اخبار

بی‌بی‌سی: رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه ۲۶ دی‌ماه (۱۵ ژانویه) با اعلام اینکه، هفته گذشته ایران پیشنهادهای خود در مورد زمان و مکان مذاکره با کشورهای ۱+۵ را ارائه کرده است، گفت: “شب گذشته خانم اشمید(هلگا اشمید، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا) و آقای باقری (علی باقری معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران) در گفتگوی تلفنی در زمینه زمان مذاکرات به نتیجه رسیدند و قرار شد کاترین اشتون پاسخ کشورهای ۱+۵ در رابطه با محل مذاکرات را نیز ارایه دهد.”

آقای مهمانپرست در نشست خبری روز سه شنبه افزود: “ما در مذاکرات مسکو همه پیشنهاداتمان را به ۱+۵ اعلام کردیم، آنها فرصت خواستند تا به این پیشنهادات پاسخ دهند و پیشنهادات را مثبت و سازنده عنوان کردند؛ حدود شش ماه از آن تاریخ می‌گذرد و تاکنون ظاهرا آمادگی برای ادامه گفت‌وگوها و پاسخ به پیشنهادات ما را نداشتند امیدواریم هر چه سریعتر به توافق نهایی برسند.”

دور قبلی مذاکرات ایران و نمایندگان گروه ۱+۵ درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران، روز ۲۹ خردادماه در مسکو برگزار شد.

سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و رئیس هیات مذاکره‌کننده ایران پیش از آغاز گفت‌وگوها با نمایندگان گروه ۱+۵ در مسکو گفته بود که این مذاکرات “آزمونی بزرگ” برای کشورهای غربی است تا نشان دهند که “آیا با پیشرفت ملت ایران موافق هستند یا نه.”

اما خبرگزاری فرانسه در همان زمان به نقل از یکی از اعضای هیات مذاکره‌کننده ایران گزارش داد که فضای گفت‌وگوهای مسکو “مثبت نیست.”
آغاز دور جدید مذاکرات هسته‌ای آژانس و ایران

سخنگوی وزارت امورخارجه ایران با اشاره به اینکه فردا (چهارشنبه ۲۷ دی‌ماه) دور جدید مذاکرات نمایندگان آژانس بین المللی انرژی اتمی و نمایندگان ایران هم در تهران برگزار می‌شود، گفت: “این مذاکرات در چارچوب فنی و حقوقی خود دنبال می‌شود؛ نشست‌هایی که تاکنون برگزار شده مثبت تلقی شده است و امیدواریم در این نشست تفاهم کلی حاصل شود همانطور که معاون آقای آمانو، رییس هیات مذاکره‌کننده از طرف آژانس مذاکرات را در گذشته مثبت تلقی کرده و اعلام کرده بود که می‌توان در این نشست به یک توافق جامعی دست یافت.”

این در حالی است که یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، هفته گذشته نسبت به نتیجه‌بخش بودن دور بعدی مذاکرات نمایندگان اعزامی آژانس با ایران ابراز تردید کرد.

آقای آمانو گفت که به مذاکرات درباره امکان دسترسی بازرسان آژانس انرژی اتمی به تاسیسات نظامی پارچین در جنوب شرق تهران خوش‌بین نیست.

کشورهای غربی گفته اند که ایران در آن پایگاه فعالیت‌های مخفیانه‌ای در زمینه جنبه‌های نظامی تحقیقات هسته‌ای خود انجام داده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز با اظهار اینکه ایران در پایگاه نظامی پارچین چاشنی انفجاری بمب اتمی آزمایش کرده، خواستار بازدید از این محل شده است.

ایران با رد اتهام تلاش برای دستیابی به تسلیحات اتمی، همواره تاکید داشته که تحقیقات اتمی این کشور صلح آمیز بوده و در راستای تامین برق و همچنین رادیوایزوتوپهای دارویی صورت گرفته است.

