اخبار

بی‌بی‌سی: وزیر امور خارجه ایران به قاهره سفر کرده و گفته است که بحران سوریه، موضوع فلسطین و روابط دوجانبه محور گفتگوهای او با مقامات مصری را تشکیل می دهد.

روز پنجشنبه، ۲۱ دی (۱۰ ژانویه)، رادیو دولتی ایران گزارش کرد که علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران که به مصر سفر کرده، گفته است که توسعه روابط دو کشور و بررسی مسایل منطقه‌ای به خصوص تحولات سوریه و فلسطین از جمله محورهای مذاکرات او با مقامات مصری است.

آقای صالحی که در راس هیاتی از مقامات جمهوری اسلامی شامگاه چهارشنبه وارد فرودگاه قاهره شده، در گفتگویی با خبرنگاران گفت که در دیدار از مصر با محمد مرسی، رئیس جمهوری، و محمد کامل عمرو، وزیر امور خارجه و برخی دیگر از مقامات مصری دیدار و درباره موضوعات مختلف گفتگو خواهد کرد.

براساس این گزارش، ملاقات با اخضر ابراهیمی، نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه، و دبیرکل اتحادیه عرب نیز در برنامه سفر هیات ایرانی گنجانده شده است.

وزیر خارجه ایران در گفتگو با خبرنگاران در فرودگاه قاهره، ضمن اشاره به پیشنهاد اخیر بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، برای حل بحران سیاسی آن کشور، گفت که تا کنون طرح‌های متعددی از جمله از سوی ایران، برای پایان دادن به این بحران ارائه شده است.

وی افزود: “باید دید نقاط مشترک این طرح‌ها چیست و تاجایی که ممکن است آرا و نظرات کشورهای نقش آفرین را باید به یکدیگر نزدیک کنیم تا بتوانیم تسهیل کننده موضوع سوریه به صورت سوری – سوری باشیم.”

در حالیکه مخالفان حکومت سوریه، دولت جمهوری اسلامی را به حمایت مالی و نظامی از سوریه متهم می کنند، علی اکبر صالحی گفت که ایران در نظر ندارد در امور سوریه دخالت کند و افزود: “ما می توانیم به عنوان دوستان ملت و دولت سوریه به صورتی عمل کنیم که منطقه را از عواقب ناگوار برحذر داریم و منطقه نیز هرچه زودتر به آرامش و ثبات برسد.”
صالحی و اسد

گفته می شود که مصر از روابط خاص ایران و حکومت سوریه خرسند نیست

ایران از معدود حامیان حکومت بشار اسد در سوریه است و تا کنون تنها از راه‌حل‌هایی حمایت کرده که براساس ادامه زمامداری آقای اسد تدوین شده است در حالیکه مخالفان حکومت سوریه گفته‌اند که بشار اسد به دلیل سرکوب نظامی مردم معترض این کشور، صلاحیت ادامه حکومت را از دست داده و تنها راه‌حلی را قابل قبول می دانند که شامل برکناری او باشد.

بشار اسد روز یکشنبه این هفته برای نخستین بار طی شش ماه اخیر سخنانی را در جمع هواداران خود ایراد کرد و برای حل بحران کنونی سوریه، پیشنهاد کرد اصلاحاتی را زیر نظر خود به اجرا بگذارد. مخالفان حکومت سوریه این پیشنهاد را بی محتوا توصیف کرده‌اند و نماینده ویژه سازمان ملل نیز آن را “یکسویه‌تر و طایفه گرایانه‌تر از طرح‌های قبلی” آقای اسد خوانده است.

وزیر امور خارجه ایران گفته است که مصر به عنوان یک کشور تاثیرگذار و مهم می تواند نقش عمده‌ای در حل و فصل مساله سوریه داشته باشد و افزوده است “ما باید بتوانیم به شکلی عمل کنیم که بحران سوریه به صورت مسالمت آمیز و بدون دخالت خارجی برطرف شود.”
روابط با مصر

علی اکبر صالحی همچنین مساله فلسطین را از جمله موضوعاتی دانسته که در مذاکره با مقامات مصری مطرح خواهد شد و در عین حال، ابراز امیدواری کرده است که “در جریان این سفر، مسایل دوجانبه با مقامات مصری مورد بحث و بررسی قرار گیرد.”
سادات و شاه ایران

در سالهای قبل از انقلاب اسلامی ایران و مصر روابط نزدیک و دوستانه ای داشتند

آقای صالحی گفت که دیدار کنونی او از قاهره “نخستین سفر رسمی دوجانبه” وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به مصر است و توضیح داد که دو سفر قبلی او به مصر برای شرکت در نشست عمومی وزیران خارجه جنبش عدم تعهد و حضور در اجلاس گروه تماس با سوریه بود. این اجلاس با شرکت ایران، مصر و ترکیه در قاهره برگزار شد.

در پی جنگ اسرائیل و گروه های فلسطینی مستقر در نوار غزه در ماه نوامبر، وزیر امور خارجه ایران به منظور ورود به این بخش از اراضی فلسطینی، خواستار دریافت ویزای سفر به مصر شد اما دولت مصر به تقاضای او پاسخ مثبت نداد.

