اخبار

بی‌بی‌سی: کشورهای درگیر در این مذاکرات تا پایان ماه ژوئن فرصت دارند که پیش‌نویس توافق جامع اتمی بر سر فعالیت‌های اتمی تهران را تدوین کنند

بعد از مذاکراتی نفس‌گیر و طولانی در لوزان سوئیس، ایران و شش قدرت جهانی توانستند با انتشار بیانیه‌ای مشترک “چارچوب” توافق نهایی را مشخص سازند.

بر اساس این بیانیه مشترک، ایران ظرفیت غنی سازی اورانیوم خود را کاهش می‌دهد و در قبال این کار، تحریم‌های بین‌المللی علیه تهران در چند مرحله‌ برداشته می‌شوند.

باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا با استقبال از این بیانیه مشترک گفت “تفاهمی تاریخی” با ایران به دست آمده است.

ایران و قدرت‌های جهانی قرار است تا پایان ماه ژوئن، پیش‌نویس توافق جامع اتمی را تهیه کنند.

لحظه به لحظه با اعلام مواضع ایران و قدرت‌های جهانی

“چارچوب” توافق اتمی با ایران، پنجشنبه شب در شهر لوزان و در قالب یک بیانیه مشترک از سوی فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، و محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، قرائت شد.

این بیانیه حاصل هشت روز از آخرین دور مذاکرات نمایندگان ایران و گروه کشورهای موسوم به ۵+۱ (آمریکا، بریتانیا، روسیه، چین، فرانسه، و آلمان) در هتل بوریواژ شهر لوزان در سوئیس است.

پیشتر قرار بود که این مذاکرات با ضرب الاجل پایان ماه مارس خاتمه یابد اما کشورهای درگیر در این گفتگوها، دو روز دیرتر توانستند بر سر متن این “بیانیه مشترک” به توافق برسند.

خانم موگرینی که ابتدا متن این بیانیه را به زبان انگلیسی خواند گفت که “ظرفیت و اندوخته برنامه هسته‌ای ایران محدود می‌شود”.

بیش از یک دهه است که ایران و قدرت‌های جهانی بر سر ماهیت برنامه هسته‌ای تهران اختلاف نظر دارند.

اسرائیل و غرب، ایران را متهم می‌کردند که در قالب برنامه صلح آمیز اتمی، فعالیت‌های مخفیانه با انگیزه دستیابی به سلاح هسته‌ای دارد اما ایران همواره این ادعا را رد کرده است.

ایران و شش قدرت جهانی از پاییز ۱۳۹۲ مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای را از سر گرفتند.

در آذرماه آن سال ایران و شش قدرت جهانی به توافق اولیه رسیدند تا برای یک توافق پایدار و فراگیر مذاکره کنند.

مقام‌های ایرانی گفتند که ورود آنها به مذاکرات با هدف برداشته شدن تحریم‌های بین‌المللی علیه تهران بوده است.

رادیوفردا: جان کری، وزير امور خارجه آمريکا، روز شنبه ۱۶ اسفندماه با رد هرگونه اختلاف بين پاريس و واشينگتن بر سر توافق هسته ای با ايران گفته است که آمريکا و فرانسه تاکيد دارند که توافقی که اکنون مذاکره بر سر آن جريان دارد، می بايست توافقی محکم باشد.

به گزارش خبرگزاری رويترز، جان کری در يک کنفرانس خبری پس از ديدار با لوران فابيوس، وزير خارجه فرانسه در پاريس گفته است: ما (امريکا و فرانسه) ارزيابی يکسانی داريم.

وزير امور خارجه آمريکا در اين کنفرانس خبری تصريح کرده است: اگر فکر می کرديم که نياز بيشتری نيست که توافق را محکمتر کرد، الان يک توافقنامه می داشتيم، دليلی که الان توافقنامه هنوز امضا نشده اين است که معتقديم اختلافاتی وجود دارد که می بايست حل شوند. اقداماتی وجود دارند که می بايست انجام شوند تا اين توافق را محکم تر کنند.

به گزارش «فاکس نيوز» در اين کنفرانس خبری لوران فابيوس نیز گفته است: در برخی مسايل پيشرفت های حاصل شده است با اين حال اختلافاتی وجود دارد.

وزير امور خارجه فرانسه با اين حال تاکيد کرده است: اقداماتی در راستای بلندمدت تر کردن توافق حاضر و همچنين راستی آزمايی از برنامه هسته ای ايران می بايست صورت گيرد.

در همين حال، جان کری نيز گفته است: اين يک مذاکرات دو جانبه نيست و همه طرف های درگير در اين مذاکرات ايده ها و اطلاعات خود را در اين خصوص به اشتراک می گذارند.

وزير امور خارجه آمريکا تاکيد کرده است: ايران می بايست تصميم بگيرد که به جامعه بين المللی تضمين بدهد که برنامه هسته ايش صلح اميز است و در صدد دستيابی به سلاح اتمی نيست.

جان کری گفته است: ما دو هفته بسيار حساس پيشروی خود داريم.

جان کری پس از مذاکرات خود با محمد جواد ظريف، وزير امور خارجه ايران در سوييس به عربستان سعودی سفر کرد تا آنها را در جريان مذاکرات خود با ايران قرار دهد. اکنون در پاريس نيز در ديدار با وزرای خارجه فرانسه، بريتانيا و آلمان گزارشی از روند مذاکرات خود با ايران در اختيار آنها قرار می دهد.

ايران و آمريکا، بريتانيا، فرانسه، چين و روسيه به همراه آلمان، گروه ۱+۵، در سال ۲۰۱۳ به توافقی موقت در ژنو برای مساله هسته ای ايران دست يافتند. مذاکراتی برای دستيابی به يک توافق کلی (سياسی) تا ۲۴ ماه مارس (اوایل فروردین) بين ايران و اعضای گروه ۱+۵ و به ويژه آمريکا طی هفته های اخير برگزار شده است.