رادیوفردا: رئیس انجمن شرکت های هواپیمایی ایران، عبدالرضا موسوی، به خبرگزاری ایسنا گفت که از صبح روز دوشنبه ( امروز) شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی به هواپیماهای داخلی سوخت نمی دهد.

به گفته موسوی شرکت های هواپیمایی، تنها پس از تسویه بدهی و امضای قرارداد جدید، با توجه به نرخ تازه، می توانند سوخت دریافت کنند.

رئیس انجمن شرکت های هواپیمایی افزود: «پروازهای شرکت‌های ماهان، آسمان، زاگرس و دیگر شرکت هایی که سوخت ندارند لغو شده و مسافران در فرودگاه ها سرگردان هستند.»

وی در عین حال گفت که پرداخت کامل بدهی شرکت های هواپیمایی بابت سوخت، امکان پذیر نیست.

وی افزود: «قرار بود دولت به شرکت های هواپیمایی ارز مبادله ای بدهد ولی این اتفاق نیفتاد و شرکت‌ها امروز ارز را با نرخ سه هزار و ۲۷۰ تومان تهیه کرده‌اند.»

بی‌بی‌سی: رئیس جمهوری ترکیه دستیابی ایران به تسلیحات اتمی را غیرقابل قبول دانسته‌است.

وبسایت دفتر عبدالله گل، رئیس جمهوری ترکیه، متن مصاحبه او با نشریه “فارین پالیسی” (سیاست خارجی) چاپ آمریکا را منتشر کرده که در آن، آقای گل در پاسخ به سئوالی در مورد برنامه اتمی ایران گفته است: “ترکیه نمی‌تواند قبول کند که یک کشور همسایه اسلحه‌ای داشته باشد که ترکیه خود آن را در اختیار ندارد.”

در واکنش به این نظر که ظاهرا دولت او نسبت به برنامه اتمی ایران به همان اندازه کشورهای دیگر احساس نگرانی نمی کند، آقای گل گفت که “ما این موضوع را به هیچوجه دست کم نمی گیریم اما به آن نگرشی واقع گرایانه‌تر داریم و معتقدیم آنچه مورد نیاز است راه حل و روشی جامع در قبال این مساله است.”

رئیس جمهوری ترکیه در توضیح اظهارات خود گفت که راه حل مورد نظر او، شامل خلع سلاح اتمی منطقه پس از تضمین امنیت اسرائیل است.

عبدالله گل گفت: “آنچه اهمیت دارد، تضمین امنیت اسرائیل در منطقه است و زمانی که چنین تضمینی ایجاد شد، قدم بعدی پاکسازی منطقه از اینگونه تسلیحات است و این هدف می‌تواند از راه‌های مسالمت آمیز تحقق یابد.”

رئیس جمهوری ترکیه در پاسخ به این سئوال که آیا به نظر او، کلید متوقف کردن برنامه اتمی ایران، خلع سلاح اتمی اسرائیل است، گفت: “من مساله را اینطور می‌بینم زیرا این مسیر به حل مسایل بنیادی در خاورمیانه کمک می کند و بر تمامی جهان اثر می گذارد.”

ترکیه پیش از این به تلاش هایی برای حل بحران اتمی ایران مبادرت کرده است. در ماه مه سال ٢٠١٠ میلادی، رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، و لولا داسیلوا، رئیس جمهوری وقت برزیل، به منظور کمک به حل این بحران به تهران سفر کردند و پس از گفتگوهای سه جانبه با مقامات جمهوری اسلامی، “بیانیه تهران” شامل توصیه به مبادله اورانیوم غنی شده در ایران با سوخت اتمی مورد نیاز تاسیسات هسته‌ای این کشور را صادر کردند.
اردوغان، احمدی نژاد و داسیلوا

تلاش قبلی ترکیه برای کمک به حل اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای ایران موفقیت‌آمیز نبود

در آن زمان گفته می‌شد که آقای داسیلوا در تلاش برای گسترش نقش برزیل به عنوان رابط بین کشورهای پیشرفته و کشورهای توسعه نیافته‌تر جهان و آقای اردوغان در تلاش برای گسترش اهمیت بین المللی کشورش در اجلاس تهران شرکت کرده‌اند اما نتیجه این اجلاس توجه کشورهای گروه ١+٥ را جلب نکرد. این کشورها همچنان خواستار آن بودند که ایران به توافقنامه قبلی با آنان درباره مبادله سوخت عمل کند.

