اخبار

دویچه‌وله: یک مقام وزارت کار می‌گوید که نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان ایران بالاتر از متوسط کشوری، و بیکاری در میان زنان تحصیلکرده ۲/۵ برابر مردان است. نبود مهارت و توجه به نیاز بازار کار و فرهنگ جامعه از مباحث مطرح در این میان است.

کورش پرند، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه، در روزهای اخیر باز هم درباره وضعیت بازار کار و بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی ایران در نشست‌های گوناگون سخن گفته است.

به گزارش “اقتصاد نیوز” روز یکشنبه (۲۷ اردیبهشت / ۱۷ مه)، کورش پرند، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه، گفته است که هم اکنون ۱۰ میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجو و فارغ‌التحصیل در ایران وجود دارند که پنج میلیون و ۷۰۰ هزار نفر آنان “غیرفعال هستند و هیچ نقشی در تولید و ارزش افزوده اقتصادی ندارند”.

به گفته پرند، همچنین حدود چهار و نیم میلیون دانشجو نیز به زودی از دانشگاه فارغ‌التحصیل می‌شوند که روشن نیست بتوانند وارد بازار کار شوند.

خبرگزاری مهر می‌نویسد که در دهه‌های گذشته تصور خانواده‌های ایرانی این بود که تحصیلات دانشگاهی می‌تواند تضمینی برای ورود به بازار کار باشد. بدین خاطر تا سال‌ها هدف بسیاری از جوانان ورود به دانشگاه و تحصیلات تا مدارج عالی بود. مهر می‌افزاید که در دهه‌های گذشته دانشگاه‌های غیردولتی نیز تاسیس شدند و دولت هم “به ایجاد جو تحصیلات دانشگاهی در کشور دامن می‌زد”، بدون آنکه برنامه‌ای برای دوره پس از فارغ‌التحصیلی جوانان داشته باشد. به نوشته مهر، امروز کشور به جایی رسیده که نمی‌داند با انبوه جوانان فارغ‌التحصیل دانشگاهی با درخواست‌های متفاوت شغلی چه کند.

نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان بالاتر از متوسط کشوری

به گزارش ایرنا، کورش پرند، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه، شامگاه چهارشنبه (۲۳ اردیهشت / ۱۳ مه) همچنین در سفر به شهر کرد در جمع خبرنگاران گفته که نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی ایران بالاتر از متوسط کشوری است و به ۱۸/۹ درصد می‌رسد.

او گفته که این میزان در میان فارغ‌التحصیلان زن ۳۱/۳ درصد و در میان مردان ۱۲/۹ درصد است. یعنی بیکاری در میان زنان تحصیلکرده دو و نیم برابر مردان است.

“نبود مهارت و تخصص” از دلایل بیکاری

معاون وزیر تعاون، کار و رفاه علت مواجه بودن جامعه با مشکل فارغ التحصیلان بیکار را نبود تناسب میان شمار دانشجویان و نیز رشته‌های تحصیلی دانشگاه‌ها با نیاز بازار کار دانسته است.

پرند اشاره کرده به اینکه افراد به ویژه در آینده هر چه سطح تحصیلات‌شان بالاتر باشد با مشکل بیشتر برای یافتن کار روبرو می‌شوند. به گفته رئیس سازمان فنی و حرفه‌ای کشور،‌ در حال حاضر از یک میلیون و ۵۰۰ هزار دانشجوی کشور ۶۶ درصد در مقطع کارشناسی و ۳۳ درصد در مقطع کاردانی تحصیل می‌کنند که کمتر از ۱۵ درصد آنان تکنسین هستند.

او افزوده است که در حال حاضر برای فارغ‌التحصیلان مقطع دیپلم و فوق دیپلم شغل وجود دارد، اما برای فارغ‌التحصیلان سایر مقاطع تحصیلی یافتن شغل متناسب با تحصیلات با محدودیت همراه است.

پرند همچنین “کاربردی و علمی نبودن” آموزش برخی رشته‌ها را علت دشواری برای فارغ‌التحصیلان آن رشته‌‌ها برای یافتن کار عنوان کرده است. او گفته که بیشترین آمار بیکاری مربوط به فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم رایانه، شیلات، جنگلداری و محیط زیست است.

