اخبار

ایسنا: با دستور استاندار خوزستان کار رهاسازی آب تالاب هورالعظیم به بخش خشک شده این تالاب به وسعت 5 هزار هکتار با هدف جلوگیری از تخریب دایک مرزی و نیز مقابله با ریزگردها آغاز شد.

به گزارش ایسنا، برداشتن کالورت‌ها (دریچه‌ها) و هدایت آب تالاب هورالعظیم به بخش خشک شده آن به وسعت پنج هزار هکتار که هم‌اکنون یکی از کانون‌های انتشار ریزگردها درمنطقه است، همواره با مقاومت شرکت توسعه مهندسی نفت “متن ” که این اراضی دراختیار آن‌ها است، مواجه بوده است.

با شروع بارندگی‌های اخیر و افزایش دبی آب رودخانه کرخه، سطح آب تالاب هورالعظیم بالا آمد که دایک مرزی با عراق را تهدید به شکستن کرد. حادثه‌ای که آذرماه امسال اتفاق افتاد و منطقه را متحمل خسارتی کرد.

در همین راستا سرپرست اداره کل مدیریت بحران استانداری خوزستان، معاون دادستان، مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان، معاون سازمان آب و برق خوزستان، مدیران شرکت توسعه مهندسی نفت “متن” و معاون دادستانی شهرستان هویزه و جمعی دیگر از مسئولان عصر روز سه‌شنبه از تالاب هورالعظیم بازدید و نسبت به رهاسازی آب این تالاب با هدف جلوگیری از شکستن دایک مرزی و نیز سیراب کردن اراضی خشک شده تالاب هورالعظیم تأکید کردند.

از عصر روز گذشته دریچه‌های آب تالاب هورالعظیم گشایش یافت و آب به اراضی خشک تحت اختیار شرکت مهندسی توسعه نفت “متن” رهاسازی شد.

کیامرث حاجی زاده، سرپرست اداره‌کل مدیریت بحران استانداری خوزستان، در این باره به خبرنگار ایسنا اظهار کرد: با سیراب شدن بخش خشک شده تالاب هورالعظیم، نگرانی‌ها بابت بلندشدن ریزگردها از این منطقه رفع می‌شود.

وی با اشاره به همکاری شرکت نفت نسبت به رهاسازی آب در این منطقه و همچنین سازمان آب و برق بابت هدایت زه‌آب‌ها به حوضچه‌های پایین دستی شماره 5 تالاب هورالعظیم ادامه داد: با بارندگی اخیر و افزایش دبی آب رودخانه کرخه، به تبع آب تالاب هورالعظیم بالا آمد و احتمال تخریب دایک مرزی ما با عراق وجود داشت. بنابر این با رهاسازی آب تالاب دو هدف عمده جلوگیری از تخریب دایک مرزی، همچنین بهبود شرایط زیست محیطی و پیشگیری از انتشار ریزگردها در اراضی خشک تالاب هورالعظیم، دنبال شد.

حاجی زاده گفت: مقررشد که آب حوضچه شماره 5 تالاب با احداث چند کالورت توسط شرکت متن به اراضی خشک پایین دستی تالاب سرریز شود. این عملیات انتقال عصر دیروز با ایتفاده از ماشین آلات حفاری توسط شرکت متن شروع شد.

وی افزود: تمام این اقدامات با هماهنگی و حمایت استاندار صورت گرفت تا حداکثر استفاده از آب ورودی به تالاب برای توزیع درمناطق خشک آن انجام شود. این کار برای حفظ شرایط امنیتی، اقتصادی و اجتماعی منطقه تالاب بسیار ضرورت داشته است.

حاجی زاده اظهار کرد: دراین بازدید هماهنگی‌های لازم برای تقویت دایک‌های حفاظتی پاسگاه‌ها و نقاط نظامی با همکاری شرکت مهندسی توسعه نفت “متن” صورت گرفت.

دویچه‌وله: دبیر هیئت دولت گفته است که وضعیت بحرانی خوزستان از غفلت مسئولان پرده برداشت. نمایندگان پیشین اهواز در مجلس خواستار برکناری وزیر نیرو شده‌اند.

بر اثر گرد و غبار شدید و رطوبتی که میزان آن نزدیک به ۱۰۰ درصد گزارش شده روز شنبه، ۲۳ بهمن ماه شماری از نیروگاه‌های استان خوزستان از مدار خارج شدند و آب و برق در اغلب شهرهای بزرگ این استان قطع شد.

