارای نکات قابل توجهی است و روندهای بلند مدت ساختار جمعیتی ایران -که تاثیر به‌سزائی بر عرصه اقتصادی و سیاسی دارد- را به تصویر می‌کشد. برای مثال دگرگونی‌های جمعیتی دارای پیامدهای مهمی برای بازار کار ایران یا بازار مسکن و بازار آموزش خواهد بود. عرصه فرهنگی و سیاسی نیز طبیعتا از این دگرگونی جمعیتی تاثیر خواهد پذیرفت چه سبک زندگی و خواسته‌های سیاسی با توجه به ساختار جمعیت و متغیرهایی از جمله افزایش نسبت شهرنشینی و گسترش سواد دگرگون خواهد شد.

رشد جمعیتی و دگرگون‌شدن ساختار آن از قابل‌مشاهده‌ترین نمودهای اجتماعی در تاریخ تحول اجتماعی قرن اخیر ایران است. جمعیت ایران كه در سال‌های میانی دهه ۳۰ خورشیدی، حدود ۱۳ میلیون نفر بود، اما ۶۵ سال بعد به حدود ۸۰ میلیون نفر افزایش یافته است. افزایش و تغییر ساختار آن كه خود معلول عوامل گوناگون و بسیاری بود، و همچنین دارای پیامدهای بسیار پر اهمیتی خواهد بود. چه، در جوامعی همچون جامعه ایران ـ كه رشد اقتصادی معمولا كند و برون‌زاست ـ افزایش جمعیت مي‌تواند- در شرایط خاصی- به‌عنوان انگیزه افزایش تولید، كاركرد مثبتی داشته باشد. اما اگر امكانات اجتماعی و اقتصادی همگام با فزونی جمعیت افزایش نیابد، سرانه رفاه عمومی كاهش می‌یابد. به همین دلیل افزایش جمعیت به معنی شرایط و چالش‌های جدیدی است. افزایش جمعیت در شرایط خاص ایران به معنی مشكلات تازه‌ای بود، چرا كه اگر جمعیت جوان نتواند به وسیله آموزش و پرورش و اشتغال به نیروی كار مولد تبدیل شود زمینه‌ساز عدم تعادل‌های اقتصادی همچون كاهش درآمد سرانه، كاهش اشتغال، شكاف طبقاتی و فقر خواهد بود. عوارض چنین مشكلاتی در عرصه روابط اجتماعی بسیار بغرنج و پیچیده است.

نخستین نکته کلیدی این آمار کاهش نرخ افزایش جمعیت است. دومین نکته کلیدی این آمار جمعیت نشان از کاهش اندازه خانوار-کاهش شمار اعضای خانوار- دارد. میزان شهرنشینی سومین نکته کلیدی است که بیان دگرگونی آرام ولی عمیق جامعه ایران است. نرخ باسوادی جمعیت نزدیک ۹۴ درصد است. افزایش میانگین سن جمعیت نیز نکته کلیدی دیگری است که نشان از دگرگونی ساختار جمعیتی ایران دارد.

نخستین نکته کلیدی این آمار کاهش نرخ افزایش جمعیت است. توضیح این که علیرغم کوشش حاکمیت برای افزایش نرخ جمعیت، نرخ جمعیت پنج سال اخیر(۱۳۹۱-۱۳۹۵) نسبت به پنج سال پیش از آن(۱۳۸۵-۱۳۹۰) کاهش یافته است. به زبان دیگر علیرغم سیاست‌های عوامگرایانه حاکمیت در ده سال گذشته، نرخ رشد جمعیت ایران به کمترین میزان آن در ۶۰ سال اخیر رسیده است. چنین روندی محصول عواملی مانند دگرگونی سبک زندگی، دگرگونی مناسبات اقتصادی، شهرنشینی و افزایش سواد و عوامل دیگری است.

