اخبار

خودنویس: در حالی که حسن روحانی از «حقوق‌دانان» خواست در باره توافق ژنو نظر بدهند، دکتر غلام‌حسین الهام، عضو دولت پیشین گفته است: «هرگونه توافق در مساله هسته‌ای بدون مصوبه مجلس فاقد مبنای حقوقی است.»

در حالی که روز چهارشنبه گذشته، حسن روحانی در جلسه هیات دولت از حقوق‌دانان خواست [2] تا روی محتوای توافقات هسته‌ای بررسی دقیق انجام داده و به جامعه اطلاع‌رسانی کنند، یک عضو هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران در پاسخ به این درخواست گفت که توافقنامه ژنو بدون موافقت مجلس فاقد مبنای حقوقی است.

غلامحسین الهام، استاد دانشگاه تهران و از اعضای کابینه دولت احمدی‌نژاد به تسنیم [3] گفته است «هرگونه توافق در مساله هسته‌ای بدون مصوبه مجلس فاقد مبنای حقوقی است.»

وی درباره علت مخالفت خود با توافقنامه ژنو می‌افزاید: «اینکه بخواهیم این فرض را داشته باشیم که طرف مقابل ما در مذاکرات قابل اعتمادند سخت است، اما در حفظ اصول باید کوشا باشیم تا حقی از ملت در هیچ زمینه‌ای ضایع نشود.»

این در حالی است که نایب رئیس مجلس می‌گوید [4] که لازم نیست همه جزئیات مذاکرات در مجلس مطرح شود. حجت الاسلام سید محمد حسن ابوترابی فرد، نایب رئیس مجلس ضمن رد نظر الهام می‌گوید: «بحث هسته‌ای با اشراف کامل نهادهای کلیدی نظام و مقام معظم رهبری و در چارچوب تعریف شده پیش رفته و هدایت می‌شود و جمهوری اسلامی در موضع قدرت قرار دارد و با وجود تحریم ها از مواضع خود در فناوری هسته ای دست برنداشته‌ایم.»

ابوترابی فرد ضمن تاکید بر نظارت مستقیم آیت الله خامنه‌ای بر توافقنامه ژنو می‌افزاید: «لازم نیست همه جزئیات مذاکرات هسته‌ای در مجلس عنوان شود که در آن صورت مردم هم متوجه می‌شوند، بسیار جای تاسف دارد که کاخ سفید از توافق نامه مذاکرات هسته‌ای گزارش دروغ منتشر می‌کند و می‌خواهد در فضای سیاسی مطلب را وارونه جلوه دهد تا خود این فضا را در دست داشته باشد.»

دیگربان: محمود نبویان٬ نماینده مجلس در اظهاراتی کم‌سابقه از فشارهای شدید بر جمهوری اسلامی به علت تحریم‌های بین‌المللی پرده برداشته و گفته در اواخر دولت احمدی‌نژاد چند تن از وزرا در جلسات غیرعلنی به علت شدت تحریم‌ها «اشک می‌ریختند.»

به گزارش خبرگزاری فارس٬ آقای نبویان این اظهارات را در دوازدهمین اردوی «جهاد اکبر» دانشجویان اتحادیه انجمن‌های اسلامی «مستقل» بیان کرده است.

وی گفته است: «در اواخر دولت احمدی‌نژاد چند تن از وزیران در جلسات غیرعلنی اشک می‌ریختند و می‌گفتند نمایندگان مجلس شما که می‌دانید وضع ما چگونه است چرا در جلسات علنی این گونه حرف می‌زنید؟»

نبویان افزوده «علت تغییر قیمت مرغ در ماه رمضان سال پیش این بود که ما مرغ خریده بودیم و کشتی حامل آن به آب‌های خلیج فارس آمده بود و ۶ ماه می‌چرخید و از ما حق دموراژ که روزانه ۲۵ هزار دلار است می‌گرفت ولی در ‌‌نهایت کشتی را نتوانستیم تخلیه کنیم چون پول را نتوانستیم دست فروشنده‌اش برسانیم.»

مهم‌ترین گزاره‌های اظهارات محمود نبویان:
● در واقع توافقنامه ژنو زمینه‌اش در سفر رئیس جمهور به نیویورک بسته شد،‌‌ همان سفری که دو مورد از آن را مقام معظم رهبری روی آن دست گذاشتند و نقد کردند یکی تلفن و تماسی بود که اوباما با رئیس جمهور داشت و دیگری طولانی شدن صحبت‌ها با جان کری بود.

● در واقع ما برای سوریه هزینه نمی‌دهیم بلکه سوریه برای ما هزینه می‌دهد.

● ۱۵۰ هزار سوری را به ایران آوردیم و به آن‌ها آموزش نظامی دادیم و ۱۵۰ هزار را همانجا آموزش داده و ۵۰ هزار نیروی حزب الله را به آنجا فرستادیم و حزب الله هم اعلام کرد که ۸۰ هزار موشک آماده پرتاب شدن به اسرائیل است و این شد که آمریکا در سوریه شکست خورد.

● یکی از مستشاران آمریکایی که بخش نفت در اختیار او بود٬ زمانی که انقلاب نزدیک پیروزی رسیده بود داشت فرار می‌کرد، شاه دستور داد که به آن یک قالیچه با ارزش هدیه بدهند و او هم بسته‌ای به عنوان هدیه به شاه فرستاد، زمانی که بسته را باز کردند در آن دستمال کاغذهای توالتی است که این نامرد خودش را با آن‌ها پاک کرده است برای شاه فرستاد، یعنی این گونه بالا‌ترین مقام یک شهر را تحقیر می‌کردند.

● بدون مبالغه از تیر ماه سال ۹۱ تا اکنون آمریکا اجازه نداده است که یک کشتی خارجی به اسکله ما بیاید و یک قطره نفت بخرد.

● آقای قاسمی می‌گفت ما مجبوریم خودمان نفت ببریم، به کشتی‌های خارجی اجازه نمی‌دهند و جمهوری اسلامی هم بیشتر از یک کشتی ندارد که این باعث شد زمانی که می‌خواستیم یک محموله نفت به کره جنوبی برسانیم تا زمانی که برگردد دو ماه طول بکشد.