جلیل مختار، نماینده آبادان و سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس می‌گوید که اوضاع بحرانی استان خوزستان از سویی ناشی از معضل ریزگردهاست، و از سوی دیگر به عدم بازسازی کارشناسانه‌ی بخش‌های تاسیساتی و زیرساختی شهرهای جنگ‌زده‌ی این استان مربوط می‌شود.

به گزارش خبرگزاری مهر، نماینده آبادان روز دوشنبه، ۲۵ بهمن ماه گفت: «دولت بایستی به دلیل بی‌حرمتی به مردم استان خوزستان از محضر آنان عذرخواهی کند و جهت بررسی و حل مشکلات و بحران اخیر با تشکیل جلسه هیئت دولت در استان خوزستان مشکلات و بحران را خاتمه دهد.»

عبدالله سامری، نماینده خرمشهر نیز با اشاره به سفر وزیر نیرو، حمید چیت‌چیان به خوزستان به خبرگزاری ایسنا گفته است: «اینکه وزیر به خوزستان بیاید و حضور بزند و برود، دردی از مردم خوزستان را دوا نمی‌کند. این آمدن به خوزستان باید نتیجه داشته باشد و مردم خوزستان نتیجه آن را ببینند.»
بیشتر بخوانید: با قطع آب و برق خوزستان به حالت نیمه تعطیل درآمد

عباس پاپی‌زاده، نماینده دزفول در مجلس، می‌گوید وضعیت آلودگی آب و هوا در استان خوزستان منجر به افزایش بیماری‌های پوستی و تنفسی شده به طوری که گاهی روزانه ۲۰ هزار نفر راهی بیمارستان‌هایی می‌شوند که توان و ظرفیت پذیرش آنها را ندارند.

تبدیل بحران به تهدید ملی

او با بیان این که دولت از دو سال پیش بودجه مقابله با ریزگردها را حذف کرده به باشگاه خبرنگاران جوان گفت: «استان خوزستان سال‌هاست که درگیر پدیده ریزگردها بوده اما این معضل در حال تبدیل شدن به تهدید ملی است.»

یک کارشناس وزارت نیرو که نخواسته نامش فاش شود در گفت‌وگو با کانال تلگرامی “راهبرد” ابراز تاسف کرده که سوءمدیریت منابع آبی که ناشی از “بی‌تدبیری محض” در آمایش صنعتی و کشاورزی استان‌های همجوار است، منجر به آن شده که جلگه خوزستان، دومین استان حاصل‌خیز کشور، به تدریج به بیابان تبدیل شود.

تالاب‌های در حال مرگ

محمد کیانوش‌راد، عضو ارشد حزب اتحاد ملت و نماینده اهواز در مجلس ششم، در یک یادداشت تلگرامی حل معضل ریزگردها در خوزستان را نیازمند عزم ملی عنوان کرده و از رئیس جمهور حسن روحانی می‌خواهد همانگونه كه در هفته‌های آغاز دولت یازدهم با تشكیل كمیته‌ای ویژه، نجات دریاچه ارومیه را در دستور كار قرار داد، به وضعیت خوزستان نیز به طور ویژه رسیدگی کند.
Staubpartikel in Stadt Ahwaz (IRNA)

او با تاکید بر ضرورت احیای “تالاب‌های در حال مرگ” خوزستان، وضع این استان را اسفبار توصیف کرده و از نمایندگان مجلس می‌خواهد در صورتی که روحانی وزیر نیرو را برکنار نکند او را استیضاح کنند.

نماینده آبادان در مجلس نیز بدون نام بردن از چیت‌چیان خواستار برخورد با مسئولان “بی‌کفایت” شده است: «چرا رئیس جمهور مشکلات و مسائل خوزستان را در پدیده ریزگردها، معضل بی‌آبی، قطعی برق، مشکل فاضلاب و بیکاری و غیره را جدی نمی‌گیرد و به بی‌کفایتی برخی از مسئولان خاتمه نمی‌دهد؟»

محسن حاجی میرزایی، دبیر هیئت دولت، می‌گوید در نشست شامگاه دیروز دولت (یک‌شنبه ۲۴ بهمن) وضعیت بحرانی استان خوزستان و قطع آب و برق اغلب شهرهای استان بررسی شده است.