دومین نکته کلیدی این آمار جمعیت نشان از کاهش اندازه خانوار-کاهش شمار اعضای خانوار- دارد. به گونه‌ای که میانگین اندازه خانوار در سال جاری خورشیدی به ۳.۳ نفر رسید، حال آنکه میانگین اندازه خانوار در سال ۱۳۵۵ خورشیدی ۵ نفر بود. كاهش حجم خانواده دارای پیامدهای قابل‌توجهی خواهد بود. ازجمله این‌كه فعالیت‌های درون خانه زنان كاهش یافته، کار بیرون از خانه افزایش و اوقات فراغت نیز اعضای خانواده بیشتر میشود. دگرگونی اندازه خانوار-که خود معلول دگرگونی سبک زندگی است- به دگرگونی فرهنگی را دامن خواهد زد.

میزان شهرنشینی سومین نکته کلیدی است که بیان دگرگونی آرام ولی عمیق جامعه ایران است. نسبت شهرنشینی در سال ۱۳۵۵ خورشیدی نزدیک به ۳۱ درصد بود، در سال‌های پایانی حکومت پیشین به ۴۷ درصد و اینک به ۷۴ درصد رسیده است. افزایش تعداد شهرها (از ۲۰۱ شهر در سال ۱۳۳۵ به ۱۲۴۵ شهر در سال ۱۳۹۵) و هم چنین تراكم جمعیت در شهرهای قدیمی، موجب گسترش دامنه شهرنشینی شده است. گسترش شهرنشینی دارای تاثیرات قابل توجهی بر ساختار خانواده و همچنین توزیع نقش‌های اعضای آن خواهد بود. غلبه شهرنشینی بر ساخت جمعیت و خانوار به این معنی است كه خانواده – به عنوان یک واحد اجتماعی- كه در جامعه‌ی سنتی ـ كشاورزی، واحد تولید و مصرف بود، به واحدی مصرف كننده تبدیل می‌شود. بدین ترتیب اعضای خانواده در سازمان‌های تولیدی خارج از خانواده، نقش جدیدی را به عهده می‌گیرند. در نتیجه كار پنهان و غیر دست‌مزدی گذشته زنان در خانه، رفته رفته جای خود را به كار دستمزدی بیرون از خانواده خواهد داد. در چنین شرایطی نیروی کار زنان اگر تا دیروز در چارچوب نظام خانواده نقش آفرین بود، به تدریج بخش رسمی جامعه را که بخش آشکار جامعه است، تحت الشعاع قرار می‌دهد.

دگرگونی اجتماعی در یك نقطه معین جغرافیایی مي‌تواند به دیگر نقاط منتقل شود. تأثیر یكپارچگی جغرافیایی ـ جمعیتی بر اموری همچون زبان، فرهنگ، رسوم و عادات و وجدان و رفتار جمعی انكارناپذیر است.

تا صدسال پیش، نقاط گوناگون جغرافیای ایران اغلب به شكل جوامع و جزایری جدا و تک افتاده از یكدیگر بودند. با افزایش جمعیت و در نتیجه بالا رفتن تراكم جمعیتی و به دنبال آن افزایش و گسترش شهرها، به‌تدریج بر یكپارچگی جغرافیایی افزوده شد. استفاده از وسایل جدید ارتباطی بر این فرایند، تأثیر مثبتی داشت. به‌گونه‌ای‌كه بر یكپارچگی اجتماعی افزوده شد. در چنین شرایطی دگرگونی اجتماعی در یك نقطه معین جغرافیایی مي‌تواند به دیگر نقاط منتقل شود. تأثیر یكپارچگی جغرافیایی ـ جمعیتی بر اموری همچون زبان، فرهنگ، رسوم و عادات و وجدان و رفتار جمعی انكارناپذیر است.

افزایش نرخ باسوادان در سال ۱۳۵۵ نرخ باسوادی جمعیت (شش سال و بیش از آن) کمی بیش از ۶۵ درصد بود که در سال جاری خورشیدی به بیش از ۸۷ درصد رسیده است. نرخ باسوادی جمعیت( ۴۹-۱۰) اما از این هم بیشتر است و نزدیک ۹۴ درصد است.