در زمان برگزاری اجلاس تهران، اگرچه دولت ترکیه هنوز همکاری نزدیکی با اسرائیل داشت اما روابط آن با دولت ایران نیز رو به گسترش بود. این روابط طی سال های بعد، به خصوص به دلیل موضعگیری های متفاوت دو دولت در قبال بحران سیاسی سوریه رو به سردی گذاشته و اخیرا هم تشدید تحریم‌های بین المللی علیه برنامه اتمی جمهوری اسلامی، روابط تجاری دو سویه را تحت تاثیر قرار داده است.
دیدگاه ترکیه در مورد سوریه و اسرائیل

فارین پالیسی در بخش دیگری از مصاحبه با رئیس جمهوری ترکیه، نظر او را در مورد بحران سیاسی سوریه سئوال کرد. آقای گل گفت که “مساله اصلی در سوریه، جدی بودن اقدامات رژیم در زمینه نقض فاحش حقوق بشر مردم سوریه است که مطالباتی مشروع دارند.”

رئیس جمهوری ترکیه با اشاره به درگیری‌ مسلحانه در سوریه از جمله در نزدیکی مرز با ترکیه، افزود که شرایط کنونی سوریه مایه نگرانی تمامی جامعه بین المللی است اما برای ترکیه، که مرزی طولانی با سوریه دارد، این وضعیت حائز اهمیت بیشتری است.
گل و اسد

عبدالله گل حکومت سوریه را به بهره برداری از مساله فلسطین برای حفظ قدرت متهم کرده است

عبدالله گل گفت که در آغاز بحران سیاسی در سوریه، دولت ترکیه “تغییراتی نظام یافته و منظم” را توصیه کرد اما پس از بروز خشونت، “ما همصدا با جهان آزاد، از مردم سوریه و مطالبات آنان حمایت می کنیم.”

رئیس جمهوری ترکیه افزود که همواره تاکید داشته که باید از ایران و روسیه هم خواسته شود در کمک به “گذار سیاسی” و توقف خونریزی در سوریه مشارکت کنند و افزود: “به خصوص لازم است با روسیه رفتار مناسبی در پیش گرفته شود.”

آقای گل در پاسخ به سئوالی در مورد تاکیدش بر لزوم موضعگیری قاطع دولت آتی سوریه در قبال مساله فلسطین، حکومت کنونی سوریه را به بهره برداری از این مساله برای بقای خود متهم کرد و گفت که “مساله فلسطین اساسی‌ترین پایه‌ای بوده که رژیم سوریه برای مشروعیت بخشیدن به موجودیت خود در برابر مردم سوریه به آن متوسل شده‌است.”

رئیس جمهوری ترکیه همچنین گفت که مشکلاتی که در چند سال اخیر در روابط کشورش و اسرائیل بروز کرده بر نگرش ترکیه نسبت به بحران سوریه تاثیری نگذاشته و مانع از حمایت او از مردم سوریه در برابر حکومت نشده است. وی افزود: “ما به دلیل سطح کنونی روابط با اسرائیل، در قبال بحران سوریه ضعیف عمل نکرده و ظرفیت‌های خود را کاهش نداده‌ایم.”

