اخبار

رادیوفردا: روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال روز پنج‌شنبه، ۳۰ مهرماه، در گزارشی نوشت که اسرائیل در سال ۲۰۱۲ و در قالب «تمرین هوایی برای حمله به سایت‌های اتمی ایران» موفق شده است یک جنگنده را وارد حریم هوایی ایران کند.

بنا بر این گزارش، در پی این اقدام اسرائیل که در آن زمان به نظر می‌رسید هدف از آن حمله به سایت اتمی فردو در نزدیکی قم باشد، آمریکا دومین ناو هواپیمابر خود را به منطقه اعزام کرده و جنگنده‌هایش را از بیم درگرفتن جنگی منطقه‌ای به حال آماده‌باش درآورده است.

در این گزارش به نگرانی دولت اوباما اشاره شده است، نگرانی از این که تحرکات هوایی اسرائیل در اطراف ایران پیش‌زمینه حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی باشد.

در همین حال، مقامات آمریکایی به این روزنامه گفته‌اند، اکنون با نگاه به گذشته اذعان می‌کنند که نتیجه‌گیری آمریکا از ورود جنگنده اسرائیلی به حریم هوایی ایران اشتباه بود.

وال استریت جورنال نوشته است، اما واشینگتن آن زمان با بی‌اعتمادی به اسرائیل، به جاسوسی ماهواره‌ای از تحرکات نیروی هوایی اسرائیل، فعالیت‌های شورای امنیت ملی این کشور و خود بنیامین نتانیاهو روی آورد و نگران آن بود که اسرائیل در حال آخرین تدارکات برای آغاز حمله به ایران باشد.

به نوشته این روزنامه، آماده‌باش خلبانان اسرائیلی مایه نگرانی آمریکا بود و حتی این احتمال را در نظر گرفت که اسرائیل بخواهد کوماندوهای خود را برای خرابکاری در سایت فردو، در محل پیاده کند.

در همین حال، آمریکا ارزیابی می‌کرد که اسرائیل از توان نظامی و بمب‌های سهمگین کافی برای انجام حمله موفق به سایت‌های ایران برخوردار نیست.

به گفته گری سیمور، مشاور پیشین دولت اوباما، نتانیاهو در تقلا بود تا مقامی ارشد در آمریکا چراغ سبز لازم را بدهد، حتی از طریق «سکوت» در برابر گزارش‌های حمله قریب‌الوقوع اسرائیل به ایران.

این روزنامه می‌گوید، آمریکا به دلیل نگرانی از آن چه در آن زمان احتمال جدی حمله از سوی اسرائیل می‌دانست، مذاکره اتمی با ایران را جدی‌تر گرفت.

بر اساس این گزارش، آمریکا همچنین سال گذشته که مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی در جریان بود، تحرکات و ارتباطات سری اسرائیل را از بیم خرابکاری‌های احتمالی اسرائیل، زیر نظر داشت.

در حالی که مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۵+۱ نیز در حال نزدیک شدن به مقاطع پایانی خود بود، گزارش‌هایی از جاسوسی اسرائیل از هتل‌های محل مذاکرات در چند کشور اروپایی مطرح شد.

وال استریت جورنال با استناد به گفته‌های مقامات رسمی، از اعضای کاخ سفید تا پنتاگون و تحلیلگران آمریکایی، و در چارچوب تحقیقی جامع در خصوص تنش میان باراک اوباما و بنیامین نتانیاهو، این گزارش را منتشر کرده است.

به نوشته این روزنامه، جاسوسی از یکدیگر بی‌اعتمادی این دو «هم‌پیمان» قدیمی را نشان می‌دهد، به ویژه آن که آمریکا در متقاعد کردن اسرائیل به فواید مذاکرات ناکام ماند.

این بی‌اعتمادی از سال ۲۰۱۱ آغاز شد، زمانی که مذاکرات محرمانه میان ایران و آمریکا در مسقط، پایتخت عُمان، کلید خورد و آمریکا ماه‌ها اسرائیل را از این امر بی‌خبر گذاشت.

این در حالی است که اسرائیل با توجه به ترافیک هواپیماهای آمریکایی که مقامات این کشور را به مسقط می‌برد، از این گفت‌وگوهای مخفیانه باخبر بود.

رادیوفردا: حسن روحانی، رئیس‌ جمهوری ایران، با نوشتن نامه‌ای به آیت‌الله علی خامنه‌ای ضمن تشکر از «هدایت‌ها و حمایت‌های مستمر» رهبر جمهوری اسلامی ایران در موضوع پرونده هسته‌ای، به نامه روز چهارشنبه او، پاسخ داد.

در این نامه حسن روحانی، تأیید مصوبه ۶۳۴ شورای عالی امنیت ملی درباره برجام که در نامه روز چهارشنبه رهبر جمهوری اسلامی ایران بر آن تأکید شده «موجب خشنودی ملت بزرگ ایران» و «دلگرمی خادمان مردم در دولت» توصیف شده است.

به نوشته رئیس‌ جمهوری ایران، دولت با «رعایت ملاحظات و الزامات» رهبر جمهوری اسلامی ایران و مصوبات شورای عالی امنیت ملی و مجلس شورای اسلامی، نسبت به «اجرای کامل و با حسن نیت برجام» اقدام خواهد کرد.

رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران در عین‌ حال تأکید کرده است که «انجام تعهدات طرف مقابل با هوشیاری کامل رصد و تصمیم مقتضی برای واکنش متناسب در شورای عالی امنیت ملی اتخاذ خواهد شد.»

حسن روحانی در بخش دیگری از نامه خود به آیت‌الله خامنه‌ای، تأکید کرده است که دو سال قبل «در فضای تنش‌آلود افزایش روزانه تهدید، تحریم و فشار» تصور چنین دستاوردهایی برای بسیاری ناممکن بود.

او در ادامه نامه خود بخشی از دستاوردهای مذاکرات هسته‌ای و تصویب برجام را برشمرده و نوشته است که اکنون «پروژه صهیونیستی هراس‌افکنی و امنیتی‌سازی جمهوری اسلامی ایران شکست‌خورده است».

رئیس‌ جمهوری ایران در بخش دیگری از این نامه نوشته است که «تحریم‌های ظالمانه اقتصادی، تجاری و مالی بین‌المللی و یا یک‌جانبه‌ای که توسط شورای امنیت، اتحادیه اروپا و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران برقرار شده بود، رفع گردیدند.»

او یک بار دیگر تأکید کرده است که «ساختار تحریم‌ها و فضای روانی جهانی» از هم پاشید.

به نوشته حسن روحانی، «با رفع تحریم‌ها، اقتصاد ایران فصل جدیدی را آغاز خواهد کرد.»

رئیس‌ جمهوری ایران در پایان‌ نامه خود به آیت‌الله خامنه‌ای که در پاسخ به نامه روز گذشته او نوشته‌ شده ابراز اطمینان کرده است که با اجرای برجام و فضای مثبت جهانی ناشی از آن، «موجبات… تأمین منافع مردم و رشد و شکوفایی و پیشرفت همه‌جانبه کشور بر مبنای اقتصاد مقاومتی را فراهم خواهد آورد.»

روز چهارشنبه، رهبر جمهوری اسلامی ایران با نوشتن نامه‌ای خطاب به حسن روحانی مصوبه شورای عالی امنیت ملی ایران درباره برجام را تأیید کرد، اما در عین‌ حال الزامات و شروطی ۹ گانه برای اجرای برجام را اعلام کرد.

گفته می‌شود مصوبه مردادماه شورای عالی امنیت ملی درباره برجام نیز ملاحظاتی ۱۰ گانه در اجرای برجام مطرح کرده است

رادیوفردا:دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه‌ای این اظهار نظر برخی از نمایندگان مجلس را «خلاف واقع» دانست که گفته بودند حضور یکی از اعضای بلندپایه این دفتر در جلسه‌ای با علی لاریجانی، بر روند رسیدگی مجلس به طرح مربوط به «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) تاثیر گذاشته است.

اطلاعیه روابط عمومی دفتر رهبر ایران روز چهارشنبه ۲۲ مهر در پایگاه اطلاع‌رسانی علی خامنه‌ای تحت عنوان «تاکید بر مسیر قانونی بررسی برجام» منتشر شده‌ است.

در این اطلاعیه آمده‌ است که آیت‌الله خامنه‌ای «در موارد متعددی بر طی شدن مسیر قانونی بررسی مفاد برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) تاکید داشته‌اند» و مواضع رهبر جمهوری اسلامی درباره این موضوع، «صریح، شفاف و دقیق در سخنرانی‌های ماه‌های اخیر» وی اعلام شده و در اختیار همگان قرار دارد.

این اطلاعیه می‌افزاید: «لذا هرگونه اطلاع‌رسانی و بیان مطالب غلط و مغشوش مبنی بر نقش مستقل برخی از مسئولین دفتر معظم‌له در روند بررسی طرح “اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام” خلاف واقع بوده و فاقد اعتبار است».