ايران و گروه ۱+۵ هم اکنون برای دستيابی به يک توافق نهايی و جامع در حال مذاکره هستند. مهلت نهايی برای دستيابی به توافق جامع ژوئن سال جاری (نهم تيرماه) به پايان می رسد.

این در حالی است که علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران روز شنبه، ۱۶ اسفند، گفته است که در مذاکرات اخیر میان او و وزیر انرژی آمریکا «بن‌بست‌های فنی» در مذاکرات جمهوری اسلامی با گروه ۵+۱ درباره برنامه و فعالیت اتمی ایران رفع شده است.

دویچه‌وله: محمد جواد ظریف روز پنج‌شنبه از احتمال پذیرش محدودیت‌های ۱۰ ساله در فعالیت‌های هسته‌ای ایران از سوی تهران خبر داد. ایران و شش قدرت جهانی در تلاش برای رسیدن به چارچوب سیاسی توافق تا پایان مارس هستند.

محمد جواد ظریف٬ وزیر امور خارجه ایران٬ روز پنجشنبه (۵ مارس/ ۱۴ اسفند) در مصاحبه با شبکه خبری “سی‌ان‌ان” گفت احتمال دارد تهران ۱۰ سال توقف برخی از بخش‌های برنامه‌ی هسته‌ای‌اش را بپذیرد. او از بیان جزییات در این‌باره خودداری کرد.

باراک اوباما٬ رئیس‌جمهور آمریکا٬ روز دوشنبه (۱۱ اسفند/ ۲ مارس) در مصاحبه‌ای اختصاصی با خبرگزاری رویترز گفته بود ایران باید برای فراهم کردن بستر دست‌یابی به توافق جامع٬ فعالیت‌های حساس هسته‌ای خود را به‌گونه‌ای تصدیق‌پذیر دست‌کم برای ۱۰ سال متوقف کند.

محمد جواد ظریف روز گذشته در مصاحبه با کریستین امان‌پور٬ درباره اظهارنظر باراک اوباما گفت: «اگر توافقی صورت گیرد٬ ما آمادگی آن را داریم تا محدودیت‌های مشخصی را برای مدت زمان مشخصی بپذیریم ولی نمی‌توانیم روی هوا مذاکره کنیم.» ظریف در مصاحبه با “ان‌بی‌سی” نیز از آمادگی پذیرش محدودیت‌ها خبر داد. این خبر در برخی خبرگزاری‌های داخلی ایران نیز بازتاب یافته است.

ظریف و جان کری٬ وزیران خارجه ایران و آمریکا در طول یک هفته گذشته مذاکراتی را در شهر مونترو سوئیس داشتند. هدف از این مذاکرات دستیابی به چارچوب سیاسی توافق تا آخر ماه مارس است. ظریف در مصاحبه با کریستین امان‌پور با بیان این‌که “جزئیات بسیاری وجود دارد که باید درباره‌شان بحث شود٬” گفت: «به پیشرفت‌هایی رسیده‌ایم. اما هنوز باید در چند هفته‌ی آینده خیلی خیلی سخت کار کنیم.»

ایران و شش قدرت جهانی (آمریکا٬ فرانسه٬ بریتانیا٬ چین٬ روسیه٬ و آلمان) در تلاش‌اند تا پایان ماه مارس به چارچوب سیاسی توافق دست یابند و در نهایت تا پایان ماه ژوئن به توافق جامع نهایی هسته‌ای برسند. ظریف روز گذشته گفت: «در صورتی که اراده سیاسی لازم برای انتخاب‌های سخت وجود داشته باشد٬ می‌توانیم به توافق برسیم.» او گفت: «همه باید دست به انتخاب‌های سخت بزنند.»

«توافق یا تحریم»

ظریف در این مصاحبه تاکید کرد هنوز توافق رضایت‌بخشی بر سر این موضوع که چطور تحریم‌ها علیه ایران رفع شود وجود ندارد. او روز چهارشنبه در گفت‌وگو با “پرس‌تی‌وی”٬ شبکه خبری وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی٬ گفته بود غرب باید میان تحریم و توافق یکی را انتخاب کند.

ظریف همچنین روز گذشته در ارتباط با اظهارات نتانیاهو در کنگره آمریکا گفت: «برخی صلح و ثبات را تهدیدی علیه موجودیت خود در نظر می‌گیرند.» وی تاکید کرد چنین دیدگاه‌هایی اثری در مذاکرات ندارد.

بنیامین نتانیاهو٬ نخست‌وزیر اسرائیل٬ روز سه‌شنبه در سخنرانی جنجال‌برانگیز خود در کنگره آمریکا٬ نسبت به توافق هسته‌ای هشدار داد و آن را اشتباهی جدی خواند.

بی‌بی‌سی: مرضیه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، خبر خبرگزاری اسوشیتدپرس در مورد توافق ایران و آمریکا برای انتقال اورانیوم غنی شده به روسیه را تکذیب کرده و گفته است که هنوز در مورد هیچیک از موضوعات مورد مذاکره هیچ‌گونه توافقی انجام نشده است.

خانم افخم این گزارش را ‘فضاسازی رسانه‌ای’ و هدف آن را ‘تخریب فضای مذاکرات’ خوانده است.

شب گذشته خبرگزاری اسوشیتدپرس گزارش داد که ایران و گروه ۱+ ۵ برای نخستین بار توانسته‌اند سندی را تدوین کنند که در آن، جزییاتی از توافق نهایی هسته‌ای گنجانده شده است.