● ما باید روزانه ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه نفت می‌فروختیم تا پول بودجه را بدست آوریم. قبل از تیرماه که ما آزاد‌تر می‌فروختیم تا بعد از تیر ماه که آمریکا فضا را کاملا بست حدودا یک میلیون بشکه توانستیم صادر کنیم. اکنون آمار ما ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزار است.

● از تیر ماه سال ۹۱ آمریکا همه بانک‌های دنیا را بر روی ما تعطیل کرد در نتیجه ما نمی‌توانیم حتی یک دلار را به صورت بانکی جابه جا کنیم.

● علت تغییر قیمت مرغ در ماه رمضان سال پیش این بود که ما مرغ خریده بودیم و کشتی حامل آن به آب‌های خلیج فارس آمده بود و ۶ ماه می‌چرخید و از ما حق دموراژ که روزانه ۲۵ هزار دلار است می‌گرفت ولی در ‌‌نهایت کشتی را نتوانستیم تخلیه کنیم چون پول را نتوانستیم دست فروشنده‌اش برسانیم.

● سوریه برای ما مهم است٬ پس چرا ما به ترکیه که علیه سوریه کار می‌کرد اقدامی نکردیم؟ چون یک بانک در ترکیه برای ما کار می‌کرد که آن هم به اسم ما نبود به اسم خودشان بود اما آمریکا اکنون که با ترکیه یکدست نیست به این بانک گیر داده است که تو برای ایران کار می‌کردی.

● آقای ظریف٬ تیمی که قطعنامه ۵۹۸،‌‌ همان جام زهر را به امام خوراند چه کسانی بودند؟ رأسشان آقای هاشمی و معاونشان آقای روحانی بودند.

● آقای ظریف پشت درهای بسته مذاکره می‌کنید به‌‌ همان زبان انگلیسی بسیار درست و خوب است اما چرا بعد از مذاکرات، زمانی که همه دور و اطراف شما را گرفته‌اند، شما که نماینده ایرانید و وزیر خارجه هستید، چرا به زبان انگلیسی صحبت می‌کنید؟

● آقای ظریف می‌دانید چه پیامی را به دنیا منتقل می‌کنید؟ زبان انگلیسی با کلاس است. این‌ها بحران هویت است. بچه من هنوز زبان ادبیات فارسی بلد نیست و مجبورم او را زبانکده ببرم.

● آقای ظریف گفت وقتی خبرنگاری انگلیسی سوأل می‌کند، من اگر فارسی جواب بدهم حرف من منتقل نمی‌شود. گفتم مترجم ببرید. گفت حاج اقا خیالتان را جمع کنم اصلا با ترجمه ۵۰ درصد حرف منتقل نمی‌شود. گفتم اجازه هست من نکته دیگری بگویم از‌‌ همان اول حضرت آقا، هاشمی، خاتمی رفته‌اند و مترجم برده‌اند پس اصلا مشکل ما با دنیای غرب این است که آن‌ها ۵۰ درصد حرف‌های ما را نمی‌فهمند. گفت اتفاقا حاج آقا همینطور است.

● پس ما هم ۵۰ درصد حرف اوباما را نمی‌فهمیم. در جمع ۱۰۰ درصد حرف هم را نمی‌فهمیم. اگر خبرنگاری از چین از آقای رئیس سوأل کند او که دیگر نمی‌تواند چینی پاسخ بدهد پس چگونه حرف‌ها به اقای ظریف منتقل می‌شود.

● اسم توافق نامه ژنو «طرح مشترک عمل» گذاشته‌ شده ‌است… برای اینکه این توافقنامه را به مجلس نیاورند این اسم را برای آن انتخاب کردند٬ در حالیکه سرتاپای آن تعهد است.

● آن‌ها {غرب} می‌خواهند متخصصان خودشان را بفرستند تا هواپیماهای ما را چک کنند و نقص فنی آن‌ها را برطرف کنند یا لوازم یدکی هواپیما تا خطوطی که تحریم شده را بدهند. واردات و صادرات خودرو را آزاد کنند. واردات و صادرات پتروشیمی را آزاد کنند.

● در رابطه با طول مدت مذاکرات و مقدار زمانی که نیاز است بگذرد تا اصل تحریم برداشته شود از عراقچی سوال پرسیدم که عراقچی پاسخ داد ما داد و بیداد کردیم و گفتیم بیست سال خیلی زیاد است. حداکثر پنج سال ولی آن‌ها در پاسخ گفتند: نه حداقل باید دو رقمی باشد.

● مذاکره کننده اصلی ما قبل از این آقایان می‌گفت صالحی وزیر خارجه رفته به سوئیس در یک همایش حقوق بشر. ولی هنگام برگشت به هواپیمای او بنزین ندادند. او هم آنجا به تعبیر عوامانه بنده سادگی کرده یک بلیط گرفته و برگشته، او گفت نامه زدند که از این به بعد دیگر مذاکرات را در سوئیس و یا ژنو برگزار نمی‌کنیم، اصلا برای چه آنجا باید برگزار شود.

● رئیس جمهور یا یکی از اشخاص مهم‌شان نامه زد که آقا ببخشید، عذرخواهی می‌کنیم، از این به بعد شما بیایید، وزیر امور خارجه‌تان بیاید شما را به کاخ خود می‌بریم. اما آن‌ها گفتند دیگر تمام شد. تعبیر زیبایی کرده، گفت سوئیس مگر چه دارد که تمام قدرت‌های جهان باید مذاکراتشان آنجا برگزار شود؟ چرا ما نباید این کلاس را برای یک کشور اسلامی بگذاریم؟ رفتیم به سراغ استانبول، جا را ما تعیین کردیم. بعد از استانبول، گفتیم بریم بغداد. رفتیم بغداد؛ خود نوری مالکی باورش نمی‌شد.

● زمانی ما در اوج بودیم که مکان و زمان توافق را ما تعیین می‌کردیم و آمریکا تابع بود و می‌پذیرفت. در یک مذاکره کا‌ترین اشتون گفت که دیگر فایده‌ای ندارد. این شماره تماس من. شما خیلی سرسخت هستید.