در این اطلاعیه توضیح و جزئیات بیشتری ارائه نشده‌ است اما مضمون آن می‌تواند به خبر مربوط به نقش (علی) اصغر حجازی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی، در جلسه سه‌جانبه بیت رهبری، مجلس و شورای عالی امنیت ملی اشاره داشته باشد.

در روز تصویب طرح اجرای توافق هسته‌ای، مهدی کوچک‌زاده، از نمایندگان منتقد دولت و مخالف برجام گفت که محمدرضا باهنر، نایب رییس دوم مجلس به نمایندگان خبر داده‌ است که «دیشب آقایان لاریجانی، حجازی و شمخانی جلسه داشتند و تصمیم گرفته شد این طرح تصویب شود».

آقای کوچک‌زاده در واکنش به این مسئله در جمع خبرنگاران با فریاد می‌گفت که «همه بدانند این طرح، طرح مجلس نیست و طرح لاریجانی و شمخانی و حجازی است».

روزنامه شرق نیز در تیتر یک شماره روز چهارشنبه خود با عنوان «تصمیم نظام، اجرای برجام»، بر نقش جلسه دوشنبه شب اصغر حجازی با رییس و چند تن از نمایندگان مجلس و با حضور علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در این مصوبه تاکید کرد.

​​این روزنامه عکسی از مهدی کوچک‌زاده را چاپ کرد که این نماینده مخالف برجام کاغذی در دست دارد که از روی آن به صراحت از اصغر حجازی، عضو ارشد دفتر رهبر جمهوری اسلامی نام برده و نوشته‌ است: «مجلس از تصمیم لاریجانی، شمخانی، حجازی تبعیت کرد».

پیش از این اما علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، گفته بود که «طرح اقدام متناسب و متقابل جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» به اطلاع علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی رسیده و او گفته‌ است: «من درباره برجام نظری ندارم و در رای نمایندگان دخالت نمی‌کنم».

روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه نیز کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی ایران، در واکنش به اظهارات تعدادی از نمایندگان مجلس مبنی بر مخالفت علی خامنه‌ای با توافق اتمی وین گفت که رهبر جمهوری اسلامی درباره رد یا تصویب این توافق هیچ موضعی نگرفته‌ است.

دویچه‌وله: کاخ سفید و وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کردند موضوع آزمایش موشکی ایران را به شورای امنیت می‌برند. جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید، گفت واشنگتن آماده همکاری با هم‌پیمانان منطقه‌ای خود در مقابله با برنامه موشکی ایران است.

وزارت امور خارجه آمریکا روز سه‌شنبه (۱۳ اکتبر/ ۲۱ مهر) گفت آزمایش موشکی اخیر ایران نقض احتمالی قطعنامه سازمان ملل است و واشنگتن این موضوع را در سازمان ملل به بحث خواهد کشید.

به گزارش خبرگزاری رویترز مارک تونر٬ سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا٬ گفت: «ما مسلما همان‌طور که پیش از این در موقعیت‌های مشابه چنین اقدامی کرده‌ایم، این بار نیز این موضوع را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح خواهیم کرد.»

او اشاره کرد که آزمایش موشکی ایران می‌تواند نقض قطعنامه ۱۹۲۹ سازمان ملل باشد که تصریح کرده است ایران نمی‌تواند در فعالیت‌های مربوط به موشک‌های بالستیک درگیر شود.

بیشتر بخوانید: “آزمایش موشکی ایران احتمالا ناقض قطعنامه سازمان ملل است”

ایران همچنین بر اساس قطعنامه اخیرا تصویب‌شده‌ی شورای امنیت سازمان ملل علیه این کشور (قطعنامه ۲۲۳۱ که برای اجرای توافق هسته‌ای صادر شده است) مجاز به انجام فعالیت‌های مربوط به آن‌دسته از موشک‌های بالستیک که توانایی حمل کلاهک هسته‌ای دارند، نیست. این قطعنامه هنوز لازم‌الاجرا نشده است. به محض اجرا ممنوعیت گفته شده تا سقف هشت سال اعمال خواهد شد.

با این‌همه مرضیه افخم٬ سخنگوی وزارت امور خارجه ایران٬ روز دوشنبه٬ با اشاره به قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت گفته بود: «قطعنامه ۲۲۳۱ موشک‌هایی را که برای حمل کلاهک هسته‌ای طراحی شده‌اند مد نظر دارد که موشک‌های بالستیک ایران اصولا با این هدف طراحی نشده و بنابراین خارج از حیطه یا صلاحیت قطعنامه شورای امنیت و پیوست‌های آن قرار دارند.»

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) روز یکشنبه (۱۹ مهر/ ۱۱ اکتبر) به نقل از حسین دهقان، وزیر دفاع ایران٬ از آزمایش موفقیت‌آمیز موشک دوربرد “عماد” خبر داده بود.

بیشتر بخوانید: ایران از “آزمایش نخستین موشک دوربرد هدایت‌پذیر” خبر داد

او طراحی، ساخت و آزمایش موفقیت‌آمیز موشک عماد را “جهشی فناورانه و عملیاتی در حوزه راهبردی” برشمرده و افزوده بود: «برای افزایش قدرت دفاعی و توان موشکی خود از هیچ‌کس اجازه نمی‌گیریم و برنامه‌های دفاعی خود را به ‌ویژه در حوزه موشکی با قاطعیت دنبال می‌کنیم که موشک عماد یکی از مصادیق برجسته آن محسوب می‌شود.» وزیر دفاع ایران اشاره‌ای به اینکه آزمایش این موشک کجا و در چه زمانی انجام شده، نکرده بود.

«کشورهای دیگر می‌توانند ارسال تکنولوژی موشکی به ایران را متوقف کنند»

جاش ارنست٬ سخنگوی کاخ سفید٬ نیز روز سه‌شنبه به طور جداگانه٬ درباره آزمایش موشکی ایران صحبت کرد. او در اظهارات خود تلاش کرد تا روشن کند کشورهای دیگر می‌توانند برای متوقف کردن ارسال تکنولوژی ساخت موشک‌های بالستیک به ایران اقدامات موثری انجام دهند.

بر اساس قطعنامه هنوز به اجرا درنیامده‌ی ۲۲۳۱ سازمان ملل٬ با اجرای مفاد توافق هسته‌ای٬ کشورها تنها مورد به مورد و با تایید شورای امنیت سازمان ملل مجاز به صدور تکنولوژی موشکی به ایران خواهند بود.

جاش ارنست گفت واشنگتن آماده است تا با هم‌پیمانان منطقه‌ای خود برای مقابله با برنامه موشک بالستیک ایران همکاری کند. با این‌همه او نیز همانند سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد که آزمایش موشکی ایران نقض توافق انجام شده بین ایران و شش قدرت جهانی بر سر پرونده اتمی تهران نیست.

البته آمریکا در طول مذاکرات منتهی به توافق هسته‌ای اصرار داشت تا موضوع موشک‌های دوربرد ایران در مذاکرات گنجانده شود. ایران همواره این موضوع را مربوط به صنایع دفاعی دانسته و اعلام کرده است درباره برنامه موشکی خود حاضر به هیچ مذاکره‌ای نیست.

بیشتر بخوانید: مخالفت نظامیان ایران با محدودیت فعالیت‌های موشکی

آمریکا و متحدانش در خاورمیانه می‌گویند که موشک‌های دوربرد ایران توانایی حمل کلاهک‌های هسته‌ای را دارند و از همین رو خطری برای کشورهای منطقه به شمار می‌روند.

بی‌بی‌سی: توافق هسته ای ایران و قدرت های بزرگ، موسوم به برجام، در حالی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید که در جریان بحث های مخالفان و موافقان، بخشی از کلیدی ترین اطلاعات مرتبط با توافق از افکار عمومی پنهان نگاه داشته شد. اطلاعاتی که عمدتاً، مرتبط با یک خط قرمز نانوشته محافظه کاران حاکم، یعنی “هزینه های برنامه هسته ای ایران” بودند.

در جریان بحث های مجلس ایران، مخالفان توافق هسته ای تصویر یک برنامه بسیار موفق و سودمند برای کشور را ترسیم می کردند دارای هزینه هایی قابل کنترل بوده است. در مقابل، مدافعان برجام، با وجود توضیحات “جزئی” خود، به وضوح مراقب بودند تا از زیر سوال بردن “کلیت” برنامه ای هسته ای ایران در زمان مسئولیت آقای احمدی نژاد خودداری کنند و در صورت لزوم، تنها به انتقاد از “شیوه مذاکره” این دولت بپردازند.