به گزارش خبرگزاری فارس او گفته است: «امروز این حوادث پرده از غفلت‌ها بر می‌دارد و همه آن چیزهائی که بایستی از مسیر دوراندیشی سامان می‌یافت امروز از مسیر حادثه مورد توجه قرار می‌گیرد.»
بیشتر بخوانید: آلودگی هوای اهواز از توان سنجش دستگاه‌ها فراتر رفت

دبیر هیئت دولت با اشاره به سفر چند روز پیش معاون اول رئیس جمهور به خوزستان ابراز امیدواری کرد که مهار کانون‌های داخلی تولید گردوغبار شتاب بیشتری بگیرد.

اسحاق جهانگیری در سفر ۱۸ بهمن ماه خود به ماهشهر دستور داد شورایی سه نفره متشکل از وزیر جهاد کشاورزی، ‌استاندار خوزستان و معاون سازمان برنامه و بودجه کشور بر اقدامات اجرایی برای مهار کانون‌های گردوغبار با اولویت اجرای عملیات در ۳۰ هزار هکتار “کانون فوق بحرانی و فوق خطر استان خوزستان” نظارت کند.

عصرایران: منتقدان سدسازی‌های ترکیه تحت عنوان طرح گاپ، معتقدند دولت ایران باید از ترکیه که علاوه بر پشتیبانی از داعش، پروردن خیال خام احیای عثمانی و همچنین تلاش مذبوحانه برای ترویج نفرت‌پراکنی قومی در منطقه، با احداث سد و بستن آب دجله و فرات (موسوم به طرح گاپ) منجر به معضلات محیط زیستی، اجتماعی و سیاسی فراوان شده است شکایت کند.
بیش از هزار نفر از شهروندان ایرانی در نامه‌ای به سازمان ملل متحد و یونسکو از ترکیه به دلیل بستن آب دجله و فرات شکایت کرده و آن را عامل بحران‌های اجتماعی، سیاسی و محیط زیستی سال‌های اخیر در منطقه از جمله ریزگردها دانسته‌اند.

به گزارش مهر، در میان فهرست افراد حقیقی امضاکننده نام تعداد زیادی از مسئولان، کارشناسان، خبرنگاران و فعالان محیط زیست به چشم می‌خورد و ۱۵۵۰ شخص حقیقی و ‌۱۶۰ تشکل غیردولتی نیز تا لحظه تنظیم این گزارش نامه را امضا کرده‌اند.

منتقدان سدسازی‌های ترکیه تحت عنوان طرح گاپ، معتقدند دولت ایران باید از ترکیه که علاوه بر پشتیبانی از داعش، پروردن خیال خام احیای عثمانی و همچنین تلاش مذبوحانه برای ترویج نفرت‌پراکنی قومی در منطقه، با احداث سد و بستن آب دجله و فرات (موسوم به طرح گاپ) منجر به معضلات محیط زیستی، اجتماعی و سیاسی فراوان شده است شکایت کند.

سد آتاترک به اندازه کل سدهای ایران راه آب را بسته است

فاطمه ظفرنژاد، کارشناس و پژوهشگر آب و توسعه پایدار، در این باره توضیح می‌دهد: ترکیه در حوزه آناتولی جنوبی یعنی سرشاخه‌ رودهای عراق و سوریه حدود ۱۵ سد ساخته است که تنها یکی از آن‌ها سد آتاترک است که نزدیک به ۵۰ میلیارد متر مکعب گنجایش دارد. یعنی به تنهایی از ۶۵۰ سدی که ما ساخته‌ایم بیشتر گنجایش دارد.

وی با اعلام اینکه جمع همه ۶۵۰ سد ما حدود ۴۶ میلیارد متر مکعب است اما این سد راه را بر۵۰ میلیارد مترمکعب آب بسته است ادامه می‌دهد: این ۱۵ سد روی سرشاخه‌های دجله و فرات ساخته شده و همراه با سد آتاترک که روی سرشاخه اصلی ساخته شده تمام آب دجله و فرات را می‌گیرد. فرات از ترکیه وارد سوریه می‌شود و سوریه را طی می‌کند و وارد عراق می‌شود و به تالاب هورالعظیم می‌رسد. دجله مستقیما از ترکیه وارد عراق می‌شود و عراق را آبیاری می‌کند و سرانجام به تالاب هورالعظیم می‌رسد. البته از ایران هم کرخه وارد هورالعظیم می‌شد و این سه تا تالاب هورالعظیم را سیراب می‌کردند اما عمده آب ورودی به تالاب مربوط به دجله و فرات است و کرخه دبی خیلی کمتری دارد.