پرند همچنین اعلام کرده که برای مقابله با مشکل بیکاری فارغ‌التحصیلان، طرح “ارتقاء شایستگی حرفه‌ای دانشجویان و دانش‌آموختگان با رویکرد رفع نیاز بازار کار” در آخرین نشست شورای اشتغال به تصویب رسیده است.

آمار بالای بیکاری دختران فارغ‌التحصیل

با توجه به آمار ارائه شده توسط معاون وزیر کار، از هر سه زن تحصیل کرده یک زن بیکار است. ماه گذشته نیز سهیلا جلودارزاده، مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بانوان و خانواده، گفته بود که “زنان ۶۴ درصد فارغ‌التحصیلان در سراسر ایران را تشکیل می‌دهند، اما تنها درصد ناچیزی از آنان مشغول کار می‌شوند”.
DW.DE
نزدیک نیمی از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها در ایران بی‌کار هستند

به گفته رئیس مجلس ایران ۴۲ درصد از فارغ‌التحصیلان در ایران بی‌کار هستند. این رقم در مورد مهندسان معمار به حدود ۶۰ درصد می‌رسد. مقام‌های جمهوری اسلامی بی‌کاری را بزرگ‌ترین مشکل ایرن توصیف می‌کنند.
ادامه تبعیض علیه زنان در بازار کار ایران
بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ایران رو به افزایش است

“اقتصاد نیوز” با استناد به نظر کارشناسان به چند عامل که موجب بالاتر بودن نرخ بیکاری زنان نسبت به مردان در ایران است، اشاره کرده است. به نوشته این سایت اقتصادی، در کنار مشکلات ساختاری اقتصاد از جمله “رکود حاکم بر بازار کار و تحریم‌ها که ایجاد اشتغال و ورود افراد به بازار کار را با مشکل جدی روبرو کرده”، برخی عوامل فرهنگی حاکم بر جامعه موجب کاهش سهم زنان از بازار کار شده است.

“اقتصاد نیوز” می‌نویسد که فرهنگ مردسالار اکثریت قریب به اتفاق سیاست‌گذاران در ایران از دلایل مهم دور کردن زنان از بازار کار است، چون معیار این سیاست‌گذاران نه شایسته‌سالاری بلکه جنسیت است. در نتیجه از نظر این سیاستمداران اولویت استخدام با مردان است.

به گفته علی جمالی قمی، رئیس امور آمار، برنامه‌ریزی و تامین نیروی انسانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، در پی آزمون استخدامی پیش رو در ایران که در خرداد ماه برگزار می‌شود ۸ هزار نفر جذب بازار کار خواهند شد. اما سایت “فرارو” ۱۹ فروردین (۸ آوریل) نوشت که در این آزمون در عمل به زنان فرصتی بسیار ناچیز برای اشتغال در پست‌های دولتی داده شده است.

سایت “فرارو” از دستورالعمل جدید دولت در آزمون خرداد ماه خبر داد و نوشت که از میان ۲۸۰۰ نفر، ۲۲۸۴ شغل مختص مردان، ۵۰۰ شغل به صورت مشترک میان مردان و زنان و تنها ۱۶ شغل مختص زنان است.

همچنین خبرگزاری مهر در گزارشی که مهر ماه گذشته درباره تقاضای بالای زنان برای اشتغال منتشر کرده بود از جمله دلایل “خانه‌نشینی زنان جویای کار” را رقابت ناعادلانه جویندگان کار و بازار کار مردسالارانه ایران دانسته بود. همچنین هنگامی که زنان وارد بازار کار شوند فرهنگ مرد‌سالار به طور معمول مانع ورود آنان به مشاغل مدیریتی می‌شود.

“اقتصاد نیوز” به سویه دیگر این فرهنگ، یعنی عملکرد زنان نیز اشاره کرده است. برخی از زنان تحصیلکرده و کارآ خود تصمیم به خانه‌نشینی می‌گیرند، چون یا همسرشان مخالف کار کردن آنان است یا نیاز مالی ندارند یا محیط جامعه را ناامن می‌دانند یا پس از فرزندآوری ترجیح می‌دهند تمام وقت خود را صرف نگهداری از فرزندان خود کنند.