مجموع هزینه تحریم های بین المللی برای اقتصاد ایران، بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار تخمین زده می شود. تحریم هایی که ایران در جریان مذاکرات، برای رفع تک، تک آنها ناچار از چانه زنی و دادن امتیاز بر سر میز مذاکره برای نزدیک شدن (و البته نه رسیدن) به وضعیت ‘پیش از’ تحریم ها شد

این در حالی است که آنچه در نهایت جمهوری اسلامی ایران را وادار به انعطاف در مذاکرات اتمی کرد، چیزی جز غیر قابل تحمل شدن هزینه های کلان برنامه هسته ای نبود. هزینه هایی که بخشی از آن ناشی از شیوه مذاکره مسئولان سابق، و بخشی بزرگتر به جهت گیری کلی این برنامه ارتباط داشت که در رأس نظام جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسیده بود.

۵۰۰ میلیارد دلار خسارت برای تولید “یک هفتصدم” برق ایران؟

هزینه های اقتصادی برنامه هسته ای ایران، مهمترین واقعیت غایب در بحث های مربوط به بررسی برجام در مجلس بود. در استدلال های مدافعان توافق هسته ای در آستانه تصویب نهایی آن نیز، حداکثر اشاراتی به هزینه های “تاخیر در اجرای برجام”، و نه مجموعه برنامه هسته ای، وجود داشت.

بنا بر گزارش تیر ماه بانک جهانی، تحریم های بین المللی باعث از دسترس خارج شدن ۱۰۷ میلیارد دلار از دارایی های ایران شده است (که به تخمین این بانک ۲۹ میلیارد آن به صورت پول نقد قابل بازگشت به کشور خواهد بود). این تحریم ها، در کنار افت جهانی قیمت نفت، به کاهش شدید درآمد نفتی ایران از ۱۲۰ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۰ به ۲۴ میلیارد دلار در سال جاری انجامیده است.

وزارت دارایی آمریکا، مجموع هزینه تحریم های بین المللی برای اقتصاد ایران را، بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار تخمین زده است. تحریم هایی که ایران در جریان مذاکرات، برای رفع تک، تک آنها ناچار از چانه زنی و دادن امتیاز بر سر میز مذاکره برای نزدیک شدن (و البته نه رسیدن) به وضعیت “پیش از” تحریم ها شد.

هرچند پیشرفت در زمینه غنی سازی اورانیوم، به میزانی موضع ایران را در مذاکرات برای امتیازگیری تقویت کرد، اما تحریم های متعدد وضع شده بر سر این غنی سازی، به میزانی بسیار بیشتر موضع ایران را در جریان گفتگوها پایین آورد؛ چرا که مجموعه پرونده عظیمی از تحریم های پیچیده و بی سابقه را روی میز مذاکرات قرار داد که طرف مقابل، برای رفع هرکدام از آنها امتیازی ملموس را مطالبه می کرد.

این در حالی است که به ازای مجموع هزینه های تحمیل شده بر اثر تحریم ها، ظرفیت غنی سازی به دست آمده در زمان اقای احمدی نژاد، توان تولید کمتر از “یک هفتصدم” از مجموع تولید سالانه برق کشور را داشت.

اوج موفقیت برنامه هسته ای در دوران آقای احمدی نژاد، رسیدن به ۱۹ هزار سانتریفوژ (عمدتا) نسل یک بود که مجموعا، توان غنی سازی اورانیوم در حد ‘یک دهم’ از نیاز سالانه نیروگاه اتمی بوشهر را داشتند. خود نیروگاه اتمی بوشهرهم، ۱۰۰۰ مگاوات از مجموع حدود ۷۳۰۰۰ مگاوات (یک هفتاد و سوم) ظرفیت برق سالانه تولید شده در نیروگاه های ایران را فراهم می‌کند. یعنی در زمان آقای احمدی نژاد، با تن دادن به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه تحریم ها، توان تولید اورانیوم ایران به اندازه یک دهم مصرف سالانه نیروگاهی رسید که کمتر از یک هفتادم برق ایران را تولید می‌کرد؛ که به معنی فایده برنامه هسته ای در حد تولید حدود ‘یک هفتصدم’ ظرفیت تولید برق کشور بود

اوج موفقیت این دوره، رسیدن به ۱۹ هزار سانتریفوژ (عمدتا) نسل یک بود که مجموعا، توان غنی سازی اورانیوم در حد “یک دهم” از نیاز سالانه نیروگاه اتمی بوشهر را داشتند. خود نیروگاه اتمی بوشهرهم، ۱۰۰۰ مگاوات از مجموع حدود ۷۳۰۰۰ مگاوات (یک هفتاد و سوم) ظرفیت برق سالانه تولید شده در نیروگاه های ایران را فراهم می کند.

یعنی در زمان آقای احمدی نژاد، با تن دادن به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه تحریم ها، توان تولید اورانیوم ایران به اندازه یک دهم مصرف سالانه نیروگاهی رسید که کمتر از یک هفتادم برق ایران را تولید می کرد؛ که به معنی فایده مجموع برنامه هسته ای در حد تولید حدود یک هفتصدم ظرفیت تولید برق کشور بود.

البته شاید اگر جمهوری اسلامی ایران می توانست در ازای تمام این هزینه ها سلاح هسته ای تولید کند، ممکن بود کسانی تحمیل هزینه های در این مقیاس بر کشور را توجیه پذیر بدانند.

اما در صورتی که مقام های ارشد حکومت تاکید دارند که چنین قصدی را ندارند (و با توجه به مجموعه فشارهای بین المللی، از سال ها پیش چنین توانی را نیز نداشته اند) هزینه های برنامه هسته ای ایران قابل توضیح نیست.

آیا برنامه هسته ای “امنیت ملی” را تقویت کرد؟

احتمالاً مهم ترین استدلالی که در جریان بحث های مجلس، در دفاع از روال سابق برنامه هسته ای عنوان شد، اهمیت این برنامه در “امنیت ملی” بود. مطابق این استدلال، برنامه هسته ای باعث شده که ایران به عنوان یک بازیگر مهم منطقه ای به رسمیت شناخته شود.

واقعیت آن است که ایالات متحده در زمان آقای احمدی نژاد، موفق شد با همکاری سایر قدرت های جهانی، از جمله روسیه و چین، ایران را در معرض محاصره کامل سیاسی و اقتصادی قرار دهد. این محاصره البته باعث نشد تا تهران دست از حمایت از متحدان خود در منطقه بردارد، چون این متحدان را، به درست یا غلط، خط مقدم دفاع از خود در مقابل “دشمنان” منطقه ای یا جهانی می دانست.

اما یکی از ملموس ترین تأثیرات برنامه هسته ای در اقدامات منطقه ای ایران، کاهش قابل توجه قدرت عمل این کشور به خاطر محدود شدن شدید امکانات مالی آن بود.

به عنوان نمونه در سوریه، بعد از تشدید بی سابقه تحریم های نفتی و مالی ایران در سال ۱۳۹۱، مشکلات مالی دمشق در تأمین نیازهای اولیه خود در جنگ داخلی هم افزایش یافت و به شکست های اجتناب ناپذیر ارتش در مناطق مختلف این کشور منجر شد (وضعیتی که به نظر می رسد بعد از توافق هسته ای، به دلایل مختلف در حال تغییر باشد).

گذشته از نقش ایران در کشورهای منطقه، تأمین احتیاجات اولیه نظامی جمهوری اسلامی هم، به شدت تحت تأثیر تحریم های هسته ای قرار گرفت. یکی از مشهورترین مثال های این تأثیرپذیری، پرونده موشک های زمین به هوای اس-۳۰۰ روسی بود که قرارداد تحویل آنها، در دوره اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به امضا رسید و در پی تحریم های هسته ای و با افزایش فشارهای آمریکا لغو شد (بعد از توافق هسته ای، روسیه اعلام کرد که مدل های مدرن شده اس- ۳۰۰ را به ایران خواهد فروخت).

تحریم های بین المللی باعث کاهش شدید توان دفاعی ایران شد تا حدی که این کشور حتی توان تامین نیازهای اولیه حفاظت از خود در مقابل تهدیدهای هوایی را نداشت. یکی از مشهورترین مثال‌های این تأثیرپذیری، پرونده موشک های زمین به هوای اس-۳۰۰ روسی بود که قرارداد تحویل آنها، در دوره اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به امضا رسید و در پی تحریم های هسته ای و با افزایش فشارهای آمریکا لغو شد

در اختیار داشتن موشک های زمین به هوا برای دفاع در مقابل حملات هوایی کشورهای دیگر، جزو اساسی ترین و درعین حال مشروع ترین نیازهای نظامی کشورها هستند. این در حالی است که ایران، نه تنها بر خلاف همسایگانش امکان خریداری هواپیماهای جنگنده را نداشت، بلکه به واسطه تحریم های هسته ای حتی از امکان تأمین سلاح های لازم برای دفاع در مقابل هواپیماهای مهاجم هم برخوردار نبود.

این، وضعیتی بود که در صورت “هرگونه” تجاوز نظامی به ایران، حتی تهاجم محدود هوایی برای ضربه زدن به تأسیسات استراتژیک، زیرساخت ها و امنیت ملی را در معرض تهدید قطعی قرار می داد.