● ما هم شماره خود را دادیم و گفتیم این هم شماره تماس ما. این اشتون که ناز می‌کرد، ۲۵ روز بعد همین خانم اشتون نه که زنگ بزند سه بار نامه زد که چرا دیگر مذاکره نمی‌آیید. آقایان کلاسشان این است که کری به ما زنگ زده است. کلاس داره؟

● نزد رئیس مجلس گفتم که اگر تو بودی این توافقنامه را امضا می‌کردی؟ گفت نه٬ گفتم پس چرا حرفی نمی‌زنی؟ گفت اگر الان حرفی بزنیم می‌گویند ما داشتیم مشکلات اقتصادی را حل می‌کردیم اما مجلس نگذاشت.

● تا آنجایی که به یاد دارم در زمان احمدی‌نژاد می‌گفتند که مشکلات اقتصادی به خاطر تحریم‌ها نیست، بلکه ۸۰ درصد آن به خاطر سوء مدیریت است. الان دلیل چیست؟ الان که همه مدیر‌ها را عوض کرده‌اید، آیا هشتاد درصد مشکل به خاطر سوء مدیریت نیست؟

● خودشان گفتتند که قرار است دو جا را بگیریم. این‌ها دارند جهت دهی می‌کنند. اگر ذهن مردم را همینطور جهت دهی کنند همین اتفاق‌ها می‌افتد. شما باید مردم را بیدار کنید. مجلس آینده را قرار است بگیرند، برای مثال برای خود ما زنگ می‌زنند، مثلا سؤال از وزیر علوم را من مطرح کردم زنگ زدند و گفتند دیگر رأی نمی‌آوری‌ها. صریحا می‌گویم می‌خواهند مجلس خبرگان را بگیرند، مجلس خبرگان یعنی چه؟ یعنی مقام معظم رهبری.

دیگربان: حسین فدایی٬ دبیرکل جمعیت ایثارگران می‌گوید حسن روحانی «فکر» روح‌الله خمینی و علی خامنه‌ای را «باور» دارد و می‌خواهد بر اساس «دیدگاه» آنها کشور را اداره کند و در حال حاضر «دعوا‌های سیاسی» آنقدر «مشغولیت» ایجاد کرده که افراد کمتر به مسائل اصلی کشور توجه می‌کنند.

آقای فدایی این اظهارات را در جریان بازدید از خبرگزاری مهر (+) بیان کرده است.

وی گفته است: «آقای روحانی فکر امام و رهبری را باور دارد و می‌خواهد بر اساس دیدگاه آنان کشور را اداره کند بنابراین در این زمینه نگرانی وجود ندارد و ما نیز با تمام ظرفیت ایشان را کمک می‌کنیم.»

فدایی در عین حال افزوده «اگر روزی احساس شود که مبنای اداره کشور می‌خواهد افکار افرادی باشد که آن افکار مغایر با افکار امام و رهبری است احساس وظیفه دیگری خواهیم داشت و نگاه‌مان تغییر می‌کند.»

دبیرکل جمعیت ایثارگران همچنین با دفاع از نفس مذاکره با آمریکا اظهار کرده «مذاکره و گفتگو ایرادی ندارد اما باید حدود رعایت شود و جای دوست و دشمن را عوض نمی‌کنیم.»

وی اضافه کرده است: «نباید بگوییم کسی که تا دیروز دشمن بوده امروز دوست شده و کسی که در تمام مشکلات و چالش‌های سیاسی با جمهوری اسلامی همراه بوده دشمن ما است.»

مقام‌های جمهوری اسلامی بدنبال توافقنامه ژنو اعلام کرده‌اند که اهل مذاکره با همه کشورها به جز اسرائیل هستند٬ اما دوستان آنها جزو خطوط قرمز بوده و جایی در این مذاکرات ندارند.

به نظر می‌رسد منظور آقای فدایی هم در این زمینه دولت بشار اسد در سوریه و حزب‌الله لبنان باشد.

وی همچنین از دولت خواسته «صاحب نظران و کار‌شناسان و خواص» را در جریان مفاد توافقنامه ژنو قرار دهد.

دیگر گزاره‌های این گفتگو:
● اگر ما در داخل کشور مدیری داشته باشیم که روحیه جهادی نداشته و مدیریت جهادی را بلد نباشد و از سلامت نفس و پاکی دست و پاکی چشم برخوردار نباشد٬ منجر به بی‌اعتمادی مردم می‌شود.

● ملت ایران شعار اصلی و مادر خود را که استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی است به درستی انتخاب کرده است. اما متاسفانه دعوا‌ها و کش و قوس‌های سیاسی آنقدر مشغولیت ایجاد کرده که ظرفیت‌ها را درگیر خودش کرده و توجه به مسائل اصلی و شعارهای اصلی کشور کمتر شده است.

● کمترین نمره را به استقلال اقتصادی می‌دهم و نمره قبولی هم نمی‌دهم. در حوزه اقتصادی بعضی جا‌ها احساس شرمندگی می‌کنم.

● ما یک موی آقای لاریجانی و آقای باهنر را به هزاران فتنه گر نمی‌دهیم. اما از این دوستان انتظارمان این بوده و هست که مرزبندیشان را شفاف کنند و نگذارند فتنه گران طمعی نسبت به آنان داشته باشند.

● فتنه گران زایده‌ای درجمهوری اسلامی هستند که یا باید ماهیت خود را تغییر دهند و همراه ملت باشند و توبه کنند یا اینکه همه نیروهای انقلاب دست به دست هم دهند تا این زایده برطرف شود.

● جمعیت ایثارگران احمدی‌نژاد را به عنوان نامزد ریاست جمهوری معرفی نکرد و به این دلیل هم در میان بسیاری از دوستان ملامت شدیم و خیلی‌ها ما را سرزنش کردند.

● ما اگر احمدی‌نژاد را مناسب ریاست جمهوری می‌دانستیم٬ وی را معرفی می‌کردیم.

● از کسانی که انتخابات گذشته را محکوم می‌کنند سوال می‌کنم چه کسی این فضا را ایجاد کرد که احمدی‌نژاد رای بیاورد؟ اتفاقا ما می‌گوییم آن‌ها مقصرند و زمینه رای آوری احمدی‌نژاد را بوجود آوردند.

