اخبار

دویچه‌وله: در جریان بستری بودن رهبر جمهوری اسلامی، مجمع روحانیون مبارز در نامه‌ای با امضای محمد خاتمی از “سلامتی وجود مبارک” ابراز خرسندی کرد. روزنامه کیهان به تحلیل علت “بی‌اعتنایی” خامنه‌ای به این نامه می‌پردازد.
علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در میان محمد خاتمی و اکبر هاشمی رفسنجانی در زمان دولت اصلاحات

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در میان محمد خاتمی و اکبر هاشمی رفسنجانی در زمان دولت اصلاحات

رهبر جمهوری اسلامی هفته‌ی پیش برای عمل جراحی پروتستات در بیمارستان بهمن تهران بستری شد، و صبح دوشنبه، ۲۴ شهریور بیمارستان را ترک کرد.

در یک هفته‌ای که علی خامنه‌ای در بیمارستان بود اغلب شخصیت‌های ارشد حکومتی، از جمله رئیس جمهور حسن روحانی و رئیس دولت‌های نهم و دهم محمود احمدی‌نژاد از او عیادت کردند.

در میان خیل عظیم عیادت‌کنندگان از خامنه‌ای شمار اصلاح‌طلبان بسیار اندک، و مشهور‌ترین غایب این جمع رئیس جمهور پیشین محمد خاتمی بود.

به همین علت نامه سرگشاده مجمع روحانیون مبارز با امضای خاتمی بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جناح‌های مختلف حکومت داشته و واکنش به آن همچنان ادامه دارد.

اعتراض‌های سال ۸۸، عامل بی‌اعتنایی

حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در موسسه کیهان در یادداشت روز سه‌شنبه (۲۵ شهریور) خود نوشت، این نامه “در عرصه سیاسی کشور با بی‌اعتنایی آمیخته به تعجب و در مواردی با انتقاد و اعتراض” روبرو شده است.

شریعتمداری در ادامه یادداشت خود “مردم” را جایگزین حاکمیت و شخص خامنه‌ای کرده و به بررسی “علت بی‌اعتنایی مردم” به نامه مجمع روحانیون مبارز می‌پردازد.

مدیر مسئول کیهان علت بی‌اعتنایی به نامه خاتمی را همراهی اصلاح‌طلبان با جنبش اعتراضی به نتایج اعلام شده انتخابات سال ۸۸ عنوان می‌کند و شخصیت‌های ارشد این جناح را “سران و عوامل فتنه آمریکایی اسرائیلی ۸۸” می‌خواند.

نماینده خامنه‌ای در موسسه کیهان معترضان سال ۸۸ را خائن خواند و خطاب به رهبران اصلاح‌طلبان نوشت: «بعد از آن خیانت بزرگ به اسلام و انقلاب و مردم و نظام […] چگونه می‌توانید انتظار داشته باشید بدون توبه صریح، اعلام برائت از مثلث آمریکا و اسرائیل و انگلیس که بی‌پرده در خدمت آن بوده‌اید و قبل از تحمل مجازات که بی‌تردید برای برخی از فتنه‌گران، بسیار سنگین خواهد بود و… نامه کذایی مورد اعتنای مردم باشد؟»

«یکی به نعل یکی به میخ زدن خاتمی»

روزنامه رسالت روز دوشنبه، ۲۴ شهریور نامه شماری از جوانان اصولگرا خطاب به خاتمی را منتشر کرد که در آن نسبت به سرانجام رئیس جمهور پیشین و “جریانی که او را در عرصه سیاست همراهی می‌کند” ابراز نگرانی شده است.

جوانان اصولگرا به خاتمی نوشته‌اند: «خیرخواهانه و از سر دلسوزی برای آینده کشور از شما می‌خواهیم که به این رویه یکی به نعل و یکی به میخ زدن پایان دهید و با این دست رفتار‌ها شیپور بازگشت به دامان نظام را از سر گشاد آن نزنید که ما از باقی ماندن اتهام “فتنه و بغی” بر شما بیمناکیم‌.»

مجمع روحانیون در نامه به خامنه‌ای نوشت، خبر موفقیت‌آمیز بودن عملی جراحی او “آرامش بخش خاطر همه‌ی علاقمندان در سراسر کشور شده” و “با کمال خرسندی از سلامتی وجود مبارک، عافیت کامل و دوام عمر شریف را از خداوند بزرگ مسئلت داریم”.

پرویز سروری، از اصولگرایان عضو جمعیت رهپویان هدف از نگارش این نامه را بازگشت به نظام خوانده و به سایت “جهان‌نیوز” می‌گوید، اصلاح‌طلبان با چنین اقدام‌هایی قصد دارند “بدون هزینه و حتی با حفظ ظرفیت و بدنه اجتماعی اندک و ناچیز فتنه سبز به صحنه سیاسی کشور بازگردند”.

بیشتر بخوانید: “کلید رفع حصر رهبران جنبش سبز در دستان خامنه‌ای است”

زمینه سازی برای انتخابات آینده مجلس

حمیدرضا ترقی، عضو حزب مؤتلفه نیز در گفت‌وگو با سایت خبری “تسنیم” گفته است: «اصلا‌ح‌طلبان با مهندسی کردن افکار عمومی جامعه و رسانه‌ای کردن این گونه نامه‌ها سعی می‌کنند خودشان را بر نظام تحمیل کنند و در واقع با فضاسازی در جامعه از آرامش نظام سوءاستفاده کنند تا بتوانند موقعیت خودشان را برای انتخابات آینده بازسازی کنند.»

در واکنش به این برداشت‌ها، محسن رهامی، از اعضای ارشد مجمع و عضو شورای مشورتی محمد خاتمی، نامه به خامنه‌ای را طبیعی و معمولی خوانده و از ارتباط قدیمی و دوستانه اعضای این تشکل با او سخن گفته است.

عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور دولت خاتمی و از اعضای شاخص مجمع، درباره گمانه‌زنی‌های اصولگرایان گفت: «کسی از دامان نظام خارج نشده‌است که بخواهد بازگردد، بنابراین، نامه مجمع روحانیون مبارز یک نامه‌نگاری، درون نظام بوده‌است.»

موسوی لاری همچنین، ۲۵ شهریور به سایت “جماران” گفته است: «این نامه، از سوی مجمع روحانیون مبارز است و آقای خاتمی به عنوان رئیس شورای مرکزی از طرف مجمع آن را امضا کرده‌است.»

اگر خاتمی نامه نمی‌نوشت …

رهامی، مجید انصاری و علی اکبر محتشمی‌پور، دیگر اعضای ارشد مجمع روحانیون از معدود شخصیت‌های اصلاح‌طلبی بودند که در بیمارستان به عیادت خامنه‌ای رفته‌اند.

در روزهای گذشته خبرهایی، از جمله به نقل از محمد علی ابطحی، مشاور پیشین خاتمی و عضو مجمع در رسانه‌ها منتشر شد که مطابق آن با درخواست عیادت رئیس جمهور سابق مخالفت شده است.

ابطحی در یادداشتی که در صفحه فیس‌بوک خود منتشر کرد این ادعا را تکذیب کرد و نوشت: «محتوای سخنان آقای خاتمی هم در گزارشی که در مجمع روحانیون ارائه کرد، نشان می‌داد که سخنان منتسب به من صحیح نبوده است.»

موسوی لاری نیز این حرف‌ها را “مربوط به ذهن‌های بیمار و جریان‌های حاشیه‌ای” دانست و خاطر نشان کرد که خاتمی در سفر یزد بوده و دیروز (پس از ترخیص خامنه‌ای از بیمارستان) به تهران بازگشته است.

روزنامه “ابتکار”، دوشنبه ۲۴ شهریور در تحلیلی متفاوت، نتیجه نامه‌نگاری خاتمی به خامنه‌ای را “خالی شدن دست مدعیان تقابل شخص اول اصلاحات در ایران با رهبر انقلاب اسلامی” خوانده است.

به نوشته‌ی “ابتکار” اگر خاتمی نامه نمی‌نوشت “مشخص بود که بسیاری از منتقدان و رقبای وی و طیف اصلاحات با برجسته کردن این موضوع سعی در القای شکاف اعتقادی و بنیادی میان اصلاح‌طلبان و نظام می‌کردند”.

رادیوفردا: پنج روز بعد از جراحی پر سر و صدای رهبر جمهوری اسلامی، و در شرایطی که هسته اصلی قدرت به شکل محسوسی در پی بهره‌برداری تبلیغاتی حداکثری از رویداد است، نامهٔ محمد خاتمی به شخص اول نظام، به‌مثابهٔ نقطه‌عطفی در سلسله اخبار ماجرا مطرح شد.