افزایش میانگین سن جمعیت نیز نکته کلیدی دیگری است که نشان از دگرگونی ساختار جمعیتی ایران دارد. با افزایش سن جمعیت و تغییر هرم سنی جمعیت به سمت میان‌سالی و سالمندی، تغییرات قابل توجهی در بازار کار و همچنین سایر متغیرهای اقتصادی مانند هزینه‌های درمانی جامعه و هزینه بیمه‌های اجتماعی به وقوع خواهد پیوست. کاهش شمار نیروی کار و افزایش وابستگی سالمندان به بیمه‌های اجتماعی از جمله پیامدهای افزایش میانگین سن جمعیت جامعه خواهد بود. همچنین به دنبال سالمند شدن جمعیت برخی از چالش‌های اجتماعی مانند شکاف بین نسلی افزایش خواهد یافت.

نتیجه‌گیری

تازه‌ترین آمار جمعیتی ایران به‌طور میانگین نشان از کاهش نرخ افزایش جمعیت، کوچک شدن اندازه خانواده (کاهش شمار اعضای آن)، افزایش شهرنشینی و تعداد شهرها، و سطح سواد و افزایش میانگین سن جمعیت است. با دگرگونی ساختار جمعیت ایران، دگرگونی در مناسبات فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی اجتنتاب‌ناپذیر خواهد بود. این پیامدها، به اعتبار ساختاری بودن دگرگونی‌هایی که از آن یاد شد، البته خود را در عرصه‌های گوناگون، به تدریج نشان خواهد داد.

—————————————————————

یادداشت‌ها و مقالات، آرای نویسندگان خود را بازتاب می‌دهند و بیانگر دیدگاهی از سوی رادیو فردا نیستند.

داده باز ایران: ما که هستیم؟

پایگاه داده باز ایران ابتکار مشترک افراد و سازمان‌هایی است که به موضوع داده باز و شفافیت علاقه‌مندند. اسمال مدیا (Small Media Foundation) با همکاری Development Seed این پایگاه را طراحی کرده است. پایگاه داده باز ایران مشتاق گسترش دامنه اعضای خود است، اگر به موضوع داده باز علاقه‌مندید لطفا با ما تماس بگیرید!‌

داده باز چیست؟

به زبان ساده و همانگونه که Open Data Institute تعریف می‌کند، داده باز داده‌ای است که «همه بتوانند به آن دسترسی داشته‌ باشند، از آن استفاده کنند و به اشتراک بگذارند». Open Knowledge International کتاب راهنمایی در مورد داده باز منتشر کرده و در آن توضیح می‌دهد که داده در صورتی باز به حساب می‌آید که از سه اصل اساسی زیر تبعیت کند:

در دسترس باشد، با هزینه‌ای معقول برای باز تولید آن.
استفاده و توزیع مجدد آن امکان‌پذیر باشد، به این معنی که مجوز آن اجازه‌ی استفاده و توزیع مجدد آن را بدهد.
امکان مشارکت همگانی داشته باشد، به این معنی که استفاده، استفاده مجدد و توزیع دوباره داده‌ها محدودیتی نداشته باشد.

چرا پایگاه داده باز ایران؟

سازمان‌های دولتی و غیردولتی در ایران در همه سطوح -شهری، استانی و ملی- داده‌های عمومی فراوانی منتشر می‌کنند. اما در بسیاری از مواقع این داده‌ها به راحتی در دسترس نیستند: یا در فرمت‌های غیرقابل دسترس مانند پی‌دی‌اف یا عکس عرضه شده‌اند،‌ یا در پس لایه‌های مختلف وبسایت‌های رسمی آمده‌اند یا اصلا در قالب دیجیتال عرضه نشده‌اند.

پایگاه داده باز ایران قصد دارد داده‌های دولتی و غیردولتی را در یک جا جمع کرده و آن‌ها را در قالب‌هایی که با ماشین قابل خواندن باشند (مانند CSV یا JSON) در یک کانون مرکزی ارائه دهد. هدف ما این است که به پایگاه آنلاین معتبر داده برای محققان، خبرنگاران و شهروندان ایرانی تبدیل شویم؛ و معتقدیم وجود چنین پایگاهی به افراد کمک می‌کند تا عملکرد و سیاست‌های دولت خود را بهتر درک کنند.