این خبرگزاری به نقل از دو دیپلمات گزارش کرد که ایران و آمریکا به توافقی مقدماتی رسیده‌اند که بر اساس آن ایران بخش قابل توجهی از اورانیوم غنی‌سازی‌شده خود را که می‌تواند در ساخت تسلیحات هسته‌ای به کار برود، به روسیه منتقل خواهد کرد.

اسوشیتدپرس در گزارش خود اضافه کرده بود که مذاکره‌کنندگان هسته‌ای در دور پیشین گفت‌وگوها در ماه دسامبر، برای اولین‌بار توانستند فهرستی از زمینه‌های توافق احتمالی و نیز رویکردهای احتمالی نسبت به مناقشات باقیمانده را تدوین کنند، هرچند تهیه این فهرست هم به دلیل “اختلافات گسترده” دو طرف به راحتی امکان پذیر نبوده است.

این خبرگزاری در عین حال تاکید کرده بود که اختلافات دو طرف همچنان به قوت خود باقی است.

ایران و گروه ۱+۵ (متشکل از آمریکا، فرانسه، بریتانیا، روسیه و چین به علاوه آلمان)، اوایل آذر ماه در وین نتوانستند بعد از یک سال مذاکره به توافقی جامع دست یابند و گفتگوهای اتمی را به مدت هفت ماه دیگر، تا تیرماه آینده، تمدید کردند.

دور بعدی گفت‌وگوهای دو طرف حدود دو هفته دیگر در شهر ژنو برگزار می‌شود.

رادیوفردا: بر اساس گزارش جدید موسسه مالی بین‌المللی (IIF) در صورت به موفقیت نرسیدن گفت وگوهای هسته‌ای میان ایران و گروه موسوم به ۱+۵، اقتصاد تهران به وضعیت «فاجعه‌آمیز» خواهد رسید.

گزارش موسسه مالی بین المللی در خصوص ایران روز ۱۴ آذر ماه منتشر شده و روی وبسایت این موسسه قرار گرفته است. این گزارش می‌گوید از زمان آغاز دور جدید تحریم‌های اقتصادی با هدف محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران، حجم اقتصاد این کشور ۸.۶ درصد افول کرده است.

این گزارش می گوید در حالی که ۳۵ درصد درآمد دولت ایران از محل فروش نفت است، پایین آمدن قیمت نفت در بازارهای جهانی مشکل دیگری به وجود آورده و همراه با ادامه تحریم ها، باعث افزایش پیوسته کسری بودجه ایران شده است.

گرگور عابد، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقای موسسه مالی بین المللی گفته است: «تحریم ها تاثیر جدی بر اقتصاد ایران داشته است. اگر ایران بتواند مذاکرات را به نتیجه رسانده و خود را از تحریم ها دور کند، می تواند باز هم به روند اقتصاد جهانی بازگردد.»

«گاربیس ایرادیان»، معاون مدیر مؤسسه مالی بین‌المللی – که در نوشتن این گزارش شرکت داشته – در گفت وگو با شبکه تلویزیونی «سی ان بی سی» آمریکا گفته با ادامه تحریم‌ها، «اقتصاد ایران ظرف دو سال آینده به زانو در خواهد آمد».

مؤسسه مالی بین‌المللی در ادامه گزارش خود توضیح داده که دولت ایران برای برقراری تعادل در بودجه سال مالی‌ آینده، یعنی ۲۰۱۴-۲۰۱۵ ، می‌بایست هر بشکه نفت را به بهای ۱۴۸ دلار به فروش برساند، یعنی حدود ۵۰ دلار بالاتر از آنچه پیش از تحریم‌ها نیاز داشت.

با این همه نفت برنت دریای شمال، هم اینک به قیمتی زیر ۷۰ دلار برای هر بشکه معامله می‌شود و – آنطور که مؤسسه مالی بین‌المللی پیش بینی می‌کند – این رقم در میان مدت در حدود ۸۰ دلار تثبیت خواهد شد.

این گزارش همچنین می‌گوید در صورت بسته‌ ماندن درهای اقتصاد ایران بر روی جهان، اوضاع در تهران وخیم‌تر خواهد شد. به رغم فراوانی منابع نفتی در ایران، استخراج و فرآوری نفت نیازمند سرمایه‌گذاری خارجی، استفاده از فناوری‌های جدید و البته مشتری‌های جهانی است.

گاربیس ایرادیان، گفته که «از برخی جهات تحریم‌های مالی علیه ایران بدتر از تحریم نفت این کشور بوده‌اند. نیمی از نقدینگی تبادلات خارجی ایران نزد بانک‌های خارجی مسدود است و گروه ۱+۵ تنها موافقت کرده‌اند که کسری از این منابع بعد از گفت وگوهای وین آزاد شوند.»

دو هفته پيش ايران و آمريکا، بريتانيا،‌ فرانسه، چين، روسيه و آلمان، گروه ۱+۵، درمذاکرات خود در وين پس از يک هفته گفت‌وگوهای فشرده با تمديد مذاکرات هسته‌ای تا هفت ماه ديگر توافق کردند. هدف از تمديد اين مذاکرات دستيابی به يک توافق جامع برای حل و فصل نهايی پرونده اتمی ايران و همچنين لغو تحريم‌های خارجی عليه جمهوری اسلامی است.

آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ، روز ششم آذر، ضمن اعلام مخالف نبودن خود با تمديد مذاکرات اتمی ايران با کشورهای گروه ۱+۵ و آمادگی ايران برای پذيرش «قرارهای عادلانه و عاقلانه» این‌گونه اظهار نظر کرد که اگر اين مذاکرات به نتيجه نرسد، «آن‌که بيش از همه ضرر می‌کند آمريکا است، نه ايران».

گاربیس ایرادیان همچنین افزود که «دستاورد هرگونه توافق موقت دیگری – یا هر نوع معامله‌ای بین دو طرف – بسیار بزرگ خواهد بود و به میزان زیادی اقتصاد ایران را تقویت خواهد کرد.»