فهرستی مطول، از عالی‌ترین مقام‌های حکومتی گرفته تا مدیران ارشد نظام و مبلغان و شریکان و همراهان آن، در روزهای اخیر به دیدار رهبر جمهوری اسلامی رفته، و «مجوز» عرض ارادت و بیعت یافته‌اند. در این فهرست دامنه‌دار، جای خالی اصلاح‌طلبان به‌گونه‌ای مشهود، خودنمایی کرده‌است.

بجز معدودی اصلاح‌طلبان همراه دولت روحانی، و محمدرضا عارف، کسی از جمع اصلاح‌طلبان «امکان» دیدار با شخص اول نظام را نیافت. «امکان نیافتند»، چون به نظر می‌رسد در بخش مهمی از آنان، این تمایل وجود داشته و دارد که به دیدار رهبری بروند و از تعمیق کدورت و آزردگی‌ها بکاهند؛ اما شخص آیت‌الله خامنه‌ای چنین امکان و مجالی را فراهم نکرده‌است.

اینک، پیام تأمل‌برانگیز «مجمع روحانیون مبارز» به رهبری که «عالیقدر» خطاب شده و «دوام عمر شریف»‌اش از خدا مسألت، منتشر شده است؛ نامه‌ای با امضای دبیر مجمع، خاتمی. این پیغام مهم، بارزترین مراتب احترام و ارادتِ بخش مهمی از اصلاح‌طلبان به شخص اول نظام در پنج سال گذشته است؛ مکتوب معنادار کسانی که به تعبیر رهبر جمهوری اسلامی نزدیک به «فتنه» بوده‌اند.

از امروز، اصلاح‌طلبان منتظر واکنش آیت‌الله خامنه‌ای هستند؛ رهبری که ابایی ندارد در ایام نقاهت، روی تخت بیمارستان با «کیهان» شریعتمداری عکس بگیرد. کیهانی که تندترین تعابیر و اتهام‌ها را در چند سال اخیر، نثار خاتمی و موسوی خوئینی‌ها و دیگر اصلاح‌طلبان همدل با موسوی و کروبی کرده‌است.

آیا رهبر فراموش می‌کند؟

قهر رهبری با اصلاح‌طلبان و شخص خاتمی، از فردای انتخابات ۱۳۸۸ آغاز شد. وقتی موسوی و کروبی و همراهان، به نظر و ارزیابی نفر اول جمهوری اسلامی تمکین نکردند و نتیجهٔ انتخابات را متأثر از تقلب معنادار دانستند، واکنش ولایت مطلقه فقیه قابل پیش‌بینی بود. به میزانی که خشونت و سرکوب علیه شهروندان معترض به نتایج انتخابات و اعضای ستادهای موسوی و کروبی و کنشگران سیاسی و دانشجویی و مطبوعاتی تشدید شد، و به همان اندازه که خاتمی در کنار سبزها ایستاد، فاصلهٔ بیت رهبری با وی افزایش یافت.

خاتمی در نخستین موضع‌گیری خود دربارهٔ نتایج انتخابات ۸۸ تاکید کرد که «اعتماد عمومی» مخدوش شده‌است. وی اعتراض مردم «با روش‌های مسالمت‌آمیز» را «حق» آنان دانست. او همچنین در جمع میلیونی و اعتراضی سبزها در ۲۵ خرداد ۸۸ با تأیید «تداوم حضور مدنی و آرام و متین و اعتراض منطقی» معترضان، تاکید کرد: «چنین جمعیتی در حقیقت اعتراضی روشن و صریح است به آنچه که به‌عنوان نتیجه انتخابات اعلام شده‌است.»

رئیس جمهور اسبق نظام در نامه‌ای به رئیس قوه قضائیهٔ منصوب رهبری، از «برخورد خشونت‌آمیز» انتقاد کرد و خواستار «آزادی دستگیرشدگان» شد.

او همچنین پس از تظاهرات خونین ۳۰ خرداد که فردای نماز جمعهٔ مشهور آیت‌الله خامنه‌ای بعد از انتخابات صورت گرفت، از حاکمیت به‌خاطر «مقابله نظامی» با اعتراضات صلح‌جویانه و آرام مردم انتقاد کرد. وی ضمن تاکید بر «حق مسلّم» شهروندان در ابراز اعتراض، با اشاره‌ای غیرمستقیم به خطبه‌های نماز جمعه رهبر جمهوری اسلامی، انتساب «حرکت سالم» مردم به «بیگانگان» را «اعمال سیاست‌های نادرست» دانست که سبب «دورتر شدن مردم از حکومت» می‌شود.

خاتمی در اظهارنظری تند حتی تاکید کرد: «اگر این فضای مسموم تبلیغاتی و امنیتی ادامه پیدا کند با توجه به آنچه انجام گرفت و یک‌طرفه اعلام شد باید بگوییم کودتای مخملین، علیه مردم و جمهوریت نظام صورت گرفته‌است.»

وی از اینکه «حرکت مترقی و آرام مردم به اغتشاش و انقلاب رنگی با منشاء بیگانه تعبیر می‌شود و چهره‌هایی که همگی سابقه‌ای روشن دارند هدف پروژه نخ‌نمای تواب‌سازی و گرفتن اعترافات بی‌اساس و نمایش‌های تلویزیونی قرار می‌گیرند و آنگاه دم از آشتی ملی و فضای آرام زده می‌شود» انتقاد کرده بود.

خاتمی همچنین از وضع امنیتی و سرکوب و عملکرد صدا و سیمایی که زیرمجموعهٔ رهبری است، انتقاد کرده و گفته بود: «میلیون‌ها نفر از مردمی که صدا و سیما مرتب از حماسه آنان دم می‌زند به نشانه اعتراض و در حالی که تمام راه‌های قانونی به روی آنها بسته شده به صحنه آمده‌اند؛ ده‌ها نفر کشته شده‌اند و صدها نفر مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌اند! کجاست صدا و سیما که این‌ها را به جامعه نشان دهد؟»

او در اظهارنظر مهم دیگری، «برگزاری همه‌پرسی» توسط «نهادهای بی‌طرف» را «تنها راه برون‌رفت نظام از بحران» ارزیابی کرده بود.

افزون بر اینها، خاتمی در نقدی معنادار که یادآور ارزیابی مشهور آیت‌الله منتظری بود، گفته بود: «مسائل غیرقانونی و غیرشرعی که در جریان بازداشت‌های اخیر و سپس در زمان نگهداری زندانیان رخ داده نه تنها جمهوریت نظام را خدشه‌دار کرده، بلکه اسلامیت نظام را هم مورد تردید قرار داده‌است.»

رئیس جمهور پیشین ایران همچنین در نامه‌ای سرگشاده که همراه با تعدادی از شخصیت‌های سیاسی خطاب به مراجع تقلید منتشر شد از «اشاعهٔ بیدادگری در نظام جمهوری اسلامی» انتقاد، و به «برخوردهای خشونت‌بار و استفاده از شیوه‌های بازجویی» که به گفته او «یادآور دوران سیاه ستمشاهی است»، اعتراض کرده بود.

خاتمی پس از انتخابات پرمسئله و ابهام ۱۳۸۸ مکرر به دیدار خانوادهٔ جان‌باختگان رویدادهای پس از انتخابات رفت؛ آنها را «شهید» خواند و تاکید کرد: «ایرانیان رشید هرگز از خواست‌های به‌حق خود دست بر نخواهند داشت.»

هرچند او در متن این داوری‌ها و سخنان همواره بر حفظ «نظام» تاکید کرده و اصل ولایت فقیه را «مورد قبول و احترام» خوانده بود، اما بعید به نظر می‌رسد این دست سخنان در برابر مجموعه گفتار و کردار سیاسی وی پس از انتخابات، آیت‌الله خامنه‌ای و راست افراطی همسو را راضی کرده باشد؛ و بیهوده نبود که از تابستان ۱۳۸۸ تا به امروز، خاتمی دیگر در هیچ مراسمی در بیت رهبری، مشاهده نشد.

اصرار بر اصلاحات در میانهٔ شکاف

چهرهٔ نخست اصلاح‌طلبی با وجود همدلی با رهبران و زندانیان و فعالان جنبش سبز، کوشیده در میانهٔ شکاف ملت و حکومت بایستد. یک سال پس از حبس خانگی رهبران جنبش سبز، و درحالی‌که قهر سبزها با صندوق‌های رأی محسوس بود او در انتخابات مجلس ۱۳۹۰ مشارکت کرد. حضوری که موجب نقدها و گلایه‌های بسیار از وی شد. خاتمی اما می‌کوشید از زاویهٔ سیاست‌ورزی خود، درهای گفت‌وگوی اصلاح‌طلبان با هسته اصلی قدرت را باز نگه دارد.