باز و رایگان بودن داده یکی از ویژگی‌های کلیدی دولت پاسخگو و مسئول است. در این مسیر، پایگاه داده باز ایران امیدوار است بتواند حوزه‌هایی را که مسئولان ایرانی می‌توانند شفافیت فعالیت‌های خود را بالا ببرند، برجسته کند. این کار با در اختیار عموم گذاشتن داده و دسترسی راحت به داده‌ها ممکن است.

روش کار ما چیست؟

یک پایگاه داده باز، خود نیز باید باز باشد. یکی از ویژگی‌های برجسته پایگاه داده باز ایران این است که همه‌ی فرآیند تکنولوژی و معماری پلتفرم آن بر روی گیت‌هاب به صورت عمومی قابل دسترس است. کدهای سایت در اینجا در دسترس است، مشخصات داده‌ها و همه اطلاعات در مورد داده‌های موجود را نیز اینجا می‌توان دید.

روش جمع‌آوری و تمیز کردن داده (که به آن اصطلاحا تمیزکاری داده یا data ingest می‌گوییم) به ماهیت مجموعه داده بستگی دارد. در برخی موارد ممکن است که اسکریپت خودکار (Automated Script) طراحی کنیم تا کار را برای ما انجام دهد. کد همه اسکریپت‌هایی که طراحی می‌کنیم اینجا در دسترس خواهند بود.

برای به دست آوردن داده‌هایی که در فرمت‌های ناخوانا و پیچیده در دسترس هستند نیز از ابزارهای مختلف استفاده می‌کنیم. به عنوان مثال، برای داده‌هایی که به صورت پی‌دی‌اف عرضه شده‌اند در حال حاضر از Tabula استفاده می‌کنیم که فرایندی دستی است.

راه‌های مختلفی برای مشارکت در پروژه وجود دارد:

مجموعه داده‌های خود را منتشر کنید: اگر داده‌های تمیز شده دارید و می‌خواهید آن‌ها را منتشر کنید، می‌توانید آن‌را برای ما بفرستید. لطفا به همراه داده‌های خود، روش جمع آوری داده‌ها را نیز که برای تمیز کردن داده‌ها استفاده کرده‌اید، بفرستید.

مجموعه داده پیشنهاد دهید:‌ دنبال مجموعه داده‌ای هستید و این‌جا پیدایش نمی‌کنید؟ اگر مجموعه داده‌ای سراغ دارید که فکر می‌کنید باید در پایگاه داده باز ایران در دسترس باشد، لطفا آن را به ما پیشنهاد دهید. اگر مجموعه داده جالب باشد، آن را در لیست کارهایمان می‌گذاریم.

کد تمیزکاری داده (ingest code) بنویسید: اگر برنامه‌نویس هستید و می‌خواهید در نوشتن کد تمیزکاری داده به ما کمک کنید، لطفا با ما تماس بگیرید!‌

از ما حمایت کنید: در حال حاضر اسمال مدیا حامی پایگاه داده باز ایران است، اما دوست داریم حامیان مالی خود را گسترش دهیم. اگر می‌توانید کمک کنید، لطفا با ما تماس بگیرید!‌
تماس با ماما را در گیت‌هاب پیدا کنید

بی‌بی‌سی: حسین قاضیان جامعه شناس
همین اولین روز سال که همه دوست دارند شاد باشند، خبر دادند ما ملت شادی نیستیم. اعلام شد که یک موسسه معتبر زیر نظر سازمان ملل گزارش داده است مردم ایران در میان ۱۵۵ کشور جهان، از نظر شاد بودن در رتبه‌ ۱۰۸ قرار دارند.

احتمالاً بیشتر ما ایرانی‌ها به سرعت این نوع گزارش‌ها را می‌پذیریم. نه فقط به این دلیل که منبعی معتبر در ارتباط با سازمان ملل آن را اعلام کرده است، بلکه شاید به این دلیل که نه خودمان خیلی شاد هستیم نه شادی چندانی در میان مردم و در جریان زندگی عمومی مشاهده می‌کنیم.