● {خطاب به محمد خاتمی} غرب با همه پیشرفت‌هایی که داشته است در چالش‌های فلسفی که برایش پیش آمده به سمت باتلاق می‌رود. بهتر از اسلام و اندیشه‌های امام و رهبری پیدا نمی‌کنید.

● به خاتمی توصیه می‌کنم توبه کند و آنچه که بی‌وفایی، کم مهری نسبت به راه امام و رهبری، خون شهدا که در دوران ایشان انجام شده است را جبران کند.

رادیوفرانسه: درحالی که بر اساس توافق ژنو، ایران اجازه ندارد تعداد سانتریفیوژهای خود را در دو مرکز اتمی “نطنز” و “فوردو” افزایش دهد، رییس سازمان انرژی اتمی این کشور از راه‌اندازی سانتریفیوژهای جدیدی خبر داد که نسبت به نسل قبلی خود ١۵برابر قدرت بیشتری دارد.

علی اکبر صالحی- رییس سازمان اتمی ایران، امروز در مرکز آموزش‌های هوایی نیروی هوایی ارتش این کشور گفت: «محققان ما سانتریفیوژهای را رونمایی کردند که هر کدام از آنها ١۵ برابر نسل قبلی قدرت دارد.»

وی اضافه کرد: «غربی ها از این اقدام غافلگیر شدند و ما با اشاره به حق تحقیق و توسعه در توافقنامه، با منطق این فعالیت را جا انداختیم.»

به گفته رییس سازمان اتمی ایران، در توافق‌نامه ژنو «به روشنی» موضوع «تحقیق و توسعه» در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای ایران گنجانده شده است و این کشور در این زمینه «هیچ قیدی و شرطی» ندارد.

خبرگزاری فرانسه، امروز از تهران گزارش داد که ایران اکنون بیش از ١٩ هزار سانتریفیوژ دارد که نزدیک به ١٠هزار آنها نسل اول و فعال است و هزار سانتریفیوژ نسل دوم آن که ٣ تا ۵ برابر قدرتمندتر از نسل اول است، هنوز فعال نشده است.

علی اکبر صالحی درباره کیفیت سانتریفیوژهای جدید ایران گفت: «یکی از کاربردهای این سانتریفیوژها که سرعت خطی آن 700 متر بر ثانیه و یا 60 هزار دور در دقیقه است، جداسازی پلاسمای خون است.»

به گفته رییس سازمان اتمی ایران، قرار است که این سانتریفیوژها تا دو سه ماه آینده در «مرکز پژوهش‌های رازی» در شهر کرج نصب و راه اندازی شود.

بی‌بی‌سی: گروهی از دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف، با ارسال نامه ای به حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، به سخنان هفته گذشته او که منتقدان مذاکرات اتمی را “کم سواد” خوانده بود، اعتراض کرده اند.

نویسندگان این نامه خطاب به آقای روحانی گفته اند برداشت آنها از موافقتنامه ژنو این است که نه تنها سازمان تحریم ها علیه ایران فرو نپاشیده، بلکه حقوق مردم ایران هم در این توافق زیرپا گذاشته شده است.
‘امتیازات داده شده با امتیازات گرفته شده تناسب دارد؟’

خبرگزاری فارس که این نامه را منتشر کرده، می‌گوید شمار دانشجویان امضاکننده به ۲۷۰ نفر رسیده اند.

نویسندگان نامه به رئیس جمهور ایران نوشته اند “سئوال اساسی این است که آیا در مذاکرات بعدی راهی جز عبور از خطوط قرمز کشور برای تیم مذاکره کننده باقی مانده است؟ آیا امتیازات داده شده با امتیازات گرفته شده تناسب و توازن دارد؟”

کمتر از یک هفته پیش، آقای روحانی طی سخنرانی در جمع رئیسان دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ایران، ضمن ابراز نظرات خود پیرامون موقعیت و نقش دانشگاهیان در بررسی مسائل کشور، از آنان به خاطر خودداری از اظهارنظر صریح در مورد توافق نامه اتمی ژنو گله کرده بود.

حسن روحانی در جمع رئیسان دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی سخنرانی کرده بود

او با اشاره تلویحی به منتقدان این توافق نامه، گفته بود “آیا فقط عده‌ای معدود کم‌سواد که از بخش‌های خاصی تغذیه می‌شوند باید حرف بزنند اما بزرگان، دانشگاهیان و اساتید ما سکوت کنند؟”

ساعاتی پس از سخنرانی آقای روحانی، چند نماینده مجلس ایران به این اظهارات واکنش نشان دادند.

حمید رسایی، در تذکری به رئیس جمهور از آنچه که او “ادبیات نامناسب روحانی خطاب به منتقدان توافق ژنو” خوانده انتقاد کرده است. به گزارش خبرگزاری مهر، آقای رسایی گفته است: “برخی از علما، نخبگان دانشگاهی و نمایندگان مجلس از این توافق نامه انتقاد می‌کنند.”

آقای رسایی یک روز پس از آغاز اجرای توافق ژنو، این روز را در صحن مجلس “تسلیت” گفته بود.

اجرای توافق اتمی ژنو میان ایران و گروه ۱+۵ از بیستم ژانویه (سی ام دی) به مدت شش ماه آغاز شده است.

از جمله مفاد این توافق این است که برخی از تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا در ازای تعلیق غنی سازی ۲۰ درصدی از سوی ایران، متوقف شود.

قرار است دو طرف به زودی مذاکرات جامعی را با هدف حل و فصل نهایی پرونده اتمی ایران آغاز کنند.

دویچه‌وله: وزارت خزانه‌داری آمریکا برخی از اشخاص و شرکت‌های ناقض تحریم‌های ایران را در فهرست سیاه خود قرار داد. در این لیست از جمله نام شرکت‌ها و سرمایه‌دارانی از آلمان، اسپانیا، ترکیه، افغانستان و امارات متحده عربی به چشم می‌خورد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنجشنبه (۶ فوریه/ ۱۷ بهمن) شماری از اشخاص و شرکت‌های اروپایی و غیر اروپایی را متهم به شکستن تحریم‌های ایران کرد و از اقدامات تنبیهی علیه آنها سخن گفت. آنها بیش از همه، متهم به نادیده گرفتن تحریم‌های نفتی، نظامی و تحریم‌های مرتبط با فناوری هسته‌‌ای شده‌اند. در میان افراد و شرکت‌هایی که در فهرست سیاه آمریکا قرار گرفته‌اند نام افراد و شرکت‌هایی از لیختن‌اشتاین و گرجستان نیز به چشم می‌خورد.