جو بايدن، معاون رئيس جمهور آمريکا، روز ۱۵ آذر ماه، گفت که شانس رسيدن به توافق هسته‌ای کمتر از ۵۰ درصد است ولی هنوز [مذاکرات] ارزش پيگيری دارد.

رادیوفرانسه: آمریکا چهارچوب یک توافق بین‌المللی احتمالی با ایران را به این کشور ارائه کرد.

باراک اوباما- رئیس جمهوری آمریکا، با اعلام این خبر، سخنی درباره حتمی بودن دستیابی به یک توافق نهائی تا روز 24 نوامبر یعنی مهلت از پیش تعیین شده نگفت.

رئیس جمهوری آمریکا گفت ما به آنها چارچوبی را ارائه کردیم که نیازهای صلح آمیز آنان را در زمینه انرژی، برآورده می کند.

باراک اوباما در عین حال تأکید کرد که او نبود توافق را به یک توافق بد ترجیح می دهد.

باراک اوباما گفت: «درباره ایران، با توجه به مجازات‌های بی سابقه‌ای که دولت آمریکا به اجرا گذاشت، مسئولان ایرانی برای نخستین بار به صورت جدی گرد میز مذاکرات نشستند تا ما را قانع کنند که در جستجوی دست یابی به سلاح اتمی نیستند.

درباره این که آیا ما می توانیم با ایران به توافق برسیم، به این پرسش تنها 3 یا 4 هفته دیگر می توانیم پاسخ دهیم. من قصد ندارم پیش از وقت دراین باره اظهار نظر کنم. آن چه مورد نظر ماست یک توافق اطمینان بخش است.
اگر ایران بتواند با پیشنهاد توافق نامه ای ما را قانع کند که صدد داشتن سلاح اتمی را ندارد، در این صورت ما نیز می‌توانیم جهان و افکار عمومی را قانع کنیم که قادریم از دست یافتن این کشور به سلاح اتمی جلوگیری نمائیم؛ آن هنگام زمان مطرح کردن موضوع با کنگره فرا خواهد رسید و من مطمئن هستم که می توانم کنگره را نیز مطمئن سازم که امضای یک توافق نامه با ایران بهترین راه حل برای جلوگیری از تبدیل این کشور به یک قدرت اتمی است؛ این راه حل از هر اقدام دیگری و حتی اقدام نظامی موثرتر و مفید تر است.
اما شرط اجتناب ناپذیر این است که در این زمینه یک توافق رضایت بخش به دست آید و من همچنان که همواره تکرار کرده ام، نبودن توافق را به یک توافق ناقص و نارسا تر جیح می دهم».

گفتنی است که جان کری- وزیر امور خارجه آمریکا، دیروز در پاریس تکرار کرد که تمدید مهلت گفتگوها پس از تاریخ 24 نوامبر در دستور کار قرار ندارد.

گفتنی است که محمد جواد ظریف- وزیر امور خارجه ایران و همتای آمریکائی اش، قرار است به منظور دستیابی به یک توافق کلی در روزهای 9 و 10 نوامبر، در حضور کاترین اشتون- مذاکره کننده اروپائی، درعمان گفتگو کنند.

جان کری که قرار است هفته‌آینده با دیپلمات‌های ایران و اروپایی در مورد آخرین دور از مذاکرات سال جاری در زمینه پرونده هسته‌ای ایران دیدار نماید، گفت که اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه ‌های هسته‌ای ایران برای این کشور باید آسان باشد.

جان کری و لوران فابیوس- وزرای خارجه آمریکا و فرانسه، در دیدار دیروز خود در پاریس تأکید کردند که ایران حق تولید انرژی هسته‌ای را دارد اما نباید از آن برای ساخت بمب هسته‌ای استفاده شود.

روزنامه آمریکایی “نیویورک تایمز”، امروز (چهارشنبه) در یادداشت روزانه خود در در پبوند با مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی، نوشت: «برخی از اعضای کنگره نگران توافق بد تیم آمریکایی حاضر در مذاکرات با ایران هستند».

این روزنامه می افزاید: «اعمال فشار بر متحدین آمریکا برای اعمال تحریم‌های جدید تلاشی یک جانبه و بیهوده در مجبور ساختن ایران در تسلیم شدن در جریان مذاکرات هسته‌ای است. این رویکرد هوشمندانه نیست و موجب ایجاد بحران‌های مهم دیپلماتیک و اقتصادی علیه اتحادیه اروپا،چین، هند و ترکیه شده و البته به طور جدی به منافع آمریکا نیز ضربه وارد خواهد کرد».

بنابر این گزارش، بسیاری از اعضای کنگره خواهان اعمال تحریم‌های جدید سنگین علیه ایران تاحدی هستند که این کشور را طی چند هفته آینده وادار به تسلیم کند.

جمعی از دیپلمات‌های ارشد اروپایی نیز در یادداشتی که در روزنامه “گاردین” به چاپ رسید، خواستار توافق میان ایران و ١+۵ تا تاریخ ٢٤ نوامبر شدند.

گاردین می نویسد، به تعویق انداختن تصمیم نهایی جدی موجب می‌شود فرصت‌های بیشتری برای مخالفان این مسیر دیپلماتیک به وجود آید تا به این فرایند خدشه وارد سازند.
هزینه شکست برای ایران هم از نظر اقتصادی و هم امنیتی بسیار بالا خواهد بود.

دویچه‌وله: عباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کنند هسته‌ای ایران، در واکنش به سخنان معاون وزیر خارجه آمریکا در کنگره این کشور تاکید کرد که در مذاکرات هسته‌ای هنوز هیچ‌گونه توافقی در زمینه موضوعات مورد مذاکره به‌دست نیامده است.
عباس عراقچی

روز پنجشنبه (۹ مرداد / ۳۱ ژوئیه) خبرگزاری ایرنا به نقل از عباس عراقچی نوشت، در مذاکرات هسته‌ای تاکنون توافقی حاصل نشده و “در موضوعاتی همچون اراک و فردو اختلافات همچنان باقی است”.

