اخبار

ارونیوز: در این گزارش ویدئویی، مجموعه‌ای از مهم‌ترین مطالب منتشرشده در رسانه‌ها و اندیشکده‌های بین‌المللی طی ۲۴ ساعت منتهی به نیمروز چهارشنبه ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ (دهم دیماه ۱۴۰۴) گردآوری شده است. نسخه‌ کامل‌تر را می‌توانید در متن تفصیلی زیر دنبال کنید.

در این بازه زمانی، ایران به یکی از محورهای اصلی پوشش خبری خبرگزاری‌ها و رسانه‌های بین‌المللی تبدیل شده است. بخش قابل‌توجهی از این توجه، به اعتراضات اجتماعی در داخل کشور و واکنش دولت مسعود پزشکیان اختصاص دارد.

هم‌زمان، اتحادیه اروپا با صدور بیانیه‌ای رسمی، نسبت به «بازداشت‌های خودسرانه فعالان مدنی» در ایران ابراز نگرانی شدید کرد و خواستار آزادی تمامی افرادی شد که به دلیل استفاده مسالمت‌آمیز از حقوق بنیادین خود از جمله «آزادی بیان و تجمع» بازداشت شده‌اند.

در عرصه تحولات بین‌المللی و امنیتی نیز تنش‌ها میان تهران و واشنگتن بار دیگر برجسته شده است. اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا درباره احتمال اقدام نظامی در صورت بازسازی برنامه‌های هسته‌ای یا موشکی ایران، با واکنش تند مقام‌های ایرانی مواجه شد و رئیس‌جمهوری ایران نسبت به هرگونه «تجاوز» هشدار داد.

در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه یک روز پس از دیدار ترامپ و بنیامین نتانیاهو تاکید کرد که ایران آماده مذاکره‌ای مبتنی بر احترام متقابل است.

هم‌زمان، ایالات متحده از اعمال تحریم‌های جدید علیه افراد و نهادهای مرتبط با برنامه‌های موشکی و پهپادی ایران خبر داد. در واکنش به تشدید لحن‌ها، روسیه نیز با ابراز نگرانی نسبت به افزایش تنش‌ها، خواستار خویشتنداری طرف‌ها شد.

علاوه بر این، اقدامات متقابل ایران در خصوص «تروریستی» اعلام کردن نیروی دریایی سلطنتی کانادا، در رسانه‌های خارجی از جمله کانادا مورد توجه قرار گرفت.

در ادامه، چهار تحلیل و گزارش منتخب در رسانه‌ها و اندیشکده‌های بین‌المللی را بررسی خواهیم کرد.
تایمز اسرائیل: ناآرامی‌ها در ایران و تاثیر آن بر توازن منطقه‌ای خاورمیانه

اعتراضات اخیر در ایران نشان‌دهنده یک ضعف داخلی عمیق در جمهوری اسلامی است؛ ضعفی که تحلیلگر تایمز اسرائیل می‌گوید بر انتخاب‌های استراتژیک تهران و توازن منطقه‌ای اثرگذار است، اما به معنای فروپاشی قریب‌الوقوع نظام حاکمیتی آن نیست.

گیل توبول، تحلیلگر مسايل ژئوپلیتیک در مقاله‌ خود نوشت که تعطیلی بازارها، که به لحاظ تاریخی و سنتی نماد وفاداری به نظام بوده، اکنون یک سیگنال سیاسی بسیار قوی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد نارضایتی به قلب اقتصادی کشور رسیده است؛ اما حاکمیت روحانیون در چندین نوبت ثابت کرده که «گرچه از نظر ایدئولوژیک سخت‌گیر است، اما در تصمیمات راهبردی خود منطقی و حساب‌شده عمل می‌کند و در نتیجه اولویت اصلی آن همچنان تضمین بقا و ثبات نظام است و نه اقدام شتاب‌زده و بی‌پروای نظامی».

برای ایران، جنگ مستقیم با اسرائیل امروز یک ریسک وجودی خواهد بود؛ چراکه موجب تشدید بحران اقتصادی، آسیب‌پذیری جغرافیایی ایران در برابر حملات و احتمال تبدیل اعتراضات اجتماعی به مخالفت سیاسی گسترده خواهد شد.

این تحلیلگر بر این نکته تاکید می‌کند که برای خاورمیانه، ضعف داخلی ایران به معنای پایان یا فروپاشی حاکمیت آن نیست، بلکه باعث تغییر رفتار تهران در منطقه می‌شود. ایران تحت فشار تلاش می‌کند همچنان نقش یک بازیگر مرکزی را حفظ کند، اما از عبور از خطوط قرمز که می‌تواند واکنش‌های غیرقابل کنترل ایجاد کند، اجتناب می‌کند.

به نوشته کارشناسان، این وضعیت باعث شده که تهران به جای اقدامات مستقیم، از استراتژی‌های غیرمستقیم مانند اعمال فشار نامتقارن، فعال‌سازی شبکه‌های متحد، ارسال سیگنال‌های نظامی سنجیده یا نمایش‌های نمادین قدرت استفاده کند. چنین رویکردی به ایران امکان می‌دهد موضع مقاومت خود را با حداقل هزینه سیاسی حفظ کند. کشاندن ایران به یک جنگ مستقیم می‌تواند به تهران مشروعیت داخلی‌ بدهد که در شرایط کنونی از آن برخوردار نیست.

آقای توبول معتقد است که این وضعیت باعث نگرانی بازیگران منطقه‌ای شده است. اسرائیل با احتیاط ایران را رصد می‌کند، چراکه حاکمیت ضعیف شده در ایران ممکن است غیرقابل پیش‌بینی شود، اما لزوما درگیری مستقیم نمی‌طلبد. این تحلیل تأکید می‌کند که کشاندن ایران به یک جنگ مستقیم می‌تواند به تهران مشروعیت داخلی‌ بدهد که در شرایط کنونی از آن برخوردار نیست.