نباید فراموش کرد که حتی صنایع نظامی داخلی ایران، از جمله صنایع موشکی که مخالفان برجام در مورد سرنوشت آن ابراز نگرانی می کنند، بسیار هزینه بر و در صورت کاهش ذخایر مالی کشور، به شدت آسیب پذیر هستند.

آیا برنامه هسته ای ایده “تغییر رژیم” را از دستور کار خارج کرد؟

در جریان بحث های مرتبط با برجام، برخی از مدافعان سیاست هسته ای سابق ایران، آن سیاست را اهرم فشاری برای وادار کردن ایالات متحده به “قبول جمهوری اسلامی ایران” و کنار گذاشتن ایده تغییر حکومت دانستند.

هرچند تغییر نسبی مناسبات ایران و آمریکا واقعیتی نیست که قابل انکار باشد، اما ظاهرا بیان دلیل اصلی این تغییر، یکی دیگر از مناطق ممنوع فضای رسمی سیاست ایران محسوب می شود. دلیلی که مشخصا “تجدیدنظر” ایران در سیاست های دولت سابق، و نه “ظرفیت” هسته ای ایجاد شده در آن زمان، بوده است.

این برداشت، از آنجا موضوعیت می یابد که به نظر نمی رسد در هیچ مقطع دیگری از عمر جمهوری اسلامی، ایالات متحده آمریکا به اندازه دوران پس از تشدید تحریم های مالی و نفتی در موضع “تسلط” بر ایران قرار گرفته باشد.

در آن دوره، اگرچه آمریکایی ها صحبت از “تغییر رژیم” در ایران نمی کردند، اما با نظارت جهانی بر اجرای تحریم ها و با جلوگیری از رسیدن هر گونه درآمد ارزی به این کشور، عملا شریان های مالی جمهوری اسلامی را در اختیار گرفتند. ایالات متحده و متحدانش با چنین روشی، درواقع حکومت را بیشتر از هر زمان دیگری پس از جنگ ایران و عراق، در مقابل تهدیدهای امنیتی خارجی بی دفاع کردند.

با وجود این، شواهدی وجود دارد که نشان می دهد حتی در آن زمان نیز، در صورت تجدیدنظر تهران در برنامه هسته‌ای امکان آنچه “شناسایی جمهوری اسلامی از سوی ایالات متحده آمریکا” نامیده می شود وجود داشت، هرچند این تجدیدنظر در ایران از اساس بلاموضوع تلقی می شد.

باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا، بلافاصله پس از روی کار آمدن در واشنگتن نامه نگاری با رهبر جمهوری اسلامی ایران را شروع کرد که به معنی آمادگی برای به رسمیت شناختن جمهوری اسلامی و کنار گذاشتن سیاست تغییر حکومت بود. وی در این مسیر، تا به آنجا پیش رفت که یکی از نامه های خود به آیت الله خامنه ای را، در ماه های بعد از انتخابات ۱۳۸۸ و در اوج بحران مشروعیت حکومت ایران نوشت.

رهبران ایران در زمان آقای احمدی نژاد، خطر تحریم ها را در حدی نمی‌دانستند که بررسی جدی بسته های پیشنهادی غرب را لازم بدانند. بر مبنای همین نوع تصور بود که مذاکره کنندگان هسته ای ایران پاسخ بسته های پیشنهادی غرب در ارتباط با برنامه هسته ای را، با بسته های پیشنهادی غیرمرتبط می‌دادند. به عنوان نمونه، این مذاکره کنندگان در پاسخ به یکی از جدی ترین بسته های پیشنهاد شده در سال ۱۳۸۷ (۲۰۰۸)، بسته متقابلی را ارائه کردند که اصلاح ساختار سازمان ملل و شورای امنیت، اصلاح ساختار آژانس بین المللی انرژی اتمی و نگارش قوانین ‘حق استفاده از فضا’، از جمله اجزای آن بود

حتی پیش از آن و در زمان ریاست جمهوری جورج بوش هم، که با قرار دادن ایران در “محور شرارت” سرسخت ترین پی گیری کننده سیاست تغییر رژیم محسوب می شد، مذاکرات جدی هسته ای هسته ای می توانست به نتایج مشخص در مناسبات آمریکا و جمهوری اسلامی ایران منجر شود.

به عنوان نمونه در سال ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) و با محتاج شدن ایالات متحده به ایران برای کنترل اوضاع عراق، دولت بوش بسته ای پیشنهادی را در مورد برنامه هسته ای ارائه کرد که در آن، علاوه بر لغو تدریجی تحریم هایی که تا آن زمان وضع شده بود، کنار گذاشتن سیاست تغییر رژیم و زمینه سازی “پذیرش ایران در جامعه بین المللی” هم وجود داشت.

در آن زمان، حتی جورج بوش در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت که آمریکا هیچ مخالفتی با پی‌گیری یک “برنامه واقعا صلح آمیز هسته ای” از سوی ایران ندارد و چشم انتظار روزی است که دو کشور بتوانند “دوستان خوب و شرکای نزدیکی” باشند.

این موضع، سه ماه قبل از تصویب نخستین قطعنامه تحریم شورای امنیت اتخاذ شد و با استفاده از آن، تهران احتمالا می‌توانست از موضع بالا مذاکرات برای کسب امتیازات هسته ای و غیرهسته ای را شروع کند و جلوی وضع تحریم های بین المللی را بگیرد.

اما رهبران ایران در چنان مقطعی، خطر تحریم ها را در حدی جدی نمی دانستند که چنین انعطافی را لازم بدانند. بر مبنای همین نوع تصور خوش بینانه بود که مذاکره کنندگان هسته ای ایران پاسخ بسته های پیشنهادی غرب در ارتباط با برنامه هسته ای را، با بسته های پیشنهادی غیرمرتبط می‌دادند.

به عنوان نمونه، این مذاکره کنندگان در پاسخ به یکی از جدی ترین بسته های پیشنهاد شده در سال ۱۳۸۷ (۲۰۰۸)، بسته متقابلی را ارائه کردند که اصلاح ساختار سازمان ملل و شورای امنیت، اصلاح ساختار آژانس بین المللی انرژی اتمی و نگارش قوانین “حق استفاده از فضا”، از جمله اجزای آن بود.

اگر برجام رد می شد

در نهایت، به نظر می رسد که یکی از مهمترین ناگفته های جریان بررسی برجام در مجلس ایران، تبعات رد توافق هسته ای از سوی ایران بود.

مخالفان برجام، در جریان اظهارات خود، به کرات درمورد لزوم عمل نکردن ایران به توافق هسته ای سخن گفتند، اما تمایلی به بحث در مورد تبعات این تصمیم نشان ندادند.

به عنوان نمونه، مشکلات ناشی از تحریم نفتی سال ۱۳۹۱، در حالی اقتصاد ایران را زمین‌گیر کرد که این تحریم، صادرات نفت ایران را به طور کامل قطع نکرد و چند کشور اجازه یافتند تا به شرط کاهش مستمر واردات نفتی خود، این وارادات را ادامه دهند. این در حالی است که در صورت به هم خوردن برجام، قطع کامل صادرات نفت ایران در دستور کار قرار می گرفت.

نمایندگان مخالف توافق هسته ای، قاعدتا باید توضیحی می داشتند که بعد از باطل شدن این توافق، به عنوان نمونه برای کنترل تبعات قطع کامل صادرات نفت ایران یا تهدید نظامی کشتی های تجاری آن طبق قطعنامه ۱۲۹۹ چه سناریوهای مشخصی را پیشنهاد می کنند. نمایندگان منتقد برجام ممکن بود در همین زمینه، به ارائه راهکارهایی بپردازند که برای سایر ناظران متقاعد کننده باشند یا نباشند، اما قابل فهم نبود که به سادگی از ارائه هرگونه راهکاری در این زمینه صرف نظر کنند

نمونه ای دیگر، تبعات قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت بود که به کشورهای دیگر حق می داد “محموله‌های دریایی ایران در آب‌های آزاد را “بازرسی، توقیف و حتی در صورت لزوم نابود کنند”. با توجه به آنکه این قطعنامه، بر مبنای برجام و با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت باطل شده است، به طور طبیعی رد برجام، مجددا اجرای قطعنامه ۱۹۲۹ را الزامی می کرد.

نمایندگان مخالف توافق هسته ای، قاعدتا باید توضیحی می داشتند که بعد از باطل شدن این توافق، به عنوان نمونه برای کنترل تبعات قطع کامل صادرات نفت ایران یا تهدید نظامی کشتی های تجاری آن طبق قطعنامه ۱۲۹۹ چه سناریوهای مشخصی را پیشنهاد می کنند.

نمایندگان منتقد برجام ممکن بود در همین زمینه، به ارائه راهکارهایی بپردازند که برای سایر ناظران متقاعد کننده باشند یا نباشند، اما قابل فهم نبود که به سادگی از ارائه چنین راهکارهایی صرف نظر کنند.