مترجم کتاب رودهای خاموش درباره مشکلاتی که این سدها ایجاد کرده‌اند می‌گوید: وقتی این سرشاخه‌ها را بستند تمام اراضی کشاورزی سوریه با مشکلات عدیده رو به رو شد و خشکسالی روستاها را خالی کرد که بخش مهمی از معضلاتی که در این سال‌ها به وجود آمد نیز به همین دلیل است.

ظفرنژاد اضافه می‌کند: ترکیه، از این طرف هم، آب دجله را به عراق بسته و مقدار آب بسیار کمی را رها می‌کند که نه تنها به تالاب هورالعظیم نمی‌رسد بلکه در خود عراق هم مشکلات عظیمی ایجاد کرده است.

نویسنده کتاب «توسعه پایدار و مدیریت آب: پیامدهای ناسازگار الگوی توسعه نابومی در بخش آب با سدسازی» با اعلام اینکه بستن این دو سرشاخه تالاب هورالعظیم را خشک کرده است تصریح می‌کند: این سد تمدن‌های سوریه، بین‌النهرین و ایران را تهدید می‌کند، اراضی کشاورزی را بی‌آب کرده و با کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی UNCCD هم مغایر است. در عین حال اقوام و گروه‌های مختلفی همچون اقوام ترک و عرب و کرد و خوزی همه متأثر از این هستند و با بیانیه رعایت حقوق جوامع بومی UNDRIP که همه کشورها هم آن را امضا کرده‌اند و یک سند مهم است مغایرت دارد.

علت سکوت مسئولان وزارت نیرو چیست؟

نامه شهروندان ایرانی در اعتراض به سدسازی‌های ترکیه آنچنان بازتاب داشته که مسئولان نیز نسبت به آن واکنش نشان داده‌اند.

مدیرکل دفتر مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به این نامه، سکوت طولانی وزارت نیرو درباره این موضوع در سال‌های اخیر را مورد نقد قرار داده و خطاب به آن دسته از کارشناسان دلسوز در بخش آب کشور که شاید هنوز باور نداشته باشند ساختن سد در بالادست، می تواند بر بیابان زایی انسانی در پایاب حوضه های آبخیز افزوده و چشمه های تولید گرد و خاک را چند برابر کند می‌گوید: اصلا شاید دلیل سکوت ۱۵ ساله سنگین و شگفت آور وزارت نیروی ایران در برابر طرح جنایتکارانه و آزمندانه گاپ که توسط دولت ترکیه به اجرا درآمد، همین باشد که از قدیم گفته اند رطب خورده چگونه تواند منع رطب کند؟

محمد درویش توضیح می‌دهد: وزارت نیرویی که همیشه از سدسازی و طرح های انتقال آب بین حوضه ای دفاع کرده و خود چنین بلایی را در بختگان، ارومیه، اترک، جازموریان، دالکی، مند، میناب و خوزستان بر سر آبادبوم های وطن آورده، حالا چگونه و با چه رویی می خواهد به دولت ترکیه معترض شود که چرا حقابه دجله و فرات را به یک سوم کاهش دادی و بیش از ۴۰ تا ۵۰ میلیارد مترمکعب از آب میان رودان را یک تنه بلعیدی؟

نقض کنوانسیون مقابله با بیابانزایی و بیانیه حقوق جوامع بومی توسط ترکیه

صاحبنظران حوزه آب، محیط زیست و منابع طبیعی در این نامه که اعتراضی به عملکرد طبیعت ستیزانه دولت ترکیه است شرط نجات میان‌رودان را پایان آزمندی دولت ترکیه در انحصار سرشاخه های دجله و فرات دانسته‌اند.

نویسندگان این نامه که در گروهی تلگرامی به همت کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان همچنان به جمع‌آوری امضا مشغولند تأکید کرده‌اند: ساخت این سدها، نظام آبشناختی دو رودخانه بزرگ دجله و فرات را به شدت متاثر و مختل کرده و علاوه بر متروکه شدن چندین میلیون هکتار از اراضی کشاورزی در کشورهای سوریه و عراق، بحرانی جدی در پایاب خود، یعنی هورالعظیم بوجود آورده است؛ بحرانی که سبب شده تا تالاب راهبردی هورالعظیم به بزرگترین کانون بحرانی فرسایش بادی در منطقه بدل شود.