عراقچی تاکید کرده است که تنها ملاک برای جمهوری اسلامی “نیازهای کشور است و در مذاکرات تنها بر اساس نیازهای کشور تصمیم گرفته خواهد شد”.

بر اساس آنچه که خبرگزاری‌ها منتشر کردند، وندی شرمن٬ مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایالات متحده آمریکا، روز سه‌شنبه (۷ مرداد / ۲۹ ژوئیه) در نشست کمیته روابط خارجی مجلس سنای این کشور، چه از توافق ایران و گروه ۵ + ۱ و چه از حل اختلافات در اراک و فردو سخن نگفته بود. او تنها تاکید کرده بود که در شش ماه گذشته “پیشرفت‌های محسوسی” در مذاکرات هسته‌ای حاصل شده و طرفین “به تبادل ایده‌ها” پرداخته‌اند و اختلافات بر سر مسائل کلیدی را کم کرده‌اند. او از جمله مثل زده بود که طرفین “در باره این که چگونه می‌توان خطرهای تاسیساتی چون فردو و اراک را کاهش داد” صحبت کرده‌اند.

خودداری از پاسخ به نمایندگان

وندی شرمن: قطعا هدف ما این است که این مذاکرات به هر نحوی شده تا ۲۴ نوامبر (۳ آذر) پایان یابد

وندی شرمن: قطعا هدف ما این است که این مذاکرات به هر نحوی شده تا ۲۴ نوامبر (۳ آذر) پایان یابد

خانم شرمن از پاسخ به برخی پرسش‌های نمایندگان حذر کرده و حتی در رابطه با تعیین ضرب‌الاجل مشخص برای دست‌یابی به توافق جامع و نهایی با ایران در جریان مذاکرات هسته‌ای سکوت کرده بود. شرمن در این نشست گفته بود که طرفین مذاکرات قصد دارند تا پایان فرصت چهار ماهه‌ای که به تازگی تمدید شده٬ به نتیجه برسند.

معاون وزارت امور خارجه آمریکا در امور سیاسی که از طرف این کشور مسئولیت هدایت مذاکرات هسته‌ای را نیز برعهده دارد٬ گفته بود: «قطعا هدف ما این است که این مذاکرات به هر نحوی شده تا ۲۴ نوامبر (۳ آذر) پایان یابد٬ اما آنچه می‌توانم به شما بگویم این است که ما تا رسیدن به آن نقطه همواره کنگره را در جریان امور قرار خواهیم داد و از مشورت با آن بهره خواهیم گرفت.»

شرمن و پیش از او مقامات غربی بارها تاکید کرده‌اند که تنها زمانی به توافقی تنها تن خواهند داد که خواسته‌های آنها برآورده شود.

توافق “خوب”

مقامات جمهوری اسلامی نیز می‌گویند که برای توافق نهایی خطوط قرمزی دارند که باید رعایت شوند. آخرین بار محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه با شبکه خبری سی‌ان‌ان تصریح کرد که در صورت رسیدن به یک توافق “خوب” مجلس شورای اسلامی پروتکل الحاقی آژانس ‌بین‌المللی انرژی اتمی را تصویب خواهد کرد. ظریف گفت: «چیزی که ما به آن نیاز داریم دستیابی به توافق در مورد عناصر مهم این پازل بزرگ است. بنابراین چیزی به یک توافق منجر خواهد شد که تمام اهداف ما را تضمین خواهد کرد.»

او همچنین اظهار داشت که ایران تمامی تلاش خود را خواهد کرد تا به جامعه جهانی صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود را ثابت کند. وزیر امور خارجه ایران تاکید کرد که رسیدن به چنین هدفی با ابزارهای علمی کاملا شدنی است و “نیازی به خطوط قرمز مستبدانه و اعداد و ارقام دلخواه ندارد”.

همچنین علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی “العالم” اظهارات مشابهی کرد و گفت: «اگر تفاهم کلی در زمینه هسته‌ای انجام شود و تمامی مسائل را حل کند، موضوع پروتکل الحاقی قابل طرح در مجلس است.»

روزنامه‌های ایران این دو اظهار نظر را “چراغ سبز” ایران به غرب ارزیابی کرده‌اند. امضای پروتکل الحاقی از موضوعات محوری در مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۵ + ۱ نبوده اما پیوسته از سوی غرب بر آن تاکید شده است.

مهلت از پیش تعیین شده ایران و گروه ۵ + ۱ برای دست‌یابی به توافق نهایی به منظور پایان دادن به بحران ۱۰ ساله هسته‌ای ۲۰ ژوئیه (۲۹ تیر) ماه بود. اما به دلیل حل نشدن اختلافات جدی و شکاف‌های اساسی٬ طرفین توافق کردند که مذاکرات هسته‌ای به مدت چهار ماه تمدید شود.

بی‌بی‌سی: محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، گفته است ﻧﮕﺎرش ﻣﺘﻦ ﺗﻮاﻓﻖنامه جامع هسته‌ای با شش قدرت جهانی آغاز شده است.

آقای ظریف روز چهارشنبه ۱۸ ژوئن / ۲۷ خرداد به خبرنگاران گفت که کار نگارش این توافق‌نامه از بعد از ظهر این روز شروع شده است.

او در عین حال از باقی‌ماندن “اختلاف بسیار اساسی” بین ایران و کشورهای ۱+۵ خبر داده است.

به گفته محمدجواد ظریف، طرفین مذاکرات درباره عنوان این توافق‌نامه به اشتراک نظر رسیده‌اند که قرار است “ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﻗﺪام ﻣﺸﺘﺮک ﺟﺎﻣﻊ” خوانده شود.