به عبارت دیگر، نمایندگان منطقا نمی توانستند خواستار رد توافق هسته ای شوند، بدون آنکه برای مقابله با تبعات رد برجام، هیچ گونه پیشنهاد مدونی داشته باشند.

تبعات گسترده ای که پرهیز از تشریح آنها در طول یک ماه و نیم گذشته، یکی دیگر از پنهان کاری های بزرگ مجلس در ماجرای بررسی برجام را رقم زد.

رادیوفردا: یک مقام دولت آمریکا روز دوشنبه ۲۰ مهرماه به شبکه «سی ان ان» گفته است، آزمایش موشک «عماد» توسط ایران احتمالا می‌تواند نقض قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد باشد.

وزیر دفاع ایران روز یکشنبه ۱۹ مهرماه گفته‌ بود که آزمایش موشک بالستیک «عماد» با موفقیت انجام شده است. گفته می‌شود، این موشک ۱۷۰۰ کیلومتر برد دارد.

این در حالی است که به گزارش «سی ان ان» این مقام آمریکایی گفته است، براساس اطلاعاتی که دولت ما تاکنون به دست آورده است، آزمایش این موشک نقض قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت است. این قطعنامه ایران را ازفعالیت‌های مربوط به ساخت موشک‌های بالستیک که قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای داشته باشند، منع کرده است.

با این حال این مقام دولت آمریکا تصریح کرده است، این آزمایش نقض توافق هسته‌ای ایران و شش قدرت جهانی نیست.

به گزارش «سی ان ان» قطعنامه ۲۲۳۱ که شورای امنیت سازمان ملل متحد در تایید توافق هسته‌ای صادر شد هنوز به اجرا در نیامده است.

در همین حال عباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران، روز دوشنبه گفته است، آزمایش موشک «عماد» نقض توافق هسته‌ای با شش قدرت جهانی یا برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) نیست.

به گزارش خبرگزاری مهر، عباس عراقچی در پاسخ به اینکه آیا پرتاب موشک «عماد» نقض قطعنامه ۲۲۳۱ نیست؟ گفته است: «آزمایشی موشکی مسلماً نقض برجام نیست.»

این عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران با اشاره به بیانیه وزارت خارجه ایران پس از صدور قطعنامه ۲۲۳۱ اظهار داشته است: «ما در این بیانیه اعلام کردیم که توانایی دفاعی و امنیت ملی ما به هیچ وجه خدشه دار نخواهد شد و در سطوح امنیت ملی و مسائل دفاعی خود به هیچ وجه مصالحه نخواهیم کرد.»

حسین دهقان ،وزیر دفاع ایران، روز گذشته در خصوص آزمایش موشکی تازه ایران گفته بود: آزمایش موشک دوربرد «عماد» از نسل جدید موشک‌های بالیستیک زمین به زمین ایران، با موفقیت انجام شده است.

به گزارش ایرنا، حسین دهقان اضافه کرده بود: «این موشک که تمامی مراحل طراحی و ساخت آن توسط دانشمندان و متخصصان سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع صورت پذیرفته، نخستین موشک دوربرد جمهوری اسلامی ایران با قابلیت هدایت و کنترل تا لحظه اصابت به هدف است.»

دویچه‌وله: برخی مخالفان سرسخت توافق هسته‌ای در مجلس به‌دنبال آبستراکسیون‌اند. آن‌ها باید دست‌کم ۹۷ نماینده را راضی کنند تا در جلسه رای‌گیری حاضر نشوند. برخی موافقان برجام این اقدام را “خودکشی سیاسی” می‌دانند.

مجلس شورای اسلامی روز یک‌شنبه (۱۹ مهرماه) قرار است طرح یک فوریتی “اقدام متناسب و متقابل ایران در اجرای برجام” را به رای‌گیری بگذارد.

این آخرین مرحله قبل از اجرایی شدن برجام توافق اتمی وین خواهد بود. توافق‌نامه پیش از این به تصویب کنگره‌ی آمریکا رسیده و شورای امنیت نیز به متن توافق رای مثبت داده است. شورای عالی امنیت ملی ایران نیز برجام را تصویب کرده است.

مجلس شورای اسلامی تاکنون تلاش‌‌های زیادی کرده تا تصویب برجام را به تعویق بیندازد و شمار قابل توجهی از نمایندگان محافظه‌کار مجلس مخالف تصویب برجام‌اند.

سایت خبری “فرارو” روز شنبه (۱۸ مهرماه) گزارش داد که عده‌ای از نمایندگان مجلس قصد دارند در جلسه‌ی رای‌گیری برای تصویب برجام دست به آبستراکسیون بزنند.

بیشتر بخوانید: بروجردی: گزارش کمیسیون برجام ضربه بدی به کشور زد

آبستراکسیون، کوشش عده‌ای از نمایندگان مجلس برای جلوگیری از تصویب و اجرایی شدن قانون با استفاده از ابزار قانونی است. رایج‌ترین ابزار قانونی حاضر نشدن گروهی تعمدی نمایندگان در جلسه‌ی رای‌گیری است تا مجلس را از اکثریت بیندازند و مانع تصویب لایحه‌ای شوند که با آن مخالف‌اند.

“آبستراکسیون خودکشی سیاسی است”

غلامرضا تاج‌گردون، نماینده‌ی گچساران در مجلس شورای اسلامی که یکی از موافقان تصویب برجام است به “فرارو” گفت:«انجام آبستراکسیون، خودکشی سیاسی است. این کار بسیار غلط است.»

او در پاسخ به این سوال که آیا مخالفان برجام، توان سیاسی لازم برای آبستراکسیون را دارند، پاسخ داد:«اصلا بحث توان مطرح نیست، این کار از اساس اشتباه است. وگرنه جمع کردن ۴۰ یا ۵۰ نفر چندان دشوار نیست.»

بیشتر بخوانید: صد میلیون دلار خسارت بابت هر روز تاخیر در اجرای برجام

نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای این‌که بتوانند آبستراکسیون انجام دهند، نیازمند غیبت ۹۷ نماینده در جلسه‌ی رای‌گیری‌اند. به‌نظر نمی‌رسد شمار مخالفان جدی برجام این تعداد باشد.

عابد فتاحی، نماینده‌ی اهل سنت و کرد در مجلس شورای اسلامی نیز که از موافقان تصویب برجام است، اعلام کرد که نمایندگان موافق در جلسه‌ی مهم فردا “تمام توان خود را به کار خواهند گرفت” تا برجام تصویب شود.

فتاحی بیشتر نمایندگان مخالف تصویب برجام را متهم کرد که به دنبال “اقدام انتخاباتی” و رای جمع کردن برای انتخابات بعدی مجلس‌اند که در اسفندماه برگزار خواهد شد.

بیشتر بخوانید: بروجردی: برجام در شورای عالی امنیت ملی بررسی و تائید شد

“کمیسیون ویژه بررسی برجام” در مجلس شورای اسلامی و اعضایش از منتقدان تصویب برجام‌اند.

تاکنون لحن گزارش‌های این کمیسیون درباره‌ی برجام آن‌قدر منفی بوده که با اعتراض دست‌کم ۵ نماینده عضو کمیسیون مواجه شده است و ۳ تن از این نمایندگان جلسات بررسی برجام را در اعتراض به این رویه ترک کرده‌اند.

خبرگزاری دولتی “ایرنا” پیش از این هشدار داده بود که هر روز تاخیر در اجرای برجام، صد میلیون دلار ضرر مالی متوجه کشور می‌کند.

دویچه‌وله: فرمانده کل سپاه پاسداران توافق هسته‌ای را “فتنه‌ای” هم‌ردیف جنگ ایران و عراق، پیروزی خاتمی در سال ۷۶ و حوادث سال ۸۸ خواند. همزمان، منتقدان گزارش کمیسیون ویژه برجام می‌گویند این گزارش توسط تیم سعید جلیلی تهیه شده است.

به گزارش “سپاه نیوز”، فرمانده کل سپاه پاسداران، محمدعلی جعفری، از “چهار فتنه بزرگ علیه نظام جمهوری اسلامی” خبر داد که به گفته‌ی او توسط آمریکایی‎ها و همکارانشان در داخل طراحی شده است.

جعفری روز چهارشنبه، ۱۵ مهر در “کنگره ملی سرداران و شهیدان استان چهارمحال و بختیاری” گفت: «جنگ تحمیلی هشت ساله، دوم خرداد، فتنه هشت ماهه سال ۸۸ و فتنه بزرگ هسته‌ای از جمله این‌ها هستند.»

منظور فرمانده سپاه از دوم خرداد، انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶ است که در آن محمد خاتمی با کسب آرای بیش از ۶۹ درصد از شرکت‌کنندگان در انتخابات پیروز شد.

ب

یشتر بخوانید: ادامه مجادلات میان مجلس و دولت بر سر تصویب توافق هسته‌ای

نگرانی سپاه از تصویب توافق

توافق هسته‌ای میان ایران و کشورهای ۱+۵ در ۲۴ تیرماه امسال منجر به تفاهم بر سر یک برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) شد که قرار است مجلس شورای اسلامی یک‌شنبه، ۱۹ مهر درباره آن تصمیم بگیرد.