بر همین اساس، راهبرد اسرائیل بر تقویت بازدارندگی، افزایش فشارهای حساب‌شده و مهار شبکه‌ها و بازوهای منطقه‌ای ایران استوار است و هم‌زمان تلاش می‌کند از تشدید تنش‌هایی که ممکن است یک بحران داخلی در ایران را به یک مسئله ملی و فراگیر تبدیل کند، جلوگیری کند.

به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

کشورهای خلیج فارس هم با عدم قطعیت مواجه‌ هستند؛ زیرا ایران تحت فشار می‌تواند ضعف خود را با اقدامات غیرمستقیم، به ویژه در حوزه‌های دریایی و انرژی جبران کند.

از نگاه واشنگتن، نگرانی اصلی فروپاشی ناگهانی و بی‌سامان ایران است که می‌تواند صحنه داخلی را متلاطم و سایت‌های حساس از جمله برنامه هسته‌ای را در معرض خطر قرار دهد. بنابراین مدیریت شکنندگی ایران اولویت دارد و هدف فشار اقتصادی و دیپلماتیک، تضعیف نظام بدون سوق دادن آن به اقدامات نظامی خطرناک است. 

از نگاه واشنگتن، نگرانی اصلی فروپاشی ناگهانی و بی‌سامان ایران است که می‌تواند صحنه داخلی را متلاطم و سایت‌های حساس از جمله برنامه هسته‌ای را در معرض خطر قرار دهد. بنابراین مدیریت شکنندگی ایران اولویت دارد و هدف فشار اقتصادی و دیپلماتیک، تضعیف نظام بدون سوق دادن آن به اقدامات نظامی خطرناک است.

در نهایت، این تحلیل اینگونه جمع‌بندی می‌کند که شکنندگی داخلی ایران به معنای فروپاشی یا جنگ فوری نیست، بلکه نشان‌دهنده منطقه‌ای است که تهران با حداقل ریسک موجود، حداکثر نفوذ نامتقارن خود را حفظ می‌کند. این سناریو، سناریوی صلح نیست بلکه تنش مستمر به عنوان مدرن‌ترین شکل بی‌ثباتی را نمایش می‌دهد.
نیوزمکس: ترامپ برای اینکه به عنوان «رئیس جمهور صلح» شناخته شود باید برای «تغییر رژیم» در ایران تلاش کند

الن درشویتس، وکیل مشهور آمریکایی معتقد است که اگر آقای ترامپ بخواهد به عنوان «رئیس‌جمهور صلح» شناخته شود، باید از تغییر نظام در ایران حمایت کند.

آقای درشویتس در مصاحبه‌ای با شبکه نیوزمکس، ایران را «بزرگ‌ترین مانع برای صلح و ثبات بلندمدت در خاورمیانه» معرفی کرد و گفت که اقدام قاطع علیه تهران، از جمله «دادن چراغ سبز به اسرائیل برای حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران»، می‌تواند در نهایت موجب کاهش تنش‌ها شود، نه تشدید آن.

وی تاکید کرد که سقوط رهبری ایران می‌تواند راه را برای توافق‌های منطقه‌ای گسترده، از جمله عادی‌سازی روابط با عربستان و سایر کشورهای عربی هموار کند.

او افزود که آمریکا لازم نیست مستقیما عملیات نظامی انجام دهد و نتانیاهو فقط چراغ سبز آمریکا را نیاز دارد.
وای‌نت‌نیوز اسرائیل: چراغ سبزی که اسرائیل برای اقدام علیه ایران منتظرش بود

وب‌سایت اسرائیلی «وای‌نت‌نیوز» در یادداشتی تحلیلی مدعی شد که اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، عملا به‌منزله چراغ سبزی است که تل‌آویو مدت‌ها برای اقدام علیه ایران در انتظار آن بوده است.

به‌نوشته این رسانه، حتی پیش از آن‌که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل اطلاعات جدید جمع‌آوری‌شده درباره فعالیت‌های هسته‌ای و به‌ویژه بازسازی برنامه موشک‌های بالستیک ایران را به تیم امنیتی آمریکا ارائه دهد، آقای ترامپ با مواضع صریح خود، حمایتش از اقدام اسرائیل را بیان کرد.

وای‌نت‌نیوز می‌نویسد رئیس‌جمهور آمریکا حتی به‌صورت علنی، با یک عملیات برنامه‌ریزی‌شده اسرائیل برای تضعیف توانمندی‌های ایران موافقت کرده است.

وانت‌نیوز در ادامه به واکنش علی شمخانی، مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی اشاره می‌کند که در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داده است «در دکترین دفاعی ایران، برخی پاسخ‌ها پیش از آن‌که تهدید به مرحله اجرا برسد، تعیین‌تکلیف می‌شوند». نویسنده این یادداشت، این موضع‌گیری را نشانه‌ای از آمادگی ایران برای واکنش پیش‌دستانه ارزیابی می‌کند.

این رسانه همچنین یادآور می‌شود که اسرائیل اوایل ماه جاری سطح آماده‌باش خود را بخاطربرگزاری یک رزمایش موشکی در ایران افزایش داده است.

به‌ادعای وای‌نت‌نیوز، نگرانی اصلی تل‌آویو این است که چنین رزمایش‌هایی می‌تواند به‌سرعت از حالت تمرین به حمله واقعی تبدیل شود؛ سناریویی که گفته می‌شود پیش از جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن نیز در محاسبات ایران مطرح بوده است.