اما خیلی هم غمگین نباشید. ما از نظر شادی در رده صد و هشتمین کشور جهان نیستم. خبر خوب این است که این گزارش مربوط به «شادی» نیست. اما زود هم خوشحال نشوید و شادی نکنید. خبر بد این است که بدبختانه این گزارش در باره «خوشبختی» است. درست است که این گزارش نمی‌گوید ما شاد هستیم یا نیستیم، اما می‌گوید کشور ما از نظر سطح خوشبختی و رضایت از زندگی در رده صد و هشتمین کشور جهان قرار دارد. یعنی که در مقیاس جهانی چندان احساس خوشبخت نمی‌کنیم.

شادی و خوشبختی و یک اشتباه

چرا شادی و خوشبختی در این جا اشتباه گرفته شده‌اند؟ این اشتباه از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ چرا این اشتباه در سال‌های اخیر در رسانه‌‌های فارسی زبان به تکرار بازگو می‌شود؟

مشکل از یک سوء‌تفاهم زبانی ریشه می‌گیرد. گزارشی‌هایی مانند آن چه چند سالی است تحت عنوان World Happiness Report منتشر می‌شود، در فارسی به شکل گزارش جهانی «شادی» ترجمه شده است. در گام نخست، خیلی هم بیراه نیست. چون اولین معنای happiness در زبان انگلیسی شادی است. اما مشکل از آن‌جا شروع می‌شود که happiness در انگلیسی معنای رایج دیگری هم دارد: خوشبختی یا سعادت.

بیشتر بخوانید:

رتبه‌بندی شادی ملت‌های مختلف؛ نروژ اول، ایران ۱۰۸

نتیجه یک نظرسنجی درباره بهترین کشورهای جهان؛ سوئیس اول، ایران هفتاد و نهم

رتبه‌بندی کیفیت زندگی در شهرهای جهان؛ ‘وین اول، تهران ۱۹۹’

معنای اول happiness بیانگر نوعی احساس است؛ احساس خوشایندی که ما آن را در فارسی با کلماتی مثل خوشی، خوشحالی، شادکامی، سرخوشی، شعف و به صورت ساده با همان تعبیر شادی بیان می‌کنیم. این احساس، واکنشی است هیجانی – عاطفی به اتفاق خوشایندی که در درون خود تجربه می کنیم و اغلب هم آن را با لبخند، خنده یا احساس لذت و هیجان بروز می‌دهیم. در این معنا، شادی در در مقابل غم و ناراحتی قرار می گیرد.

معنای دوم مربوط به یک احساس آنی نیست؛ مربوط به برش کوتاهی از احساسات ما در آن لحظه نیست؛ مربوط است به ارزیابی کلی ما از زندگی خودمان؛ مربوط است به میزان رضایتی که از زندگی خود داریم، و این که خود را در زندگی تا چه اندازه خوشبخت یا سعادت‌مند می دانیم.
Image caption مردم جمهوری آفریقای مرکزی آخرین کشور جهان از نظر سطح خوشبختی‌ بوده‌اند

گزارش خوشبخت‌های جهان

دست بر قضا World Happiness Report هم در باره شادی نیست. بلکه در باره خوشبختی است. این گزارش بر مبنای پیمایش جهانی موسسه گالوپ تنظیم می‌شود. در این پیمایش به مردم گفته می‌شود یک نردبان ۱۰ پله‌ای را در نظر بگیرند و فکر کنند که بهترین وضعیت زندگی در پله ۱۰ این نردبان قرار دارد و بدترین وضعیت زندگی در پایین‌ترین پله آن. سپس از آن‌ها پرسیده می‌شود که خود شما فکر می‌کنید در حال حاضر در کجای این نردبان زندگی قرار دارید.

مردم ایران به طور میانگین گفته‌اند که احساس می‌کنند بین پله ۴ و ۵ (۴/۶۹۲) قرار دارند. نروژی‌ها که این پیمایش نشان می‌دهد خوشبخت‌ترین مردم جهان‌اند گفته‌اند (به طور متوسط) خود را بین پله ۷ ۸ احساس می‌کنند و مردم جمهوری آفریقای مرکزی که آخرین کشور جهان از نظر سطح خوشبختی‌ بوده‌اند خود را بین پله ۲ و۳ احساس می‌کرده‌اند.

