اخبار

رادیوفردا: در حالی که در چند وقت اخیر گزارش‌هایی مبنی بر مبادله گاز ایران با طلای ترکیه منتشر شده است، وزیر اقتصاد ترکیه می‌گوید صادرات طلای این کشور به ایران در سال ۲۰۱۲ به شدت افزایش یافته و به شش و نیم میلیارد دلار در طول ۱۱ ماه رسیده است.

به گزارش خبرگزاری رویترز، ظفر چاغلایان روز جمعه، ۱۵ دی‌ماه، در استانبول گفت که صادرات طلای ترکیه در سال ۲۰۱۲، نسبت به سال گذشته ۸۰۰ درصد رشد داشته و در فاصله ژانویه تا نوامبر ۲۰۱۲ به ۱۲.۷ میلیارد دلار رسیده است. صادرات طلای ترکیه در سال پیش از آن تنها ۱.۴۷ میلیارد دلار بوده است.

آقای چاغلایان تأکید کرد که از این میزان، ۶.۵ میلیارد دلار طلا به ایران صادر شده است و این در حالی است که در سال ۲۰۱۲ کل صادرات طلای ترکیه به ایران ۵۴ میلیون دلار بود.

به دنبال اعمال تحریم‌های آمریکا علیه بخش انرژی ایران، گزارش‌هایی مبنی بر مبادله گاز ایران با طلای ترکیه منتشر شد. ترکیه می‌گوید در ازای گاز به ایران لیره پرداخت می‌کند و ایران با پول فروش گاز، از ترکیه طلا خریداری می‌کند.

ایالات متحده ۱۴ دی‌ماه نیز بسته تحریمی جدیدی علیه ایران تصویب کرد که بر اساس آن ارسال فلزهای گرانبها به ایران محدود می‌شود.

ترکیه پیشتر گفته بود که تجارت «گاز در برابر طلا» ناقض تحریم‌های آمریکا نیست و افزوده بود که به خرید گاز از ایران ادامه خواهد داد.

با این‌ حال وزیر اقتصاد ۱۵ دی‌ماه با تأکید بر این‌ که صادرات طلا به ایران نه از سوی دولت، که از جانب بخش خصوصی صورت می‌گیرد افزود: «هر گونه اظهار نظری مبنی بر این‌ که ما این صادرات را در ازای دریافت نفت و گاز انجام می‌دهیم، نادرست است.»

هم‌اکنون ۹۰ درصد از گاز صادراتی ایران بر اساس قرارداد ۲۵ ساله به ترکیه تحویل داده می‌شود که این رقم حدود ۱۰ میلیارد متر مکعب در سال است.

در عین حال جودت ییلماز، وزیر توسعه ترکیه، ۱۵ دی‌ماه در دیدار با بهمن حسین‌پور، سفیر جمهوری اسلامی در ترکیه، حجم مبادلات تجاری بین دو کشور در ۱۱ ماه سال ۲۰۱۲ را بیش از ۲۲ میلیارد دلار اعلام کرد.

در این دیدار، آقای حسین‌پور نیز بر توسعه روابط میان دو کشور تأکید کرد و گفت به طور قطع تجارت میان دو کشور در سال ۲۰۱۲ از مرز ۲۳ میلیارد دلار گذشته است.

بی‌بی‌سی: رئیس جمهوری ترکیه دستیابی ایران به تسلیحات اتمی را غیرقابل قبول دانسته‌است.

وبسایت دفتر عبدالله گل، رئیس جمهوری ترکیه، متن مصاحبه او با نشریه “فارین پالیسی” (سیاست خارجی) چاپ آمریکا را منتشر کرده که در آن، آقای گل در پاسخ به سئوالی در مورد برنامه اتمی ایران گفته است: “ترکیه نمی‌تواند قبول کند که یک کشور همسایه اسلحه‌ای داشته باشد که ترکیه خود آن را در اختیار ندارد.”

در واکنش به این نظر که ظاهرا دولت او نسبت به برنامه اتمی ایران به همان اندازه کشورهای دیگر احساس نگرانی نمی کند، آقای گل گفت که “ما این موضوع را به هیچوجه دست کم نمی گیریم اما به آن نگرشی واقع گرایانه‌تر داریم و معتقدیم آنچه مورد نیاز است راه حل و روشی جامع در قبال این مساله است.”