به‌تحلیل نویسنده، پرسش کلیدی در شرایط کنونی این است که «چه کسی شلیک اول را انجام می‌دهد. آیا اسرائیل دست به حمله پیش‌دستانه علیه پرتابگرهای موشکی خواهد زد یا ایران شلیک آغازین را بر عهده خواهد گرفت؟ واکنش اولیه در این میدان می‌تواند سرنوشت دور بعدی نبردها را رقم بزند.» 

به‌تحلیل نویسنده، پرسش کلیدی در شرایط کنونی این است که «چه کسی شلیک اول را انجام می‌دهد. آیا اسرائیل دست به حمله پیش‌دستانه علیه پرتابگرهای موشکی خواهد زد یا ایران شلیک آغازین را بر عهده خواهد گرفت؟ واکنش اولیه در این میدان می‌تواند سرنوشت دور بعدی نبردها را رقم بزند».

در بخش دیگری از این گزارش، وای‌نت‌نیوز به اعتراضات اخیر در تهران اشاره کرده و می‌نویسد که این تحولات به‌معنای فروپاشی قریب‌الوقوع نظام نیست. از نگاه این رسانه اسرائیلی، تغییر واقعی قدرت در ایران تنها در صورتی محتمل است که از درون ساختار نظامی [ارتش] رخ دهد؛ ساختاری که به‌گفته نویسنده، نسبت به بدنه سیاسی ـ اقتصادی حاکم، حرفه‌ای‌تر و کمتر ایدئولوژیک است.

یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید

در مقابل، سپاه پاسداران به‌دلیل پیوندهای عمیق ایدئولوژیک و منافع اقتصادی گسترده، همچنان وفادارترین ستون بقای نظام به‌شمار می‌رود و به همین دلیل، اعتراضات خیابانی به‌تنهایی توان سرنگونی حکومت را ندارد.
رونامه کانادایی لو دووار: چرا ایران نیروی دریایی کانادا را تروریستی اعلام کرد؟

روزنامه کانادایی «لو دووار» ضمن پرداختن به اقدام ایران برای معرفی نیروی دریایی کانادا به‌عنوان یک سازمان «تروریستی»، این تصمیم تهران را بیش از هر چیز «نمادین» توصیف و احتمال درگیری یا تنش مستقیم با کانادا را بسیار پایین ارزیابی کرد، چراکه دو کشور عملا از سال ۲۰۱۲ میلادی روابط دیپلماتیک ندارند.

ایران این اقدام را «عملی متقابل» در واکنش به تصمیم کانادا در سال ۲۰۲۴ برای ثبت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست نهادهای «تروریستی» عنوان کرده است.

به تحلیل این رسانه، اقدام ایران بیشتر یک نمایش قدرت داخلی است تا اینکه تهدیدی واقعی برای کانادا باشد. این رسانه با پرداختن به اینکه چرا ایران این اقدام را با تاخیر ۱۸ ماهه پس از تصمیم کانادا انجام داده است، به نقل از حمید عنایت، تحلیلگر سیاسی و متخصص مسائل ایران می‌نویسد که «ایران در شرایطی به سر می‌برد که شدیدا تضعیف شده است و نیاز دارد قدرت و تسلط خود را به نیروهای داخلی خودش ثابت کند».

لو دووار اشاره می‌کند که واکنش ایران مشابه رفتار گذشته این کشور در برابر اقدام آمریکا در سال ۲۰۱۹ است، زمانی که واشنگتن سپاه پاسداران را در فهرست «تروریستی» قرار داد و ایران در پاسخ تمام نیروهای آمریکایی در منطقه را «تروریست» اعلام کرد.

اگرچه استرالیا نیز اخیرا سپاه پاسداران را در فهرست «نهادهای حامی تروریسم» قرار داده، ایران هنوز واکنشی رسمی نسبت به این اقدام نشان نداده است.

این روزنامه یادآور می‌شود که قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های «تروریستی» موضوعی بود که برای سال‌ها و به‌ویژه پس از سرنگونی پرواز اوکراینی در ژانویه ۲۰۲۰ در ایران، از سوی اعضای اپوزیسیون در اتاوا و جامعه ایرانیان مقیم کانادا پیگیری می‌شد.
رفتن به

بی‌بی‌سی: از روز گذشته ویدیویی از یک معترض در تهران که وسط خیابان مقابل تعداد زیادی از موتورسواران یگان ویژه نشسته بود، در شبکه‌های اجتماعی بارها بازنشر شده و به نماد اعتراض‌ها به افزایش قیمت ارز و مشکلات معیشتی تبدیل شده است.

این ویدیو روز دوشنبه هشتم دی‌ماه از دو زاویه در دو سمت خیابان جمهوری مقابل پاساژ علاءالدین گرفته شده است.

مردی که در ویدیو دیده می‌شود، وسط خیابان نشسته است، سرش را پایین انداخته و کاپشنش را روی سرش می‌کشد. حدود ۲۷ نیروی یگان ویژه بر ترک موتور یا ایستاده مقابل او دیده می‌شوند.

ویدیو کیفیت چندان خوبی ندارد اما به‌سرعت اسکرین‌شات‌هایی از این ویدیو که اغلب با هوش مصنوعی کیفیتش بالا رفته و دستکاری شده بود، منتشر شد.

در مواردی کاربران اسکرین‌شات‌های دستکاری شده را به عنوان تصویر واقعی منتشر کردند.

به نظر می‌رسد که کاربران این اسکرین‌شات‌ها را بر اساس تصویر واقعی به منظور بالا بردن کیفیت تصویر و تاثیرگذارتر کردنش با استفاده از هوش مصنوعی دستکاری و منتشر کردند.