همان طور که می‌بنید، در این جا وضعیت کلی زندگی که مخلوطی است از میزان رضایت فرد از آسایش و رفاه و سلامتی خود مورد پرسش قرار گرفته است نه میزان شاد بودن در زندگی.
حق نشر عکس Getty Images
Image caption بر مبنای احساسات مثبت، شاد‌ترین کشورهای جهان همان‌ها نیستند که خوشبخت‌ترین ها به حساب آمده‌اند

آیا خوشبخت‌ها شاد هستند؟

اما آیا همه‌ خوشبخت‌ها شادند و آن‌ها که کمتر خوشبخت‌ هستند، غمگین‌اند؟

در همین نوع از پژوهش‌ها، برای اندازه‌گیری شادی از معیارهایی متفاوت از سنجش خوشبختی استفاده می‌شود. موسسه گالوپ در کنار سنجش خوشبختی، عواطف و احساسات را هم در سطح جهانی می‌سنجد، هم احساسات مثبت هم احساسات منفی.

احساسات مثبت شامل لبخند زدن، خندیدن، کار هیجان انگیزی انجام دادن، کیف کردن، استراحت کردن می‌شود و احساسات منفی شامل عصبانیت، اضطراب، نگرانی، احساس غم و درد.

بر مبنای احساسات مثبت، شاد‌ترین کشورهای جهان همان‌ها نیستند که خوشبخت‌ترین ها به حساب آمده‌اند. گزارش سال ۲۰۱۶ موسسه گالوپ نشان می‌دهد که شادترین مردم در پاراگوئه، گواتمالا، هندوراس و چهار کشور دیگر آمریکای مرکزی و لاتین در کنار ازبکستان، اندونزی و سوئیس زندگی می‌کرده‌اند.

غمگین‌ترین مردم اما در کشورهای متنوع‌تری به سر می‌برده‌اند. در راس این کشورها سوریه قرار داشته است و پس از آن کشورهایی مثل ترکیه، نپال، گرجستان، صربستان و عراق قرار می‌گیرند. اما وقتی به فهرست کشورهای خوشبخت جهان نظری بیاندازیم، ترکیه، نپال و صربستان در یک پنجم بالای جدول خوشبخت‌ها قرار دارند.

به این ترتیب، گویی احساس شادی و غم رابطه مستقیمی با خوشبختی ندارند. پس حالا اگر جزو خوشبخت‌ها نیستیم، شاید هنوز بتوانیم جزو شادها قرار بگیریم.

کلمه: چکیده :خودش را «گل‌بانو» معرفی می‌کند. بر سر گذری در محله حسین‌آباد تهران با فاصله از دیگر کارگران مرد، ایستاده است. چادر رنگ و رو رفته بر سر دارد و منتظر است. می‌گوید: « منتظرم تا کسی کارگر خانه بخواهد. نظافت می‌کنم. در و دیوار تمیز می‌شویم. از همین کارها…

کلمه-نرگس نامدار: اگر دیدن کارگران مرد که صبح‌های زود بر سر چهارراه‌ها یا سر گذرها ایستاده‌اند تا وانتی توقف کند و صدای‌شان کند برای کارگری عادی شده، اما دیدن زنانی که با چند قدم فاصله از آنان به انتظار برای کار ایستاده‌اند کاملا دور از انتظار است.

حتی برای اولین بار که دیده شدند به ذهن هم خطور نکرد که شاید در انتظار کارفرمایی هستند که برای کار روزانه به دنبال کارگر می‌گردد.

کارگرانی که برای معیشت، این روزها در جست‌وجوی کارند و نان را روزانه به دست می‌آورند. برای آنان بیمه و حق بازنشستگی شوخی بیش نیست. مرزهای فلاکت و فقر از همه اینها گذشته است.

خودش را «گل‌بانو» معرفی می‌کند. بر سر گذری در محله حسین‌آباد تهران با فاصله از دیگر کارگران مرد، ایستاده است.

چادر رنگ و رو رفته بر سر دارد و منتظر است. می‌گوید: « منتظرم تا کسی کارگر خانه بخواهد. نظافت می‌کنم. در و دیوار تمیز می‌شویم. از همین کارها دیگر…»

ـ «مردم از کجا بدانند تو کارگری؟ اول به نظر می‌رسید منتظر تاکسی باشی»

می‌گوید: «همانطور که خودت فهمیدی. چند روز که رد شوند و مرا اینجا ببینند می فهمند منتظر کارم. این روزها همه دنبال کارگر خانه می‌گردند. پیدا که نکنند دنبال امثال من می‌آیند.»