فرمانده کل سپاه پاسداران در این باره گفت: «اگر توافق تصویب شود ما وارد فضای جدیدی می‌شویم که دشمنان در داخل و خارج به دنبال ایجاد فضایی برای به بیراهه کشاندن انقلاب هستند.»

پیش از این کمیسیون ویژه پانزده نفره‌ای در مجلس تشکیل شد تا به بررسی برجام بپردازد. گزارش نهایی این کمیسیون که شامل انتقادهای تندی علیه توافق هسته‌ای است با واکنش‌های زیادی در داخل و بیرون مجلس روبرو شده است.

محمدرضا تابش، نماینده یزد به نقل از دو عضو کمیسیون برجام به خبرگزاری ایلنا گفته است که متن گزارش این کمیسیون بیرون از مجلس تنظیم شده است.

بنا بر این گزارش تابش گفت: «ممکن است که یکی دو نفر از اعضای کمیسیون هم در تهیه این گزارش مشارکت داشته‌باشند٬ اما کلیات آن‌از بیرون از مجلس دیکته شده‌است.»

بیشتر بخوانید: بروجردی: برجام در شورای عالی امنیت ملی بررسی و تائید شد

نقش تیم جلیلی در تهیه گزارش

گفته می‌شود تیم سعید جلیلی، سرپرست پیشین مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران که از مخالفان سرسخت توافق هسته‌ای محسوب می‌شوند در تهیه گزارش کمیسیون برجام نقش داشته‌اند.

حسین سبحانی‌نیا، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز دخالت افرادی از بیرون در تهیه گزارش را تائید کرده و می‌گوید، بهتر بود تهیه و جمع‌بندی گزارش داخل کمیسیون انجام می‌شد.

پنج عضو کمیسیون ویژه مجلس در اعتراض به گزارش یاد شده با انتشار بیانیه‌ای آن را خلاف منافع ملی خواندند و تاکید کردند که مطابق اعتراف رئیس کمیسیون، علیرضا زاکانی، گزارش بیرون از مجلس تدوین شده است.

اعضای معترض کمیسیون برجام می‌گویند گزارش نهایی “یک‌سو‌نگر” است و در آن “آثار بسیار مثبت برجام که می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات جاری کشور باشد نادیده گرفته شده است”.

این بیانیه نیز با واکنش‌های مختلفی روبرو شده است. سبحانی‌نیا واکنش اعضای معترض کمیسیون را “کاملا منطقی” خوانده و غلامعلی حدادعادل، رئیس فراکسیون اصولگرایان انتشار بیانیه را “ایجاد‌کننده سنتی غلط در مجلس” ارزیابی کرده است.

بیشتر بخوانید: علم‌الهدی: برجام ابزار براندازی رهبری و نظام است

تائید برجام در شورای عالی امنیت ملی

احمد شوهانی، عضو کمیسیون امنیت ملی نیز ضمن دفاع از بیانیه معترضان بر نقش تیم جلیلی در تهیه گزارش تاکید کرد: «اعضای کمیسیون ویژه برجام، در تهیه گزارش نهایی خود کم و بیش از بیرون از مجلس متاثر بودند و قطعاً نگاه این افراد متاثر از دوستان‌شان در تیم مذاکره‌کننده قبلی بوده‌است.»

شوهانی معتقد است با وجود کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، اصولا تشکیل کمیسیون ویژه ضرورتی نداشته و ارائه چنین گزارشی با توجه به ترکیب آن دور از انتظار نبوده است.

علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، همزمان با امضای بیانیه اعتراضی، طرحی با عنوان “اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی در اجرای برجام” به هیئت رئیسه ارائه کرد که قرار است یک‌شنبه در مورد آن تصمیم‌گیری شود.

فرمانده کل سپاه پاسداران تاکید کرده که مسیر تصویب برجام باید توسط مجلس شورای اسلامی و شورای عالی امنیت ملی پیش برود.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، بروجردی چند روز پیش برجام را “محصول تصمیم ملی” خواند و گفت: «شورای عالی امنیت ملی به عنوان بالاترین مرکز تصمیم‌گیری‌های مهم سیاسی و ملی، برجام را تایید کرده است که در این جلسات سران قوا حضور داشتند.»

کلمه: تاج زاده در یادداشتی نوشت: آیا ادعای اوباما مبنی بر این که با تصویب توافق وین در کنگره، میانه روها در جمهوری اسلامی تقویت می شوند نشانه بند و بست پنهانی حامیان ایرانی برجام با دولت آمریکاست؟ چنین اظهاراتی آیا دخالت کاخ سفید در امور داخلی ما محسوب می شود؟ آیا پیروزی موافقان توافق در انتخابات اسفندماه بر نفوذ سیاسی دشمن در مراکز تصمیم گیری ایران دلالت دارد؟

کلمه – سیدمصطفی تاج زاده:

آیا ادعای اوباما مبنی بر این که با تصویب توافق وین در کنگره، میانه روها در جمهوری اسلامی تقویت می شوند نشانه بند و بست پنهانی حامیان ایرانی برجام با دولت آمریکاست؟

چنین اظهاراتی آیا دخالت کاخ سفید در امور داخلی ما محسوب می شود؟ آیا پیروزی موافقان توافق در انتخابات اسفندماه بر نفوذ سیاسی دشمن در مراکز تصمیم گیری ایران دلالت دارد؟ پاسخ به این پرسش ها مستلزم بررسی مسئله از جهات گوناگون است:

یکم)

۱ – اگر از هم میهنان بپرسیم که

الف: در هنگام بررسی برجام در کنگره خواهان تصویب توافق بودند یا رد آن؟

ب: اکنون که مخالفان برجام به حد نصاب آرای لازم برای رد آن دست نیافتند خوشنودند یا ناراحت؟

ج: در انتخابات آتی آمریکا پیروزی کدام جناح و نامزدی را به سود جمهوری اسلامی و یا کمتر به زیان آن می دانند: جمهوری خواهانی که می گویند به محض ورود به کاخ سفید سند برجام را پاره خواهند کرد یا دموکرات هایی که خود را به اجرای آن متعهد می خوانند؟ آیا اکثریت بسیار قوی ایرانیانی که از برجام حمایت می کنند پیروزی موافقان توافق را در انتخابات ایالات متحده ترجیح نمی دهند؟

۲- جواب مردم کشورهای دیگر به سوال های فوق چیست؟ آیا طبق نظرسنجی های موجود اکثر قریب به اتفاق ملل دنیا وحتی تقریبا تمام دولت ها از برجام استقبال نکردند؟ و پیروزی موافقان توافق را در انتخابات آتی آمریکا به سود صلح و امنیت جهانی ارزیابی نمی کنند؟

۳- دلواپسان وطنی برخلاف اقبال ملی و جهانی به برجام برای رد آن در کنگره لحظه شماری می کردند و پس از ناکامی سناتورهای جمهوری خواه عزا گرفتند و سپس همه نیروهای خود را برای رد موافقت نامه بسیج کردند. در حالی که می دانستند چنین تلاشی در صورت موفقیت به سود جنگ طلبان آمریکایی تمام می شود و راه را برای ورود نامزد آنان به کاخ سفید هموار می کنند. به عبارت روشن مسیر را برای به قدرت رسیدن جناحی آماده می سازد که معتقد است با تداوم تحریم ها می تواند کار جمهوری اسلامی را ظرف دو سه سال آینده یکسره کند.

۴- در آمریکا نیز اوضاع کمابیش شبیه ایران است. جناح جنگ افروز برای رد برجام با تمام توان به میدان آمد ولی ناکام ماند. با وجود این هنوز ناامید نشده و در انتظار انتخابات ریاست جمهوری در میهن خود است تا برجام را با استفاده از اختیارات رئیس جمهور ملغی کند.