برای مثال در تصویر سمت چپ پایین که کیفیت آن با هوش مصنوعی تغییر داده شده، خط‌های عابر پیاده دیده می‌شود، در حالی که در ویدیوی اصلی به دلیل اینکه ویدیو از پشت پنجره گرفته شده، انعکاس تصویر کلیدهای پیانویی که در اتاق فیلمبردار وجود دارد،‌ روی شیشه افتاده است، اما هوش مصنوعی کلیدهای پیانو را به عنوان خط عابر پیاده شناسایی کرده و آن را بازسازی کرده است.

در این تصویر همچنین فردی که وسط خیابان نشسته سرش را بالا گرفته، در حالی که در تصویر اصلی سر او پایین است.

تعداد دیگری از اسکرین‌شات‌هایی که با هوش مصنوعی بازسازی‌شده، تغییرات دیگری در تصویر واقعی ایجاد کرده است؛ مانند اضافه کردن دود یا تعداد نیروهای یگان ویژه، تغییر شیوه نشستن و لباس فردی که در خیابان است.

همه این موارد باعث شده تا تصویر واقعی کمتر دیده شود.

پس از انتشار این ویدیو، ویدیوی دیگری منتشر شد که در آن می‌بینیم نیروهای یگان ویژه این معترض را کتک می‌زنند.

مشخص نیست این فرد کیست، اما برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی گفته‌اند «او از نیروهای امنیتی بوده و به دلیل مخالفت با سرکوب معترضان اقدام به نشستن وسط خیابان کرده است.» بی‌بی‌سی مستقلا نمی‌تواند این موضوع را تایید کند.

در ویدیوی دوم، صدای فردی شنیده می‌‌شوند که می‌گوید «از خودشونه». سپس این فرد از جایش بلند می‌شود و به سمت یکی از ماموران موتورسوار می‌رود و با او صحبت می‌کند، اما لحظاتی بعد یکی دیگر از نیروهای یگان ویژه او را کتک می‌زند و صدای فرد دوباره شنیده می‌شود که می‌گوید: «زدنش، زدنش»

از روز گذشته بعضی از کاربران از این تصویر، برای خلق هنر اعتراضی الهام گرفتند و تصاویری ساختند که بارها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و بعضی از کاربران اقدام این معترض را «شجاعانه» توصیف کردند.

رادیوفردا: اعتراض‌ها به گرانی در ایران روز سه‌شنبه ۹ دی با ادامه تعطیلی بازارها در تهران و شیراز همراه شد. ویدیوهای منتشرشده از پایتخت از تعطیلی گسترده بخش‌هایی از بازار و شکل‌گیری تجمعات پراکنده اعتراضی، ازجمله در محدوده ونک و خیابان ملاصدرا، حکایت دارد.

بر پایه این گزارش‌ها، بازار بزرگ تهران برای سومین روز پیاپی در اعتصاب به سر می‌برد و فضای امنیتی در برخی نقاط شهر مشاهده می‌شود. تجمع‌هایی در محدوده خیابان ملت و سرای ملی گزارش شده و فعالیت اقتصادی در بخش‌هایی از بازار متوقف شده است.

همچنین گزارش‌هایی از اعتصاب و تجمع بازاریان در خیابان صابونیان در بازار شوش تهران، سرای ملی، بازار زرگرها در بازار بزرگ تهران و محدوده بازار سید اسماعیل منتشر شده است. معترضان در بازار آهن تهران (شادآباد) نیز تجمع کرده‌اند.

از اصفهان، کرمانشاه، شیراز و یزد نیز گزارش‌هایی از تجمعات اعتراضی طی روز سه‌شنبه مخابره شده و در مشهد، تصاویر از حضور سنگین نیروهای امنیتی و ضدشورش حکایت دارد.

به گفته منابع محلی، این اعتراض‌ها در واکنش به گرانی، تورم و فشارهای معیشتی صورت گرفته است.

تصاویری که به دست رادیوفردا رسیده است، از برخورد نیروهای انتظامی با معترضان در کرمانشاه حکایت دارد.

صبح امروز، کسبه کرمانشاه با تعطیل کردن مغازه‌های خود در خیابان‌ها به تظاهرات و سر دادن شعار پرداختند و شماری از شهروندان نیز به آن‌ها پیوستند. با این حال، این تصاویر نشان‌دهنده… pic.twitter.com/ym2i5YmYNM

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 30, 2025

برخی تصاویر از روز سه‌شنبه نشان‌دهندۀ حمله گارد ویژه با گاز اشک‌آور به معترضان در میدان شوش تهران است.

تصاویری منتشر شده که نشان می‌دهد نیروهای انتظامی وارد بازارچه‌ها شده‌اند و کسبه را تهدید به بازگشایی مغازه‌هایشان می‌کنند.

دیگر گزارش‌ها حاکی است روز سه‌شنبه معترضان از سمت چهارراه گلوبندک به سمت بخشی از خیابان خیام حرکت کردند و در این محدوده، درگیری و تنش گزارش شده و مأموران برای متفرق کردن جمعیت اقدام کرده‌اند.

برخی تصاویر نیز از تجمع و راهپیمایی دانشجویان در دانشگاه‌های تهران، علم و صنعت، طباطبایی، علم و فرهنگ، خواجه‌نصیر و بهشتی تهران و دانشگاه صنعتی اصفهان طی روز سه‌شنبه حکایت دارد.

اعتراض‌ها به گرانی در ایران روز سه‌شنبه ۹ دی با ادامه تعطیلی بازارها در تهران و چند شهر دیگر همراه شد. ویدیوهای منتشرشده از پایتخت از تعطیلی گسترده بخش‌هایی از بازار و شکل‌گیری تجمعات پراکنده اعتراضی حکایت دارد.

