اخبار

یک کودک کار ۶ ساله به علت تصادف جاده‌ای فوت کرد.

عباس عطایی (رییس پزشک قانونی بندر ماهشهر) در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، از فوت کودکی ۶ ساله به نام حیدر عسکراوی به علت تصادف جاده‌ای خبر داد.

این کودک که از اهالى شهرک طالقانى(کوره) بندر ماهشهر است؛ با دو برادرش درحال جمع آوری کارتن و پلاستیک بوده که بر اثر تصادف با اتوبوس در جاده ماهشهر جان خود را از دست داد.

ایران وایر: سال 95 بود که «مهتاب کرامتی» از دهمین «جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت» برنده جایزه بهترین فیلم بلند شد؛ فیلمی با عنوان «صفر تا سکو» که به زندگی خواهران «منصوریان» می پرداخت. نقش اول فیلم، «الهه منصوریان» بود؛ دختری که پس از نخستین اکران این فیلم، به خبرنگاران گفت: «این فیلم واقعیات زندگی من و خواهرانم است؛ سختی هایی که در گذشته داشتیم و تلاش هایی که برای رسیدن به زندگی بهتر ورسیدن به آرزوهایمان کردیم.»

سال 95 او قهرمان جهان بود.اولین نشان را وقتی کم تر از 19 سال داشت به دست آورد و نایب قهرمان جهان شد. او روزهای سختی را در دوران کودکی گذرانده است؛ وقتی که فقط حمایت دو خواهرش، «شهربانو» و «سهیلا» را داشت. ماه رمضان امسال در گفت و گو با «احسان علیخانی» در برنامه «ماه عسل»، خواهران منصوریان از روزهای فقر دوران کودکی و نوجوانی خود گفتند: «پدرم آن قدر پول نداشت که برای من لباس بخرد. با زحمت فقط شکم ما را پر می کرد.»

«شهربانو» در همان برنامه گفت: «وقتی لباس نو می خریدیم، روال این طور بود که هرکسی صبح زودتر بلند می شد، لباس نوها نصیبش می شد. لباس ها را زیر بالش می گذاشتم اما بلند که می شدم، می دیدم یکی از خواهرهایم برداشته و رفته است.»

اما زندگی او را یک اتفاق تغییر داد؛ شهربانو، دختری که متولد سال 64 بود و فقط 24 سال سن داشت، یک باشگاه رزمی در اصفهان دایر کرد. می خواست با باشگاه رزمی بانوان، مخارج زندگی خانواده پرجمعیت خود را تقبل کند اما بعدها از دو خواهرش، دو قهرمان برای ایران ساخت. خودش گفته است: «اولین نفر در خانواده‌مان من بودم که به ووشو پرداختم. من باشگاهی کوچک در شهر خودمان داشتم و از خواهرانم می‌خواستم همیشه در این باشگاه حضور داشته باشند و تمرین کنند. همین باعث شد که آن ها به سمت ووشو کشیده شدند.»

اما اول بار این شهربانو نبود که با باشگاه ورزشی خود،«الهه» را به ورزش های رزمی ترغیب کرد. الهه در کودکی با فیلم های رزمی «بروسلی» شیدای ووشو شده بود. او با درآمد کمی که داشت، در 11 سالگی به باشگاه رزمی شهر رفت و رسما ووشو را آغاز کرد.

الهه یک نابغه واقعی بود؛ دختری که امروز به واسطه دو بار شکستگی گونه و سه بار شکستگی بینی، چهره اش را بیش تر از بهارهایی که از عمرش سپری شده اند، نشان می دهند. شاید بخشی از تکیدگی صورتش برای این باشد که او روزی یکی از کودکان کار ایران بوده است.