فعال شدن وی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ اما اوج فعالیت خاتمی در متن سیاست‌هایی بود که موجب تثبیت و افزایش اقتدار نظام می‌شد. هرچند نتیجهٔ انتخابات (پیروزی روحانی) موجب خشنودی وی و اصلاح‌طلبان بود، اما هم‌زمان کاهش شکاف ملت و حکومت را نیز نشان می‌داد؛ شکافی که پس از انتخابات ۱۳۸۸ عمقی غریب یافته بود.

از فردای انتخابات ۱۳۹۲، خاتمی و اصلاح‌طلبان به انتظار پاسخ اثباتی و تعامل فعال رهبر جمهوری اسلامی و کانون مرکزی قدرت نشستند. فشارها علیه اصلاح‌طلبان اما دچار تغییر محسوس نشد. آیت‌الله خامنه‌ای پیشنهاد روحانی مبنی بر سفر خاتمی به آفریقای جنوبی برای شرکت در مراسم تشییع و تدفین پیکر نلسون ماندلا را رد کرد، و ممنوع‌الخروجی خاتمی ادامه یافت.

تضییقات و فشارها و تهدیدهای امنیتی علیه جبهه مشارکت و مجاهدین انقلاب، دو جمعیت سیاسی مهم اصلاح‌طلبان ادامه یافت، و هر جا دولت روحانی به یاران خاتمی نزدیک شد، از شخص رهبری تذکر شنید و از نهادهای مطیع وی، واکنش تند دید.

به‌عنوان جدیدترین شاهد برجسته، آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با دولت روحانی، تصریح کرد که «دولت و اعضای آن نباید اسیر جناح‌بندی‌ها شوند»؛ و تاکید نمود که «باید حتماً خطوط قرمز و خطوط فاصل رعایت شوند.» رأس هرم نظام سیاسی که از واکنش موسوی و کروبی و سبزها، همچنان برآشفته مانده، «خطوط قرمز» را هم تدقیق کرد: «فتنه و فتنه‌گران، از مسائل مهم و از خطوط قرمز است که آقایان وزرا باید همان‌گونه که در جلسهٔ رأی اعتماد خود بر فاصله‌گذاری با آن تأکید کردند، همچنان بر آن پایبند باشند.»

آشتی مشروط به «عفوطلبی»

درحالی‌که حبس خانگی رهبران جنبش سبز از ۱۳۰۰ روز فراتر رفته، آیت‌الله خامنه‌ای هیچ نشانه‌ای از نرمش برای گشایش فضای سیاسی نشان نمی‌دهد. برعکس ـ و چنان‌که علی مطهری گزارش می‌کند ـ او بر تداوم حصر غیرقانونی و مجازات بدون محاکمهٔ موسوی و کروبی و رهنورد، مصّر است.

مجموعه اظهارنظرهای مهم‌ترین تریبون‌های معرف و مبلغ و مروج مواضع رهبر جمهوری اسلامی (از دبیر شورای نگهبان گرفته تا رئیس و سنخگوی قوه قضائیه و از سپاه و بسیج تا کیهان و امام جمعه‌های پایتخت) در ماه‌های گذشته، دال بر لزوم «عفوطلبی» و «درخواست گذشت» و «خواهش بخشایش» از «نظام» و رأس هرم سیاسی آن، برای تغییر وضع رهبران و زندانیان و فعالان جنبش سبز، و نیز اصلاح‌طلبان همدل با آنان است.

تا چنین چیزی رخ ندهد (درخواست عفو و طلب بخشش)، آتش‌بار توهین و اتهام و تهدید و تحدید علیه اصلاح‌طلبان همدل با موسوی و کروبی مستدام است.

خاتمی در یکی از اظهارنظرهای اخیرش بار دیگر از ضرورت «آشتی» گفته: «راه‌حل مشکلات کنونی میدان دادن به افرادی با زبان تند و حصر و محدود کردن نیروها نیست بلکه مصلحت نظام ما آشتی ملی است… عده‌ای به‌جای آشتی به حذف و کینه می‌اندیشند.» اما آیا نگاه و رویکرد سیاسی رهبر جمهوری اسلامی با تمامیت‌خواهان واجد تمایز محسوس است؟

یکی از مهم‌ترین تریبون‌ها و نمادهای آشتی‌ستیزی و گفت‌وگوگریزی، «کیهان» است. روزنامه‌ای که آیت‌الله خامنه‌ای با آن عکس یادگاری می‌گیرد و روی تخت بیمارستان، یکی از منابع خبری شخص اول نظام می‌شود.

با چنین وضعی (همدلی رهبر جمهوری اسلامی با نگاه تمامیت‌طلبانه و صلح‌ستیز)، آیا نامهٔ مجمع روحانیون مبارز ـ با امضای خاتمی ـ موجب تغییر نگرش و روشی در کانون مرکزی قدرت خواهد شد؟ آنجا که به‌طور مکرر نشان داده رغبت و تمایلی به توسعه سیاسی و مشارکت ملی ندارد.

خاتمی و مجمع روحانیون مبارز اما با ارسال پیام مودت و ارادت برای آیت‌الله خامنه‌ای، «آزموده»‌ای را بار دیگر ـ و شاید برای ثبت در تاریخ و پیش وجدان خود ـ می‌آزمایند. کوششی برای تغییر وضع تدریجی کشور از دل مصالحه. اقدامی که برای خاتمی و مجمع، بی‌هزینه نیست: رنجش بخش مهمی از سبزها. آن‌هایی که ترجیح می‌دهند خاتمی در متن جامعه مدنی و کنار جنبش اجتماعی بایستد و تلاش برای آشتی را به کسانی چون هاشمی و ناطق نوری و حسن خمینی بسپارد.

برخلاف بسیاری دیگر از رویدادهای سیاسی، به نظر می‌رسد چشم‌انتظاری برای واکنش رهبر جمهوری اسلامی به پیام مجمع روحانیون مبارز با امضای خاتمی، چندان به درازا نینجامد. رهبری که منافع نظام مبتنی بر ولایت مطلقه فقیه را به منافع ملی ترجیح می‌دهد، در یک سالی که از برآمدن دولت «تدبیر و امید» روحانی گذشته، فرصت‌های مهم و ارزشمندی را برای آشتی، سوزانده‌است. رهبری که خود را پشت‌گرم به سلاح و سرکوب می‌داند و ضرورتی برای گشایش سیاسی قائل نیست، آیا واکنشی متفاوت به این پیام خواهد داشت؟

دویچه‌وله: در حالی که وزارت کشور هنوز برای تاسیس حزب “ندای ایرانیان” مجوز رسمی نداده است، این تشکل اصلاح‌طلب و جوان‌گرا می‌خواهد اولین کنگره‌ی خود را برگزار کند. بسیاری از اصلاح‌طلبان این گروه را به “موازی‌کاری” متهم می‌کنند.

بهروز شجاعی، مسئول کمیته‌ی اطلاع‌رسانی و تبلیغات تشکل “ندای ایرانیان” اعلام کرد که این تشکل که قصد دارد به عنوان حزبی تازه در ایران ثبت شود، به زودی اولین کنگره‌ی خود را برگزار خواهد کرد.

این خبر در حالی اعلام می‌شود که وزارت کشور هنوز برای این تشکل نوپا مجوز تاسیس حزب صادر نکرده است. هنوز فهرست دقیق اعضای هیئت موسس این تشکل نوپا نیز کاملا مشخص نیست.

شجاعی در گفت‌وگو با خبرگزاری “فارس” گفت که حجت شریفی، عضو سابق دفتر تحکیم وحدت و هادی حیدری، کاریکاتوریست و عضو حزب مشارکت از حضور در هیئت موسس انصراف دادند. با این‌حال بنا به گفته‌ی شجاعی این دو نفر قرار است در “شورای مشورتی” این تشکل حضور داشته باشند.

مسئول کمیته‌ی اطلاع‌رسانی تشکل “ندای ایرانیان” اعلام کرد که مواضع رسمی حزب تا چند روز دیگر در قالب بیانیه‌ای به شکل علنی اعلام خواهد شد. این تشکل در ابتدا عنوان اختصاری “ندا”را که مخفف “نسل دوم اصلاح‌طلبان” است برای خود برگزیده بود. با این‌حال در روزهای گذشته نام تشکل به “ندای ایرانیان” تغییر یافته است.