تصاویری منتشر شده که نشان می‌دهد نیروهای انتظامی وارد بازارچه‌ها… pic.twitter.com/LCg5DCRVlQ

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 30, 2025

گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده از کرمانشاه نیز حاکی از تجمع و راه‌پیمایی گسترده مردم و کسبه در خیابان مصدق این شهر در روز سه‌شنبه ۹ دی است. بر پایه این گزارش‌ها، اعتراض‌ها با حضور پرشمار شهروندان ادامه داشته و شماری از پاساژها و مراکز کسب‌وکار از جمله پاساژهای سروش، ولیعصر، میرداماد، ارگ و حافظ تعطیل شده‌اند.

تصاویر دریافتی از کرمانشاه نشان‌دهندۀ حضور سنگین مأموران حکومتی و شلیک گاز اشک‌آور از سوی آنان به سوی جمعیت است.

به گفته منابع محلی، این اعتراض‌ها در واکنش به آنچه معترضان «فروپاشی اقتصادی» و «بحران معیشتی» می‌خوانند، شکل گرفته است.

اعتراض‌های این سه روز به‌دنبال افزایش شدید قیمت ارزهای خارجی و سکه طلا صورت می‌گیرد که روز یکشنبه از مراکز خرید عمده مرکز شهر تهران آغاز شد.

ویدئوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی در روز ۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که معترضان در کرمانشاه با تعطیلی مغازه‌ها و برگزاری تظاهرات خیابانی، در سومین روز اعتراض‌ها شرکت کردند.

این تظاهرات در خیابان مصدق کرمانشاه برگزار شد و معترضان با سردادن شعارهای «حمایت، حمایت» و «مرگ بر… pic.twitter.com/KQvLlTfjeE

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 30, 2025

در سومین روز اعتراض‌ها، حضور دانشجویان معترض در دانشگاه‌های مختلف به‌طور محسوسی افزایش یافت.

تصاویری از دانشگاه‌های تهران، علامه طباطبایی، شهید بهشتی، علم و صنعت، امیرکبیر، شریف و دانشگاه یزد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

دانشجویان با دعوت از عموم مردم برای پیوستن به این… pic.twitter.com/L9pOMLzEPH

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 30, 2025

واکنش‌ها به اعتراضات

گسترش اعتراض‌ها به گرانی و نوسان شدید قیمت ارز در ایران با واکنش‌هایی در داخل و خارج کشور همراه شده است.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه در سخنانی مدعی شد که «معیشت مردم دغدغه هر روز» اوست و گفت «اقدامات اساسی برای اصلاح نظام پولی و بانکی و حفظ قدرت خرید مردم» در دستور کار دولت قرار دارد.

او همچنین اعلام کرد که به وزیر کشور مأموریت داده است «از مسیر گفت‌وگو با نمایندگان معترضان، مطالبات برحق آن‌ها را بشنود».

رئیس‌جمهوری توضیح نداد منظور از نمایندگان معترضان چه کسانی هستند و چرا این اقدامات پیش از آغاز اعتراض‌ها اجرا نشده بود.

او اما سپس با «جمعی از رؤسای اصناف، اتحادیه‌ها، اتاق‌های بازرگانی و اعضای هیئت امنای بازار» دیداری داشت.

در مقابل، رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفت تا زمانی که «این رژیم» بر سر کار است، وضعیت اقتصادی کشور «رو به زوال» خواهد بود. او همچنین نیروهای امنیتی را خطاب قرار داد و نوشت: «این نظام در حال فروپاشی است. در مقابل مردم نایستید. به مردم بپیوندید».

هم‌زمان، وزارت خارجه ایالات متحده با انتشار پیامی در حساب فارسی خود در شبکه ایکس اعلام کرد که آمریکا از «صدای مردم ایران» حمایت می‌کند و اعتراض‌ها را نشانه خستگی جامعه از «سیاست‌های شکست‌خورده» جمهوری اسلامی دانست.

مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، نیز گفت مردم ایران خواهان آزادی هستند و سال‌ها از حکومت روحانیان رنج برده‌اند.

وزارت امور خارجه آمریکا در واکنش به اعتراض‌های روزهای اخیر ایران نوشت که ایالات متحده از تلاش مردم ایران و صدایشان حمایت می‌کند.

حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا دوشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت که با کاهش شدید ارزش پول ایران و با وجود خشونت ماموران، صدای ایرانیان شجاع بلند است و… pic.twitter.com/86UxNFgFHN

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 30, 2025

مایک پومپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، نیز در واکنش به این اعتراض‌ها نوشت مردم ایران سزاوار دولتی «نماینده و پاسخگو» هستند و حکومت جمهوری اسلامی با «افراط‌گرایی و فساد» کشوری را که می‌توانست شکوفا باشد، ویران کرده است.

همچنین سناتور راجر ویکر، از ایالت می‌سی‌سی‌پی، اعلام کرد که از اعتراض ایرانیان علیه «اقتصادی ویران» حمایت می‌کند.

در داخل ایران، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، گفت «بدخواهان» در پی کشاندن مطالبات مردم به «آشوب» هستند و مدعی شد مردم مانع «انحراف اعتراض‌ها» خواهند شد.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز گفت اعتراض‌ها را به رسمیت می‌شناسیم و دولت صداهای تند را هم خواهد شنید.

به‌گفته خانم مهاجرانی مردم زمانی صدای خود را بلند می‌کنند که فشار بالایی بر آن‌ها وارد شده باشد.

در همین حال، مصطفی تاج‌زاده، زندانی سیاسی، اعتراض‌های مردمی را «حق» شهروندان دانست و ریشه بحران کنونی را در ساختار سیاسی حاکم توصیف کرد. هم‌زمان گزارش‌هایی از ارسال پیامک‌های هشدارآمیز برای شهروندان در ایران منتشر شده که در آن نسبت به حضور در تجمع‌های اعتراضی هشدار داده شده است.