۵- هم جنگ سالاران آمریکایی و هم دلواپسان ایرانی اختلاف نظر جناح های سیاسی «دشمن» را جنگ زرگری می خوانند و دولت مردانشان را سر و ته یک کرباس می نامند. با این استدلال که همه آن ها هدف واحدی را دنبال می کنند. گروهی با زبان تهدید و تحریم و دسته ای با حربه دیپلماسی و گفتگو. تندروها در هر دو کشور «خصم خنده رو» را بدتر از «دشمن عبوس» معرفی و از منطق نتانیاهو پیروی می کنند؛ روحانی (سمبل به اصطلاح میانه روها) گرک در لباس میش است. پس از رادیکال های ظاهر و باطن گرگ (مانند احمدی نژاد) خطرناک تر است و مقابله با او دشوارتر. خانم لیونی وزیر خارجه پیشین اسرائیل دلیل فاجعه بودن دیپلماسی دکتر روحانی و توافق هسته ای را برای کشور خود چنین توضیح می دهد: «ایران در حال اخذ مشروعیت است در حالی که اسرائیل آن را از دست می دهد. اروپا تحریم ها را علیه ایران لغو کرده علیه اسرائیل اعمال می کند. تجارت با ایران افزایش خواهد یافت و از مراوده با اسرائیل کاسته خواهد شد.» (رسالت ۲۶/۶/۱۳۹۴)

۶- هم موافقان برجام و هم مخالفان آن در ایران و آمریکا از پیروزی جناح و نامزدی در انتخابات کشور دیگر استقبال می کنند که در مورد توافق هسته ای مانند خود ایشان می اندیشند. این گرایش طبیعی و انکار آن فریب کاری است. تنها تفاوت در این است که موافقان توافق علاقه خود را به زبان می آورند اما مخالفان برجام به علت آن که مشروعیتی برای نظام سیاسی مقابل قائل نیستند و اختلاف جناح هایشان را صوری و نمایشی می خوانند و هم چنین به علت ترس از افکار عمومی از بیان علنی ترجیح خویش خودداری می ورزند. به هر روی اگر پیروزی حامیان انتخاباتی مخالفان توافق نیز تحقق منویات اوباما در میهن ما محسوب شود، پیروزی انتخاباتی مخالفان توافق نیز تحقق منویات خانواده بوش در ایران به شمار می رود.

۷- راز رضایت جهانیان از برجام آن است که انتخاب هر ملت بزرگی در عصر ارتباطات و جهانی شدن، تأثیر انکار ناپذیر – مثبت یا منفی- در امنیت و منافع و حتی انتخاب های دیگر ملل دارد و معضلات بین المللی را کاهش یا افزایش می دهد. به همین دلیل افکار عمومی دنیا به ورود فردی به کاخ سفید روی خوش نشان خواهند داد که جنگ نخستین گزینه او نباشد. سیاست خارجی خود را در چارچوب مقررات و ساز و کارهای سازمان ملل پیش برد و از یک جانبه گرایی بپرهیزد. به این ترتیب شانس و امکان این که جهان امن تر شود یا دست کم ناامنی آن افزایش نیابد بالا می رود. پشتیبانی ملل مختلف از برجام نیز بر همین اساس استوار است. چرا که می دانند گزینه دیگر تشدید تحریم ها و بیشتر شدن احتمال رویارویی نظامی ایران و غرب است و در هر حال به آشفتگی و نزاع در خاورمیانه آشوب زده دامن می زند. در ایران نیز پیروزی جناحی در انتخابات با اقبال عمومی در دنیا مواجه می شود که به اجرای برجام متعهد باشد. بر گفتگو و نفی خشونت تأکید کند و به دیپلماسی درمقابل نظامی گری اولویت دهد و راه را بر حل مسالمت آمیز بحران های منطقه بگشاید. از یاد نباید برد که برجام محصول رأی هوشمندانه اکثریت در ایران و آمریکاست. با دوگانه بوش – احمدی نژاد چالش هسته ای براساس راهبرد دوسر برد سامان نمی یافت. هم چنین معلوم نبود که تغییر یک طرف این معادله به برجام بینجامد.

دوم)

۱- پس از آن که رهبر نسبت به نفوذ سیاسی و فرهنگی دشمن هشدار داد و آن را از نفوذ اقتصادی و امنیتی آن خطرناک تر خواند، انسدادگرایانی که سال هاست به بهانه تحریم ها و تهدیدها فضای پلیسی بر جامعه حاکم کرده اند درصدد برآمده اند که به نام جلوگیری از «نفوذ » آمریکا موج جدیدی از بگیر وببند راه بیندازند. اینان که مسابقه سلاخی بیش از یکصد نشریه را به اسم مقابله سیاسی با «تهاجم فرهنگی غرب» در کارنامه خود دارند، اولین گام را با تذکر دادن ۱۲ عضو فراکسیون جبهه پایداری در مجلس برداشتند. آقایان کوچک زاده، آقاتهرانی، سردار کریمی قدوسی و … خواستار مقابله جدی وزارت اطلاعات با «شبکه چند صد نفره نفوذی سرویس های جاسوسی غرب (نروژ، هلند، انگلیس و …) در سایت ها و روزنامه های زنجیره ای» شدند. (جراید ۳۱/۶/۱۳۹۴) عجیب آن که تنها چند ساعت پس از تذکر کتبی فوق، سایت مشرق، وابسته به امپراتوری رسانه ای سپاه، خبر از بازداشت ۱۲ نفر از مدیران و دبیران و خبرنگاران رسانه های زنجیره ای به اتهام جاسوسی داد که البته پس از مدت کوتاهی آن را حذف کرد. (شرق ۱/۷/۱۳۹۴)

۲- سپاه برای ایجاد مانع در مسیر نفوذ سیاسی دشمن پیشنهاد کرد که همگان «در مقابل ایده تعمیم دادن مذاکرات هسته ای و توافق وین به عنوان یک الگو به سایر موضوعات و از جمله مسائل منطقه ای هوشیار باشند و دچار فریب نشوند.» (جوان ۳۱/۶/۱۳۹۴) به بیان روشن جمهوری اسلامی برای بستن راه نفوذ سیاسی خصم، باید براساس مدل برد-باخت و در حقیقت از طریق جنگ به حل بحران های منطقه بپردازد. این در حالی است که استراتژی نظام حل چالش های خاورمیانه از طریق سیاسی و دیپلماتیک یعنی با مذاکره و تعامل و برد-برد است و جنگ را خواست آمریکا و به سود رژیم صهیونیستی ارزیابی می کند یعنی عکس آن چه نتانیاهو می گوید: «به نفع اسرائیل است که جنگ در کشورهای عربی ادامه داشته باشد.» (ایران ۷/۷/۱۳۹۴)

۳- نقد امام جمعه موقت تهران به اظهارات دکتر روحانی در باب برجام بسیار تأمل برانگیز است: «برخی معتقدند توافق هسته ای موجب جلوگیری از جنگ شده است. مگر هشت سال جنگ نبود که ما را ساخت و جوانان ما را پیش امام حسین (ع) برد و خانواده های آنان را سرافراز کرد.» (ایران ۳۰/۶/۱۳۹۴) آقای صدیقی پیش از این نیز تحریم ها را «نعمت» نامیده رفع آن ها را «غیرسازنده» قلمداد کرده بود با این استدلال که «لغو تحریم ها موجب افزایش اسراف و اشرافی گری و ورود اجناس و کالاهای لوکس به داخل کشور می شود.» (ایران ۲۵/۳/۱۳۹۴) وی هم چنین برجام را به نفع آمریکا خواند چرا که پس از تأکید کنگره «رقص برپا کردند و خود را پیروز میدان خواندند.» (ایران ۳۰/۶/۱۳۹۴) با منطق آقای صدیقی «زنده باد جنگ – پاینده باد تحریم» بهترین شعار برای مقابله با نفوذ سیاسی غرب است که باید عملی شود.

۴- آقای منصور ارضی با «جام زهر» خواندن برجام و «سازش با دشمن» تلقی کردن آن، به نمایندگان مجلس هشدار داد که «اگر آن را قبول کنند خیلی مشکلات پیش می آید.» (شرق ۴/۷/۱۳۹۴) از نظر وی برای خنثی سازی نفوذ سیاسی بیگانگان باید برجام را رد کرد. آقای حسین شریعتمداری نیز «توافق وین را برای اصول و مبانی انقلاب فاجعه آفرین» ارزیابی نمود و «راه برطرف کردن دغدغه رهبری را دادن پاسخ «نه» به حکمیت برجام و رد کامل آن» دانست. (کیهان ۲۴/۶/۱۳۹۴) روزنامه سپاه نیز به ریس جمهور دلداری داد که «اگر مجلس برجام را رد کند، تبعاتی از اجرا نشدن بندهای برجام در فضای بین المللی ایجاد نخواهد شد و دولت تحت فشار قرار نخواهد گرفت.» (جوان ۱۵/۶/۱۳۹۴) به ادعای این روزنامه با رد برجام در مجلس، هم نگرانی رهبر برطرف می شود و هم به دولت فشار نمی آید!