سال های کودکی او در روستاهای «سمیرم» به کشاورزی می گذشت. وقتی به سنین نوجوانی رسید، شهربانو، خواهر بزرگ خانواده اسبی برای مادر خرید. این اسب نتیجه سال ها کار شهربانو همراه مادر در خانه مردم اصفهان و سمیرم بود. بعد هر سال الهه و برادرش اسب را به آبشار سمیرم می بردند تا به گردش گران و مسافران اجاره دهند.

او از چنین روزهایی به قهرمان جهان بدل شد. پس عجیب نیست که از 19 سالگی به مقام جهانی رسیده باشد. اولین بار در تورنتو کانادا نایب قهرمان جهان شد. سال 2010 در رقابت های جام جهانی «سانشو» در چین، به مقام قهرمانی و مدال طلا رسید. این شاید یکی از باارزش ترین عناوین زندگی الهه بود. دو دوره پیاپی در سال های 2010 و 2014 در بازی های آسیایی «گوانگ ژو» و «اینچئون» هم به برنز و نقره دست یافت.

از وقتی قهرمانی خود را در رقابت های جهانی در چین دیگر تکرار نکرد، راه و جاده تازه ای برای زندگی خودش ساخت. سال 95 تازه روال اقتصادی زندگی آن ها متعادل شده بود. هر سه خواهر یک سال در تیم «بیمه رازی» بودند و سال 95 هم در «فولاد مبارکه». آن ها جزو معدود دختران ورزشکار ایران شدند که اسپانسرها سراغ شان می رفتند. درآمد برای امرار معاش کفایت می کرد اما رویاهای الهه تمامی نداشت. این بار تصمیم گرفت با هزینه شخصی به لیگ چین برود.

دلیل انتخاب چین، انحصاری بودن ووشو در این کشور بود. بیش از دو دهه چین با اقتدار، قهرمانی رقابت های آسیایی و جهانی ووشو را در دست داشت. الهه و «سهیلا» فقط مقابل رقیبان چینی شکست می خوردند. الهه برای سفر به چین و حضور در لیگ این کشور ریسک کرد. هیچ باشگاهی برای او دعوت نامه نفرستاده بود. خودش با انجمن ووشو چین مکاتبه کرد و در نهایت پذیرفت که برای همراهی تیم «چانگ چون» چین از جیبش هزینه کند. برای هر مسابقه باید 100 دلار هزینه می کرد. الهه و سهیلا 24اسفندماه سال 95 به باشگاه چینی پیوستند و چهار ماه بعد نه تنها برای هر بازی از جیب خودشان هزینه نکردند که حتی به گران ترین بازیکنان ووشوی تیم بانوان چین تبدیل شدند.

الهه منصوریان ششم تیرماه امسال در وزن ۵۲ کیلوگرم قهرمان رقابت های ووشوی چین شد. نتیجه این راه جدیدی که الهه در پیش گرفت، شناخت بیش تر حریفان چینی و بالابردن سطح فنی خود بود. تیرماه روی سکوی قهرمانی لیگ چین رفت و یازدهم مهرماه برای دومین بار (پس از سال 2010) قهرمان رقابت های جهانی روسیه شد.

الهه مردادماه سال 95 به خبرگزاری «تسنیم» گفته بود: «برای من یک هدف ویژه و یک آرزوی بزرگ تعریف شده است؛ اولی قهرمانی جهان در روسیه است و رویایم هم الحاق جودو به المپیک.»

به اولی رسیده است اما این که دومی چه زمانی رنگ حقیقت بگیرد، مشخص نیست. الهه شاید اگر ورزش ووشو هم یکی از رشته های المپیکی بود، می توانست حتی پیش از «کیمیا علیزاده»، دختر مدال آور المپیکی ایران شود. شاید تا امروز حداقل یک طلا برای ایران می آورد.

خانواده ای که روزی دخترانش کودکان کار بودند، حالا سه قهرمان تحویل ورزش ایران داده است. در روسیه، الهه و شهربانو مدال طلا گرفتند؛ افتخاری که هرگز از تاریخ ورزش بانوان ایران پاک نخواهد شد. شهربانو موسس باشگاهی بود که خودش و خواهرانش را از نوجوانی بدل به قهرمانان ایران کرد و حالا کوچک ترین خواهر، بزرگ ترین زن ورزشکار ایران شده است.