عبدالله گل مسئولیت سردی در روابط با اسرائیل را متوجه دولت اسرائیل دانست و گفت که دولت آن کشور مرتکب اشتباهات فراوانی شده است. رئیس جمهوری ترکیه در این مورد گفت: “تمامی جهان از این موضوع آگاه است، حتی متحدان اسرائیل که اگرچه نمی توانند مستقیما در این مورد به اسرائیل تذکر بدهند، اما صراحتا آن را با ما مطرح می کنند.”
گل و اردوغان

گل و اردوغان – اختلاف بر سر توزیع قدرت یا نگرانی از تضعیف دموکراسی؟

بخش های دیگری از مصاحبه فارین پالیسی با عبدالله گل به روند تحکیم دموکراسی در ترکیه ارتباط دارد. آقای گل در این مورد گفت که دولت او از “بهار عربی” استقبال می کند و بدون اشاره به کشوری خاص، افزود: “بعضی از کشورها به ترکیه به عنوان الگوی یک کشور مسلمان، دموکراتیک و مرفه نگاه می‌کنند اما ترکیه در نظر ندارد برادر بزرگتر کسی در منطقه باشد و تنها به نشانه همبستگی، تجربه و علل موفقیت خود را در اختیار آنان می گذاریم.”

عبدالله گل از اعضای ارشد حزب اسلامگرای عدالت و توسعه در ترکیه است که در حال حاضر، اکثریت پارلمانی و دولت را در اختیار دارد اما اخیرا، گزارش هایی از بروز اختلاف بین او و رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، انتشار یافته است. به گفته بعضی رسانه های ترکیه، یکی از علل این اختلاف، رقابت شخصی آقایان گل و اردوغان در مورد تقسیم قدرت سیاسی در حال حاضر و در آینده، از جمله پس از پایان دوره کنونی ریاست جمهوری است.

برخی از ناظران هم گفته‌اند که جنبه هایی از سیاست‌های نخست وزیر، احتمالا شائبه تلاش برای تحمیل گرایش های اسلامی بر جامعه و در نتیجه، تضعیف معیارهای دموکراتیک را پدید آورده و باعث ناخرسندی رئیس جمهوری شده است. رئیس جمهوری ترکیه حافظ نظام سکولار ترکیه محسوب می شود و با نهادهای مدافع این نظام، از جمله ارتش، در تماس مستقیم است.

رادیوفردا: باراک اوباما،‌ رئیس جمهور ایالات متحده، با امضای لایحه دفاعی ۶۳۳ میلیارد دلاری سال ۲۰۱۳ آمریکا، با اعمال تحریم‌های شدیدتر علیه جمهوری اسلامی ایران موافقت کرد.

به گزارش روز پنج‌شنبه، ۱۴ دی‌ماه، از خبرگزاری آسوشیتدپرس، باراک اوباما چهارشنبه شب با امضای این لایحه با اظهار نگرانی از امکان ارتباط بخش‌های «انرژی، کشتی‌رانی، کشتی‌سازی و بنادر» جمهوری اسلامی با فعالیت‌های مربوط به گسترش سلاح‌های هسته‌ای، تحریم‌های شدیدتری را علیه این حوزه‌ها اعمال و تأکید کرد که افراد یا شرکت‌ها در صورت ارسال فلزهای گرانبها به ایران نیز از سوی آمریکا مجازات می‌شوند.

تحریم‌های تازه همچنین صدا و سیمای جمهوری اسلامی و رئیس آن را به دلیل نقض حقوق بشر از طریق پخش «اعتراف‌های اجباری و دادگاه‌های نمایشی» در فهرست سیاه قرار می‌دهد.

سنای آمریکا پیشتر به بسته تحریمی علیه ایران که ضمیمه لایحه دفاعی آمریکا شده است، رأی مثبت داده بود. این طرح که از سوی باب مندز، سناتور دموکرات و مارک کرک، سناتور جمهوری‌خواه پیشنهاد شده است، ۱۰ آبان‌ماه بدون رأی مخالف به تصویب سنا رسید.

به گزارش روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال، طبق بسته تحریمی جدید ارسال «فلزهای گرانبها، گرافیت، آلمینیوم، استیل، زغال‌سنگ متالورژی و نرم‌افزارهای صنعتی» محدود می‌شود.

با این تمهیدات آمریکا قصد دارد از استفاده از این اقلام در مبادلات کالا به کالا با ایران و دور زدن تحریم‌های آمریکا جلوگیری کند.