در متن این نامه آمده است: در واقع جوامع بومی و مردم سوریه، عراق و ایران یعنی خاستگاه کهن ترین تمدنهای جهان چون ایرانی، سوری و بین النهرین، به شدت از اثرات ویرانگر این سدها آسیب دیده و می بینند.

امضا کنندگان این نامه هشدار داده‌اند: ادامه این روند ویرانگر بهره برداری های غیرمسئولانه و بی ملاحظه آب توسط دولت ترکیه، گذشته از نابودی کشاورزی و تشنگی روستاها و شهرها در میان رودان، طغیان پدیده گرد و غبار در باختر و مرکز ایران را هم پدید آورده و پیوسته تشدید می کند. فرآیند ویرانگری که نه تنها فعالیتهای تولیدی، که کل زندگی مردم را تهدید کرده و آبادبوم های انسانی را به سمت متروکه شدن سوق می دهد.

نویسندگان نامه با اعلام اینکه پیامدهای ویرانگر سدسازی در ترکیه نه تنها به فجایع انسانی ناشی از جنگ تحمیلی در سوریه و عراق دامن زده و حقوق بشر را تهدید می‌کند، که همچنین با مفاد کنوانسیون مقابله با بیابانزایی (UNCCD)، و بیانیه حقوق جوامع بومی (UNDRIP) سازمان ملل آشکارا مغایرت تام دارد از سازمان ملل متحد و یونسکو درخواست کرده‌اند به وضعیت نگران کننده حقابه جوامع بومی مولد در حوضه آبخیز دجله و فرات رسیدگی کنند و احیای دوباره میان رودان از طریق گشودن دریچه های سدهای آناتولی جنوبی به ویژه سد آتاترک را خواستار شده‌اند.

اکنون باید دید وزارت خارجه دولت یازدهم به عنوان دستگاه رسمی دیپلماسی کشور در این زمینه وارد عمل خواهد شد و در این صورت آیا یونسکو و سازمان ملل متحد با طرح ویرانگری که زمینه را برای شکل‌گیری گروه‌های تکفیری همچون داعش فراهم کرده، خیل عظیمی از ساکنان منطقه را از آب و زمین‌های کشاورزی محروم کرده و ریزگردها را برای منطقه به ارمغان آورده است، برخوردی خواهند داشت یا چشم بر این جنایت زیست محیطی خواهند بست.

رادیوفردا: اداره مدیریت بحران استانداری خوزستان، اعلام کرد مدرسه‌ها و دانشگاه‌های ۱۸ شهر استان خوزستان، به دلیل شرایط بد جوی و افزایش ریزگردها، در روز چهارشنبه ۲۵ فروردین تعطیل هستند.

خبرگزاری ایرنا به نقل از هاشم بالدی، مدیر کل مدیریت بحران خوزستان گفته است تمام مقاطع آموزشی از دبستان تا دانشگاه در اهواز، بهبهان، دزفول، اندیمشك، ایذه، شوشتر، باغ‌ملک، اندیكا، شوش، مسجدسلیمان، هویزه، كارون، دشت آزادگان، گتوند، آغاجاری، حمیدیه، لالی و باوی تعطیل خواهند بود.

با این همه فعالیت موسسات و اداره‌های دولتی برقرار است.

با افزایش مجدد ریزگردها در استان خوزستان، طی دو روز گذشته، مدارس خرمشهر و آبادان، عصر سه‌شنبه تعطیل شده بودند.

ساعت ۳ بعد از ظهر همان روز گردوغبار در اهواز به ۱۳۸۴ میکروگرم در متر مکعب رسید در آبادان اما وضعیت از این هم بدتر بود و ریزگردها تا ۴۰۸۵ میکروگرم افزایش پیدا کردند.

استاندارد در نظر گرفته‌شده برای اعلام اولیه آلودگی هوا، افزایش ریزگرد‌ها به بیش از ۱۵۰ میکروگرم در هر مترمکعب است. بسته به میزان آلودگی، مدارس، دانشگاه‌ها و حتی اداره‌های دولتی در معرض تعطیلی قرار می‌گیرند.

استان خوزستان و دیگر استان‌های غربی ایران طی سال‌های گذشته بارها با آلودگی شدید هوا و افزایش پدیده ریزگردها روبه‌رو شده‌اند.

انتقال ریزگردها از کشورهای هم‌جوار و نزدیک به ایران، از اردن و سوریه تا عربستان یا کم‌آبی و خشک‌شدن تدریجی اراضی غرب ایران، از جمله موارد افزایش آلودگی هوا عنوان می‌شوند.