رئیس جمهوری ترکیه در توضیح اظهارات خود گفت که راه حل مورد نظر او، شامل خلع سلاح اتمی منطقه پس از تضمین امنیت اسرائیل است.

عبدالله گل گفت: “آنچه اهمیت دارد، تضمین امنیت اسرائیل در منطقه است و زمانی که چنین تضمینی ایجاد شد، قدم بعدی پاکسازی منطقه از اینگونه تسلیحات است و این هدف می‌تواند از راه‌های مسالمت آمیز تحقق یابد.”

رئیس جمهوری ترکیه در پاسخ به این سئوال که آیا به نظر او، کلید متوقف کردن برنامه اتمی ایران، خلع سلاح اتمی اسرائیل است، گفت: “من مساله را اینطور می‌بینم زیرا این مسیر به حل مسایل بنیادی در خاورمیانه کمک می کند و بر تمامی جهان اثر می گذارد.”

ترکیه پیش از این به تلاش هایی برای حل بحران اتمی ایران مبادرت کرده است. در ماه مه سال ٢٠١٠ میلادی، رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، و لولا داسیلوا، رئیس جمهوری وقت برزیل، به منظور کمک به حل این بحران به تهران سفر کردند و پس از گفتگوهای سه جانبه با مقامات جمهوری اسلامی، “بیانیه تهران” شامل توصیه به مبادله اورانیوم غنی شده در ایران با سوخت اتمی مورد نیاز تاسیسات هسته‌ای این کشور را صادر کردند.
اردوغان، احمدی نژاد و داسیلوا

تلاش قبلی ترکیه برای کمک به حل اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای ایران موفقیت‌آمیز نبود

در آن زمان گفته می‌شد که آقای داسیلوا در تلاش برای گسترش نقش برزیل به عنوان رابط بین کشورهای پیشرفته و کشورهای توسعه نیافته‌تر جهان و آقای اردوغان در تلاش برای گسترش اهمیت بین المللی کشورش در اجلاس تهران شرکت کرده‌اند اما نتیجه این اجلاس توجه کشورهای گروه ١+٥ را جلب نکرد. این کشورها همچنان خواستار آن بودند که ایران به توافقنامه قبلی با آنان درباره مبادله سوخت عمل کند.

در زمان برگزاری اجلاس تهران، اگرچه دولت ترکیه هنوز همکاری نزدیکی با اسرائیل داشت اما روابط آن با دولت ایران نیز رو به گسترش بود. این روابط طی سال های بعد، به خصوص به دلیل موضعگیری های متفاوت دو دولت در قبال بحران سیاسی سوریه رو به سردی گذاشته و اخیرا هم تشدید تحریم‌های بین المللی علیه برنامه اتمی جمهوری اسلامی، روابط تجاری دو سویه را تحت تاثیر قرار داده است.
دیدگاه ترکیه در مورد سوریه و اسرائیل

فارین پالیسی در بخش دیگری از مصاحبه با رئیس جمهوری ترکیه، نظر او را در مورد بحران سیاسی سوریه سئوال کرد. آقای گل گفت که “مساله اصلی در سوریه، جدی بودن اقدامات رژیم در زمینه نقض فاحش حقوق بشر مردم سوریه است که مطالباتی مشروع دارند.”

رئیس جمهوری ترکیه با اشاره به درگیری‌ مسلحانه در سوریه از جمله در نزدیکی مرز با ترکیه، افزود که شرایط کنونی سوریه مایه نگرانی تمامی جامعه بین المللی است اما برای ترکیه، که مرزی طولانی با سوریه دارد، این وضعیت حائز اهمیت بیشتری است.
گل و اسد

عبدالله گل حکومت سوریه را به بهره برداری از مساله فلسطین برای حفظ قدرت متهم کرده است

عبدالله گل گفت که در آغاز بحران سیاسی در سوریه، دولت ترکیه “تغییراتی نظام یافته و منظم” را توصیه کرد اما پس از بروز خشونت، “ما همصدا با جهان آزاد، از مردم سوریه و مطالبات آنان حمایت می کنیم.”

رئیس جمهوری ترکیه افزود که همواره تاکید داشته که باید از ایران و روسیه هم خواسته شود در کمک به “گذار سیاسی” و توقف خونریزی در سوریه مشارکت کنند و افزود: “به خصوص لازم است با روسیه رفتار مناسبی در پیش گرفته شود.”