به دنبال اعمال تحریم‌های آمریکا علیه بخش انرژی ایران، گزارش‌هایی مبنی بر مبادله گاز ایران با طلای ترکیه منتشر شد. ترکیه ضمن تأکید بر این‌ که تجارت «گاز در برابر طلا» ناقض تحریم‌های آمریکا نیست، می‌گوید ترکیه در ازای گاز به ایران لیره پرداخت می‌کند و ایران با پول فروش گاز، از ترکیه طلا خریداری می‌کند.

غرب معتقد است که برنامه هسته‌ای ایران دارای بعد نظامی است و با اعمال فشار بر ایران، مذاکره و شفاف‌سازی جمهوری اسلامی در این خصوص را می‌طلبد.

جمهوری اسلامی در مقابل ضمن تأکید بر صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای خود، دستیابی به انرژی هسته‌ای را حق مسلم خود می‌داند و خواستار برداشته شدن تحریم‌هاست.

رادیوفردا: سعید جلیلی، مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایران روز چهارشنبه، ۱۳ دی در جریان سفر به هندوستان گفت، ایران امیدوار است که گفت‌وگوها با شش قدرت جهانی در رابطه با برنامه اتمی آن کشور خیلی سریع آغاز شود.

ایران و گروه ۵+۱ شامل کشورهای ایالات متحده، روسیه، بریتانیا، فرانسه، چین و آلمان در سال گذشته میلادی در سه مرحله با یکدیگر مذاکره کردند، اما این مذاکرات به نتیجه‌ای نرسید. با این حال مقامات ایران در هفته‌های اخیر نسبت به ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای با شش قدرت جهانی ابراز تمایل کرده‌اند.

به گزارش رویترز، سعید جلیلی که پس از انجام یک سخنرانی در دهلی به جمع خبرنگاران آمده بود، گفت: «ما پیشنهاد خود را با روسیه درمیان گذاشتیم و آنها نیز آمادگی خود را برای از سرگیری گفت‌وگوها اعلام کردند. ما از این مسئله استقبال می‌کنیم.»

هفته گذشته رسانه‌های روسیه عنوان کردند که شش قدرت جهانی، شامل ایالات متحده، روسیه، فرانسه، بریتانیا، آلمان و چین همچنان مشغول مذاکره با جمهوری اسلامی درباره زمان و محل گفت‌وگوها هستند.

آقای جلیلی نیز با تایید این خبر اظهار داشت: «مکان و زمان انجام گفت‌وگوها قطعی نشده است با این حال ما امیدواریم که این گفت‌وگوها خیلی زود آغاز شود.»

شش قدرت جهانی با پیش گرفتن سیاست تحریم و مذاکره، در صدد ممانعت از برنامه تهران برای غنی‌سازی اورانیوم هستند تا اطمینان حاصل کنند که برنامه اتمی ایران تنها مصارف غیرنظامی خواهد داشت.

غرب می‌گوید که ایران در پی دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای است، اما ایران این ادعا را تکذیب می‌کند.

ایران در حال حاضر به غنی‌سازی اورانیوم با غلظت ۲۰ درصد روی آورده است که این مسئله باعث نگرانی‌هایی در میان کارشناسان شده است. آنها معتقدند ایران به سمت غنی‌سازی اورانیوم با غلظت کافی برای ساخت بمب اتمی گام برمی‌دارد.

اما ایران می‌گوید که این کشور اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالاتر را برای راه‌اندازی راکتور تحقیقاتی – پزشکی خود نیاز دارد.

جلیلی دومین عضو گروه مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران است که در یک ماه گذشته از هند بازدید کرده است. مقامات دو کشور تاکنون توضیح نداده‌اند که آیا این بازدیدها با هدف درگیر کردن هند در ماجرای از سرگیری گفت‌وگوها انجام می‌شود یا نه.

جلیلی اواخر این هفته با مشاور امنیت ملی هند دیدار خواهد کرد و پس از آن عازم افغانستان می‌شود.