اعتراض‌ها که از یکشنبه با تجمع بازاریان در تهران آغاز شد، روز دوشنبه به شهرهای دیگری نیز گسترش یافت و شعارهایی علیه وضعیت اقتصادی و حاکمیت سر داده شد.

روز دوشنبه گروهی از نمایندگان مجلس با ارسال نامه‌ای خواستار اصلاح لایحهٔ بودجهٔ ۱۴۰۵ و بازنگری در سیاست‌های ارزی دولت شدند و هشدار دادند افزایش نرخ ارز به تشدید تورم و فشار معیشتی می‌انجامد.

درپی این تحولات، مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری اعلام کرد که محمدرضا فرزین از سمت ریاست کل بانک مرکزی کنار رفته و عبدالناصر همتی «جایگزین او خواهد شد».

تعطیلی‌های اعلام‌شده از سوی دولت

در همین حال، دولت ایران اعلام کرد که تمامی اداره‌ها و مؤسسه‌های دولتی، مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها، بانک‌ها و شهرداری‌های استان تهران روز چهارشنبه ۱۰ دی تعطیل خواهند بود.

به گفتهٔ کارگروه مدیریت مصرف بهینهٔ انرژی استان تهران، این تصمیم به‌دلیل سرمای هوا و ضرورت تأمین برق و گاز اتخاذ شده است.

بر اساس گزارش خبرگزاری‌های داخلی، تعطیلی شامل مراکز درمانی، امدادرسان، خدماتی، واحدهای انتظامی و شعب کشیک بانک‌ها نمی‌شود. همچنین اعلام شده است که امتحانات دانشگاهی طبق برنامه برگزار خواهد شد و تعطیلی مراکز آموزش عالی شامل آزمون‌ها نیست.

کارگروه مدیریت مصرف بهینهٔ انرژی با اشاره به کمبود برق و گاز در روزهای سرد، از شهروندان خواسته است با کاهش مصرف انرژی از قطع برق و افت فشار گاز جلوگیری کنند.

اعلام این تعطیلی یک روز پس از اعتراض‌ها در برخی شهرهای ایران از جمله تهران انجام شد؛ اعتراض‌هایی که در واکنش به افزایش قیمت ارز و بحران اقتصادی شکل گرفت. گزارش‌ها حاکی است که در دو روز گذشته، استان تهران از کانون‌های اصلی این اعتراض‌ها بوده است.

به گفتهٔ مقام‌های دولتی، علاوه بر استان تهران، استان‌های همدان و خراسان رضوی از جمله شهر مشهد نیز روز چهارشنبه تعطیل خواهند بود.

رادیوفردا: ویدئوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که تجمع‌های اعتراضی در نقاط مختلفی از بازار و مناطق مرکزی تهران روز دوشنبه هشتم دی برای دومین روز برپا شد و شعارهای اعتراضی علیه وضع اقتصادی ایران و حکومت سر داده شد.

درپی این تحولات، مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری اعلام کرد که محمدرضا فرزین از سمت ریاست کل بانک مرکزی کنار رفته و عبدالناصر همتی «جایگزین او خواهد شد».

این برای دومین روز پیاپی است که به‌دنبال افزایش شدید قیمت ارزهای خارجی و سکه طلا، تجمع‌هایی در بازارها و مراکز خرید عمده مرکز شهر تهران برپا می‌شود.

بنابر برخی گزارش‌ها، بازار بین‌الحرمین در روز دوشنبه تعطیل شد. گزارش‌ها حاکی است که بازار آهنگران و صرافان نیز تعطیل شده و خیابان‌های ناصر خسرو، سعدی جنوبی، لاله‌زار، چهارراه استانبول و محدودهٔ بازار چهارسوق شاهد بسته‌شدن مغازه‌ها و تجمع صاحبان کسبه‌ها بود.

در ویدئویی که از اعتراضات روز دوشنبه هشتم دی از تهران منتشر شده، دیده می‌شود که یک شهروند به‌ تنهایی در مقابل شمار زیادی از نیروهای حکومتی بر زمین نشسته است.

این اقدام اعتراضی در حالی است که هم‌زمان نیروهای حکومتی با شلیک گاز اشک‌آور در حال متفرق کردن باقی معترضان در همان خیابان… pic.twitter.com/j700I2SIXg

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 29, 2025

ویدئوها همچنین حاکی از تجمع اعتراضی در بازار مبل یافت‌آباد تهران است.

بنابر این گزارش‌ها، «در لاله‌زار جنوبی مغازه‌ها بسته‌اند و صدای شعار مرگ بر دیکتاتور، به گوش می‌رسد».

ویدئوهای ارسالی دیگری نیز از درگیری معترضان با مأموران حکومتی در چهارراه استانبول و سردادن شعار «بی‌شرف، بی‌شرف» علیه این مأموران حکایت دارد.

در دومین روز از اعتراضات کسبه بازارهای تهران، معترضان شعارهای ضد حکومتی سردادند.

شعارهایی چون «مرگ بر دیکتاتور» و «توپ تانک فشفشه، آخوند باید گم بشه» از جمله شعارهایی بوده که در تجمع‌های اعتراضی روز دوشنبه هشتم دی شنیده می‌شود.

معترضان هم‌چنین شعار «بی‌شرف بی‌شرف» را علیه… pic.twitter.com/5vTbi11DY7

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 29, 2025

هم‌زمان با اعتراضات بازاریان در تهران در روز دوشنبه هشتم دی گزارش‌هایی از حضور نیروهای حکومتی برای سرکوب معترضان منتشر شده است.

در یکی از این ویدئوها حضور انبوه نیروهای امنیتی دیده می‌شود در حالی که برخی از آنها به سوی معترضان گاز اشک‌آور شلیک می‌کنند.