اعضای این گروه تازه بیشتر جوانان اصلاح‌طلبی‌اند که در انتخابات سال ۱۳۸۸ خواستار شرکت سیدمحمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین ایران در انتخابات بودند. از سجاد سالک، روزنامه‌نگار در رسانه‌های اصلاح‌طلب و شهاب‌الدین طباطبائی از چهره‌های جوان حزب مشارکت به عنوان دیگر افرادی که در حلقه‌ی شکل‌گیری این تشکل نوپا نقش دارند، نام برده می‌شود.

صادق خرازی، سفیر پیشین ایران در فرانسه و سازمان ملل متحد نیز چهره‌ی پیش‌کسوت اصلی این تشکل تازه است. رسانه‌ها می‌گویند روابط نزدیک و حسنه‌ی خرازی با سیدمحمد خاتمی و همچنین بسیاری از چهره‌های موثر در حاکمیت از اصلی‌ترین دلایلی است که او به عنوان چهره‌ی اصلی “ندای ایرانیان” انتخاب شده است.

“ندای ایرانیان” در عین‌حال مدعی است که می‌خواهد نگاهی انتقادی به عملکرد اصلاح‌طلبان بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری مناقشه‌برانگیز سال ۸۸ داشته باشد و با مشی “معتدل” در عرصه‌ی سیاست ایران فعالیت کند.

انتقاد برخی اصلاح‌طلبان به تشکل تازه

بلافاصله بعد از اعلام موجودیت این تشکل تازه عده‌ای از اصلاح‌طلبان با تشکل تازه مخالفت کرده و این اقدام خرازی و چهره‌های جوان اصلاح‌طلب را مصداق “موازی‌کاری، قدرت‌طلبی و همکاری با قدرت” دانستند.

آن‌ها خرازی را متهم می‌کنند که این تشکل را در اثر “تعامل با حکومت” به راه انداخته است. خرازی در پاسخ به این اتهام گفت:«چطور موقعی که همین دوستان موقع حل مشکلات‌شان با حاکمیت من را واسطه می‌کنند و جلو می‌فرستند، ارتباطا‌ت من خوب است؟ حالا بد شد؟»

او تاکید کرد که “ندای ایرانیان” قرار است نه نسخه‌ی دومی از حزب مشارکت باشد و نه به حاکمیت وابستگی داشته باشد.
تاکنون اعضای حزب مشارکت و اعضای “سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی” بیش از دیگر گروه‌های اصلاح‌طلب از تشکل “ندای ایرانیان” انتقاد کرده‌اند.

به نظر می‌رسد انتقادهای تندوتیز برخی اصلاح‌طلبان یکی از دلایل اصلی کناره‌گیری برخی اعضای اولیه این تشکل نوپا از عضویت در هیئت موسس است.

دیگربان: احمد جنتی٬ امام جمعه موقت تهران از تلاش جریانی برای «تاخیر» در محاکمه یکی از «سران فتنه» که به گفته وی «پرونده بزرگی» دارد انتقاد و اظهار امیدواری کرده که این فرد به‌ زودی محاکمه شود

آقای جنتی در خطبه‌های این هفته نماز جمعه تهران گفته «فشار‌ها» برای به تعویق افتادن محاکمه این فرد مانع از اجرای «عدالت» شده است.

دبیر سورای نگهبان نامی از این فرد نبرده٬ اما به نظر می‌رسد منظور وی محمد حاتمی باشد که در دو هفته گذشته حملات علیه وی به‌ طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.

این حملات پس از آنکه به گفته جواد کریمی قدوسی٬ علی خامنه‌ای در جلسه با گروهی از نمایندگان خاتمی را «یاغی» معرفی کرد و خواستار اعمال محدودیت عبیه وی شد٬ آغاز شده است.

احمد جنتی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از دولت حسن روحانی از اینکه با شعار «اعتدال» به «سران فتنه» چراغ سبز نشان داده شده٬ اظهار تاسف کرده است.

دبیر شورای نگهبان اضافه کرده «عده‌ای فکر می‌کنند اعتدال یعنی اینکه با دشمن یا عناصرش برخورد نکنیم.»

جنتی در بخش دیگری از سخنان خود به «حذف نیرو‌های انقلابی» اعتراض کرده و گفته تلاش برای بازگشت کسانی که در وقایع سال ۸۸ دست داشته‌اند٬ نوعی «دهن‌کجی» است.

اظهارات احمد جنتی در شرایطی بیان شده که بیش از سه سال است که جمهوری اسلامی به خواست‌ها برای تعیین تکلیف میرحسین موسوی و مهدی کروبی بی‌اعتنایی می‌کند.

موسوی و کروبی بیش از سه سال است که بدون تشکیل دادگاه یا صدور حکم قضایی در حصر خانگی به‌سر می‌برند و علی خامنه‌ای نیز با لغو حصر آن‌ها مخالفت کرده است.

آقای خامنه‌ای گفته که اگر موسوی و کروبی محاکمه شوند٬ احکام سنگینی در انتظار آن‌ها خواهد بود.

دیگربان: جواد کريمی قدوسی نماينده عضو «جبهه پايداری» بخش‌هايی از سخنان چندی پيش علی خامنه‌ای در جمع گروهی از نمايندگان عليه ميرحسين موسوی٬ مهدی کروبی و محمد خاتمی را فاش کرد.

آقای کريمی قدوسی شامگاه پنجشنبه (پنجم تير) در همايش «مرزبانی فرهنگی» در مشهد بی‌آ‌نکه به نام علی خامنه‌ای اشاره کند٬ به نقل برخی از سخنان وی در اين جلسه پرداخته است.

علی خامنه‌ای ۲۶ خرداد ماه امسال با ۱۲ نماينده که همگی آنها عضو فراکسيون «شاهد» مجلس هستند ديداری خصوصی داشت که هيچ خبری از جزئيات آن منتشر نشده است.

با گذشت بيش از يک هفته از زمان انجام اين ديدار٬ کريمی قدوسی جزئيات مهمی از اين جلسه را فاش کرده است.

وی گفته در اين جلسه چند نماينده مجلس که فرزند شهيد نيز هستند سخنرانی کرده‌اند. يکی از اين افراد علی مطهری بوده که بر ضرورت رفع حصر رهبران جنبش سبز تاکيد کرده است.

کريمی قدوسی افزوده مطهری در اين جلسه خطاب به خامنه‌ای گفته «به مصلحت نيست که سران فتنه در حبس باقی بمانند زيرا اگر در حصر بميرند برای نظام هزينه زيادی دارد.»

به گفته اين نماينده مجلس٬ رهبر نيز در پاسخ به مطهری چنين اظهار کرده که «پدر شما {مرتضی مطهری} را ضد انقلاب شهيد نکرد و انقلابيونی شهيد کردند که خود را در جايگاه حق می‌دانستد.»

اين عضو «جبهه پايداری» ادامه داده همچنين اضافه کرده «اگر اين اتفاقات {وقايع سال ۸۸} در زمان امام می افتاد ايشان برخورد بسيار قوی تری می‌کرد و اگر محاکمه‌ای صورت گرفته بود حکمی صادر می‌شد که هيچ کدام از شما تحمل شنيدنش را نداشتيد.»

جواد کريمی قدوسی گفته که رهبر در بخش ديگری از سخنان خود گفته که «محمد خاتمی ياغی و طغيانگر نسبت به انقلاب است و بايد رسانه‌ها، اصولگرايان و نخبگان نسبت به ايشان موضع گيری کنند.»

اين عضو «جبهه پايداری» همچنين اضافه کرده که رهبر جمهوری اسلامی در اين جلسه خواسته فضا برای محمد خاتمی «امن» نشود٬ چرا که وی از «عناصر اصلی فتنه» است.

توضیح: این خبر مربوط به بخش اخبار «ويژه» سایت دیگربان است که ششم تیر ماه تهیه و تنظیم شده بود و پس از درخواست ۱۰ نماینده مجلس مبنی بر اعمال محدودیت‌ها علیه خاتمی در دسترس عموم قرار گرفته است.