به استثنای گذرگاه‌های مرزی با اسرائیل، تنها راه دیگر ورود به نوار غزه، گذرگاه مرزی این سرزمین با مصر است و در جریان بحران اخیر غزه، دولت مصر به شماری از مقامات خارجی امکان آن را داد تا جهت ابراز حمایت از فلسطینیان، از این گذرگاه عبور کنند و به غزه بروند.

خودداری مصر از صدور ویزای سفر به وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با انتقاد آقای صالحی مواجه شد که در سخنانی در ماه نوامبر گله کرد که با وجود درخواست‌های مکرر، “هنوز دولت مصر به درخواست او برای دریافت ویزا پاسخی نداده است.

تا قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷ در ایران، کشورهای ایران و مصر برای سال‌ها روابط نزدیک و دوستانه ای داشتند اما پس از انقلاب، آیت الله روح الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی، روابط دو کشور را به دلیل توافق صلح مصر و اسرائیل، قطع کرد و اگرچه در سال های بعد، بارها گزارش‌هایی از تمایل و تلاش برای از سرگیری روابط انتشار یافت، اما روابط رسمی هنوز برقرار نشده است.
مرسی در اجلاس غیرمتعهدها در تهران

محمد مرسی در سفر به ایران از ابراز صریح نظر خود در مورد حکومت سوریه خودداری نکرد

پس از سقوط حکومت حسنی مبارک، رئیس‌جمهوری سابق مصر در فوریه سال ۲۰۱۱، مقامات جمهوری اسلامی که حرکت اعتراضی موسوم به “بهار عربی” را نوعی خیزش اسلامی با هدف استقرار حکومت‌های دینی شبیه جمهوری اسلامی قلمداد می کردند، ظاهرا ابراز امیدوار بودند با به قدرت رسیدن اسلامگرایان در مصر، زمینه برقراری روابط نزدیک بین دو حکومت فراهم شود.

محمد مرسی با اخوان المسلمین، یک تشکل اسلامگرای سنی، مرتبط است و ظاهرا این تشکل با جنبش اسلامگرای حماس در غزه روابط نزدیکی دارد. آقای مرسی در جریان بحران کنونی سوریه، آشکارا از مخالفان حکومت بشار اسد حمایت کرده است.

حزب بعث حاکم در سوریه، نظام سیاسی این کشور را سکولار و غیردینی می داند، اما به گفته مخالفان، قدرت سیاسی و امتیازات اقتصادی و اجتماعی طی چهل و چند سال حکومت خانواده اسد در دست پیروان آئین علوی متمرکز بوده که یک اقلیت مذهبی و قومی در سوریه محسوب می‌شود درحالیکه اکثر مردم این کشور مسلمان سنی هستند.

به گفته برخی ناظران، طرفداری و اتهام کمک رسانی نظامی و امنیتی ایران به حکومت بشار اسد نه تنها یکی از موانع اصلی بهبود روابط با مصر، بلکه عامل سردی روابط جمهوری اسلامی با حماس بوده هرچند این گروه از کمک‌های گسترده جمهوری اسلامی برخوردار و به این کمک‌ها وابسته است.

در ماه اوت سال گذشته میلادی، آقای مرسی به منظور واگذاری ریاست نوبتی جنبش عدم تعهد به تهران سفر کرد و در سخنانی در این اجلاس، حکومت سوریه را هدف حملات لفظی شدید قرار داد و پس از چند ساعت توقف، ایران را ترک کرد.

بی‌بی‌سی: شش نفر از چهره‌های جریان سیاسی ملی‌-مذهبی با انتشار نامه‌ای خطاب به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، هشدار داده‌اند که با توجه به اوضاع داخلی و موقعیت بین‌المللی کنونی ایران، مذاکره با ایالات متحده آمریکا به مصلحت نیست و حکومت باید به جای آن فضای سیاسی داخلی کشور را باز کند.

در این نامه با اشاره به شایعات ماه‌های اخیر درباره مذاکره میان آمریکا و ایران، آمده است: “اظهارنظر بعضی از وابستگان به حاکمیت هم نشان می‌دهد که دیگر مذاکره با آمریکا تابو نیست و شاید کم‌کم قصد آماده شدن افکار عمومی برای فراهم کردن شرایط این مذاکره را دارند.”

اوایل آبان ماه گذشته شایعه ای در رسانه‌های فارسی زبان منتشر شد که حکایت داشت علی اکبر ولایتی، وزیر خارجه اسبق و مشاور کنونی رهبر ایران، با سفر به ایالات متحده با مقامات آمریکایی مذاکره کرده است. آقای ولایتی این شایعات را تکذیب کرد.