دومین روز اعتراضات کسبه… pic.twitter.com/byMSlQRQfA

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 29, 2025

دومین روز اعتراضات کسبه در تهران به افزایش قیمت دلار و وضع اقتصادی با تجمع‌های گسترده در مناطق مختلف پایتخت آغاز شد.

بازار بزرگ تهران از هسته اصلی اعتراضات امروز بود اما کاسبان در بازارهای دیگر به اعتراضات امروز پیوستند.

علاوه بر بازار بزرگ تهران تجمع‌هایی در خیابان‌های جمهوری،… pic.twitter.com/NkijtGyO7b

— RadioFarda‌|‌راديو فردا (@RadioFarda_) December 29, 2025

خبرگزاری فارس در گزارش روز دوشنبه خود با «یک مقام آگاه در وزارت اطلاعات» نیز گفت‌وگو کرده و او شعارهای سیاسی معترضان در تجمع این دو روز را «سناریوی امنیت‌زدایی دشمن» توصیف کرده است.

درپی این تحولات، مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری روز دوشنبه اعلام کرد که محمدرضا فرزین از سمت ریاست کل بانک مرکزی کنار رفته و عبدالناصر همتی «جایگزین او خواهد شد».

عبدالناصر همتی در آغاز دولت مسعود پزشکیان، وزیر امور اقتصادی و دارایی بود که با رای نمایندگان مجلس، استیضاح و از کار برکنار شد. او به غیر از سمت‌های مختلفی که در بیش از چهار دهه گذشته داشته است، از سال ۹۲ تا ۹۵ رئیس کل بانک مرکزی بود.

کارشناسان، تداوم نوسان دلار، رشد اونس جهانی طلا و کمبود عرضه را عامل اصلی تشدید قیمت‌ها در بازارهای ایران می‌دانند.

این در حالی است که وعدهٔ مداخله «گسترده و سنگین» بانک مرکزی هنوز مانع شتاب قیمت‌ها نشده و انتقادها از عملکرد این نهاد افزایش یافته است.

روز دوشنبه گروهی از نمایندگان مجلس با ارسال نامه‌ای خواستار اصلاح لایحهٔ بودجهٔ ۱۴۰۵ و بازنگری در سیاست‌های ارزی دولت شدند و هشدار دادند افزایش نرخ ارز به تشدید تورم و فشار معیشتی می‌انجامد.

آنان از چندنرخی‌بودن ارز و کاهش ارز ترجیحی انتقاد کرده و خواستار تک‌نرخی‌شدن ارز شدند.

در همین حال، روز دوشنبه غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه گفت که «دستور شناسایی و برخورد با عوامل نوسانات ارزی را صادر کرده» و از دادستان کل کشور خواست: با کسانی که به گفته او در مسیر «دشمن» حرکت می‌کنند، با جدیت برخورد شود.

جواد فلاحیان، کارشناس امور اقتصادی، پیشتر به سایت «تجارت‌نیوز» گفته بود که حتی تغییر رئیس کل بانک مرکزی نیز فقط می‌تواند اثر روانی کوتاه‌مدت داشته باشد.

در همین حال خبرگزاری فارس از قول «منابع آگاه» از «تشکیل جلسات شورای هماهنگی اقتصادی برای اتخاذ تصمیمات مؤثر» خبر داده است.

خبرگزاری ایسنا نیز در خبری با عنوان «گزارش میدانی» خود از بازار آزاد ارز در میدان فرودسی تهران نوشته است که «با توجه به شرایط بازار ارز و سکه، تعداد زیادی از صرافی‌های رسمی، با نصب اطلاعیه‌هایی روی شیشه مغازه‌ها اعلام کردند که معامله‌ ارزی انجام نمی‌دهند و برخی از صرافی‌ها نیز به طور کامل کرکره را پایین کشیده و تعطیل بودند».

بر اساس این گزارش، «همچنین اغلب صرافی‌ها از معامله ارزی خودداری کرده‌ و دربارهٔ سکه نیز به سختی شاهد حضور فروشنده و خریدار در صرافی‌ها بودیم. بیشتر صرافی‌ها از تعطیلی نسبی بازار با توجه به نوسانات شدید ابراز نگرانی و ناراحتی داشتند».

بی‌بی‌سی: خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی در ایران درباره سیاسی شدن اعتراض‌ها هشدار می‌دهند. برخی از این خبرگزاری‌ها گزارش‌های میدانی از اعتراضات منتشر کرده‌اند.

خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه، اعتراضات کسبه و مغازه‌داران را در خیابان‌های لاله‌زار و پاساژهایی مانند علاالدین و چارسو را تایید کرد و نوشت تلاطم‌های اخیر قیمت ارز و کاهش قدرت خرید مردم مغازه‌داران را از «کاسبی متعارف» محروم کرده است.

در گزارش تسنیم آمده: «برخی از این کاسبان که اجاره‌بهای سنگینی نیز برای مغازه‌های خود پرداخت می‌کنند، به‌دلیل افت جدی فروش، از پرداخت این اجاره‌بها نیز ناتوان شده‌اند.»

خبرگزاری تسنیم این مطلب را با تیتر «سازمان‌های امنیتی خارجی و رسانه‌های ضدایرانی در کمین حق اعتراض» منتشر کرد و در آن از معترضان خواست «با دقت نظر مسئولانه نسبت به صحنه‌، از ربایش این رفتار خود توسط نفوذی‌ها و تبدیل آن به مسئله امنیتی و انتظامی جلوگیری کنند.»

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه، هم در مطلبی نوشت که این تجمعات «می‌تواند بستر جدیدی برای فعالیت هسته‌های اغتشاش شود.»

فارس به نقل از «شاهدان عینی» نوشت که «در میان جمعیت حدود ۲۰۰ نفری، هسته‌های ۵ تا ۱۰ نفری با شعارهایی فراتر از خواسته‌های صنفی حاضر شدند.»

