اخبار

بی‌بی‌سی: براساس گزار‌شهای رسیده از ایران، در پی توقیف یک لنج در شهرستان سیریک از توابع استان هرمزگان توسط نیروی انتظامی و دریابانی، صاحب لنج و یکی از ملوانان آن کشته شده و یک ملوان دیگر زخمی شده است.

این مسئله باعث تجمع و اعتراض مردم محلی شده است.

حبیب الله سربازی، فعال مدنی و مدیر کمپین فعالین بلوچ با تائید این خبر به‌ بی‌بی‌سی فارسی گفت که ماموران دریابانی لنج حاوی گازوئیل را متوقف کرده و محموله غیرقانونی گازوئیل را توقیف کردند.

به گفته آقای سربازی، آنها سپس خواستند لنج را هم توقیف کنند که صاحب لنج به نام فرامرز ۲۶ ساله، متوجه موضوع شد.

مادر فرامرز هم گفته است که پسرش را “غرق” کردند. شهداد، ملوان ۲۲ ساله لنج نیز کشته شده و یک نفر دیگر مجروح شده است.

این فعال مدنی با اشاره به این که این سومین مورد کشته شدن ملوانان در منطقه سیریک در یک ماه اخیر است، گفت: “مردم به دلیل عدم توجه مسئولان انتظامی، روز گذشته (شنبه ۱۱ آبان‌ماه) در مقابل فرمانداری و دریابانی تجمع کردند، اما به طرف آنها شلیک شد و یک خودرو نیز آسیب دید. به همین دلیل آنها جاده بین میناب و سیریک را مسدود کردند که با حمله نیروی انتظامی تعدادی از آنها دستگیر شده‌اند، تعداد بازداشتی‌ها مشخص نیست، اما وضعیت منطقه متشنج است.”

به گفته این فعال بلوچ، دو هفته پیش نیز دو برادر به نام‌های الله‌یار ملاحی و داریوش ملاحی، مورد حمله نیروهای دریابانی قرار گرفته و در جریان تیراندازی زخمی شدند. او همچنین گفت: “این دو برادر به جای انتقال به بیمارستان به روستایی به نام بمانی منتقل شدند که در آنجا بر اثر شدت خونریزی جان باختند. مورد دیگر نیز ۱۰ روز پیش اتفاق افتاد که یک ملوان دیگر نیز کشته شد.”

آقای سربازی با اشاره به شرایط سخت مردم این منطقه گفت: “مردم منطقه سیریک عموما بلوچ هستند و همانند کردها که در مناطق مرزی کولبری می‌کنند، اینها نیز با لنج گازوئیل (به شکل غیر قانونی) جا به جا ‌می کنند و این تنها محل درآمد آنها است.”

در اصطلاح محلی به افرادی که در مناطق مرزی شرقی ایران کالا قاچاق می‎‌کنند، بدوکی گفته می‌شود.

مهراب سرجوی، فعال حقوق بلوچ‌ها در لندن نیز با اشاره به مشکلات اقتصادی مردم منطقه و عدم رسیدگی مسئولان دولت به خواسته‌های مردم بلوچ به بی‌بی‌سی گفت: “اقتصاد بلوچستان نابود است، بلوچستان سرزمین خشک و بی آبی است، غیر از تجارت کار دیگری نیست. مردم اگر مسئله تجارت با افغانستان و پاکستان نباشد از گرسنگی خواهند مرد. اما دولت ایران همه را یک جا قاچاقچی می‌داند، هر کس که بخواهد تجارتی بکند را قاچاقچی می‌داند، این وظیفه دولت است که شرایط را عوض کند.”

پیشتر نیز حمیدرضا پشنگ، نماینده مردم خاش در مجلس شورای اسلامی در فرودین ماه سالجاری نیز با انتقاد از عدم به کارگیری پتانسیل‌های قوم بلوچ کلیک عنوان کرده مشکلات عمده استان سیستان و بلوچستان شامل “اقتصاد، بی‌حرمتی به قوم بلوچ و به ‌کار نگرفتن آنان در پست‌های کلان استان” است.