این چهره‌های ملی‌-مذهبی ساکن ایران به رهبر ایران گفته‌اند که شرایط را برای این مذاکره احتمالی مناسب نمی‌دانند و از نظر آنان در موقعیت کنونی، ایران ناگزیر خواهد بود که امتیازات زیادی را به طرف مقابل واگذارد. بنابراین بهتر است ضمن باز کردن فضای سیاسی، در سیاست‌های هسته‌ای خود تجدیدنظر کند تا اعتبار بین‌المللی خود را بالا ببرد.
امضاکنندگان نامه به رهبر ایران

احمد صدر حاج سیدجوادی: حقوقدان و از موسسان نهضت آزادی و اولین وزیر کشور ایران پس از انقلاب ٥٧ است. آقای سیدجوادی تیرماه امسال ممنوع‌الخروج شده بود.

حبیب‌الله پیمان: دندانپزشک و دبیرکل جنبش مسلمانان مبارز است. او با کاظم سامی همکاری می‌کرد و از اعضای شورای انقلاب بود. آقای پیمان در اعتراضات خیابانی پس از انتخابات ٨٨ مورد ضرب و شتم قرار گرفته بود.

اعظم طالقانی: دبیرکل جامعه زنان انقلاب اسلامی و گرداننده مجله توقیف‌شده ‘پیام هاجر’ است. او دختر محمود طالقانی، از رهبران انقلاب ٥٧ است و در اولین مجلس پس از انقلاب نماینده بود.

حسین شاه‌حسینی: از اعضای شورای مرکزی جبهه ملی ایران است و اولین رئیس سازمان ورزش ایران پس از انقلاب بود.

محمد بسته‌نگار: از چهره‌های شاخص ملی-مذهبی و عضو نهضت آزادی است. او همچنین داماد محمود طالقانی هم هست.

نظام‌الدین قهاری: از چهره‌های نزدیک به کاظم سامی و اعضای جاما است. آقای سامی رهبر جنبش انقلابی مردم ایران (جاما) و اولین وزیر بهداشت پس از انقلاب بود که در دهه ٦٠ به طرز مشکوکی به قتل رسید.

آنان وضعیت سیاسی، اقتصادی و بین‌المللی ایران و آمریکا را مقایسه کرده و نتیجه گرفته‌اند که ایران باید “زمان مذاکره را عقب اندازد و قبل از شروع مذاکره تمهیداتی را فراهم کند و سپس با قدرت ملی به میز مذاکره بازگردد.”
دموکراسی واقعی به جای باج به غرب

نویسندگان نامه تاکید کرده اند که باراک اوباما با رای اکثریت مردم آمریکا برای دومین بار به ریاست جمهوری انتخاب شده، در حالی که فضای سیاسی ایران هنوز متاثر از مناقشات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ١٣٨٨ است. آنان افزوده اند که آمریکا در حال کنترل بحران اقتصادیی است که از سال ٢٠٠٨ پدید آمد، اما ایران با “وضع نابسامان اقتصادی و اجتماعی” روبه رو است.

در بخشی دیگر از نامه یادآوری شده که آمریکا کشورهای بسیاری را به همراهی با سیاست‌های خود مجاب کرده، در حالی که “متحد استراتژیک ایران، سوریه، درگیر جنگ داخلی است و بشار اسد در سراشیبی سقوط قرار دارد” و “کشورهای همسایه جنوبی خلیج فارس، علنا و مخفی با ایران مخالفت می‌کنند”.

نویسندگان، با ارجاع به نمونه‌هایی چون توافق قذافی با ایالات متحده در سال ٢٠٠٣ میلادی و همچنین توافقنامه الجزایر میان ایران و آمریکا در سال ١٣٥٩خورشیدی، که به بحران گروگان‌گیری پایان داد، گفته‎‌اند مذاکره با واشنگتن در مقطع کنونی نیز شرایط مشابهی را به تهران تحمیل خواهد کرد.

آنها خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای نوشته‌اند: “به غرب باج ندهید، ولی حق مردم ایران را پرداخت کنید”.

این چهره‌های ملی‌-مذهبی گفته‌اند سابقه دخالت و حمایت ایالات متحده در کودتاهای مختلف نشان می‌دهد که “آمریکا از هیچ چیزی جز دموکراسی واقعی ایران احساس خطر نمی‌کند” و گفته‌اند ایران باید پس از برگزاری انتخابات آزاد، آزادی زندانیان سیاسی و گشودن فضا برای فعالیت‌ نهادهای سیاسی و مدنی وارد مذاکره با آمریکا شود.

آنان همچنین توصیه کرده‌اند که تا آن موقع غنی‌سازی اورانیوم، هرچند که حق ایران است، به تعلیق درآید تا سوءتفاهم میان ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی رفع شود.

در بیش از سه دهه‌ای که از تاسیس جمهوری اسلامی می‌گذرد، رابطه با آمریکا یکی از مسائل کانونی فضای سیاسی ایران بوده است.

نامه چهره های ملی – مذهبی خطاب به آیت الله خامنه ای، توسط محمد بسته نگار، حبیب الله پیمان، حسین شاه حسینی، احمد صدر حاج سید جوادی، اعظم طالقانی و نظام الدین قهاری امضا شده است.