اخبار

خودنویس: براساس آمار منتشر شده از تعداد شاغلان در کشور، نصف فارغ التحصیلان دانشگاه‌ها بیکار هستند.

این گزارش نشان می‌دهد که از 10.3 میلیون فارغ التحصیل داتشگاهی در کشور، تنها 3.9 میلیون نفر شاغل هستند و مابقی بیکار یا غیرفعال اقتصادی هستند.

خبرگزاری مهر [2] نوشته است، براساس درخواست کار رسمی فارغ التحصیلان دانشگاه، تعداد یک میلیون و 42 هزار و 970 نفر بیکار در کشور وجود دارد.

اما نکته قابل توجه در این گزارش پنج میلیون نفر دیگر فارغ التحصیل در کشور است که غیرفعال اقتصادی معرفی شده‌اند؛ این افراد نه شاغل هستند و نه بیکار.

طبق تعریف مرکز آمار ایران مشخص نیست افراد غیرفعال اقتصادی که نه شاغل هستند و نه بیکار، دقیقا چه کاری انجام می‌دهند.

به این ترتیب، طبق آمار، 50 درصد فارغ التحصیلان دانشگاه بیکار هستند که از این تعداد 2 میلیون و هفتصد هزار نفر مرد هستند و بقیه را زنان تشکیل می‌دهند.

یک کارشناس در گفت‌وگو با مهر، ضمن دشوار خواندن محاسبه جمعیت غیرفعال کشور می‌گوید: «نمی توان گفت میلیون ها نفر به دانشگاه ها می روند، درس می خوانند و عمرشان را تلف می کنند که غیرفعال اقتصادی باشند.

حمید حاج اسماعیلی می‌افزاید: «هرچند ممکن است در گروه زنان تحصیل کرده، بخشی به دلیل ازدواج و یا هر عامل دیگری بخواهند در گروه غیرفعالان اقتصادی قرار بگیرند اما در مورد مردان نمی توان چنین انتظاری داشت. متاسفانه در سال های اخیر، آمارهای ارائه شده از وضعیت بازار کار و بیکاری کشور چندان قانع کننده نبوده است.

این در حالی است که وزیر کار دولت تدبیر و امید، هفته گذشته نسبت به افزایش جمعیت تحصیل کرده بیکار در کشور هشدار داد و گفت [3]: «بزودی و در سال های آینده، 4.5 میلیون نیروی کار با تیپولوژی خاص و تحت عنوان “کارگران دانشی” که دارای تقاضاهای متفاوتی نیز هستند، متقاضی کار خواهند شد.»

همچنین علی طیب نیا، وزیر امور اقتصادی و دارایی، درباره بیکاری 8 میلیونی کارجویان جوان گفت [4]: «4.5 میلیون دانشجو به زودی به جمع فارغ التحصیلان دانشگاهی خواهند پیوست که با 3.5 میلیون نفر بیکار فعلی، جمعیت 8 میلیون نفری از بیکاران را تشکیل خواهند داد.»

بی‌بی‌سی: براساس گزار‌شهای رسیده از ایران، در پی توقیف یک لنج در شهرستان سیریک از توابع استان هرمزگان توسط نیروی انتظامی و دریابانی، صاحب لنج و یکی از ملوانان آن کشته شده و یک ملوان دیگر زخمی شده است.

این مسئله باعث تجمع و اعتراض مردم محلی شده است.

حبیب الله سربازی، فعال مدنی و مدیر کمپین فعالین بلوچ با تائید این خبر به‌ بی‌بی‌سی فارسی گفت که ماموران دریابانی لنج حاوی گازوئیل را متوقف کرده و محموله غیرقانونی گازوئیل را توقیف کردند.

به گفته آقای سربازی، آنها سپس خواستند لنج را هم توقیف کنند که صاحب لنج به نام فرامرز ۲۶ ساله، متوجه موضوع شد.

مادر فرامرز هم گفته است که پسرش را “غرق” کردند. شهداد، ملوان ۲۲ ساله لنج نیز کشته شده و یک نفر دیگر مجروح شده است.