مجتبی واحدی: حقیقت آنست که تاچندی پیش مطمئن بودم حکومت سید علی خامنه ای دوام زیادی نخواهد داشت و بی کفایتی های همراه با فساد گسترده این حکومت ، موجب خلاصی ملت ایران ازاین ننگ تاریخ ایران خواهد شد. اما اکنون بر این باورم تا رفسنجانی ها و خاتمی ها هستند و هرروز به نحوی مردم را از شرایط پس از سقوط این دیکتاتور حقیر می ترسانند عمر این حکومت ادامه پیدا خواهد کرد. پس فعالیت های سیاسی خود را با فرض تداوم این بلای آسمانی برای مدتی دیگر ، تنظیم می کنم .اگر چه متأسفم که بگویم تداوم این حکومت را موجب فروپاشی ایران می دانم . نامه زیر را بر همین اساس برای آقای سید هادی خامنه ای می نویسم. در ابتدا این نکته را بگویم باهمه مصیبت هایی که اختیارات نامحدود ولی فقیه بر سر کشور و مردم آورده، بعید می دانم هیچ صاحب تدبیر منصفی همچنان به ولایت فقیه معتقد باشد . در عین حال از رودربایستی ها در جناح اصلاح طلب مطلعم . لذا از اینکه سید هادی خامنه ای را ” ضد ولابت فقیه ” بنامم خودداری می کنم اما با خیال آسوده لقب ” ضد ولی فقیه “را به او می دهم و با همین تلقی با او سخن می گویم. سید هادی خامنه ای به ملاقات خانواده هایی می رود که زندانی کینه ” ولی فقیه ” هستند. سید علی خامنه ای ، با خشم بسیار در خصوص کروبی و موسوی سخن می گوید و سید هادی خامنه ای در برابر مقاومت آنان سر تعظیم فرو می آورد. سید علی ، با خود خواهی از احمدی نژاد حمایت می کرد و سید هادی از نخستین روزها ، رسوایی آفرینی های احمدی نژاد را یادآوری می نمود. سید علی ، با تحمیل نظارت استصوابی ، مجلسی از” گوسفند پیشگانِ دنباله رو” درست کرده وسید هادی از نخستین مخالفان این رویه غیر عاقلانه و استبدادی بوده است . در یک کلام بگویم رفتار سیدهادی خامنه ای نشان می دهد او در سالهای اخیر مرحله ” انتقاد از رفتار رهبر” را پشت سرگذاشته و به” ضدیت علنی با تصمیمات او “رسیده است . لذا بدون هیچ نگرانی، او را ” ضد ولی فقیه در آل خامنه ای ” می نامم و برای خلاصی ملت از ظلم برادر فاسد و دیکتاتورش ، از او استمداد می کنم. نامه زیر با همین هدف نوشته شده است. البته در این نامه سعی کرده ام با زبانی که برای خانواده های مذهبی و روحانیون آشناست سخن بگویم. آنان ، درگذشتگان خود را نیازمند طلب آمرزش و مغفرت می دانند و از نظر آنان ، یکی از مصیبت ها برای هر فوت شده ای ” لعن و نفرین عمومی ” است .

جناب آقای سید هادی خامنه ای !
سلام . این نامه را کسی برای شما می نویسد که با او به خوبی آشنا هستید. بارها در دفتر شما در خیابان هانری کربن و سپس دفتر روزنامه حیات نو در جلسات چند نفره و گاه دو نفره ، سخن گفته ایم. شناخت من از برادرتان – سید علی خامنه ای – هم با سخنان شما ، تکمیل شده است و این یکی از دلایل نوشتن این نامه است . من گمان می کنم بخش قابل توجهی از مصیبت های امروز کشورمان به خاطر ویژگی های شخصی یا به عبارت بهتر مشکلات آسید علی آقا در دوران کودکی و جوانی است و شما تنها عضو خانواده خامنه ای هستید که می توانید با افشای برخی از آنها، به مردم ایران برای خلاصی از ظلم و فساد کمک کنید. شما نه تنها دل به رانت نزدیکی با این رهبر بی کفایت نبسته اید بلکه شجاعانه با برخی اقدامات او مخالفت کرده اید و بابت همین مخالفت ها ، هم حمله چماقداران رهبر در قم به خود را به جان خریده اید هم گزاف گویی های سخنگویان او را. شما در سال دوم رهبری سید علی ، دادگاه ویژه روحانیت را تجربه کرده اید و در سالهای میانی آن ، توقیف روزنامه خود را. اینها همه نشان می دهد سید هادی خامنه ای حاضر نبوده به خاطر رانت خواری یا دلخوشی برادر ، چشم بر حقایق ببندد. اما دلیل دیگری هم برای نوشتن نامه به شما دارم. سید هادی خامنه ای بخواهد یا نخواهد برادر سید علی است .پس هر گاه یکی از میلیونها ایرانی ظلم دیده و به جان رسیده ، آهی از دل برکشد خواسته یا ناخواسته از ” پدر و مادر رهبر ” نیز یاد می کند که البته دامنگیر عزیزان سفر کرده سید هادی هم خواهد شد . به خاطر بی کفایتی و فساد گسترده ای که درسایه رهبری سید علی بر ایرانیان تحمیل شده ، صدها هزار پدر و مادر سرپرست خانوار درسالهای گذشته شرمنده فرزندان خود بوده اند. یقین دارم هر یک از آنان بارها از اعماق دل به مسببین این وضعیت ، نفرین و لعن کرده اند ودر این لعن و نفرین ، والدین سید علی را هم بی نصیب نگذاشته اند. هزاران دختر مظلوم ایرانی به دلیل نیاز مالی به کارهای نا مطلوب تن می دهند . این دختران ، تصاویر دختران نیمه عریان لبنانی را می بینند که به پاس ولخرجی های سید علی در لبنان ، تصاویر سید حسن نصراله را دردست دارند و درخیابانهای بیروت می رقصند. آیا این دختران به هنگام آه کشیدن های خود ، نزدیکان سید علی – مرده و زنده- را بی نصیب می گذارند؟ خانواده دهها هزار ایرانی که عزیزانشان در جاده های غیراستاندارد ایران جان باخته اند وقتی خبر بازسازی صدها کیلومتر جاده در لبنان با هزینه جمهوری اسلامی را می شنوند چه عکس العملی نشان می دهند ودر حق پدر و مادری که سید علی ، بازمانده آنهاست چه می گویند ؟ بعید می دانم سید هادی که من می شناسم از این عاقبت برای والدین خویش که دستشان از دنیا کوتاه است خوشحال باشد.

آقای سید هادی خامنه ای ! همه اینها را نوشتم تا به اصل خواسته خویش از شما برسم. من هرچه در رفتار سالیان اخیر برادر شما جستجو می کنم نشانه ای از تدبیر حتی از نوعی که دیکتاتورهای صاحب خرد به آن پایبد هستند نمی بینم. من و شما به خوبی می دانیم که رهبر جمهوری اسلامی از نخستین روز رهبری در تصمیمات کلان ، به شدت تحت تأثیر کینه جویی های شخصی بوده است. اما اکنون کار از کینه جویی های هزینه ساز گذشته و او همواره به دنبال مطرح بودن نام خویش است . او گاه به روشی متوسل می شود که در تاریخ به نام برادر حاتم طایی ثبت شده است . اما دغدغه غالب او آنست که گماشتگان بی هویت او در قوای سه گانه حکومتی ، عربده تبعیت بکشند. برای او فقط مهم است که عده ای ” اطاعت نامه” بنویسند یا در تریبون ها ، از حکمت مقام عظمی سخن بگویند. پس تلاش می کند هر روز بیش از گذشته ، نهادهای حکومتی و تریبون ها را از “انسان ” ها خالی تر کند و به موجوداتی بسپارد که برای آنچه ” جیفه دنیا ” می نامند دین و دنیای خود را قربانی ” اطاعت جویی ” آسید علی آقا کنند.او آنگاه که محتاج جلب توجه می شود نه به بازتاب جهانی سخنان خویش می اندیشد نه به پیامد داخلی اقدامات خود. یک روز با بی ادبی تمام ، مردم امریکا و اروپا را از نژاد وحشی ها می نامد و روز دیگر با لجاجت بر یک موضوع ، تحریم ها را به ارمغان می آورد و اقتصاد کشور را تا مرز ورشکستگی کامل پیش می برد.انتظار او از دست نشاندگان بی اراده نیز اعلام فوری تبعیت و التزام عملی به آن اعلام پایبندی است .یکی از سخیف ترین نمونه ها از این اظاعت خواهی و اعلام اطاعت ، در موضوع جمعیت کشور مشاهده گردید. در حالی که به دلیل خزانه خالی ، همه نهادهای حکومتی و تریبون های وابسته به رهبر ، حنجره می درانند تا مردم را از دریافت یارانه منصرف کنند رهبر که سخنی برای جلب توجه پیدا نکرده از لزوم ازافزایش جمعیت سخن می گوید. عده ای بی هویت هم در مجلس، سردمدار بستن راههای علمی کنترل جمعیت می شوند. یقین دارم آن شب که عده زیادی از مردم در ایران ، از میزان بلاهت نمایندگان مجلس انگشت حیرت به دندان گرفته بودند سید علی به خود می بالید که مجلس را به اعلام تبعیت دوباره از” رهبر تملق خواه ” وادار نموده است. همانطور که در جریان حمایت های هزینه ساز خود از احمدی نژاد ، تنها لذت او احساس تبعیت گوسفند وار همه ارکان کشور از رهبر بود در حالی که قریب به اتفاق عقلای وابسته به نظام از جناح های مختلف ، مدیریت احمدی نژادی را همانند سم مهلک برای کشور می دانستند و رهبر از مواضع آنان مطلع بود.

