اخبار

دویچه‌وله: به نوشته “اشپیگل”، ترکیه به دنبال سرکوب سراسری حزب کارگری کردستان (پ‌ک‌ک) است و برای این کار به همکاری جمهوری اسلامی نیازمند است. این نشریه آلمانی می‌پرسد ایران تا کجا به این اتحاد تاکتیکی تن می‌دهد؟

نشریه آلمانی‌زبان “اشپیگل” در گزارشی به فشار ترکیه بر جمهوری اسلامی ایران برای حمله به حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) پرداخته است. در اینجا فرازهایی از گزارش اشپیگل در این باره را می‌خوانید.

اشپیگل می‌نویسد که سلیمان سویلو، وزیر کشور ترکیه، در پی سرکوب نهایی حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) است و برای حمله‌ای سراسری به مبارزان کرد، روی همدستی ایران حساب می‌کند.

سویلو به خبرگزاری آناتولی گفته است: «به خواست خدا با ایران ائتلافی علیه پ‌ک‌ک‌ تشکیل می‌دهیم. این آرزوی دیرین دولت ترکیه است.»

سویلو از چهره‌های سرسخت حکومت ترکیه شناخته می‌شود، که هم مسئولیت دستگیری‌های گروهی پس از کودتای نافرجام ۲۰۱۶ را به عهده دارد و هم پی‌گرد شدید اعضا و هواداران پ‌ک‌ک را دنبال می‌کند.

رجب طیب اردوغان نیز پیش از این از عزم خود برای تشکیل ائتلافی از نیروهای ترکی و ایرانی برای سرکوب کردهای مسلح سخن گفته بود. ترکیه قصد دارد هم پایگاه‌های کردها را در کوهستان قندیل در شمال عراق درهم بکوبد و هم به مواضع پژاک در خاک ایران حمله کند. پژاک همدست پ‌ک‌ک شمرده می‌شود، که خود از سوی ترکیه و اتحادیه اروپا، تشکیلاتی تروریستی شناخته شده است.

نگاه نگران اروپا

به نوشته اشپیگل، از نظر اروپا، دو کشور ایران و ترکیه به جبهه‌های متفاوتی تعلق دارند. ترکیه عضو پیمان ناتو است، درحالیکه ایران دشمن ایالات متحده شناخته می‌شود.

ایران و ترکیه هنوز در خاورمیانه دو رقیب به شمار می‌روند، اما نزدیکی اردوغان به حسن روحانی هر روز چشمگیرتر می‌شود. در پایان ۲۰۱۸ ترکیه و ایران پیمانی امنیتی امضا کردند که یکی از مفاد آن مبارزه با پ‌ک‌ک است.

اردوغان سرکوب کردها را از وظایف اصلی خود می‌داند. پارسال به دستور او نیروهای ترکیه برای درهم کوبیدن “یگان‌های مدافع خلق”، یکی از متحدان پ‌ک‌ک، به شمال سوریه لشکرکشی کردند. او اینک قصد دارد سرکوب کردها را در مناطق دیگر دنبال کند.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

در اواخر مارس آینده در ترکیه انتخابات شهرداری‌ها و پارلمان‌های محلی صورت می‌گیرد و اردوغان مایل است با چنین اقداماتی، آرای ملی‌گرایان ترک را به دست آورد.

در عین حال ترکیه قصد دارد به امریکا و اروپا نشان دهد که بدون حمایت آنها هم از پس کردها بر می‌آید. چنانچه باز هم ایران و ترکیه از جانب غرب زیر فشار قرار گیرند، دو کشور بیش از پیش به هم نزدیک خواهند شد. ایران و ترکیه در جریان مذاکراتی که در آستانه انجام گرفت، بیش از پیش سیاست خود در سوریه را با یکدیگر هماهنگ کردند.

اردوغان برای دست یافتن به اهداف منطقه‌ای خود ایران را مفید می‌داند. او به تازگی گفت: «ایران و ترکیه برای برقراری صلح و ثبات در منطقه می‌توانند گام‌های مشترک زیادی بردارند».

ترکیه هم به تحریم‌های اقتصادی ایالات متحده علیه ایران، بی‌اعتنایی می‌کند و هم با لحن تندتری علیه اسرائیل سخن می‌گوید. چند روز پیش اردوغان به بنیامین نتانیاهو به عنوان “خودکامه” و “قاتل کودکان” ناسزا گفت.

گرایش ایران به سازش با کردها

اشپیگل می‌نویسد که ایران در حمله نظامی به شبه نظامیان کرد نفع چندانی ندارد. جمهوری اسلامی در حال حاضر در مشکلات گوناگون غوطه‌ور است و مشکل اقلیت کرد کشور، که بخشی از آنها خواهان جدایی هستند، برایش در اولویت نیست. از سال ۲۰۱۱ تا کنون درگیری قابل‌ توجهی میان نظامیان ایرانی و نفرات پژاک پیش نیامده است.

سپاه پاسداران در چندین منازعه در لبنان، سوریه، عراق و یمن درگیر است و دیگر مایل نیست باز هم در جبهه دیگری درگیر شود، آن هم در سرزمین خودی. بنابراین حمله به کردها مسئله خطرناکی برای ایران است و نفع زیادی هم برایش ندارد.

با وجود علاقه شدید ترکیه به تشکیل جبهه‌ای با ایران در نبرد با کردها، بعید به نظر می‌رسد که ایرانی‌ها به چنین ریسکی تمایل داشته باشند. اما تا همین جا ترکیه موفق شده خود را یک قدرت منطقه‌ای قابل توجه بشناساند.