این فعال مدنی با اشاره به این که این سومین مورد کشته شدن ملوانان در منطقه سیریک در یک ماه اخیر است، گفت: “مردم به دلیل عدم توجه مسئولان انتظامی، روز گذشته (شنبه ۱۱ آبان‌ماه) در مقابل فرمانداری و دریابانی تجمع کردند، اما به طرف آنها شلیک شد و یک خودرو نیز آسیب دید. به همین دلیل آنها جاده بین میناب و سیریک را مسدود کردند که با حمله نیروی انتظامی تعدادی از آنها دستگیر شده‌اند، تعداد بازداشتی‌ها مشخص نیست، اما وضعیت منطقه متشنج است.”

به گفته این فعال بلوچ، دو هفته پیش نیز دو برادر به نام‌های الله‌یار ملاحی و داریوش ملاحی، مورد حمله نیروهای دریابانی قرار گرفته و در جریان تیراندازی زخمی شدند. او همچنین گفت: “این دو برادر به جای انتقال به بیمارستان به روستایی به نام بمانی منتقل شدند که در آنجا بر اثر شدت خونریزی جان باختند. مورد دیگر نیز ۱۰ روز پیش اتفاق افتاد که یک ملوان دیگر نیز کشته شد.”

آقای سربازی با اشاره به شرایط سخت مردم این منطقه گفت: “مردم منطقه سیریک عموما بلوچ هستند و همانند کردها که در مناطق مرزی کولبری می‌کنند، اینها نیز با لنج گازوئیل (به شکل غیر قانونی) جا به جا ‌می کنند و این تنها محل درآمد آنها است.”

در اصطلاح محلی به افرادی که در مناطق مرزی شرقی ایران کالا قاچاق می‎‌کنند، بدوکی گفته می‌شود.

مهراب سرجوی، فعال حقوق بلوچ‌ها در لندن نیز با اشاره به مشکلات اقتصادی مردم منطقه و عدم رسیدگی مسئولان دولت به خواسته‌های مردم بلوچ به بی‌بی‌سی گفت: “اقتصاد بلوچستان نابود است، بلوچستان سرزمین خشک و بی آبی است، غیر از تجارت کار دیگری نیست. مردم اگر مسئله تجارت با افغانستان و پاکستان نباشد از گرسنگی خواهند مرد. اما دولت ایران همه را یک جا قاچاقچی می‌داند، هر کس که بخواهد تجارتی بکند را قاچاقچی می‌داند، این وظیفه دولت است که شرایط را عوض کند.”

پیشتر نیز حمیدرضا پشنگ، نماینده مردم خاش در مجلس شورای اسلامی در فرودین ماه سالجاری نیز با انتقاد از عدم به کارگیری پتانسیل‌های قوم بلوچ کلیک عنوان کرده مشکلات عمده استان سیستان و بلوچستان شامل “اقتصاد، بی‌حرمتی به قوم بلوچ و به ‌کار نگرفتن آنان در پست‌های کلان استان” است.

آقای پشنگ با اشاره به سخنان برخی مقامات در استان سیستان و بلوچستان گفته “اینکه صرفا شعار بدهیم و به نوعی نان از سفره بلوچ‌ها بخوریم و در جای دیگر هزینه کنیم، بسیار ناگوار است؛ مردم ما آگاهند.”

دویچه‌وله: مسئولان جمهوری اسلامی نسبت به موج تازه بیکاری در میان جوانان هشدار داده‌اند. وزیر کار نیز با اشاره به بیکاری حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تحصیل‌کرده دانشگاهی گفت که کشور با بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان روبروست.

آمارهای موجود نشان می‌دهد که در دولت‌های نهم و دهم در فاصله سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۱ بین ۶ /۲ تا ۳ میلیون بیکار در کشور وجود داشته که ۷ /۱ تا ۲/۲ میلیون نفر آنان جوانانی در سنین ۱۵ تا ۲۹ سال بوده‌اند.