آقای پشنگ با اشاره به سخنان برخی مقامات در استان سیستان و بلوچستان گفته “اینکه صرفا شعار بدهیم و به نوعی نان از سفره بلوچ‌ها بخوریم و در جای دیگر هزینه کنیم، بسیار ناگوار است؛ مردم ما آگاهند.”

دویچه‌وله: براساس آمارهای ستاد مبارزه با قاچاق کالا، سالانه حدود ۱۹ میلیارد دلار کالای قاچاق وارد ایران می‌شود. این رقم برابر با ۳۵ درصد کل واردات کشور است. دولت تاکنون توانسته است تنها ۳ درصد کالاهای قاچاق را کشف کند.

خبرگزاری مهر به نقل از وزارت اقتصاد گزارش داده است که برپایه آمارهای ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، سالانه حدود ۱۹ میلیارد دلار کالای قاچاق وارد کشور می‌شود.

مراکز مبارزه با قاچاق تاکنون توانسته‌اند تنها ۳ درصد از این کالاهای قاچاق را کشف کنند که ارزش آن‌ها تنها به ۵۷۰ میلیون دلار می‌رسد. بقیه کالاهای قاچاق به راحتی وارد بازار ایران می‌شوند. کالای قاچاق بر اساس آمار وزارت اقتصاد ۳۵ درصد مجموع کالاهای وارداتی ایران را تشکیل می‌دهد.

قاچاق کالا، یک مشکل قدیمی

بحث کالاهای قاچاق در ایران سال‌ها است ادامه دارد، اما دولت نتوانسته است راه حلی برای آن بیابد. ارقامی که اکنون ستاد مبارزه با کالای قاچاق اعلام کرده، مشابه آماری است که قبلا برای سال ۸۷ نیز اعلام شده بود. روز ۲۱ اردیبهشت سال ۱۳۸۹ رئیس وقت ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز اعلام کرد که حجم کالای قاچاق وارداتی در سال ۱۳۸۷ نود میلیارد دلار بوده و تنها ۳ درصد آن کشف شده است.

ستاد مبازه با قاچاق کالا و ارز، پیش‌تر حجم کالاهای قاچاق را در سال ۱۳۸۹ بیست میلیارد دلار و در سال ۱۳۹۰ چهارده میلیارد دلار اعلام کرده بود. اما رسانه‌های داخلی در گزارش‌هایی که بعدا منتشر کردند نسبت به درستی این ارقام تردید نشان دادند.

در بسیاری بندرهای ایران، کشتی‌ها بدون نظارت ماموران گمرک از کالاهای وارداتی تخلیه می‌شوند. در بسیاری بندرهای ایران، کشتی‌ها بدون نظارت ماموران گمرک از کالاهای وارداتی تخلیه می‌شوند.

روز ۳۱ اردیبهشت سال گذشته گزارش تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی در نشست مجلس قرائت شد. در این گزارش حجم کالایی که هر سال به‌صورت قاچاق وارد ایران می‌شود بین ۱۵ تا ۱۹ میلیارد دلار برآورد شده بود.

اسکله‌هایی که کنترل نمی‌شوند

همراه با بحث درباره قاچاق کالاهای وارداتی، همواره مجاری ورودی این کالاها نیز در محافل سیاسی و اقتصادی ایران موضوع بحث بوده است. ۲۷ خرداد سال ۱۳۹۱ ابراهیم رئیسی معاون اول قوه قضائيه در همایش مبارزه با قاچاق کالا و ارز تاکید ورزید که تنها بخش کوچکی از کالاهای قاچاق کشف می‌شود. وی در عین‌حال گفت:«تازه باید دید این کالاها از حمال‌ها کشف شده یا از جریان‌های سازمان‌یافته که اصل قاچاق توسط آن‌ها صورت می‌گیرد.»