دویچه‌وله: بر اساس گزارش برخی روزنامه‌های ترکیه دیداری پنهانی میان ایران و “پ‌ک‌ک” صورت گرفته است. بر این اساس، ایران با پیشنهاد ارسال کمک‌های نظامی به “پ‌ک‌ک”، از جنگ‌جویان کرد خواسته است که از خاک ترکیه خارج نشوند.

بر اساس گزارشی که روزنامه “ملیت” در روز دوشنبه (۹ اردیبهشت/ ۲۹ آوریل) منتشر کرد، ایران درصدد ارسال کمک‌های نظامی به گروه کردی “پ‌ک‌ک” است. شرط ایران برای ارسال کمک‌ها، انصراف نیروهای مسلح “پ‌ک‌ک” برای خروج از خاک ترکیه اعلام شده است.

در این گزارش که در سایت “تودی زمان” به زبان انگلیسی نیز انتشار یافته، آمده است که سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران، دیدار پنهانی با مورات (مراد) کارایلان، رهبر شاخه نظامی “پ‌ک‌ک” داشته و کوشیده است که این حزب کردی را از مصالحه با دولت ترکیه منصرف کند.

به نوشته روزنامه‌های ترکیه، قاسم سلیمانی به “پ‌ک‌ک” کمک‌های لجستیکی، سلاح‌های سنگین و تجهیزات نظامی وعده داده است.

خروج نیروهای مسلح “پ‌ک‌ک” از خاک ترکیه یکی از شروط برای آغاز روند صلح در مذاکرات دولت ترکیه با عبدالله اوجالان، رهبر “پ‌ک‌ک” بوده است. این مذاکرات از ماه اکتبر ۲۰۱۲ آغاز شد و سرانجام با “پیام تاریخی” اوجالان به مناسبت نوروز شکل نهایی به خود گرفت.

اوجالان از نیروهای “پ‌ک‌ک” خواسته بود که از مبارزه مسلحانه خودداری کنند و از مناطق مرزی ترکیه خارج شوند. بنا به نوشته روزنامه‌های ترکیه، شاخه نظامی “پ‌ک‌ک” و مورات کارایلان نیز از این پیام طرفداری کرده‌اند.
قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران

روزنامه‌های ترکیه به نقل از کارایلان می‌نویسند که وی در یک کنفرانس خبری که در هفته گذشته در کوه‌های قندیل برگزار شد، تصریح کرده است که “کشورهای متعددی در منطقه هستند که با ترکیه مناسبات خوبی ندارند. این کشورها می‌توانند به ما یاری رسانند و پ‌ک‌ک نیز قادر است سطح مبارزه خود را ارتقا دهد.”

رهبر نظامی “پ‌ک‌ک” گفته است: «شاید پیگیری روند صلح ناشی از خواست حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) برای پیروزی در انتخابات پیش رو باشد، اما مطمئناً تصمیم آن از سوی دولت ترکیه اتخاذ شده است.»

گرچه کارایلان در کنفرانس خبری نگفته که کدام کشورهای منطقه حاضر به حمایت نظامی از “پ‌ک‌ک” هستند، اما روزنامه ملیت می‌نویسد که اشاره وی به ایران بوده است.

نقش “پ‌ک‌ک” در رقابت‌های منطقه‌ای ایران و ترکیه

سایت تابناک نیز با اشاره به گزارش روزنامه‌های ترکیه مدعی شد که این کارزاری تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی است. تابناک می‌نویسد: «این ادعاها در حالی از سوی مطبوعات ترک مطرح می‌شود که شواهد میدانی و تحولات اخیر، حاکی از روندی دقیقاً برعکس است؛ بدین معنا که دولت ترکیه تلاش دارد همزمان با حصول توافق با “پ‌ک‌ک” و امتیاز دادن به آن‌ها، نوک پیکان اقدامات آنان را به سوی ایران منحرف کند.»

سایت تابناک در گزارش روز ۹ اردیبهشت خود می‌افزاید: «رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه در قالب توافق‌نامه‌ای که با اوجالان و دیگر رهبران نظامی کرد ترکیه به امضا رسانده‌، از آنها خواسته بخشی از نیروهای “پ‌ک‌ک” که به مناطق کردنشین ایران وابستگی دارند، به ایران رفته و به گروهک “پژاک” بپیوندند.»

به گفته روزنامه‌های ترکیه پیشنهاد نظامی ایران به “پ‌ک‌ک” از سوی “منابع رسمی اقلیم کردستان عراق و دولت مرکزی این کشور” نیز تایید شده است. گفته می‌شود که گروه “پ‌ک‌ک” به دلیل توافق موجود با دولت ترکیه پیشنهاد ایران را رد کرده است.

رسانه‌های ترکی به نقل از رادیو دولتی جمهوری اسلامی می‌نویسند که ایران “مصالحه میان دولت ترکیه و گروه پ‌ک‌ک را گامی در جهت تامین منافع آمریکا و دیگر قدرت‌های استعماری” می‌داند. به گفته رادیوی دولتی ایران، توافقات کنونی در “جهت تثبیت دولت اسرائیل” و از میان برداشتن “مقاومت در برابر صهیونیسم و امپریالیسم” در خاورمیانه به شمار می‌آید.

یک دیپلمات ارشد ایران در گفت‌وگو با روزنامه ملیت در هفته پیش تصریح کرده است که جمهوری اسلامی نگران عقب‌نشینی نیروهای “پ‌ک‌ک” از ترکیه است. این دیپلمات ایرانی به روزنامه ملیت گفته است که جمهوری اسلامی اجازه نخواهد داد که نیروهای کرد ایرانی وابسته به “‌پ‌ک‌ک” به مناطق اصلی خود بازگردند.