آقای گل در پاسخ به سئوالی در مورد تاکیدش بر لزوم موضعگیری قاطع دولت آتی سوریه در قبال مساله فلسطین، حکومت کنونی سوریه را به بهره برداری از این مساله برای بقای خود متهم کرد و گفت که “مساله فلسطین اساسی‌ترین پایه‌ای بوده که رژیم سوریه برای مشروعیت بخشیدن به موجودیت خود در برابر مردم سوریه به آن متوسل شده‌است.”

رئیس جمهوری ترکیه همچنین گفت که مشکلاتی که در چند سال اخیر در روابط کشورش و اسرائیل بروز کرده بر نگرش ترکیه نسبت به بحران سوریه تاثیری نگذاشته و مانع از حمایت او از مردم سوریه در برابر حکومت نشده است. وی افزود: “ما به دلیل سطح کنونی روابط با اسرائیل، در قبال بحران سوریه ضعیف عمل نکرده و ظرفیت‌های خود را کاهش نداده‌ایم.”

عبدالله گل مسئولیت سردی در روابط با اسرائیل را متوجه دولت اسرائیل دانست و گفت که دولت آن کشور مرتکب اشتباهات فراوانی شده است. رئیس جمهوری ترکیه در این مورد گفت: “تمامی جهان از این موضوع آگاه است، حتی متحدان اسرائیل که اگرچه نمی توانند مستقیما در این مورد به اسرائیل تذکر بدهند، اما صراحتا آن را با ما مطرح می کنند.”
گل و اردوغان

گل و اردوغان – اختلاف بر سر توزیع قدرت یا نگرانی از تضعیف دموکراسی؟

بخش های دیگری از مصاحبه فارین پالیسی با عبدالله گل به روند تحکیم دموکراسی در ترکیه ارتباط دارد. آقای گل در این مورد گفت که دولت او از “بهار عربی” استقبال می کند و بدون اشاره به کشوری خاص، افزود: “بعضی از کشورها به ترکیه به عنوان الگوی یک کشور مسلمان، دموکراتیک و مرفه نگاه می‌کنند اما ترکیه در نظر ندارد برادر بزرگتر کسی در منطقه باشد و تنها به نشانه همبستگی، تجربه و علل موفقیت خود را در اختیار آنان می گذاریم.”

عبدالله گل از اعضای ارشد حزب اسلامگرای عدالت و توسعه در ترکیه است که در حال حاضر، اکثریت پارلمانی و دولت را در اختیار دارد اما اخیرا، گزارش هایی از بروز اختلاف بین او و رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، انتشار یافته است. به گفته بعضی رسانه های ترکیه، یکی از علل این اختلاف، رقابت شخصی آقایان گل و اردوغان در مورد تقسیم قدرت سیاسی در حال حاضر و در آینده، از جمله پس از پایان دوره کنونی ریاست جمهوری است.

برخی از ناظران هم گفته‌اند که جنبه هایی از سیاست‌های نخست وزیر، احتمالا شائبه تلاش برای تحمیل گرایش های اسلامی بر جامعه و در نتیجه، تضعیف معیارهای دموکراتیک را پدید آورده و باعث ناخرسندی رئیس جمهوری شده است. رئیس جمهوری ترکیه حافظ نظام سکولار ترکیه محسوب می شود و با نهادهای مدافع این نظام، از جمله ارتش، در تماس مستقیم است.

دویچه‌وله: مسئولان امنیتی ترکیه با عبدالله اوجالان، رهبر زندانی پ‌ک‌ک، در هفته گذشته مذاکره کردند. به گفته یک مقام ارشد ترکیه، هدف از این گفت‌وگو خلع سلاح پ‌ک‌ک بوده، اما وی تصریح کرد که پیروزی نظامی بر این گروه نیز متصور نیست.

به گزارش خبرگزاری‌های بین‌المللی، دولت ترکیه در پی یافتن راه‌حلی برای خلع سلاح شورشیان کرد با عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) مذاکره کرده است.

روزنامه “حریت” چاپ ترکیه به نقل از یالچین آکدوغان‌، مشاور ارشد رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر این کشور می‌نویسد که امکان پیروزی نظامی بر گروه پ‌ک‌ک وجود ندارد.