ـ «در این چند روز هر روز رفتی سر کار؟»

می‌گوید: « هر روز که نه. ولی چند نفری ازم پرسیدند که کارگر هستم یا نه؟ اینجا محله اعیانی است و معمولا خانه‌ها کارگر می‌خواهند. بسیاری از مردم سر کار می‌روند برای همین روزهای آخر سال مجبور به خانه تکانی هستند.»

می‌پرسم: «چطور جرات می‌کنی به خانه‌ای بروی که نمی‌شناسی؟ به چه اعتباری؟»

خلاصه جواب می‌دهد: «وقتی سه تا بچه گرسنه داشته باشی و شوهری علیل که نمی‌تواند کار کند این حرفها برایت مسخره می‌شود. شب عیدی هیچی ندارم.»

شوهرش سرایدار یک آپارتمان مسکونی بوده اما بر اثر تصادف از ناحیه کمر و لگن دچار شکستگی شدید شده، علاوه بر اینکه بیش از سه هفته هم در کما بوده. بعد از آن دیگر نمی‌تواند کارهای سنگین انجام دهد. از خانه و کار جواب‌شان کردند. الان در یک اتاق استیجاری در باقرآباد تهران زندگی می‌کنند. دختر ۱۳ ساله که اولین بچه است هم درس می‌خواند و هم از پدرش مراقبت می‌کند. مجبور شده‌اند بچه دوم‌شان را به شهرستان نزد اقوام بفرستند تا کمی از خرج‌شان کاسته شود و سومی هم کلاس اول می‌خواند.

این خلاصه زندگی زنی بود که این روزها در گذرگاهی در تهران به انتظار کار ایستاده است.

نگاه‌تان را این روزها دقیق کنید بر سر جاهایی که کارگران به انتظار ایستاده‌اند، در همان حوالی زنان کارگر را هم می‌بینید. پدیده‌ای که روزگار بر دامن پایتخت نشانده است.

نسیم، اما بسیار جوان‌تر از گل‌بانو است. ۳۲ ساله است. او هم بر سر خیابان ایستاده است و به ماشین‌های گذری می‌گوید: «کارگر….»

می‌گوید: «بیکارم. خرج خانه را باید بدهم. کارگری هم عار نیست. مهم این است که با شرافت کار کنی.»

همان سوال‌ها را از او هم می‌پرسم و جواب می‌دهد: «بالاخره ترس که هست ولی یاد گرفتم از خودم چطور مراقبت کنم. به خانه مردم که می‌روم جلوی چشم‌شان به پدرم زنگ می‌زنم و آدرس می‌دهم و مرتب در حین کار به خانه زنگ می‌زنم. این عدم اطمینان برای صاحب خانه هم هست دیگر. آنها هم باید به من اطمینان کنند.»

می‌پرسم چرا به بنگاه‌های کار خدماتی مراجعه نمی‌کند؟ می‌گوید: «آنها استثمار می‌کنند. باید کلی سفته و چک بدهی. آخرش هم تو جان می‌کنی ولی سهم بیشتر را آنان برمی‌دارند.»

دلش نمی‌خواهد از زندگی‌اش حرف بزند. فقط می‌گوید آدم باید کارد به استخوانش برسد که چنین کاری کند.

درد به استخوانش رسیده است. صورتش با آنکه جوان است اما حکایت دستانش، راز دیگری را بر ملا می‌کند.

دست‌های او و گل‌بانو و همه مردان منتظر کار بر سر چهارراه‌ها و گذرها حکایت زندگی حداقلی است. داستان هزاران انسانی که کارگرند اما نام‌شان جایی ثبت نمی‌شود. “حداقل دستمزد”، “بیمه تامین‌اجتماعی”، “بازنشستگی” و… واژه‌های لوکسی هستند در زندگی بی‌رویای اینان.