آقای آسید هادی ! می دانم که بسیاری از خوانندگان این نامه ، مرا به ساده سازی امور ایران متهم خواهند کرد. اما قطعاً شما در دل با من همراهید و می دانید که برای برخی اظهارات و اقدامات برادرتان ، هیچ دلیلی جز اثبات همه کاره بودن خودش و ناچار بودن همگان به اطاعت از او وجود ندارد. او می خواهد ثابت کند که در ایران هیچ چیز خارج از اراده رهبر اتفاق نمی افتد . حتی اگر حادثه ای پیش بیاید که او با آن موافق نبوده ، اینگونه جلوه می دهد که همه چیز تحت کنترل اوست . از خودتان شنیدم که آسید علی آقا به شما گفته : ” من به محض شنیدن خبر پیروزی انتخاب آقای خاتمی در دوم خرداد ، سجده شکر به جا آوردم “. هنگام بازگویی این سخن ، یقین کردم که شما هم این دروغ را باور نکرده اید و آن را نشانه ای از علاقه رهبر به اثبات تسلط خود بر همه امور می دانید.
اقای خامنه ای ! می دانم سایر برادران شما هم به خوبی، روحیات ومشکلات دوران جوانی و کودکی آسید علی آقا را می دانند اما به خاطر حفظ منافع خویش ، سکوت پیشه کرده اند. اما شما از نخستین روز رهبری او ، تلاش کردید سید هادی خامنه ای باشید نه برادر رهبر. در سال شصت و نه یا هفتاد که آقای کروبی رئیس مجلس سوم بود از او شنیدم که در یکی از سفرهای استانی شما با شیخ همراه بوده اید و با هم به خانه یکی از خانواده شهدا رفته اید. شیخ به هنگام معرفی ، شما را برادر رهبر معرفی کرده بود و شما بعد از ترک منزل شهید با عتاب به شیخ گفته بودید که ” این چه وضع معرفی کردن است ؟” شیخ می گفت به شوخی به آسید هادی گفتم از این به بعد هر کجا با هم رفتیم می گویم ” ایشان آسید هادی خامنه ای است که رهبر، برادر ایشان است.” شما که اینگونه بوده اید باید تفاوت خود با برادران رانت خواه خویش را نشان دهید. حال که به برکت تلاش برخی اصلاح طلبان ، قرار است چند صباحی دیگر، برادرتان بر کشور و ملت ایران مسلط باشد شما می توانید با یک اقدام تاریخی ، نام خویش را در تاریخ جاودانه کنید و آه و نفرین ها در حق پدر و مادر را به طلب آمرزش برای آنان تبدیل نمایید. کافی است بخشی از مشکلات و کمبود های دوران کودکی و جوانی رهبر را با مردم در میان بگذارید و برخی روش ها که کمبود های او را تشفی می دهد را نیز اطلاع رسانی کنید. می دانم او دیگر سید علی نیست که بسته ای سیگار اهدایی یا سفری به یک شهر ، او را خوشحال کند اما هنوز شما تنها کسی هستید که می توانید تجربیات خویش از نحوه خاموش کردن آتش حسد و کینه رهبر را با مردم در میان بگذارید.

آقای سید هادی خامنه ای ! شنیده ام که شما در عنفوان جوانی در زندان شاه ، به شدت مقاوم بوده اید و شکنجه ها ، شما را به تسلیم وادار نمی کرده است. پس اکنون که دهه هفتم عمر خود را سپری می کنید دلیلی برای ترس شما وجود ندارد. البته اگر ترس هم داشته باشید به شما حق می دهم . لابد شما هم ازکسانی که زندان دو رژیم را تحمل کرده اند شنیده اید که رفتار بسیاری از مأموران اطلاعاتی و زندانبانان شاه از همتایان آنها در جمهوری اسلامی ، شرافتمندانه تر وانسانی تر بوده است. اما بعید می دانم ترس شما در حدی باشد که در برابر اینهه هزینه سازی برادرتان برای کشور سکوت کنید و به فکر چاره در این مورد نباشید.پس لااقل به پیشنهاد من فکر کنید.

خودنویس: راه‌پیمایی ۲۲ بهمن ۹۲ فرق خاصی با سال‌های گذشته نداشت و حکومت در پرتو انحصار و تفوق رسانه‌ای و تبلیغاتی توانست راه‌پیمایی فوق را سندی دال بر پیوند ملت و حکومت و مشروعیت نظام به حساب آورد.

راه‌پیمایی ۲۲ بهمن امسال بعد از دعوت سید محمد خاتمی و بخشی از اصلاح‌طلبان شکل دیگری پیدا کرد. این راه‌پیمایی هر ساله که مناسبتی آئینی برای حکومت است، فرصتی برای نمایش پایگاه مردمی و همچنین بازسازی این همانی بین انقلاب بهمن ۵۷ و سیمای کنونی جمهوری اسلامی است. در اصل حکومت می‌کوشد تا از طریق این راه‌پیمایی هر ساله ارتباط و پیوند خود با گفتمان انقلاب را بیان کند و هم چونان فرصتی مشروعیت آفرین، مهر تاییدی بر سیاست‌های کلان حاکم بزند. در هر سال مسائلی که برای حکومت در اولویت است در راه‌پیمایی ۲۲ بهمن در قالب شعار‌ها، پلاکارد‌ها و قطعنامه برجسته می‌گردد.

البته این راه‌پیمایی یک بعد دیگر هم دارد. سخنران این مراسم بر اساس قانونی نا نوشته رئیس جمهور است. طبیعی است با توجه به سیال بودن قوه مجریه، هر سال تریبون سخنرانی در دست جریان سیاسی قرار می‌گیرد که پست ریاست جمهوری را در دست دارد. امسال نیز مدافعان گفتمان اعتدال و بخشی از اصلاح‌طلبان سعی کردند از راه‌پیمایی ۲۲ بهمن استفاده نمایند.

از اینرو سید محمد خاتمی و مجمع روحانیون از مردم دعوت کردند تا در راه‌پیمایی ۲۲ بهمن شرکت کنند. نگاه جناحی حاکم و برخورد ابزاری حکومت باعث شده است تا بخشی از نیرو‌های انقلابی با راه‌پیمایی حکومتی ۲۲ بهمن برخورد منفی داشته باشند. خاتمی در سالیان اخیر سکوت کرده بود و دعوتی انجام نداده بود.

در ادامه بررسی می‌شود که اقدام خاتمی و برخی از اصلاح‌طلبان چه تاثیری در روند راه‌پیمایی ۲۲ بهمن و وضعیت متعارف آن داشت. البته طبیعی بود که روحانی از هوادارانش بخواهد که در راه‌پیمایی شرکت کنند و موقعیت وی را تقویت نمایند. اما اقدام شتابزده اصلاح‌طلبان در حالی که شرایط سیاسی برای آنها تغییر نکرده و فرصت حضور متفاوت در جریان راه‌پیمایی نداشتند، منطقی به نظر نی‌رسید.

فضای امنیتی بر راهیپمایی حاکم بود وعده ای نیز که نماد‌های اصلاح‌طلبانه و یا معترض به وضع موجود داشتند نیز بازداشت شدند. در راه‌پیمایی به سنت سال‌های قبلی پلاکارد‌هایی در محکومیت موسوی،کروبی و رهنورد مشاهده می‌شد و فضای حاکم کاملا در خدمت گفتمان ولایی حکومت بود. شعار‌ها بیشتر سویه سیاست خارجی داشت و جهت گیری تقابل و حمله به امریکا را دنبال می‌کرد.

در این شرایط دعوت خاتمی نتیجه ملموسی برای اصلاح‌طلبان و یا انتفاع از برنامه راه‌پیمایی نداشت. سخنران دیگرمراسم نیز سعید جلیلی بود که نگاه و تفکر حاکم بر برنامه ریزان راه‌پیمایی را نشان می‌داد که درتعارض با دیدگاه‌های خاتمی و اصلاح‌طلبان است.