در همان زمان مصطفی افضلی‌فر عضو کمیسیون اصل نود مجلس به خبرگزاری مهر گفت:«براساس گزارش‌های دریافتی از دستگاه‌ها و نهادهای نظارتی، بخش قابل‌توجهی از قاچاق از طریق مبادی رسمی کشور وارد می‌شود.» این موضوع به گفته افضلی فر باعث زیرسئوال رفتن نهادهای صادر‌کننده مجوز ورود کالا شده بود.

“برادران قاچاقچی ما”

تا پیش از آن که معاون قوه ‌قضائیه و عضو کمیسیون اصل نود مجلس بر ورود کالای قاچاق از مبادی رسمی تاکید کنند، همواره گفته می‌شد که این کالاها از اسکله‌های سپاه پاسداران وارد می‌شود که گمرک بر آن‌ها نظارتی ندارد.

حتی محمود احمدی‌نژاد در مقام رئیس دولت دهم تیرماه سال ۱۳۹۰ از وجود اسکله‌های غیرمجاز انتقاد کرد. وی گفت:«هرکس یک جایی را سوراخ کرده و دارد برای خودش می‌برد و می‌آورد.» رئیس دولت دهم در همان‌جا از نظامیان به‌عنوان “برادران قاچاقچی خودمان” یاد کرد.

بحث اسکله‌های خارج از کنترل گمرک، حتی در مجلس ششم نیز موضوع بحث نمایندگان بوده است. گزارش مربوط به این اسکله‌ها برای اولین‌بار روز پنجم خرداد سال ۱۳۸۳ در صحن علنی مجلس خوانده شد. در این گزارش تاکید شده بود که دست‌کم در سه اسکله متعلق به سپاه پاسداران در چابهار، خورزنگی و هرمزگان و چندین اسکله متعلق به نیروی انتظامی، نیروی دریایی ارتش، استانداری و چند نهاد دولتی دیگر فعالیت‌های غیرمجاز تجاری انجام می‌شده است.

خودنویس: شب گذشته وقتی سوالی از روی قرعه به بزرگ‌ترین متهم قاچاق سیگار در ایران رسید، شعری از آیت‌الله بهجت خواند و به جایش در باره اعتیاد سخن گفت، اما اشاره‌ای به «سیگار» و از کنارش به سادگی گذشت، بقیه هم همین‌طور.

بخش تحلیل خودنویس: محسن رضایی سال‌ها پیش به طور تلویحی از سوی محمود احمدی‌نژاد به دست داشتن در قاچاق سیگار متهم شده بود.

تحقیقات بعدی معلوم کرد که یک شرکت در دوبی، کار انتقال سیگار به ایران را انجام می‌دهد و عملا شریک تجاری فرمانده اسبق سپاه پاسداران است.

او یک بار در ۱۳۸۸ در جمع دانشجویان این اتهام را رد کرده بود، اما انتشار اطلاعاتی در باره ثروت وی و پرونده‌ای در همین رابطه در انگلستان تردید‌ها را به حداقل رسانده است.

چند سال پیش، یک مامور سابق اف‌بی‌آی که برای بررسی نحوه قاچاق سیگار‌های آمریکایی به ایران به منطقه خلیج فارس سفر کرده بود، پس از رفتن به جزیره کیش از سوی مامورانی که گفته می‌شود مامور سپاه پاسداران بوده‌اند، ربوده شد.

به نظر می‌رسد مافیای سیگار در ایران کاملا زیر نظر محسن رضایی عمل می‌کند و هیچ کسی نمی‌تواند بدون خواست این گروه، اقدام به واردات این کالا نماید.

یک منبع در انگلستان به خودنویس گفت که محسن رضایی از طریق برادران «العقیلی» و شرکتی که از سوی این برادران تاسیس شده، سیگار را به ایران وارد می‌کند و مرکز عملیات این گروه در دوبی است.