به گفته رسانه‌های ترکیه این مذاکرات که به مدت چهار ساعت به طول کشیده از سوی مسئولان امنیتی ترکیه در زندان صورت گرفته است. به گفته آکدوغان «هدف از این مذاکرات خلع سلاح پ‌ک‌ک بوده است.»

سال ۲۰۱۲، سالی ناموفق برای پ‌ک‌ک

به گفته مقامات ترکیه، پ‌ک‌ک وعده داده بود که این گروه در سال ۲۰۱۲ میلادی به پیروزی خواهد رسید، اما واقعیت‌های موجود خلاف آن را نشان می‌دهند. در سال ۲۰۱۲ حدود هزار و ۴۵۰ جنگجوی کرد کشته شدند. مسئولان ترکیه می‌گویند که سال ۲۰۱۲ “سال شکست” برای پ‌ک‌ک محسوب می‌شود.

مذاکرات میان مسئولان ترکیه و اوجالان در روز ۲۳ دسامبر صورت گرفته است. عبدالله اوجالان در سال ۱۹۹۹ به جرم “خیانت به کشور” در دادگاه محکوم شد و هم اکنون در زندانی در جزیره‌ای در دریای مدیترانه دوران محکومیت خود را سپری می‌کند.
نبردهای خونین میان ارتش ترکیه و پیکارجویان پ‌ک‌ک در مناطق مرزی نبردهای خونین میان ارتش ترکیه و پیکارجویان پ‌ک‌ک در مناطق مرزی

چندی پس از دستگیری اوجالان، گروه پ‌ک‌ک اعلام کرد که رهبر جدیدی برگزیده است، اما ناظران سیاسی بر این باورند که عبدالله اوجالان رهبر بانفوذ و بلامنازعه پ‌ک‌ک محسوب می‌شود و تنها به دلیل حبس اوجالان رهبری موقت به مراد کارایلان محول شده است.

سربازان ترک در روز دوشنبه (۳۱ دسامبر/۱۱ دی) با انجام عملیاتی موفق شدند که دست‌کم ۱۰ شورشی مسلح کرد را از پای در آورند. در دیاربکر در جنوب شرقی ترکیه نیز یک انبار مهمات و سلاح به دست نیروهای نظامی افتاد.

به گفته مقامات رسمی ترکیه، عملیات نظامی روز دوشنبه بطور عمده علیه پ‌ک‌ک و جنگجویان مسلح این گروه بوده است.

گسترش فعالیت‌های سیاسی و نظامی پ‌ک‌ک در منطقه

ترکیه، آمریکا و اتحادیه اروپا پ‌ک‌ک را یک گروه تروریستی می‌دانند و فعالیت‌های این گروه در کشورهای فوق ممنوع است. پ‌ک‌ک و دیگر گروه‌های کرد دولت ترکیه را متهم می‌کنند که حقوق اساسی مردم کردستان را نادیده می‌گیرد و در حق آنان تبعیض روا می‌داد. پ‌ک‌ک خواهان تشکیل دولت مستقل کردستان است.

روزنامه آلمانی “برلینر تسایتونگ” درباره مذاکرات اخیر می‌نویسد: «رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، چراغ سبز برای انجام مذاکره با عبدالله اوجالان را داده است. اعتصاب غذای ۹ هفته‌ای زندانیان کرد در نوامبر ۲۰۱۲ و دستور اوجالان برای پایان‌دادن به این اعتصاب نشان داد که نفوذ وی همچنان پابرجاست. به نظر می‌رسد که پایان‌دادن به مبارزه مسلحانه بدون توافق با اوجالان، دشمن شماره یک ترکیه، ممکن نیست.»

پ‌ک‌ک با ایجاد گروه‌های نزدیک به خود، تحت نام‌های مختلف در کشورهای ایران، عراق و سوریه نیز فعالیت می‌کند. پیچیدگی شرایط سبب ائتلاف‌های موقت و متناقضی میان پ‌ک‌ک و دولت‌های منطقه می‌شود. بطور مثال از آنجایی که دولت ترکیه مخالف سرسخت رژیم اسد در سوریه به شمار می‌آید، گروه پ‌ک‌ک و شاخه سوری آن، “حزب اتحاد دمکراتیک” (PYD) وارد توافقاتی نانوشته با حکومت سوریه شده است. گروه پژاک نیز به عنوان شاخه تشکیلاتی و عملیاتی پ‌ک‌ک در ایران محسوب می‌شود.