بی‌بی‌سی: طرح ساماندهی کودکان خیابان بیش از یک دهه پیش تصویب شده و تا کنون ناموفق بوده استبازداشت ده‌ها کودک در تهران و انتشار خبر انتقال بعضی از آنان به مرز افغانستان٬ باعث اعتراض شماری از مسئولان و مردم ایران شده است.

فعالان حقوق کودکان می‌گویند از پانزدهم شهریورماه تا کنون بیش از ۳۰۰ کودک بازداشت شده‌اند.

کودکان بازداشت‌شده افغان به اردوگاه ورامین٬ نوجوانان ایرانی به مرکز یاسر و کودکان کوچک‌تر به مرکز بعثت فرستاده شده‌اند.

روزنامه شهروند در گزارشی نوشته که پدر و مادر بعضی از کودکان با شناسنامه مقابل اردوگاه‌ها جمع شده‌اند تا فرزندشان را با خود ببرند.

نویسنده همین روزنامه در یادداشتی نوشته اتوبوسی نارنجی را دیده که کودکان مهاجر را به سوی مرز افغانستان می‌برده و مادری گریان خود را جلوی اتوبوس انداخته که بتواند فرزندش را نجات دهد.

این موضوع باعث انتقاد شماری از نمایندگان شورای شهر تهران و مجلس شد؛ از جمله طیبه سیاوشی٬ نماینده مجلس٬ این بازداشت‌ها را مصداق کودک‌آزاری دانسته و گفته بود سه کودک هم در این میان مفقود شده‌اند.

دفاع دولت٬ انتقاد کارشناسان

شب گذشته٬ یکشنبه ۲۶ شهریور ماه٬ کاربران ایرانی توییتر با شعار #کودک_دستگیرنشود به دستگیرکردن کودکان کردند. اقدامی که سازمان بهزیستی زیر نظر وزارت کار و رفاه اجتماعی ایران٬ با همکاری فرمانداری٬ از مجریان و ناظران اصلی آن است.

سازمان بهزیستی می‌گوید عبارت “بازداشت” کلمه درستی برای توصیف این وضعیت نیست. حبیب‌الله مسعودی‌فرید٬ معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی به خبرآنلاین گفته است: “نباید از واژه دستگیری کودکان استفاده کرد، بلکه در این طرح، آنها جذب می‌شوند تا به وضعیت زندگی‌شان رسیدگی شود.”

بر اساس آمارهای رسمی و غیررسمی بین ۱۳۰ هزار تا بیش از ۲ میلیون کودک کار در ایران وجود دارندجمعیت امام علی که از نهادهای خیریه حامی کودکان کار و خیابان است و برای آنان امکان تحصیل فراهم می‌کند٬ در طوفان توییتری دیشب مشارکت کرده و نوشته که به جای کودکان کار٬ باید با کار کودکان برخورد شود. چون کودکان به دلخواه خود مدرسه را رها نمی‌کنند تا در خیابان باشند.

البته علی ربیعی٬ وزیر کار که خود هدف انتقاد به دلیل اجرای این طرح است، گفته مخالف برخورد قهری و سلبی با کودکان است. وزارت کار اعتقاد دارد که طرحش برای ساماندهی کودکان خیابان مفید است.

بسیاری از این کودکان برای کمک به خانواده فقیر خود مدرسه را رها کرده و در خیابان دستفروشی می‌کنند.

نهادهای فعال حقوق کودکان و دولت هر دو بر این موضوع اتفاق نظر دارند که شمار زیادی از این کودکان مورد سوءاستفاده باندهای خلاف‌کار قرار می‌گیرند اما درباره روش درست مبارزه با این پدیده اتفاق نظر وجود ندارد.