فعالان اقتصادی و فعالان زن ایران گفته‌اند که سیاست‌گذاری‌های دولت ۸ ساله رئيس جمهور سابق احمدی‌نژاد موجب دو برابر شدن نرخ بیکاری زنان شد. در عین حال ناظران مسائل ایران می‌گویند که محدود کردن حضور زنان در عرصه‌های کار و سیاست در دوره رئيس جمهور کنونی، حسن روحانی هم ادامه یافته است.

دویچه‌وله: براساس آخرین داد‌ه‌های مرکز آمار ایران، ۲۲ درصد افراد میان ۱۵ تا ۲۹ ساله در ایران بیکارند. از این گروه نزدیک به ۱۸ درصد مرد و بیش از ۴۱ درصد زن هستند. بیکاری این گروه نسبت به سال‌ قبل ۲ درصد افزایش یافته است.

مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود که پس از آمارگیری بهار ۱۳۹۳ منتشر شده، نرخ بیکاری در گروه‌سنی بالای ۱۰ سال را ۱۰ درصد اعلام کرده است.

این رقم در افراد بین ۱۵ تا ۳۰ سال، ۲۲ درصد است و نسبت به سال گذشته ۲ درصد افزایش داشته است. بهار سال گذشته نرخ بیکاری در بین جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله ۲۰ درصد بوده است.

حداقل سن قانونی اشتغال به کار در ایران ۱۵ سال است. برخی سازمان‌های مدافع حقوق کودکان کار در ایران حتی درخواست کرده‌اند که حداقل سن اشتغال از ۱۵ سال به ۱۸ سال افزایش یابد.

با این همه، در آمارگیری‌ها، تمام جمعیت بیش از ۱۰ ساله کشور در هفته تقویمی قبل از هفته آمارگیری چه شاغل باشند و چه بیکار به‌عنوان “جمعیت فعال اقتصادی کشور” شناخته می‌شوند. به‌همین دلیل است که در تازه‌ترین آمارگیری میانگین بیکاری نسبت به کل‌ جمعیت فعال اقتصادی کشور تنها ۱۰ درصد اعلام شده است.

بر اساس این آمار، نزدیک به ۱۸ درصد مردان بین ۱۵ تا ۳۰ سال و بیش از ۴۱ درصد زنان در این فاصله سنی بیکارند.

تعریف کار و بیکاری در ایران

بر اساس استانداردهای ایران، بیکار به فردی اطلاق می‌شود که در هفته زمان آمارگیری بیکار و از سه هفته قبل از آن جویای کار بوده باشد. بر اساس این تعریف همچنین کسی که در طول هفته حداقل یک ساعت کار کند، شاغل شناخته می‌شود. این تعریف با معیارهای جهانی کار منطبق نیست.

بر اساس تعریفی که در کنفرانس بین‌المللی آمارگران نیروی کار ارائه شده، فرد شاغل به کسی گفته می‌شود که حداقل یک سوم ساعت کاری مرسوم یک کشور را در دوره مورد نظر کار کرده باشد. بر اساس این تعریف، در ایران به کسی شاغل گفته می‌شود که حداقل ۱۴ ساعت در هفته را کار کند.

دو ماه پیش مرکز آمار ایران اعلام کرد تعداد بیکاران در کل کشور کمی بیش از دو و نیم میلیون نفر است. این رقم در مناطق شهری و روستایی متفاوت است به طوری که نرخ بیکاری در مناطق شهری نزدیک به ۲۵ درصد و در مناطق روستایی حدود ۱۶ درصد است.

دویچه‌وله: مسئولان جمهوری اسلامی نسبت به موج تازه بیکاری در میان جوانان هشدار داده‌اند. وزیر کار نیز با اشاره به بیکاری حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تحصیل‌کرده دانشگاهی گفت که کشور با بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان روبروست.

آمارهای موجود نشان می‌دهد که در دولت‌های نهم و دهم در فاصله سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۱ بین ۶ /۲ تا ۳ میلیون بیکار در کشور وجود داشته که ۷ /۱ تا ۲/۲ میلیون نفر آنان جوانانی در سنین ۱۵ تا ۲۹ سال بوده‌اند.