دور تازه مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای آمریکا، بریتانیا، روسیه، چین، فرانسه و آلمان روز سه‌شنبه ۲۶ خرداد در وین پایتخت اتریش آغاز شد.

این مذاکرات با هدف دست‌یابی به توافقی جامع بر سر برنامه هسته‌ای ایران انجام می‌شود.

روز سه‌شنبه بعد از پایان اولین نشست عمومی دور تازه مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای گروه ۵+۱ مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از “تمرکز بر متن توافق‌نامه احتمالی” خبر داده بود.
‘اختلافات بسیار اساسی’

وزیر امور خارجه ایران که ریاست هیئت مذاکره‌کننده این کشور را در مذاکرات وین بر عهده دارد، گفته است ﺑرخی مواضع ﮔﺮوه ۵+۱ “ﮐﺎﻣﻼ ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل” اﺳﺖ و ابراز امیدواری کرده که “واﻗﻊ‌ﺑﯿﻨﯽ” در پیش بگیرند.

کسری ناجی، خبرنگار اعزامی بی‌بی‌سی فارسی به وین، می‌گوید اشاره آقای ظریف احتمالا به اختلاف‌نظرها درباره شمار سانتریفوژها است.

طبق برخی گزارش‌ها ۱+۵ خواستار کاهش شدید شمار دستگاه‌های سانتریفوژ ایران است ولی هیئت ایرانی آن را نمی‌پذیرد.

پیش از این خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از دیپلمات‌های مطلع از روند مذاکرات که پشت درهای بسته انجام می‌شود، گزارش داده بود که عمده‌ترین مساله مورد اختلاف تعداد سانتریفوژهای ایران است.

بنابراین گزارش ایران می‌خواهد تقریبا حدود ۲۰ هزار سانتریفوژ فعال کنونی را نگه دارد اما آمریکا خواستار محدود کردن آن به فقط چند صد سانتریفوژ است.

مسائل مورد اختلاف دیگر به نحوه اصلاح یا بازطراحی راکتور آب سنگین اراک و همچنین تاسیسات زیرزمینی فردو در نزدیکی قم مربوط می‌شود.

گری سامور که تا سال گذشته عضو تیم مذاکره کننده آمریکا بود و اکنون در اندیشکده مرکز بلفر هاروارد کار می‌کند، به این خبرگزاری گفته است:‌ “بعید است که تا پایان ماه ژوئیه توافقی صورت گیرد مگر آن‌که ایران حاضر به دادن امتیازی بزرگ باشد.”
آمادگی ایران برای رفع تدریجی تحریم‌ها

در همین حال خبرگزاری‌ها از قول عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه و مذاکره‌کننده ارشد ایران، نوشته‌اند که ایران با رفع تدریجی تحریم‌ها مشکلی ندارد. آقای عراقچی گفته این یک “واقعیت” است که تحریم‌ها نمی‌تواند یک‌باره برداشته شود.

دور تازه مذاکرات هسته‌ای در حالی در جریان است که حدود یک ماه به پایان فرصت تعیین‌شده برای رسیدن به یک توافق جامع درباره برنامه هسته‌ای ایران باقی مانده است.

بر اساس توافق‌نامه ژنو، این فرصت برای شش ماه دیگر قابل تمدید است.

آقای ظریف در هنگام ورود به وین با اشاره به “بحث‌های متعدد” با گروه ۱+۵ در ماه‌های اخیر گفته بود: “فکر می‌کنم باید در این مرحله کار نگارش متن توافق نهایی آغاز شود.”

او امکان تمدید توافق موقت فعلی تا شش ماه دیگر راه هم مطرح کرد، اما گفت: “آنچه از بازیگران مختلف غربی به اشکال مختلف دیده و شنیده‌ایم، آنها نیز ابراز علاقه کرده‌اند که در همین فرصت تعیین شده شش‌ماهه مذاکرات به نتیجه برسند.”

به گفته کسری ناجی، خبرنگار ما در محل مذاکرات، جنب و جوش هیئت‌های دیپلماتیک ادامه دارد و مشهود است که با انرژی بیشتری به مذاکرات ادامه می‌دهند.

رادیوفردا: سوزان رایس، مشاور امنیت ملی رئیس‌ جمهوری آمریکا، می‌گوید که ایران در زمینه مناقشه هسته‌ای باید ایالات متحده را «با اقداماتی که درستی آنها قابل اثبات باشد» قانع کند، در غیر این‌ صورت توافق نهایی هسته‌ای به‌ دست نخواهد آمد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، خانم رایس این مطلب را روز دوشنبه، ۲۲ اردیبهشت، در واشینگتن و در جمعی که به مناسبت روز استقلال اسرائیل گرد هم آمده‌ بودند بیان کرد.

این سخنان وی در آستانه آغاز دور جدید گفت‌وگوهای هسته‌ای میان ایران و گروه ۱+۵ بیان می‌شود که قرار است روز سه‌شنبه، ۲۳ اردیبهشت، در وین اتریش آغاز شود.

هدف از این مذاکرات نزدیک شدن دو طرف به امضای توافقی نهایی برای حل و فصل مناقشه هسته‌ای است.

سوزان رایس در سخنان خود در جمع یادشده گفت: «همه ما این مسئولیت را داریم که به دیپلماسی شانسی برای موفقیت بدهیم، اما آمریکا تنها با حرف زدن‌ راضی نخواهد شد.»

وی افزود: «ما تنها زمانی راضی خواهیم بود که ایران اقداماتی را انجام دهد که محک زدن درستی آن اقدامات برای ما میسر باشد.»