توافقنامه موقت ژنو، تعلیق پاره‌ای تحریم‌ها را لحاظ کرده اما دولت آمریکا روز پنجشنبه بر لزوم احترام به مقررات جاری تحریم‌ها تاکید ورزید. یک روز پیش از این، مقامات آمریکایی، شرکت‌های اروپایی را از داد و ستد زودهنگام با ایران برحذر داشته بودند.

وزارت خزانه‌داری آمریکا به طور مشخص از یک شرکت اسپانیایی نام برده که به ایران در تکنولوژی اتمی یاری رسانده است.

سه بازرگان ایرانی نیز در صدر تحریم‌‌شدگان جدید هستند. آنها به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا برای دور زدن تحریم‌ها اقدام به تاسیس چندین شرکت در گرجستان، امارات متحده عربی، ترکیه و سوئیس کرده‌اند. خزانه‌داری آمریکا می‌گوید، شماری از این تحریم‌شدگان با شرکت هواپیمایی ماهان ایران ارتباط داشته‌اند.

این دومین مرتبه از زمان امضای توافق ژنو است که ایالات متحده به اروپایی‌ها و شرکای منطقه‌ای ایران چنین هشداری را می‌دهد. واشنگتن می‌گوید، سختگیری در مورد ایران باید تا زمان توافقی جامع‌تر برای جلوگیری از گسترش برنامه اتمی ایران ادامه یابد.
مذاکرات منجر به توافق اتمی ایران در ژنو

مذاکرات منجر به توافق اتمی ایران در ژنو

یک مقام ارشد دولتی آمریکا روز پنجشنبه گفت: «ما قویا بر این باوریم که فشار تحریم‌ها موثر خواهد بود.» وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا هم پیش‌تر هشدار داده بود که بخش بزرگی از تحریم‌ها علیه ایران همچنان به قوت خود باقی هستند. او با نظر به سفر یک هیئت تجاری 116 نفره فرانسوی به ایران گفته بود: «درهای تجارت ایران باز نیست چون کاهش تحریم‌های ما کاملا موقت، کاملا محدود و کاملا هدفمند است.»

لغو موقت تحریم صدا و سیمای جمهوری اسلامی

به موازات این هشدارها و حذرباش‌ها، اعلام شده که آمریکا تحریم‌های مربوط به ارائه خدمات ماهواره‌ای به صدا و سیمای جمهوری اسلامی را موقتا لغو کرده است. خبرگزاری‌های فارس و پایگاه خبری “تسنیم” که هر دو به سپاه پاسداران و نیروهای امنیتی نزدیک هستند، عنوان کرده‌اند که آمریکا به ازای تعهد ایران در پارازیت نیانداختن روی امواج ماهواره‌ای، تحریم صدا و سیما را به طور موقت برداشته است.

پیش از این شماری از شرکت‌های بین‌المللی ماهواره‌ای ارائه خدمات خود به شبکه‌های رادیو و تلویزیون دولتی ایران را متوقف کرده بودند.

ایالات متحده یک شهروند ترکیه را نیز به همکاری با ایران در دستیابی به تکنولوژی و طراحی قایق‌های تندرو متهم کرده است. یک شرکت آلمانی هم متهم به تسهیل معاملات نفتی ایران شده است. در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا آمده است که متخلفان دیگر از فعالیت‌های ایران در افغانستان و سوریه پشتیبانی کرده‌اند.

این بیانیه در حالی صادر شده که برخی نمایندگان آمریکایی در صدد تشدید تحریم‌های ایران هستند. باراک اوباما، رئيس جمهور آمریکا در سخنرانی سالیانه خود در کنگره ایالات متحده تصریح کرد که تحریم‌های تازه علیه ایران را وتو می کند تا شانس مذاکره و گزینه دیپلماتیک در پرونده هسته‌‌ای را بیازماید.

وزارت خزانه‌داری امریکا در ماه دسامبر چند شرکت دیگر را به ظن دور زدن تحریم‌های ایران به فهرست سیاه خود اضافه کرد. این اقدام پس از امضای توافقنامه ژنو و در حین گفتگوهای فنی طرفین پرونده اتمی صورت گرفت. هیئت مذاکره‌کننده ایرانی در واکنش به این تصمیم، گفتگوها را نیمه‌کاره گذاشته و به تهران بازگشت. اما وزارت خزانه‌داری آمریکا تاکید کرد که این تحریم‌ها جدید نیستند و در ادامه و اجرای تحریم‌های پیشین به جریان افتاده‌اند.

پیام نو: آقای روحانی باید با نامه‏‌ای رسمی و علنی از صداوسیما بخواهد که تریبون مناسبی در اختیار موافقان توافق ژنو قرار دهد. صداوسیما موظف است که چنین بکند و بهتر است آقای روحانی برخورد جدی‏‌تری با صداوسیما داشته باشد.

پیام نو، گروه سیاسی– بی سواد خواندن مخالفان توافق ژنو توسط رئیس جمهوری موجی از حملات جدید را علیه دولت دامن زده است، حملاتی که بعد از سخنان روز سه شنبه حسن روحانی قابل پیش بینی بودند. اما نکته اساسی‌‏تر نقدی بود که رئیس جمهوری متوجه هواداران خود کرد، اینکه چرا آنها برای تقابل با مخالفان دولت وارد صحنه نمی‌‏شوند. این بهانه‏‌ای بود برای گفت و گوی «پیام نو» با عباسعلی منصوری آرانی، عضو کمیسیون امنیت ملی، کسی که می‏ گوید روحانی باید جدی تر از این به دنبال گرفتن تریبون برای موافقان توافق ژنو باشد.
* رئیس جمهوری در یک اظهار نظر پر حاشیه مخالفان توافق ژنو را بیسواد خواند. نظر شما در خصوص این موضع‏‌گیری آقای روحانی چیست و چقدر موافق این دست موضع‏‌گیری‏‌ها هستید؟