اگر چه برخی از مدافعان اصلاحات و گفتمان اعتدال مدعی هستند که شمار شرکت کنندگان در راه‌پیمایی ۲۲ بهمن بیشتر از سالیان قبل بوده است اما عکس‌ها و فیلم‌هایی که از مراسم منتشر شده اند،تفاوت محسوسی را نشان نی‌دهد. حتی در هنگام سخنرانی روحانی میدان آزادی به صورت کامل پر نیست و بخش‌های قابل اعتنایی از آن خالی بود.

اهمیت این موضوع در آنجا است که کل مساحت میدان آزادی ۵۰ هزار متر مربع است. اگر جمعیت کاملا فشرده باشد حداکثر ۴ نفر در یک متر مربع جا می‌گیرند.بنابراین ظرفیت کامل میدان آزادی برای تجمع افراد در حدود ۲۰۰ هزار نفر است. ادعای افزایش تعداد جمعیت نیازمند ارائه مستندات قابل اعتنا است.

اما حتی اگر بر تعداد راه‌پیمایی کنندگان افزوده شده باشد چون حضور آنها فاقد حضور متمایز بوده و پیام خاص سیاسی را بازتاب نداده است،لذا برنده آن حکومت و اصول‌گرایان هستند. خامنه ای هنوز یک هفته از ماجرا نگذشته در دیدار با مردم استان آذربایجان اعتبار افزایش ادعایی راه‌پیمایی کنندگان را به حساب حمایت مردم از نظام و مواضع وی و همچنین رویکرد ستیزه جویانه در سیاست خارجی واریز کرد. او گفت: «براساس گزارش‌های کارشناسی و دقیق، جمعیت مردم در راه‌پیمایی امسال در سراسر کشور، متراکم تر از سال گذشته بود و این واقعیت نشان دهنده این است که جشن سالگرد انقلاب اسلامی، همانند خود انقلاب، پدیده ای بی نظیر است». او پیام حضور بیشتر احتمالی مردم را وحدت و استقامت در برابر دشمنان خارجی نامید.

بنابراین نتیجه دعوت خاتمی و بخشی از اصلاح‌طلبان فربه سازی گفتمان ولایی و همچنین کم‌رنگ شدن شکاف آمریت- مردم سالاری در برابر دشمن مفروض خارجی است. امری که در شرایط کنونی حکومت می‌کوشد تا با بزرگ نمایی خطرات خارجی نیرو‌های معترض را به سمت وحدت با حکومت و کم رنگ کردن مرز‌های تمایز شان تشویق نماید. طبیعی است برنده این وحدت مخدوش چه کسی خواهد بود.

اما اگر آنگونه که عکس‌ها و فیلم‌ها نشان می‌دهد جمعیت در حد سالیان گذشته باشد که راه‌پیمایی را از حالت مردمی به یک مانور حکومتی تنزل داده است،آنگاه فرصتی برای ارزیابی آتوریته و موقعیت اجتماعی خاتمی نیز فراهم می‌شود. این رویداد نشان می‌دهد که موضع گیری‌های خاتمی به خودی خود در جامعه تعیین کننده نیست و او در موقعیتی نیست که هر فراخوانی بدهد با استقبال بخشی قابل اعتنایی از جامعه مواجه شود. بلکه شرایط و میزان تطبیق درخواست وی با نیاز‌ها و ارزیابی‌های لایه‌های اجتماعی معترض به وضع موجود اندازه واکنش‌ها را تعیین می‌کند. از اینرو از پرتو راه‌پیمایی ۲۲ بهمن سال ۹۲ بهتر می‌توان وزن اجتماعی خاتمی را سنجید.

سخنان روحانی مثل مواضع قبلیش دو پهلو بود. بخش‌هایی از سخنان وی مطلوب اصول‌گرایان افراطی بود که فضای راه‌پیمایی را در اختیار داشتند و فراز‌های دیگر خوشایند نیرو‌های تحول خواه و معترض بود.

او نیز تاکید کرد امسال گروه‌ها و تفکرات بیشتری در راه‌پیمایی حضور داشتند که حرف درستی است بخش‌هایی از اصلاح‌طلبان بعد از قهر چند ساله در راه‌پیمایی شرکت کردند. اما این حضور تغییری در فضای حاکم بر راه‌پیمایی و پیامد‌های آن نداشت. سخنان تعاملی روحانی در سیاست خارجی نیز پژواکی در راه‌پیمایی و تجمع پیدا نکرد. حتی تحت تاثیر جو حاکم، از حجم آشتی طلبی سخنان وی با دنیا کاسته شده و در جاهایی برخورد تهاجمی با آمریکا پر رنگ گشت.

او برخوردی تقابلی در برابر تهدید‌ها بروز داد و مدعی شد که تحریم‌ها و زبان تهدید کارساز نیست در حالی که بررسی واقعیت‌ها نشان می‌دهد آسیب پذیری در برابر فشار‌های خارجی باعث شده تا مقامات ارشد حکومت راضی به مصالحه محدود شوند. دیدگاهی که معتقد بود که تحریم‌ها ورق پاره ای بیش نیستند متعلق به جریان شکست خورده در انتخابات بود. تحریم‌ها محصول ماجرا جویی اتمی حکومت بود و طبیعی است در صورت تغییر واقعی آن،تحریم‌های مربوط به مسائل هسته ای هم دیگر موضوعیت ندارند. بخش‌هایی از سخنان روحانی تبلیغ و تجلیل از گفتمان اعتدال و تحسین مردم به خاطر رخداد ۲۴ خرداد بود. اما در فضای راه‌پیمایی و پلاکارد‌ها و نماد‌ها چیزی متناسب با این تلاش وجود نداشت و بر عکس جریان رقیب فضا‌های سیاسی و تبلیغاتی را در کنترل خود داشت.

در مجموع خروجی و نتایج راه‌پیمایی ۲۲ بهمن ۹۲ فرق خاصی با سال‌های گذشته نداشت و حکومت در پرتو انحصار و تفوق رسانه‌ای و تبلیغاتی توانست راه‌پیمایی فوق را سندی دال بر پیوند ملت و حکومت و مشروعیت نظام به حساب آورد. البته روحانی و خاتمی نیز در این مسئله با رهبری اتفاق نظر دارند که نظام جمهوری اسلامی مشروع است و باید به عنوان مبنای سیاست روزی از سوی همگان به رسمیت شناخته شود. اما در خصوص چگونگی عملکرد نظام و سیاستگذاری‌های آن دیدگاه‌های متفاوتی از رهبری و نهاد‌های انتصابی را تعقیب می‌کنند.

بخشی از سخنان روحانی در این خصوص روشنگر است وی گفت: «پیام اصلی مردم در انتخابات ۲۴ خرداد این بود که اولا به دنیا اعلام کنند که مردم به نظامشان، نظام جمهوری اسلامی ایران پایبند هستند و هرگونه اصلاح و تغییری را در مدیریت بخواهند در چارچوب مردم سالاری دینی خواهند خواست و در نهایت برای مردم تحقق اهداف نظام اسلامی اهمیت دارد.»

وی در ادامه انقلاب را برای همه جناح‌های معتقد به نظام جمهوری اسلامی دانست.

این نگرش‌ها باعث می‌شود که پیوند‌های راهبردی بین گفتمان اعتدال و ساختار ولایت فقیه و دیدگاه‌های خامنه ای آشکار شود که اختلافات و تعامل‌های آنها در این چارچوب صورت می‌گیرد که در نهایت بالا دستی از آن رهبری و مدافعان او است.

انتخاب: با وجود نظر مساعد رییس جمهور و پیگیری وزارت خارجه برای صدور ویزا برای شرکت سیدمحمدخاتمی در مراسم گرامیداشت نلسون ماندلا وی به دلیل ممنوع الخروجی نتوانست در آن مراسم شرکت کند.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :

با وجود نظر مساعد رییس جمهور و پیگیری وزارت خارجه برای صدور ویزا برای شرکت سیدمحمدخاتمی در مراسم گرامیداشت نلسون ماندلا وی به دلیل ممنوع الخروجی نتوانست در آن مراسم شرکت کند.

به گزارش خبرنگار انتخاب، حضور سیدمحمد خاتمی در مراسم گرامیداشت نلسون ماندلا از چند جهت قابل تامل بود، بویژه از آن جهت که خاتمی با نلسون ماندلا روابط دوستانه ای داشت و در طی 5سال اخیر نیز وی سفری به خارج از کشور نداشته است و سفر وی در شرایط فعلی و تحریمها می توانست مورد توجه ویژه رسانه های بین المللی قرار می گرفت.

در این شرایط با پیگیری دولت زمینه سفر سید محمد خاتمی فراهم گردید اما قبل از سفر به وی اطلاع داده شد که او ممنوع الخروج است.