اولین بار است؟

بازداشت یا ساماندهی کودکان کار و خیابان اولین بار نیست که خبرساز می‌شود. آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابان ۱۲ سال پیش در هیات دولت تصویب شد و از زمان تاسیس اردوگاه‌های اسکان کودکان کار٬ بارها به صورت ضربتی کودکان در خیابان دستگیر شده‌اند.

بر اساس آن آیین‌نامه قرار شد کودکان زیر ۱۸ سال که در خیابان دیده می‌شوند تحت پوشش قرار گیرند تا اگر لازم باشد به مراکز بهزیستی فرستاده شوند.

بسیاری از فعالان حقوق کودکان٬ پدیده کار کردن را موضوعی غیرقانونی برای کودکان می‌دانند و اعتقاد دارند آنان فقط باید تحصیل و بازی کنند. اما دولت در آیین‌نامه بر دیده شدن کودکان در خیابان و جمع کردن آنان تاکید دارد نه کودکانی که در کوره‌های آجرپزی٬ کارخانه‌ها و قالیبافی‌های سراسر کشور کار سخت و زیان‌آور می‌کنند و از تحصیل محروم هستند.

به گفته رضا محبوبی معاون مرکز اجتماعی و فرهنگی وزارت کشور٬ ۱۳۰ هزار کودک کار و خیابان شناسایی شده‌اند که مدرسه نمی‌روند و بسیاری از آنان شناسنامه ندارند. نهادهای غیردولتی این آمار را غیرواقعی می‌دانند و می‌گویند تعداد کودکان کار بسیار بیشتر است.

فاطمه پژوهش٬ عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان٬ به ایسنا گفته که در دیدار با مسئولان بهزیستی بارها تاکید شده که طرح‌های فعلی جوابگوی معضل بیشتر شدن کودکان در خیابان نیست و باید صورت مساله را حل کرد.

هر طرحی که دولت برای کودکان خیابان و کار پیشنهاد یا اجرا کرده٬ از جمله طرح ساماندهی و ایجاد انجمن کودکان گل‌فروش چهارراه‌ها٬ نه با استقبال نهادهای فعال حقوق کودکان مواجه شده٬ نه از تعداد کودکان بازمانده از تحصیل کاسته است.

رادیوفردا: فعالان حقوق کودکان در ایران می‌گویند آمار‌های غیررسمی حاکی از وجود هفت میلیون کودک کار٬ سه میلیون و ۲۰۰ هزار کودک ترک تحصیل کرده و استفاده از تعداد قابل توجهی کودک در ایران به منظور خرید و فروش مواد مخدر است.

خبرگزاری ایسنا روز دوشنبه ۲۲ خرداد این موضوع را به نقل از سه فعال حقوق کودکان در ایران منتشر کرد.

سارا رضایی٬ عضو «جمعیت امام علی» به ایسنا گفت که براساس آمار‌های رسمی٬ دو میلیون کودک کار در ایران وجود دارد اما آمارهای غیررسمی تعداد کودکان کار را هفت میلیون تن اعلام کرده است.

وی اضافه کرد که ۵۰ درصد کودکان کار «کودکان مهاجر از کشورهای افغانستان و پاکستان» هستند.

خانم رضایی متوسط سن این کودکان را ۱۰ تا ۱۵ سال اعلام کرد و افزود: شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد «کودکان زیر پنج سال و حتی نوزاد هم درگیر کار اجباری شده‌اند.»

این عضو «جمعیت امام علی» همچنین وضعیت زندگی کودکان کار در برخی محلات کلان شهر‌های ایران را «ناگوار»‌ توصیف کرد و گفت: در استان سیستان و بلوچستان٬ کودکان «در سطح شهر قرص‌های روان گردان، ترامادول و … می‌فروشند و این مسئله به صورت نوعی هنجار در آمده است.»