– من فکر می‏ کنم که آقای روحانی اگر جور دیگری گله خود را مطرح می‏ کرد بهتر بود، چون بهر حال عده‏ ای از این منتقدان از سطح علمی خوبی برخوردار هستند اما چون دید حزبی و سیاسی به این مساله فنی دارند نهایتا خروجی خاصی را در مخالفت خود تولید می‏ کنند. به نظر می‏ رسد که آقای رئیس جمهور می‏ خواستند طعنه‏ ای بزنند و یا اینکه دچار اشتباه کلامی شدند. شاید بهتر بود آقای رئیس جمهور از واژه نقد غیر علمی استفاده می‏ کرد تا بی سواد. البته از یک منظر دیگر هم این صحبت آقای روحانی قابل بحث است و می‏ شود به او حق داد. همین منتقدان در چند روز گذشته به این دولت صفت وطن فروشی و خائن داده بودند و توافق ژنو را ترکمچای هسته‏ ای خوانده بودند که البته بسیار ادبیات نامناسب‏‌تری نسبت به ادبیات آقای روحانی است. قطعا صفت بی سواد در مقایسه با تهمت خیانت یا وطن فروشی بسیار نرم‏‌تر است اما به نظر من آقای روحانی می‏ بایست این کار را به دیگران واگذار کند. به هر حال این اظهار نظر جواب کسانی است که دولت را وطن فروش و خائن می‏ دانند.
* شما نقطه ضعف موافقان توافق ژنو را در دفاع از این اقدام در چه می‏ دانید؟

– در خصوص توافقنامه ژنو قطعا دیدگاه‏ های مثبت و منفی در جامعه وجود دارد. ارزیابی خود من این است که حدود ۸۰ درصد از مردم و نخبگان موافق این توافق نامه بودند که به شکل‏ های مختلف بازخورد این مساله را دیده‏ ایم، اما آنچه که ما شاهد هستیم این است که مخالفان به خوبی توانسته‏ اند از تریبون‏ ها استفاده کنند و مخالفت خود را نشان دهند. آن طیف گسترده موافقان این توافق به نظر می‏ رسد که فکر کرده‏ اند این فرآیند در حال انجام شدن است و یا به هر دلیل دیگری دست به قلم نشدند و به مباحث این موضوع ورود قدرتمندی نداشتند.
* پس شما موافق انتقاد آقای روحانی از طیف‏ های دانشگاهی هستید؟

– انتقاد آقای روحانی از این دسته افراد کاملا به جا است که چرا این موافقان با قدرت موضوع توافق هسته‏ ای را تبیین نکردند و سودهای آن را نشان ندادند. واقعیت این است که تمام کشورهایی که پشت میز مذاکره می‏ نشینند به دنبال سود هستند و اینطور نیست که همه تلاش کنند برای اینکه منافع یک کشور تامین شود. ما نباید انتظار داشته باشیم ۱+۵ تلاش کند تا صرفا منافع ایران تامین شود. ما باید ببینیم که در این بده بستان‏ ها چه گرفته‏ ایم و چه داده‏ ایم. تحلیل خود من این است که اصلا چیزهایی که ما گرفته‏ ایم در این توافق اصلا قابل مقایسه با چیزهایی که داده‏ ایم، نیستند، اما این مساله واقعا تبیین نشده و تبیین موضوع بسیار مهم است، چرا که مجموعه این مواضع موجب شکل‏ گیری و جهت دهی به ذهنیت عمومی جامعه در این مورد خاص می‏ شود. مخالفان توافق ژنو خیلی راحت مسایل فنی و بسیار پیچیده این موضوع را به شکل موضوعاتی عام و همه فهم در می‏ آورند و آن را تصویر می‏ کنند. این اتفاق باید در طیف موافقان توافق هسته‏ ای هم بیفتد. البته قطعا قسمت زیادی از مواضع مخالفان را حداقل خود من یکسری مواضع پوپولیستی و غیر فنی می‏ دانم اما موافقان توافق هم باید بتوانند ضمن دوری از ادبیات پوپولیستی موارد این موضوع را به صورتی عام تبیین کنند.
* به نظر شما زمینه تقابل بر سر توافق ژنو کجا است و اینکه تاکتیک موافقان این توافق برای مواجهه با انتقاداتی که مطرح می‏ شود باید چگونه باشد؟

– به نظرم ما خیلی نمی‏ توانیم نقد کنیم که چرا مخالفان توافق ژنو این حرف‏ ها را می‏ زنند. به هر حال عده‏ ای از این مخالفان واقعا پایبند منافع ملی هستند. اما قسمت عمده‏ ای از این مخالفان با دید سیاسی و صرف ایجاد تقابل با دولت و جریان حریف چنین مواضعی می‏ گیرند. اینها دارند کار خودشان را می‏ کنند و قطعا نمی‏ روند کنار بنشینند و دست خود را به نشانه تسلیم بالا ببرند. آنها قصد دارند در صحنه سیاسی بمانند، هر چند که انتخابات را باخته‏ اند و حتی ممکن است انتخابات بعدی را هم ببازند. اما این به معنای تسلیم نیست. آنها با هر زبانی و با هر امکانی کار خود را انجام می‏ دهند، ولی مساله اصلی طرف موافق قضیه است که باید بتواند پروژه خود را جلو ببرد و پروژه آنها را تضعیف کند. در طرف موافقان به طور مشخص کسی نیست که بتواند محور شود و موافقین را جمع کند و دیدگاه‏ ها را طرح کنند. در حقیقت طیف موافقان توافقنامه ژنو نیروی نظم دهنده ندارند. مساله اساسی دیگر هم زمینه این تقابل‏ ها است که این زمینه افکار عمومی هستند. باید متوجه باشیم که قرار نیست در این فرآیند تقابلی صرفا بر اساس استدلال ما طرف مقابل عقب برود. بستر عقب نشینی مخالفان تنها و تنها اقناع افکار عمومی و همراه شدن آنها با دولت در این مسیر است.
* اما مساله مهم این است که فضا و تریبون چندانی برای موافقان این توافقنامه وجود ندارد. مثلا صدا و سیما به جز مقامات رسمی وزارت امور خارجه از هیچ کارشناسی که موافق توافقنامه ژنو باشد دعوت نمی‏ کند و تریبون نمی‏ دهد. در حالی که وضعیت برای مخالفان فرق دارد. شما فکر می‏ کنید راه تغییر این وضعیت چیست؟