شب گذشته، محسن رضایی در مناظره دوم میان هشت نامزد انتخابات، در پاسخ به سوالی که به قید قرعه انتخاب شده بود، از طرح مساله دخانیات طفره رفت.

حیدری مجری مناظره از رضایی پرسید: «مؤثرترین اقدام دولت وی برای حل مسئله اعتیاد و دخانیات چیست؟»

محسن رضایی ابتدا شعری از آیت‌الله بهجت خواند با این مضمون که ما به دنیا آمدیم که قیمتی زندگی کنیم نه آنکه به هر قیمتی زندگی کنیم.

وی افزود: باید به این وضعیت که جوانان از روی ناچاری مجبورند به هرچیزی دست بزنند تا خودشان را سرپا نگه دارند پایان دهیم. ما در مجمع تشخیص مصلحت نظام راجع به این موضوع بسیار بحث کرده‌ایم و قوانین آن را به دست آورده‌ایم. کانون اصلی مواد مخدر سنتی و قدیمی در ۷۰-۸۰ کیلومتری بیرون مرز ماست که همه آنها از طریق تعداد معینی عوامل خارجی که در دبی و ترکیه به سر می‌برند به وجود آمده است.

محسن رضایی سپاس برای آمریکایی‌ها خط و نشان کشید: «تا کنون کسی به این موضوع توجه نکرده و بنده با کمک نیروهای امنیتی و نیروهای دیگر بر روی آن سرمایه‌گذاری خواهم کرد و در ابتدا به کشورهای منطقه می‌گویم و به آمریکا هشدار می‌دهم که این بساط را جمع کنند. در صورتی که اقدام به این کار نکردند با قاطعیت این مراکز را از بین می‌بریم که فشاری به جوانان ما نیاید و این همه شهید ندهیم.»

رضایی باز هم بدون اشاره به دخانیات، به مساله اعتیاد اشاره کرد و گفت: «مسئله دیگر کاهش تقاضاست که از رسانه ملی و دیگر رسانه‌ها می‌خواهیم که اثرات مخرب مواد مخدر را به جوانان بگویند.»

این کاندیدای انتخابات افزود: «از سوی دیگر در بازگرداندن واقعی معتادین به زندگی تلاش می‌کنیم درمان‌هایی که صورت می‌گیرد کمتر از یکی دو ماه است که جواب نمی‌دهد. ما طرح دو ساله داریم تا این افراد با اشتغال از این وضعیت بیرون بیایند و دیگر به آن برنگردند.»

به این ترتیب، هم این کاندیدای ریاست جمهوری موضوع را درز گرفت و هم کاندیداهای دیگر و مجری برنامه فرصت به چالش کشیدن او را از دست دادند.

سلطان سیگار ایران بار دیگر از پاسخگویی طفره رفت.

دیگربان: اسماعیل کوثری٬ عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس می‌گوید روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر سوخت از مرزهای شرقی کشور به صورت قاچاق خارج می‌شود.

آقای کوثری روز یکشنبه (۱۱ فروردین) به «باشگاه خبرنگاران جوان» گفته روزانه سه تا چهار هزار وانت اقدام به قاچاق سوخت از مرز‌های کشور می‌کنند که این «رقم قابل توجهی است.»

این نماینده مجلس افزایش نرخ دلار را عامل افزایش قاچاق سوخت در دو سال گذشته معرفی کرده و افزوده کمیسیون امنیت ملی پیگیر این مسئله است.

۲۸ شهریور ماه سال گذشته نیز احمد نیکوفر٬ معاون اجتماعی مرزبانی ناجا از کشف ۳۲ هزار متر لوله زیرزمینی انتقال سوخت قاچاق در آب‌های هرمزگان خبر داده بود.

قیمت فراورده‌های نفتی در ایران بسیار ارزان‌تر از کشورهای همسایه آن است و همین اختلاف قیمت، انگیزه اصلی برای قاچاق این فراورده‌ها محسوب می‌شود.