مشاور امنیت ملی باراک اوباما در ادامه سخنانش در این جمع که شامل دیپلمات‌های اسرائیلی می‌شد گفت: «خلاصه بگویم که اگر راضی نباشیم، توافقی هم به امضا نخواهد رسید.»

اسرائیل همواره خواستار رویکرد سختگیرانه‌تر واشینگتن در قبال ایران در جریان مذاکرات هسته‌ای شده و نخست‌وزیر اسرائیل گفته‌ است که امید دارد قدرت‌های جهانی توافقی را امضا نکنند که در پی آن ایران بتواند ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود را حفظ کند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که به ژاپن سفر کرده روز دوشنبه در توکیو بار دیگر این موضع خود را تکرار کرده و گفت که برنامه هسته‌ای ایران «یک خطر روشن و حاضر» است و نباید به تهران اجازه داد تا ظرفیت‌های ساخت سلاح اتمی را در دست داشته باشد.

بر پایه توافق موقتی که روز سوم آذرماه سال گذشته به امضا رسید ایران چشم‌انداز آن را دارد که در توافقی نهایی، بتواند بخشی از ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود را حفظ کند.

در آستانه مذاکرات جدید، ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز دوشنبه دیداری سه‌ساعته در وین داشتند، اما در پایان این جلسه اقدام جدیدی را در جهت رفع نگرانی از برنامه هسته‌ای ایران اعلام نکردند.

علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز دوشنبه مسئله مذاکرات پیش روی هسته‌ای را یک «مصاف پیچیده» توصیف کرده و گفت: «حرف‌هایی طی روزهای اخیر از طرف غربی‌ها مطرح می‌شود که نشان می‌دهد آنها طور دیگری فکر می‌کنند و نگاه‌شان به مسئله هسته‌ای متفاوت است.»

وی افزود: «مثل این که باورشان شده ایران به طور شماتیک فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای را دنبال می‌کند» و تأکید کرد که «دنبال صورت بزک‌کرده برای فناوری هسته‌ای نیستیم.»

ایران‌وایر: اظهارنظر «محمدجواد ظریف» و «عباس عراقچی»، دو چهره اصلی هیات مذاکره کننده ایران با گروه 1+5، اصول‌گرایان را غافل‌گیر کرده است. این دو دیپلمات گفته‌اند که ماه آینده وارد مرحله تدوین پیش‌نویس توافق نهایی و جامع بین ایران و 1+5 می‌شوند.

سایت «ایران هسته‌ای» که حامیان «سعید جلیلی»، مذاکره کننده پیشین ایران آن را اداره می‌کنند، در این باره نوشته است: «این احتمال وجود دارد که تاکتیک مذاکرات پنهان، مذاکرات را به مراحلی رسانده باشد که با مراحلی که رسانه‌ها تصور می‌کنند مذاکرات در آن قرار دارند، بسیار متفاوت باشد و این امر می‌تواند جامعه سیاسی در ایران را که هنوز از شوک توافق ژنو بیرون نیامده، به یک‌باره با متنی بسیار مساله‌دارتر مواجه کند. حتی برخی شنیده‌ها می‌گویند هم‌اکنون یک پیش‌نویس (برای توافق نهایی) روی میز مذاکرات وجود دارد که ماه‌ها است درباره آن مذاکره شده است.»

هم‌زمان، انتقادات رسانه‌ای اصول‌گرایان تندرو به تیم هسته‌ای دولت روحانی شدت گرفته است. سایت «مشرق نیوز» با اشاره به پست محمدجواد ظریف در صفحه فیس‌بوکش که در مورد تشکیل یک تیم مشورتی، از ایرانیان خواسته بود پیشنهادهای خود درباره دور مذاکرات ایران و 1+5 را برایش ایمیل کنند، نوشته است: «این درخواست ظریف درحالی مطرح می‌شود که قبل از این، برخی از مشاوران و حامیان دولت جدید با انتقاد از روش‌های پوپولیستی در دولت قبل، مدعی بودند باید سیاست خارجی را از خیابان‌ها جمع کرد.»

مشرق نیوز با استناد به گزارش رسانه‌های غربی، وزارت امور خارجه ایران را به خوش‌خیالی متهم کرده و نوشته است: «برخلاف تخمین‌های اولیه، همان رقم 7-6 میلیارد دلار پول محتملی هم که پیش‌بینی می‌شد از بلوکه شدن خارج شود و به دست ایران برسد، رقم واقعی نبوده و مبلغ واقعی بسیار پایین‌تر خواهد بود. هر چند که طبق برخی گزارش‌ها، امکان جابه‏جایی همین پول هم در شبکه بانکی و مالی بین‌المللی فراهم نشده است.»

سایت «رجانیوز» پیشنهاد ظریف را به نوش‌داروی پس از مرگ سهراب تشبیه کرده و نوشته است: «توافق‌نامه ژنو یعنی ریل اصلی توافقات بعدی، از جمله توافق جامع و نهایی با ضعف‌های غیرقابل جبران حقوقی تنظیم و از سوی ایران نیز پذیرفته شده است. شاید همین ناشی‌گری، بزرگ‎ترین دلیل برای نگرانی از مفاد توافقی باشد که تیم ایرانی اعلام کرده‌اند از ابتدای اردیبهشت ماه به عنوان گام نهایی توافقات تدوین خواهد شد.»