به گزارش خبرگزاری مهر (۲۷ مهر/۱۰ اکتبر)، طبق آمار مرکز آمار ایران، در دوره ۸ ساله فعالیت‌های دولت‌های نهم و دهم، فاصله نرخ بیکاری جوانان و نرخ عمومی بیکاری در کشور حداقل ۱۰ درصد بوده است که فاصله چشمگیری به‌شمار می‌رود.

در جدول ۸ ساله بیکاری که خبرگزاری مهر منتشر ساخته، نرخ بیکاری عمومی در سال ۱۳۸۴ یعنی در آغاز نخستین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد ۵ /۱۱ درصد و نرخ بیکاری جوانان ۶ /۲۰ درصد بوده است. این ارقام در سال ۱۳۹۱ یعنی تقریبا در اواخر ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد به ترتیب به ۲ /۱۲ درصد و ۵ /۲۴ درصد افزایش یافته است.

بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان

این آمار نشان می‌دهد که نرخ بیکاری در میان جوانان کشور تقریبا دو برابر نرخ بیکاری عمومی در ایران است. به دیگر سخن، هجوم دهه‌های اخیر جوانان کشور به دانشگاه‌ها و دریافت مدارک گوناگون تحصیلات عالی نتوانسته کمکی به ورود آنان به بازار کار کند.

از حدود ۳ میلیون نفر بیکار اعلام شده در پایان سال ۱۳۹۱، حدود دو میلیون نفر جوان و چیزی حدود ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر فارغ‌التحصیل دانشگاهی بوده‌اند. این مساله نشان می‌دهد که کارجویان تحصیل‌کرده نتوانسته‌اند از شرایط مناسب‌تری برای ورود به بازار کار کشور برخوردار شوند.

علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی جمهوری اسلامی نیز به تازگی اعلام کرد که ۴۳ درصد کل متقاضیان کار کشور فارغ‌التحصیلان دانشگاهی هستند. وی هشدار داد که کشور در حال حاضر با بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان مواجه است.

مسئولان عواملی چون “ناهماهنگ بودن آموزش‌های تئوریک دانشگاهی با نیازهای بازار کار”، “بی‌توجهی به رشته‌های مورد نیاز جامعه”، “تربیت صرف دانشجو بدون ظرفیت‌سنجی”، “پذیرش زیاد دانشجو بدون درنظر گرفتن نیازهای بازار کار” و نیز “فقدان مهارت انجام کار از سوی فارغ‌التحصیلان” را مهم‌ترین دلایل بیکار ماندن هزاران فارغ‌التحصیل دانشگاهی می‌دانند.

تاکید روحانی بر حل بحران بیکاری

به‌رغم عدم موفقیت مسئولان در زمینه مهار نرخ بیکاری جوانان و بویژه تحصیل‌کردگان، اشتیاق ده‌ها هزار جوان برای ورود به دانشگاه‌ها همچنان وجود دارد.

حسن روحانی، رئيس‌جمهوری اسلامی نیز در ماه‌های گذشته موضوع بیکاری جوانان و تحصیل‌کردگان را به عنوان یک معضل داخلی کشور مورد تاکید قرار داده است. به گفته وی، تا زمانی که مشکل بیکاری در کشور حل و فصل نشود، هیچ یک از تصمیمات فرهنگی امکان تحقق نخواهد داشت.

پیش‌تر نیز خبرگزاری‌های رسمی ایران گزارش داده بودند که نرخ بیکاری در میان جوانان ۱۵ تا ۲۵ ساله کشور در یک سال گذشته ۶ /۲ درصد افزایش داشته و به بیش از ۲۴ درصد رسیده است.

این آمارها در حالی منتشر می‌شوند که بخش چشمگیری از بیکاری در ایران به دلیل عدم مراجعه به وزارت کار یا اشتغال در مشاغل کاذب اساسا ثبت نمی‌شود.

در میان انبوه جمعیت جویای کار وضع زنان به مراتب وخیم‌تر است. زنان جوانی که پا به پای دانشجویان مرد یا حتی در سطحی بالاتر از دانشگاه‌ها بیرون می‌آیند، در آخر صف قرار می‌گیرند.