۵- سردار نقدی با طرح پرسشی دو هدف را با یک تیر می زند: «کدام سرمایه دار غربی عاقل حاضر است در حالی که هر لحظه ممکن است تحریم ها برگردد، سرمایه گذاری کند؟» (قانون ۱۹/۵/۱۳۹۴) وقتی سرمایه گذاری غربی ها منتفی شود، هم خطر نفوذ سیاسی دشمن دفع می گردد و هم رقیب قدرتمندی برای فعالیت های اقتصادی سپاه به میدان نمی آید. او هم چنین تأکید کرد که شعار مرگ بر آمریکا بسیار به اقتصاد ایران کمک کرده است.(شرق ۹/۷/۱۳۹۴)

۶- در این میان راه حل پیشنهادی امام جمعه مشهد غوغاست: «راه نفوذ سیاسی دشمن راه باز دموکراسی در این مملکت است.» (سیاست روز ۲۸/۶/۱۳۹۴) آقای علم الهدی قبلا نیز در ضرورت نفی برجام گفته بود: «مردم سالاری انتخاباتی عرصه ای است که دشمن از آن وارد می شود چرا که نمی تواند از دیوار بلند ولایت بالا بیاید.» (شهروند ۷/۶/۱۳۹۴) وی هم چنین «ترافیک اروپایی ها را به ایران به قدری خطرناک خواند که انسان را دچار اضطراب می کند.» (ایران ۲۱/۶/۱۳۹۴) افزون بر موارد فوق آقای علم الهدی اذعان می کرد که: «دربررسی برجام این که بر سر توانمندی هسته ای چه بلایی بیاید خیلی مسأله نیست. مسأله این است که در برجام دیده می شود مهار کشور در سوی آمریکاست تا ملت و کشور را از مدیریت رهبری بیرون بکشند.» (شهروند ۷/۶/۱۳۹۴) به باور امام جمعه مشهد اگر جمهوری اسلامی برجام را رد کند، راه باز دموکراسی را ببندد و به بن بست استبداد پناه برد و به هیأت های اقتصادی اروپایی اجازه ورود به ایران ندهد، نفوذ سیاسی دشمن در میهن منتفی می شود وآرامش جایگزین اضطراب در دل های مؤمنان می گردد.

۷- معاون اول قوه قضائیه با بازتعریف جاسوس راه را برای بازداشت و مجازات منتقدان باز کرد: «جاسوس تنها کسی نیست که مستمری بگیر ودریافت کننده حقوق از دشمن باشد.» بلکه هم چنین فردی است که «می آید و زمینه و بستر را برای ورود دشمن فراهم می کند و می گوید آمریکا دیگر دشمن نیست و سر عقل آمده، چرا اجازه نمی دهیم با اوباما دست داده شود؟» (رسالت ۷/۷/۱۳۹۴) به تصریح آقای محسنی اژه ای «جاسوس دوم کسی است که برای به وجود آمدن مشکلات و ارائه راه حل برای آن آدرس غلط می دهد.» (اطلاعات ۷/۷/۱۳۹۴) بنابر این اگر شهروندی تحلیلی متفاوت از مقامات قضائی از معضلات دارد یا راه حل های پیشنهادی او مخالف دیدگاه آقای اژه ای باشد، جاسوس از نوع دوم محسوب می شود و اگر از دست دادن با اوباما دفاع کند، محکومیت او ردخور نخواهد داشت.

جمع بندی:

“حق با رهبر است که با گسترش روابط ایران با جهانیان، خطر نفوذ سیاسی و فرهنگی افزایش می یابد اما منصوبان رهبری حق ندارند به اسم جلوگیری از این نفوذ، به مبارزه با آزادی های قانونی ایرانیان بپردازند، دموکراسی را نفی کنند و به مهندسی انتخابات بپردازند و مانع همکاری های ایران با جهان شوند. نباید اجازه داد تجربه شکست خورده مبارزه غلط با تهاجم فرهنگی تکرار شود که حاصلی جز لطمه زدن به اعتبار میهن و مردم، تضعیف کردن مبانی و فعالیت های اصیل فرهنگی، تجاوز به حقوق شهروندی هم وطنان و گرایش روزافزون خیل جوانان به غرب به ویژه آمریکا نداشت.”

تابناک: در چند روز گذشته عده ای در مخالفت با برجام و اعلام نظرشان مقابل مجلس تحصن کرده‌ بودند که به تدریج بر تعداد آنها افزوده شد. این تعداد از مخالفان برجام ساعتی پیش چادرهای خود را جمع آوری و به اجتماع خود پایان دادند.

تحصن‌کنندگان مقابل مجلس شورای اسلامی، که از روز دوشنبه هفته گذشته 6 مهر مقابل درب شمال شرقی (درب شماره یک) پارلمان تحصن کرده بودند، ظهر امروز (شنبه) پس از قرائت بیانیه پایانی به این تحصن پایان دادند.

به گزارش «تابناک»، در چند روز گذشته، طلبه‌ای قمی با نام حجت الاسلام عمار عمارلو به همراه همسر و سه فرزندش در مخالفت با برجام و اعلام نظرشان مقابل مجلس تحصن کرده‌اند که به تدریج بر تعداد همراهان آقای عمارلو افزوده شد. در این چند روز، تعدادی از نمایندگان و برخی چهره ها در بین آنها حاضر شده و حتی برخی به جمع متحصنین پیوسته‌ بودند.

این تعداد از مخالفان برجام که مقابل ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی اقدام به برپایی چادر کرده بودند، ساعتی پیش چادرهای خود را جمع آوری کرده و به اجتماع خود پایان دادند؛ اما بر اساس گزارش ها هنوز چند تن دیگر از آنان بر ادامه مخالفت اصرار دارند.

دیروز عیسی فرهادی، فرماندار تهران در واکنش به این تجمع اعلام کرده بود، از چند شب پیش تاکنون، تعداد معدودی از افراد خارج از شهرستان تهران به منظور اعتراض به تصویب لایحه برجام مقابل مجلس شورای اسلامی تجمع کردند که اجتماع آنان بدون مجوز صورت گرفته است و این افراد با برپایی چادر، نصب بنر و اتراق مقابل مجلس شورای اسلامی بدون دریافت مجوز رسمی از وزارت کشور یا فرمانداری در این محل اجتماع کردند.

امروز نیز یک منبع آگاه در مجلس با تأکید بر اینکه تحصن تعدادی روبه روی مجلس در اعتراض به برجام غیرقانونی است اعلام کرده بود. حکم قضایی برای برخورد با این تحصن غیر قانونی صادر شده، ولی تاکنون نیروی انتظامی برخوردی با این افراد نکرده است.

سرانجام با ابلاغ رسمی (عکس آن را در زیر مشاهده می نمائید) از سوی فرماندهی انتظامی استان تهران مخالفان برجام که مقابل مجلس تجمع کرده بودند جمع آوری شدند. همچنین رئیس پلیس تهران بزرگ ساعاتی پیش در حالی که لباس شخصی بر تن داشت در جمع افرادی که بدون داشتن مجوز در مخالفت با برجام مقابل ساختمان مجلس شورای اسلامی اجتماع کردند، حضور یافت و با تبیین نظر رهبر معظم انقلاب مبنی بر مخالفت با ادامه کار این افراد از آنان خواست تا به اقدام غیرقانونی خود پایان داده و محل را ترک کنند.

مطلع شدیم که رهبر معظم انقلاب با ادامه این تحصن مخالف هستند

در این باره حجت الاسلام عمار عمارلو، یکی از روحانیان که نخستین اجتماع کننده بود، ضمن تشکر از آنان گفت: از چند مسیر موثق، مطلع شدیم که رهبر معظم انقلاب با ادامه این تحصن مخالف هستند.

وی با بیان اینکه وظیفه ما اطاعت محض از رهبری است تاکید کرد: صدای ما به معظم له رسیده و ایشان با تدبیر خود، تصمیم به مخالف با این اجتماع گرفته اند.

عمارلو به حضور رئیس پلیس تهران بزرگ در جمع اجتماع کنندگان اشاره کرد و افزود: من از طریق تلفن سردار ساجدی نیا با سردار وحید از مسئولان ارشد دفتر رهبر معظم انقلاب گفت وگو کردم و ایشان تأکید کرد، نظر دفتر رهبری پایان دادن به این اجتماع است.

نماینده اجتماع کنندگان با بیان اینکه ما برای اطمینان بیشتر نیز واسطه ای حضوری برای کسب تکلیف به بیت رهبری فرستادیم، گفت: حاج حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان نیز با حضور در جمع اجتماع اعلام کرده که نظر شخص رهبری پایان دادن به این تجمع است.

عمارلو با تأکید بر اینکه برای من مسجل شده که ادامه این تجمع مخالف نظر رهبری است، اعلام کرد: از این لحظه از نظر ما، تجمع پایان یافته است و ما پس از برچیدن چادرها و موکت ها به تجمع خود پایان می دهیم.

در این لحظه عده ای از اجتماع کنندگان ضمن اعتراض به سخنان عمارلو اعلام کردند که نظر منتقل شده نظر دفتر بیت رهبری است و نظر معظم له تنها از طریق خود ایشان اعلام می شود.

پس از این اعتراض چنددستگی در میان اجتماع کنندگان به وجود آمد و فضای تحصن به تشنج کشیده شد و عده ای خواستار پایان دادن به تجمع و عده ای دیگر نیز خواهان تداوم آن شدند.

مطلع شدیم که رهبر معظم انقلاب با ادامه این تحصن مخالف هستند

پس از سخنان نماینده اجتماع کنندگان، چند چادری که برپا شده بود، به همراه موکت های پهن شده جمع آوری شدند؛ اما چند تن از آنان همچنان به صورت ایستاده و معترض، خواهان ادامه مخالفت و اجتماع غیرقانونی هستند.