وب‌سایت «الف» که «احمد توکلی»، نماینده مجلس ایران آن را اداره می‌کند نیز با انتشار یادداشتی انتقادی علیه تیم هسته‌ای، مذاکرات کنونی را یک دام و «زمينه‌چيني توطئه‌آميز براي اجراي فاز‌هاي ديگر جنگ عليه ايران و آماده‌سازي فضا» دانسته و نوشته است: «اگر تيم مذاكره‌كننده اين نكته را در نيابد، دست‌كم با ساده‌لوحي خود، بزرگ‌ترين كمك را به سياست جنايت‌بار امريكا عليه منطقه و ايران رسانده است. توافق جامعي در بين نخواهد بود و مدام فضا براي تلقين‌هاي امريكايي كش خواهد آمد… امريكا مي‌خواهد با سرگرم كردن ايران به مذاكرات و در اصل، زمينه‌چيني بزرگ براي افكارعمومي تا همه عقبت‌نشيني ايران از آرمان‌هايش را يك ضرورت حتمي به حساب آورد و اگر اين عقب‌نشيني رخ ندهد، حق خود بداند كه ايران را مثل سوريه كلنگي كند.»

سایت «598» هم که از رسانه‌های نزدیک به جبهه پایداری محسوب می‌شود، با طرح انتقادهای متعدد علیه دولت و وزارت امورخارجه، به شام مشترک ظریف و کاترین اشاره کرده و نوشته است چرا در حالی که تمام مسوولان ایرانی و نمایندگان مجلس به رفتار پارلمان اروپا و تصویب قطع‌نامه علیه ایران اعتراض کرده‌اند، او به چنین نشستی رفته است. به نوشته این سایت، «رفتار منفعلانه مسوولان دولتی در قبال رفتارهای توهین‌‌آمیز غربی‌ها اخیرا شدت و کثرت بیش‌تری یافته است.»

این سایت از دولت روحانی به دلیل نداشتن برنامه‌ای مشخص برای گرامی‌داشت 20 فروردین، روز ملی فناوری هسته‌‌‌ای به شدت انتقاد و نامه 1500 طلبه حوزه‌های علمیه سراسر کشور به رییس صداوسیمای ایران برای برگزاری مناظره هسته‌ای را برجسته کرده است. روحانیون منتقد دولت علت این درخواست را «وجود ابهامات و نگرانی‌های متعدد پیرامون آینده مذکرات و اجرایی شدن توافق نامه ژنو» اعلام کرده‎‌اند.

«سعید زیباکلام»، استاد دانشگاه تهران هم یادداشتی مفصل برای «وطن امروز» نوشته که تیتر یک امروز این روزنامه شده است؛ «هشدار به ملت ایران.» وی در این یادداشت به طور سربسته هشدار داده است که غل و زنجیرهای اسارت و ذلت بر سر و دوش و گردن برنامه هسته‌ای ایران دیده می‌شود و استقلال و حاکمیت ملی به منزله یکی از سه رکن بنیادین انقلاب اسلامی، در حال پوسیدگی و فروپاشی است.

این منتقد دولت روحانی با خطاب قرار دادن مردم ایران، نوشته است: «همان رویه‌هایی که منجر به توافق‌نامه ژنو شد، این بار بسیار بنیانی‌تر و بنیان‌کن‌تر و با سرعت حیرت‌انگیزی منجر به توافق‌نامه وین یا همان گام نهایی خواهد شد. اگر از ماجرای توافق‌نامه‌ دردناک و مصیبت‌بار اول عبرت نگیریم و دست به اعتراض نزنیم، زودازود شاهد فاجعه‌نامه‌ای بسیار دردناک‌تر و ویرانگرتر خواهیم شد. با این تفاوت که این بار عرصه‌های بسیار دیگر سیاست خارجی و سیاست داخلی ایران تحت کنترل و قیمومیت امریکا و متحدان اروپایی‌اش قرار خواهند گرفت.»

در همین حال، روزنامه اصول‌گرای «جوان» با تیتر کنایه‌آمیز «کری، میز شام ظریف – اشتون را به هم ریخت»، نوشت که گفته‌های کری درباره آمادگی امریکا برای تصویب تحریم‌های مبتنی بر حقوق بشر و حمایت از تروریسم علیه ایران نشان داد نمی‌توان به «نگارش توافق نهايي براساس حقوق ملت ايران خوش‌بين بود.» این روزنامه از کاترین اشتون به لقب «زوج کاری» ظریف نام برده است.

امروز در «جوان آنلاین»، سایت روزنامه جوان نیز یادداشتی انتقادی در همین مورد منتشر شده است. نویسنده این یادداشت با متهم کردن کشورهای غربی به تلاش برای بر هم زدن میز مذاکرات، نوشته است: «كشورهاي غربي در اين توهم به سر مي‌برند كه اجراي مذاكرات به عنوان راه‌كار حل مسایل اقتصادي به مطالبه‌اي مردمي مبدل گرديده در حالي كه مساله مذاكرات با غرب نيز به دو دستگي در جامعه منجر گرديده لذا غرب با برهم زدن ميز مذاكرات، مي‌تواند فشارها را بر ايران افزايش دهد.»

در بخش دیگری از این یادداشت آمده است: «فضاسازي‌ها و تكرار سياست‌هاي خصمانه غرب در حالي كه دولت يازدهم انعطاف و نرمش بالايي در برابر غرب داشته، نارضايتي داخلي را به همراه آورده به گونه‌اي كه بسياري بر لزوم توقف مذاكرات تاكيد دارند.»

امروز علی خامنه‌ای در دیدار با اعضای سازمان انرژی اتمی ایران گفته است: «هیچ‌یک از دستاوردهای هسته‌ای کشور قابل تعطیل شدن نیست و کسی هم حق معامله بر روی آن‌ها را ندارد و کسی هم این کار را انجام نخواهد داد… مذاکره‌کنندگان کشورمان هیچ حرف زوری را نباید از طرف مقابل قبول کنند و روابط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با ایران نیز باید به صورت متعارف و غیرفوق‌العاده باشد.»

به نظر، این اظهارات می‌توانند به غنی‌سازی انتقادهای اصول‌گرایان از دولت روحانی و برنامه هسته‌ای وی کمک شایانی کنند و در روزهای آینده نیز موج حمله‌های خشم‌گینانه آن‌ها تداوم داشته باشد.