سید محمد خاتمی که در طول چهار سال گذشته از انتخابات بطور رسمی ممنوع الخروج نبود در پاسخ به خواسته لغو سفر خود مقاومت می کند که در واکنش به اصرار او، حکم ممنوع الخروجی وی به وی داده می شود.

رادیوفردا: محمد خاتمی رئیس جمهوری پیشین ایران، می‌گوید گرو‌ه‌هایی در داخل کشور در تلاشند حامیان حسن روحانی را از وی جدا کنند.

سایت بنیاد باران روز چهارشنبه هشتم آبان خبر داد که محمد خاتمی در دیدار با شورای عمومی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران، به فهرستی از مشکلات به ارث رسیده به دولت جدید اشاره کرده و در عین حال ابراز امیدواری کرد که حسن روحانی به وعده‌های خود عمل کند.

اظهارات خاتمی در حالی است که اصولگرایان مخالف دولت، به حملات خود علیه قوه مجریه شدت بخشیده‌‌اند و همچنین دولت روحانی از سوی برخی حامیانش مورد انتقاد قرار گرفته است.

ادامه حصر میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی، ضرب و شتم دختران موسوی، تعطیلی روزنامه بهار، مواضع وزیر ارشاد و مواردی از این دست، باعث افزایش انتقادها از دولت روحانی شده است.

اکنون محمد خاتمی می‌گوید گروه‌هایی که از نتیجه انتخابات ریاست جمهوری زیان دیده‌اند در تلاشند عقبه اجتماعی حسن روحانی را دچار ریزش کنند.

رئیس جمهوری اسبق ایران در دیدار روز یک‌شنبه خود با شورای یادشده گفت: «می‌خواهند آقای رئیس جمهور را از عقبه‌اش جدا کنند و از طرفی چنان وانمود کنند که دولت ناکارآمد است. باید متوجه باشیم خیلی در زمین صاف و همواری راه نمی رویم.»

خاتمی با اشاره به روزهای انتخاب گفت: «همت و رای مردم باعث شد، چیزی که اگر اتفاق می‌افتاد بد بود، پیش نیاید و دولتی سر کار بیاید با جهت‌گیری‌های کاملا روشن. الان هم که ما امیدوارکننده حرف می‌زنیم هیچ توقعی نداریم جز اینکه پایبندی باشد به‌‌ همان شعار‌ها و رویکرد‌ها و جهت گیری‌هایی که بود و مردم به آن رای دادند.»

حمایت محمد خاتمی و اکبر هاشمی رفسنجانی از عوامل موثر در پیروزی حسن روحانی بود.

در همین حال رئیس قوه قضاییه، بار دیگر نسبت به فعالیت‌ جریان‌های اصلاح‌طلبان در کشور با عبارات تندی هشدار داد.

صادق لاریجانی روز چهارشنبه با اشاره به انتشار خبر ضرب‌وشتم دختران میرحسین موسوی گفت: «جریان فتنه انگار نمی‌خواهد دامنش را جمع کند… هر روز مسائلی را ایجاد می‌کنند، به موضوعاتی در رسانه‌هایشان با شاخ و برگ فراوان می‌پردازند تا حوادث را معکوس جلوه دهند.»

محمد خاتمی از جمله شخصیت‌های بود که پس از انتشار خبر سیلی خوردن دختران موسوی از مامور حصر از آنها تلفنی دلجویی کرد.

صادق لاریجانی روز چهارشنبه گفت براساس «گزارش دقیق» وزارت اطلاعات اصل ماجرا چیز دیگری بود.

پس از انتشار خبر سیلی خوردن دختران موسوی در روز عید غدیر یک مقام وزارت اطلاعات بدون ذکر نام به خبرگزاری ایرنا گفت که نرگس موسوی ماجرا را وارونه روایت کرده و او بوده که مامور حصر را زده است.

این در حالی است که محمد جواد ظریف، وزیر خارجه روحانی، در فیس‌بوک خود از حوادث«تلخ» پیش آمده در آن روز ابراز تاسف کرد.

خاتمی در بخش دیگری از سخنانش به حصر موسوی، رهنورد، کروبی و زندانیان اشاره کرد و گفت، این اطمینان وجود داشت که در روز عید غدیر شماری از زندانیان آزاد شوند اما چنین انتظاری برآورده نشد.

وی گفت: «ما یقین داشتیم تعداد زیادی از زندانیان در عید غدیر آزاد می‌شوند و پرونده محصوران برای رسیدن به حل به جریان می‌افتد که ظاهرا فعلا منتفی شده که باعث تاسف است در حالی که خیر همه در آن بود.»

خاتمی همچنین با اشاره به کسری بودجه و مشکلات اقتصادی به جا مانده از دولت قبلی گفت: «این دولت که هاله نور ندارد و نمی‌تواند به صورت معجزه‌آسا یک شبه همه چیز را درست بکند، ما نباید به طلبکاری از دولت دامن بزنیم.»

وی اظهار داشت: «به هنگام نقد نباید فقط سراغ دولت بروید. دولت توسعه‌گرا و برآمده از خواست مردم و اهل تحمل است. در ابتدا برای نقد باید سراغ بخش‌هایی از قدرت بروید که تحمل کمتری دارد.»

محمد خاتمی در عین حال گفت: «…آقای رئیس جمهور هم نباید حرف‌هایشان را فراموش کنند و به وعده‌هایی که داده‌اند عمل کنند.»

رادیوفردا: محمود احمدی‌نژاد نقش منتسب به او در ماجرای ممنوع‌الخروجی محمد خاتمی، رییس جمهوری پیشین ایران را رد کرد و گفت که از شنیدن چنین مسئله‌ای تعجب می‌کند.

در گفت‌وگویی با خبرگزاری تسنیم که روز سه‌شنبه، ۳۰ مهر منتشر شد، آقای احمدی‌نژاد دراین‌باره اظهار داشت: «ممنوع‌الخروجی؟ احمدی‌نژاد؟ این موضوع قضایی است. چه ربطی به ما دارد؟»

به گفته وی، ممنوع‌الخروجی آقای خاتمی در حوزه اختیارات رییس جمهوری نبوده و حتی اگر او اختیار آن را هم داشت، چنین نمی‌کرد.

ماجرای ممنوع‌الخروجی محمد خاتمی به دوره دوم ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸ بازمی‌گردد، اعتراضاتی که محافظه‌کاران نزدیک به حکومت ایران از آن به عنوان «فتنه» یاد می‌کنند و نقش آقای خاتمی در این اعتراض‌ها را پر رنگ می‌دانند.

هفته پیش شایعاتی درباره رفع ممنوع‌الخروجی آقای خاتمی منتشر شد، اما هنوز هیچ مرجع رسمی این خبر را تایید نکرده است.

علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی در سفر هفته پیش خود به چند کشور اروپایی گفت که ممنوع‌الخروجی محمد خاتمی یکی از «عادات بد» دولت محمود احمدی‌نژاد بوده است.

آقای لاریجانی به روزنامه فرانسوی «لوموند» گفت: «من فکر می‌کنم که دولت احمدی‌نژاد در برخی موارد عادات بدی داشت که این هم یکی از آنها بود و فکر می‌کنم که این مسئله به آسانی قابل حل است.»

محمود احمدی‌نژاد روز سه شنبه در واکنش، به علی لاریجانی توصیه کرد که «خوب است بعضی چیزها رعایت شود».

به گفته او، محمد خاتمی هشت سال در کشور رییس‌جمهور بوده و گرچه ممکن است در شیوه اداره کشور میان آنها «اختلاف‌نظرهایی» باشد، اما «به‌هرحال فردی رییس کشور بوده و این‌که رییس‌جمهور بعدی بیاید بگوید او ممنوع‌الخروج شده چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟»

وی در نهایت می‌گوید: «ما هر چقدر هم اختلاف نظر و اختلاف سلیقه داشته باشیم، بالاخره اصول و خطوطی را رعایت می‌کنیم.»

اما یکی از مقاماتی که به‌تازگی درباره ممنوع‌الخروجی آقای خاتمی صحبت کرده،  غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضاییه است که روز دوشنبه، ۲۲ مهر گزارش‌ها درباره رفع ممنوع‌الخروجی او را تکذیب کرد.

به گفته او، محمد خاتمی «در جریان فتنه ۸۸ ظلم کرده» و موضوع ممنوع‌الخروجی او مانند سابق است.

با این حال آن‌چه اطرافیان آقای خاتمی می‌گویند حکایت از آن دارد که تاکنون هیچ حکم قضایی درباره ممنوع‌الخروجی او صادر نشده است.