– درست است. به نظر من جایی که آقای روحانی باید سخت‏ تر برخورد کند همینجا است. آقای روحانی باید با نامه‏ ای رسمی و علنی از صدا و سیما بخواهد که تریبون مناسبی در اختیار موافقان توافق ژنو قرار دهد. صدا و سیما موظف است که چنین بکند و بهتر است آقای روحانی به جای بیسواد خواندن مخالفان توافق ژنو، برخورد جدی‏ تری با صدا و سیما داشته باشد. در همین صدا و سیما در مورد یک مسابقه فوتبال ساعت‏ ها به موافقان و مخالفان فرصت می‏ دهند و بحث می‏ کنند، آیا توافق ژنو ارزشی کمتر از یک مسابقه فوتبال دارد؟ قطعا اینطور نیست و من قبول دارم که فضای رسانه‏ ای برای موافقان این توافق تنگ است. این دیگر کار خود دولت است که این فضا را باز کند. دولت باید زمینه‏ ای را ایجاد کند که در تریبون‏ های فراگیر مناظره و بحث‏ های بسیار صریحی در این خصوص شکل بگیرد. تنها در این صورت است که وضعیت بهتر می‏ تواند روشن شود. اگرچه به علت اینکه امکان بهره‏ برداری‏ هایی وجود دارد باز هم دست موافقان توافق ژنو برای طرح برخی از مسایل بسته خواهد بود. برخی مسایل به دلیل ملاحظاتی که مستقیما با خود توافق ژنو و روند مذاکرات ارتباط دارند امکان طرح پیدا نمی‏ کنند و برخی مطالب دیگر را هم نمی‏ توانیم مطرح کنیم، چون بلافاصله به ما انگ می‏زنند که شما کشور را تضعیف کردید. مثلا مباحث مربوط به تحریم‏ ها و آثار آن از این دست هستند. اما به هر حال من فکر می کنم باز هم منطق موافقان توافق ژنو آنقدر قوی است که بتوانند در این بحث‏ ها دست بالا را پیدا کنند.

دویچه‌وله: محمد جواد ظریف در واکنش به سخنان اخیر معاون وزیر خارجه آمریکا گفت که این کشور آرزوهایی دارد که دست‌یافتنی نیست. ظاهرا منظور او اظهارات وندی شرمن درباره تاثیر تحریم‌ها در شکل گرفتن مذاکرات هسته‌ای است.

معاون وزیر خارجه ایالات متحده که برای تشریح توافق هسته‌ای ژنو به کمیته روابط خارجی سنا رفته بود، تاکید کرد که همانگونه که باراک اوباما نیز پیش‌تر گفته، آمریکا موفق شده برنامه هسته‌ای ایران را متوقف کند و بخش‌هایی از آن را به عقب براند.

محمد جواد ظریف در نشست خبری مشترک با ایاد مدنی، رئیس سازمان همکاری‌های اسلامی در واکنش به سخنان وندی شرمن گفت: «باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا قبلا در نشستی گفته بود که آمریکا آرزوهایی دارد ولی شدنی نیست و چون شدنی نیست به دنبال مذاکره برای رسیدن به راه‌حلی براساس واقعیت است.»

به گزارش خبرگزاری فارس وزیر خارجه ایران روز چهارشنبه (۱۶ بهمن/ ۵ ژانویه) به وندی شرمن توصیه کرد واقعیت‌ها را در نظر داشته باشد و “از بیان حرف‌های ناشدنی حتی برای مصارف داخلی امتناع کند.”

هشدار نسبت به سد شدن راه مذاکرات

معاون وزیر خارجه و سرپرست مذاکره‌کنندگان هسته‌ای آمریکا تاکید کرده که ایران برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی اتمی نیازی به غنی‌سازی اورانیوم در تاسیسات زیرزمینی فردو و راکتور آب سنگین اراک ندارد.

وندی‌ شرمن، معاون وزیر امور خارجه آمریکا

وندی‌ شرمن، معاون وزیر امور خارجه آمریکا

وزیر خارجه ایران می‌گوید سخنان شرمن حتا اگر برای راضی کردن مخالفان داخلی با مذاکرات هسته‌ای و توافق‌های ژنو بیان شده باشد، در آینده مذاکرات اثری منفی دارد و راه رسیدن به توافق‌های نهایی را سد می‌کند.

ظریف می‌افزاید: «مردم ما و همچنین طرف‌های مذاکره با ما می‌دانند هیئت ایرانی ذره‌ای از حقوق ملت ایران کوتاه نمی‌آید و آن را واگذار نخواهد کرد، بنابراین همان طور که در گذشته گفته شد، چنانچه امیال و آرزوهای خود را کنار بگذارند در مذاکرات به نتیجه خواهند رسید.»

وندی شرمن خطاب به اعضای کمیته روابط خارجی سنا اطمینان داد که توافق‌های ژنو موقتی است و برای رسیدن به توافق نهایی باید تکلیف تمام موارد اختلاف با ایران روشن شود.

شرط رسیدن به توافق نهایی

سرپرست مذاکره‌کنندگان آمریکا در گروه کشورهای ۱+۵ در نشست سه‌شنبه سنا همچنین به شرکت‌های خارجی هشدار داد پیش از لغو کامل تحریم‌ها برای سرمایه‌گذاری در ایران اقدام نکنند.

اشاره شرمن به سفر یک هیئت تجاری فرانسه به تهران است که مشغول مذاکره با ایران برای بررسی زمینه‌ی همکاری‌های مشترک اقتصادی و تجاری و سرمایه‌گذاری احتمالی در این کشور هستند.

توافق هسته‌ای ژنو که سوم آذر به امضا رسید و از سی‌ام دی‌ماه به اجرا گذاشته شد، با مخالفت‌های فراوانی در ایران و آمریکا روبرو شده است.

رابرت منندر، رئیس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا در جلسه مشترک با شرمن گفت: «ما در توافق موقت ژنو تحریم‌های موثر بین‌المللی را در معرض خطر قرار داده‌ایم، بی‌آنکه پارامترهائی را که در توافق نهایی انتظارشان را داریم به درستی تعریف کرده باشیم.»