به گزارش خبرگزاری مهر (۲۷ مهر/۱۰ اکتبر)، طبق آمار مرکز آمار ایران، در دوره ۸ ساله فعالیت‌های دولت‌های نهم و دهم، فاصله نرخ بیکاری جوانان و نرخ عمومی بیکاری در کشور حداقل ۱۰ درصد بوده است که فاصله چشمگیری به‌شمار می‌رود.

در جدول ۸ ساله بیکاری که خبرگزاری مهر منتشر ساخته، نرخ بیکاری عمومی در سال ۱۳۸۴ یعنی در آغاز نخستین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد ۵ /۱۱ درصد و نرخ بیکاری جوانان ۶ /۲۰ درصد بوده است. این ارقام در سال ۱۳۹۱ یعنی تقریبا در اواخر ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد به ترتیب به ۲ /۱۲ درصد و ۵ /۲۴ درصد افزایش یافته است.

بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان

این آمار نشان می‌دهد که نرخ بیکاری در میان جوانان کشور تقریبا دو برابر نرخ بیکاری عمومی در ایران است. به دیگر سخن، هجوم دهه‌های اخیر جوانان کشور به دانشگاه‌ها و دریافت مدارک گوناگون تحصیلات عالی نتوانسته کمکی به ورود آنان به بازار کار کند.

از حدود ۳ میلیون نفر بیکار اعلام شده در پایان سال ۱۳۹۱، حدود دو میلیون نفر جوان و چیزی حدود ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر فارغ‌التحصیل دانشگاهی بوده‌اند. این مساله نشان می‌دهد که کارجویان تحصیل‌کرده نتوانسته‌اند از شرایط مناسب‌تری برای ورود به بازار کار کشور برخوردار شوند.

علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی جمهوری اسلامی نیز به تازگی اعلام کرد که ۴۳ درصد کل متقاضیان کار کشور فارغ‌التحصیلان دانشگاهی هستند. وی هشدار داد که کشور در حال حاضر با بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان مواجه است.

مسئولان عواملی چون “ناهماهنگ بودن آموزش‌های تئوریک دانشگاهی با نیازهای بازار کار”، “بی‌توجهی به رشته‌های مورد نیاز جامعه”، “تربیت صرف دانشجو بدون ظرفیت‌سنجی”، “پذیرش زیاد دانشجو بدون درنظر گرفتن نیازهای بازار کار” و نیز “فقدان مهارت انجام کار از سوی فارغ‌التحصیلان” را مهم‌ترین دلایل بیکار ماندن هزاران فارغ‌التحصیل دانشگاهی می‌دانند.

تاکید روحانی بر حل بحران بیکاری

به‌رغم عدم موفقیت مسئولان در زمینه مهار نرخ بیکاری جوانان و بویژه تحصیل‌کردگان، اشتیاق ده‌ها هزار جوان برای ورود به دانشگاه‌ها همچنان وجود دارد.

حسن روحانی، رئيس‌جمهوری اسلامی نیز در ماه‌های گذشته موضوع بیکاری جوانان و تحصیل‌کردگان را به عنوان یک معضل داخلی کشور مورد تاکید قرار داده است. به گفته وی، تا زمانی که مشکل بیکاری در کشور حل و فصل نشود، هیچ یک از تصمیمات فرهنگی امکان تحقق نخواهد داشت.

پیش‌تر نیز خبرگزاری‌های رسمی ایران گزارش داده بودند که نرخ بیکاری در میان جوانان ۱۵ تا ۲۵ ساله کشور در یک سال گذشته ۶ /۲ درصد افزایش داشته و به بیش از ۲۴ درصد رسیده است.

این آمارها در حالی منتشر می‌شوند که بخش چشمگیری از بیکاری در ایران به دلیل عدم مراجعه به وزارت کار یا اشتغال در مشاغل کاذب اساسا ثبت نمی‌شود.

در میان انبوه جمعیت جویای کار وضع زنان به مراتب وخیم‌تر است. زنان جوانی که پا به پای دانشجویان مرد یا حتی در سطحی بالاتر از دانشگاه‌ها بیرون می‌آیند، در آخر صف قرار می‌گیرند.