خانم رضایی به وجود مغازه‌هایی در این استان اشاره کرد که نوجوان‌ها در آنها «ناس، پان، شیشه و کراک می‌فروشند که خود کودکان نیز به نوعی آلوده‌» شده‌اند و افزود: «برای حمل مواد مخدر هم از این کودکان در سایر شهرهای» استان سیستان و بلوچستان استفاده می‌شود.

به گفته وی، کودکان «مواد را قورت می‌دهند و از مرز که رد می‌شوند مواد را دفع می‌کنند که تعداد زیادی از این کودکان در اثر این مسئله جان خود را از دست داده‌اند.»

در این گزارش به تعداد این کودکان اشاره نشده است.

سوسن مازیارفر٬ دیگر عضو «جمعیت امام علی» نیز درباره وضعیت کودکان «زباله‌گرد» در برخی استان‌های ایران گفت که میانگین سنی این کودکان ۱۲ سال است.

وی اضافه کرد:۴۱ درصد این کودکان بی‌سواد هستند و ۳۷ درصد آنها نیز به خاطر «کار» ترک تحصیل کرده‌اند.

آن‌طور که این فعال مدنی گفته، بیش از ۵۰ درصد این کودکان در مراکز جمع آوری زباله زندگی می‌کنند که منشا بسیاری از بیماری‌های کودکان است.

خانم مازیارفر از وجود کودکانی خبر داد که صورت‌ و انگشتان دست و پای آنها توسط «موش‌‌های» موجود در این مراکز جویده و زخم شده است.

ثریا عزیزپناه٬ عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان هم آماری به نقل از مرکز پژوهش‌های مجلس بیان کرد که به نوشته ایسنا، نشان از ترک تحصیل سه میلیون و ۲۰۰ هزار کودک در ایران دارد.

او گفت: شرایط اقتصادی کودکان کار در ایران بهبودی نیافته و «مشکلات معیشتی» خانواده‌های آنها نیز همچنان به قوت خود باقی مانده است.

این فعال مدنی در بخش دیگری از سخنان خود بلاتکلیف ماندن «لایحه حمایت از حقوق کودکان» در مجلس انتقاد کرد و خواستار رسیدگی به این موضوع شد.

کودکان کار به کودکانی گفته می‌شود که به صورت مداوم و پایدار به خدمت گرفته می‌شوند که این امر آنها را در بیشتر اوقات از رفتن به مدرسه بی‌بهره می‌سازد و سلامت روحی و جسمی آنها را تهدید می‌کند.

براساس گزارش‌‌های متعدد در ایران، تعداد کودکان کار به دلایل گوناگون رو به افزایش است اما آمار دقیقی در مورد آنها وجود ندارد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بسياری از کودکان در خانواده به کار گرفته شده و از سن ۴ تا ۱۷سالگی به عنوان بازوی فعال خانواده، انواع مسئوليت از نگهداری از خواهر و برادرهای کوچک‌تر تا کار بر روی زمين زراعی را می‌پذيرند.

ايران از سال‌های پیش برای حذف کار نوجوانان مقررات تازه‌ای وضع کرده و بر اساس آن، ۲۳ نوع شغل برای افراد ۱۵ تا ۱۸ ساله‌ای که با عملياتی نظير جوشکاری و کار با وسايل با ارتعاش بالا سرو کار دارند، ممنوع شده است.

بر اساس اين قانون، استفاده از کودکان و نوجوانان در حفر قنات، کار در دامداری‌ها، کشتارگاه‌ها، کارگاه‌های قالی‌بافی و زيلوبافی، کوره‌پزخانه‌ها و نانوايی‌ها هم ممنوع است.

تجاوز به اين گروه از کودکان در محيط‌های کاری نيز از جمله مسائلی است که به گفته شماری از کارشناسان آسیب های اجتماعی، به خاطر شرايط خاص رسانه‌ای و فرهنگی موجود، کمتر به آن پرداخته شده است.