معاون وزیر خارجه آمریکا این نگرانی را ناموجه می‌داند و تاکید می‌کند توافق نهایی و رفع تحریم‌ها تنها زمانی ممکن است که از توقف برنامه‌های مناقشه‌برانگیز ایران اطمینان حاصل شود.

رئیس جمهور آمریکا هفته گذشته تاکید کرد سیاست گفت‌وگو در کنار فشار تحریم‌ها “موجب شد ایران برنامه اتمی خود را متوقف کند و بخشی از آن را به عقب بازگرداند.” امام جمعه موقت تهران، احمد خاتمی این سخنان را “اراجیف اوباما” خواند.

دویچه‌وله: وزرای خارجه ایران و آمریکا در حاشیه کنفرانس مونیخ با هم گفت‌وگو کردند. کری از ادامه تحریم‌های موجود علیه ایران سخن گفته است. ظریف نیز روز شنبه گفته است که ایران آماده کنار نهادن تحقیقات خود بر روی سانتریفوژها نیست.

وزرای امور خارجه ایران و آمریکا روز یکشنبه (۲ فوریه / ۱۳ بهمن) در حاشیه نشست امنیتی مونیخ با هم گفت‌وگو کردند. یک مقام رسمی وزارت امور خارجه آمریکا گفت: «وزیر امور خارجه، جان کری، بار دیگر تکرار کرد که مهم است مذاکرات دو طرف در اعتماد کامل به یکدیگر جریان یابد، ایران بر سر قول خود بایستد و به تعهد خود عمل کند. او همچنین تصریح کرد که آمریکا به اجرای تحریم‌های موجود ادامه خواهد داد.»

محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، نیز روز شنبه در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ در مصاحبه با خبرگزاری رویترز درباره دور جدید مذاکرات اتمی اظهار نظر کرد و گفت: «این تازه آغاز مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی است و فکر می‌کنم این مسئله مدتی زمان لازم دارد.»

ظریف همچنین گفت که ایران آماده کنار گذاشتن تحقیقات خود بر روی سانتریفوژها نیست.

توافق ژنو ایران را از نصب سانتریفوژهای جدید منع می‌کند، اما اجازه تحقیق درباره سانتریفوژها را می‌دهد. وی افزود فکر نمی‌کند که فن‌آوری و علم ربطی به بمب اتمی داشته باشند.

ایران در ۲۴ نوامبر سال ۲۰۱۳ (۳ آذر ۱۳۹۲) با کشورهای ۱+۵ در ژنو توافق کرد که فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم خود را محدود کند و امکان بازرسی گسترده‌تر از تاسیسات اتمی خود را فراهم آورد و در مقابل در دوره‌ای شش ماهه از مزایای کاهش تحریم‌ها برخوردار شود.

قرار است دور مذاکرات جدید اتمی میان ایران و کشورهای ۱+۵ (آمریکا، چین، روسیه، بریتانیا، فرانسه و آلمان) در روز ۱۸ فوریه (۲۹ بهمن) در وین آغاز شود.

رادیوفردا: علیرضا جهانگیریان، رئیس سازمان هواپیمایی ایران، در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایسنا، گفته است پس از توافق اتمی در ژنو و آغاز نخستین گام برای برداشتن بخشی از تحریم‌ها «قطعات هواپیما تا دو هفته دیگر وارد کشور می‌شود».

آقای جهانگیریان، روز ۱۲ بهمن ماه، در عین حال خبر از «ارائه تسهیلات ۴۰۰ میلیون دلاری» صندوق توسعه ملی، برای «خرید هواپیما» داده است.

این مقام دولتی می‌گوید «در بخش تسهیلات صندوق توسعه ملی و دریافت تسهیلات برای نوسازی ناوگان، معرفی‌نامه به صندوق توسعه ملی ارائه دادیم».

ناوگان هوایی ایران، به‌دلیل تحریم‌های بین‌المللی علیه تهران، طی سال‌ها فرسوده و در برخی موارد به‌دلیل کمبود قطعات و نبود امکان خرید هواپیماهای نو، مسافران را با خطراتی روبه‌رو کرده است. در ایران چندین سانحه هوایی مرگبار نیز طی سال‌های اخیر رخ داده است.

در هفته‌های گذشته و با توافق‌های صورت گرفته آذر ماه در ژنو، صحبت‌هایی نیز در مورد امکان «تعمیر»، «تعویض قطعات» و حتی «خرید هواپیماهای نو» مطرح شده است.

با این همه تنها یک روز پیش از تازه‌ترین گفته‌های رئیس سازمان هواپیمایی، حمید غوابش، دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی، در گفت‌وگویی دیگر با ایسنا گفته بود «پس از توافقات ژنو خرید قطعات هواپیما آزاد شد، اما هنوز در زمینه خرید هواپیما محدودیت داریم».

پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از «یک مقام ایرانی» گفته بود با توافق ژنو، تهران اجازه خواهد یافت تا «برخی قطعات هواپیماهای» خود را بخرد و نیز تعمیراتی انجام دهد. هرچند به دلیل کهنگی هواپیماها خریدن قطعات آن‌ها نیز کار آسانی نیست، چرا که برخی از هواپیماهایی که در ایران از آنها استفاده می‌شود، مدتی‌ست از رده تولید و گاه ساخت قطعات خارج شده‌اند.

معاون وزیر راه ایران در آذر ماه گذشته به خبرگزاری ایرنا گفته بود، ۱۰۰ فروند هواپیمای ایران در حال حاضر زمین‌گیر شده است.

شرکت هواپیمایی ایران ایر پیشتر خبر داده بود که تحریم‌ها شرکت‌های خارجی را حتی از «تعمیر هواپیماهای ایرانی منع کرده است».

دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی ایران گفته است با آغاز توافق ژنو «هر شرکت هواپیمایی متناسب با ناوگانی که دارد با شرکت‌های هواپیمایی که وظایف تعمیر و نگهداری آن‌ها را دارند مکاتباتی انجام داده یا در حال انجام دارد و در این زمینه نیازهای خود را اعلام می‌کند».