گفته می‌شود با سهیمه‌بندی‌ بنزین در ایران و اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها از میزان حجم قاچاق سوخت کاسته شده٬ اما این روند قاچاق سوخت همچنان ادامه دارد.

مقام‌های جمهوری اسلامی تاکنون در مورد اینکه چگونه ۱۰ میلیون لیتر سوخت روزانه از مرزهای شرقی کشور خارج می‌شود٬ توضیح روشنی ارائه نکرده‌اند.

از سپاه پاسداران به عنوان یکی از مهم‌ترین ارگان‌های قاچاق سوخت و کالا در ایران نام برده می‌شود.

پیش‌تر محمود احمدی‌نژاد به کنایه از این نهاد نظامی با عنوان «برادران قاچاقچی» یاد کرده بود.

سپاه پاسداران بیش از دو سال است به دستور علی خامنه‌ای مسئولیت برقراری امنیت در آب‌های جنوب ایران را عهده‌دار شده است.

دیگربان: مصطفی پورمحمدی٬ رئیس سازمان بازرسی کل کشور با اعلام اینکه سیاست دور زدن تحریم‌ها منجر به افزایش «فساد» شده٬ به طور تلویحی از دست داشتن وزارت اطلاعات در قاچاق موادمخدر خبر داد.

آقای پورمحمدی این مطالب را طی گفتگویی با تازه‌ترین شماره هفته‌نامه «تجارت فردا» که بخش‌هایی از آن روز دوشنبه (۲۵ دی) در سایت محافظه‌کار «بازتاب امروز» بازنشر شده٬ بیان کرده است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره فعالیت‌های اقتصادی وزارت اطلاعات و نهاد‌های اطلاعاتی و امنیتی٬ به طور تلویحی از قاچاق موادمخدر به عنوان بخشی از فعالیت‌ اقتصادی این نهاد‌ها نام برده است.

پورمحمدی افزوده که «معتقدم ما از هیچ راه خلافی به هدف‌هایمان نمی‌توانیم برسیم. الان هم کاملاً بر این باور هستم هیچ سودی در فعالیت خلاف نمی‌بینیم. حتی سودهای مقطعی هم نمی‌بریم.»

رئیس سازمان بازرسی کل کشور اظهار کرده تجربه نشان داده با «خلاف» چه در داخل و چه در خارج نمی‌توان به هدف رسید و «ترانزیت مواد مخدر با هر شکلی خیانت به بشریت است.»

پورمحمدی افزوده است: «هیچ منفعتی و خیری در آن {ترانزیت مواد مخدر} نیست که یک دستگاه آن را انجام دهد و هر کسی کرده باشد و یا چه کسی در فکر این کار‌ها باشد، حتماً برای کشور مضر است.»

این برای نخستین‌بار است که یک مقام بلند‌پایه نظارتی در جمهوری اسلامی که سابقه فعالیت‌های اطلاعاتی و امنیتی دارد به طور تلویحی ترانزیت موادمخدر توسط وزارت اطلاعات را تائید می‌کند.

در ایران سال‌هاست از سپاه پاسداران٬ وزارت اطلاعات و پلیس به عنوان سه نهاد نظامی و امنیتی دخیل در قاچاق مواد مخدر به کشور‌های اروپایی نام برده می‌شود.

آقای پورمحمدی در بخش دیگری از این گفتگو به بروز فساد‌ گسترده در برخی نهاد‌ها و افراد که در زمینه دور زدن تحریم‌ها فعال هستند اشاره کرده و غرب را «مسئول» این فساد معرفی کرده است.

رئیس سازمان بازرسی کل کشور به صراحت اعلام کرده که جمهوری اسلامی برای آنکه مردم گرسنه نباشند مجبور است از هر مسیری برای رسیدن به اهداف خود استفاده کند.