برای آنان آمدن سال نو تنها فرصت یک کار بیشتر است، وگرنه روزهای آنان با روزهای دیگر فقط یک فرق دارد: زندگی‌شان سخت‌تر از روز قبل، پیش می‌رود. آنان هر روز یک قدم از خط فقر بیشتر پایین‌تر می‌روند.

رادیوفردا: رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق می‌گوید که درآمد سرانه کنونی در ایران نسبت به سال ۱۳۵۵ حدود ۳۰ درصد کاهش داشته٬ رفاه مردم به نسبت ۴۰ سال پیش دچار «چالش» شده و ۴۵ میلیون شهروند ایران در «تنگنای معیشیتی» قرار دارند.

یحیی آل اسحاق روز سه‌شنبه، اول فروردین، به وب‌سایت «قدس‌ آن‌لاین» گفت که «متاسفانه درآمد سرانه و قیمت‌های ثابت در حال حاضر به حدود ۷۰ درصد درآمدهای سال ۱۳۵۵ کاهش یافته است.»

آل اسحاق این کاهش درآمد سرانه را نشانه به چالش کشیده شدن رفاه مردم ارزیابی کرده و افزود که بیش از ۶۰ درصد مردم ایران «نمی‌توانند هزینه‌هایشان را با درآمد‌هایشان تطبیق دهند.»

به گفته وی، در حال حاضر ۴۵ میلیون نفر از مردم ایران که جزء «طبقه متوسط» هستند٬ در تنگنای معیشتی قرار دارند.

آل‌ اسحاق همچنین گفت که ایران دو تا هشت میلیون نفر بیکار دارد و ساکنان شهر‌های بزرگ «دوسوم حقوق خود را صرف اجاره بهای مسکن می‌کنند.»

این فعال اقتصادی در بخش دیگری از سخنان خود اعلام کرد که در حال حاضر ۹۴ درصد واحد‌های تولیدی در ایران «در بدترین وضعیت موجود قرار دارند.»

به گفته وی، «افزون بر ۷۰ درصد واحدهای تولیدی کوچک و متوسط هم تعطیل است یا با ظرفیت ۳۰ درصدی مشغول فعالیت هستند.»

اقتصاد ایران سال‌هاست دچار تورم٬ نقدینگی بالا٬ بیکاری و رکود بالا است و همین عوامل به گواه کارشناسان به آسیب‌های اجتماعی٬ نارضایتی‌ها و فساد گسترده در کشور دامن زده است.

در سال ۱۹۷۷ میلادی درآمد سرانه ايران ٢,١٤٦ دلار بود که در سال ۲۰۱۲ به ٤,٥٢۵ دلار رسید و نسبت به سایر کشور‌های همسایه کشور از جمله ترکیه بیانگر رشدی ناچیز است.

بر اساس آمار دولتی، حدود ۴۰ ميليون ايرانی زير خط فقر مطلق و نسبی زندگی می‌کنند و ايران در ميان ۱۸ کشوری است که بيشترين بيکار را در جهان دارند.

از لحاظ فضای کسب و کار نیز رتبه ايران در جهان ۱۵۲ است و ارزش پول ملی، که پيش از جمهوری اسلامی از معتبرترين واحدهای پولی جهان بود، به شدت کاهش يافته و پول ايران جزء سه پول بی‌ارزش قلمداد می‌شود.

از حيث فساد دولتی نيز، ايران رتبه ١٤٤ را در جهان دارد و از نظر آزادی اقتصادی، رتبه جهانی ايران ١٧٣ است.

خروج سرمايه از ايران هم روندی رو به رشد داشته و، به گفته محمدرضا خباز در گفت‌وگو با خبرگزاری خانه ملت در سال ۹۲، تنها در هشت سال پیش از آن بيش از ۶۰۰ ميليارد دلار از کشور خارج شده بود.

بسياری از صنايع کشور، از جمله صنايع برق و خودروسازی و چای و گاز و بيمه در آستانه ورشکستگی‌ قرار گرفته‌اند.

در زمينه توان رقابت اقتصادی کشورها و توانايی‌شان در تأمين رفاه برای شهروندانشان نیز ايران در رتبه ٨٨ جهان قرار گرفته است.