در گزارش فارس آمده است که شعارهایی از جمله «رضا شاه روحت شاد» شنیده شده است.

با این حال ویدیوهای منتشر شده در شبکه‌های نشان می‌دهد که اعتراضات فقط محدود به تهران نیست و جمعیت معترضان در نقاط مختلف پایتخت بیش از آن چیزی است که خبرگزاری‌های نزدیک به حکومت گزارش‌ کرده‌اند.

فارس همچنین به نقل از «یک مقام آگاه در وزارت اطلاعات» نوشت: «الگوی حضور هسته‌های کوچک در تجمعات صنفی برای جهت‌دهی رادیکال، دقیقاً مطابق سناریوی امنیت‌زدایی دشمن است. هدف، تبدیل نقد اقتصادی به بی‌ثباتی سیاسی است.»

رادیوفردا : انتشار مستندی دربارۀ حمایت ترانه علیدوستی، بازیگر سینما، از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» و پیامدهای این حمایت برای او، موج گسترده‌ای در فضای مجازی فارسی‌زبان به راه انداخته است.

این هنرمند در مستند «ترانه» ساختۀ پگاه آهنگرانی که اخیراً از تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی پخش شد، دیدگاه‌های خود را دربارۀ حجاب اجباری، فمینیسم، تعهد اجتماعی هنرمند، نحوۀ بازداشت و زندانی‌شدنش و ابتلا به بیماری خودایمنی روایت می‌کند.

خانم علیدوستی در سال ۱۴۰۱ پس از ماه‌ها حمایت علنی از اعتراضات به جان‌باختن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد، و مخالفت با حجاب اجباری و اعدام معترضان از جمله محسن شکاری، بازداشت شد.

ترانه علیدوستی این جمله‌ش جالب بود که هنر نمی‌تونه از جامعه عقب‌تر باشه. اگر آوانگارد هم نیستی، دست کم همتراز جامعه باش؛ وگرنه حتی هنر عامه‌پسند هم نیست، کلاً بیرون از دایره‌ی هنره.

— آصف بارزی (@Asef_Barezi) December 24, 2025

#ترانه_علیدوستی در مستندش نکته گفت بی نظیر ،جنبشی که وارد خانه ها شودانقلاب است و آنرا را در تمام فامیل ام که همه سنتی بودند حس می کنم،گویی با خانواده تازه،مدرن و متفاوت آشنا شدم و حتی نامشان را عوض کردند ،این انقلاب چیزی را تغییر داد که هیچ چیز نمی تواندجلوی پیش روی اش را بگیرد pic.twitter.com/46YZciw4QZ

— aghazadeh81 (@aghazadeh811) December 24, 2025

سخنان این بازیگر سینما مبنی مسئولیت اجتماعی هنرمندان در همراهی با مطالبات مردمی و مخالفت علنی‌اش با حضور در سینمایی که از جامعه «عقب افتاده»، با استقبال گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی مواجه شده است.

نمادی از «جسارت و عاملیت زن ایرانی»

کاربران شبکه‌های اجتماعی، به‌دنبال همراهی سرسختانۀ علیدوستی با مطالبات مردمی به‌رغم هزینه‌های بسیار برای او و ابتلا به یک نوع بیماری خودایمنی که به پوست و موی این بازیگر آسیب جدی وارد کرده، بیش از همه از جسارت ترانه تقدیر کرده‌اند.

بیماری ترانه علیدوستی که یک سال او را خانه‌نشین کرد، نوعی بیماری خودایمنی است که در آن سلول‌های دفاعی به پوست بدن از سر تا کف پا حمله می‌کنند. او حالا پس از رویش دوبارۀ موهایش و عادی شدن چهره‌اش، جلوی دوربین نشسته است.

بنظرم وجه دیگر مستند ترانه علیدوستی، ابتلا به بیماریهای مختلفی است که زندانیان به دلیل فشارهای روحی، روانی و جسمی از یک سو و از سوی دیگر داروهایی که در زندان به زندانیان خورانده یا تزریق میشود است. در سالهای اخیر زندانیان زیادی بودند که در دوران محکومیتشان یا بعد از زندان به…

— Banafsheh.Jamali (@BanafshehJamali) December 25, 2025

کاربرانی با اشاره به بیماری ترانهٔ علیدوستی و شمار دیگر از معترضان زندانی پس از آزادی از زندان، خواستار بررسی و تحقیق این موضوع و احتمال دست‌داشتن حکومت ایران در این بیماری‌ها شده‌اند.

کاربران در عین حال از انتخاب کلمات، نحوهٔ نشستن، بالاگرفتن سر و در عین حال اظهارات صادقانۀ علیدوستی از زندگی شخصی‌اش، نوشته و او را نمادی از «جسارت و عاملیت زن ایرانی» معرفی کرده‌اند.

کاربران متعددی نوشته‌اند که ترانهٔ علیدوستی نشان داد که باید برای «انتخابِ شجاعت» هزینه داد.

مستند «ترانه» فقط روایت یک بازیگر نیست؛ ثبتِ شجاعتی است که باید دیده و تکثیر شود.
این مستند به کارگردانی پگاه آهنگرانی، روایتی صریح، انسانی و بی‌اغراق از ایستادن، انتخاب و بهایی است که برای شجاعت پرداخته می‌شود؛ روایتی که الهام‌بخش است و شایسته تکثیر.#ترانه_علیدوستی pic.twitter.com/384C2FsK8z

— Alireza Rajaei Arbabi (@alirezaer) December 25, 2025

صحبت‌های #ترانه_علیدوستی یک مانیفست قدرتمند بود برای «سینماگر مستقل» بودن در ایرانِ پس از #جنبش_مهسا.
او به جای انتخاب زبان نخبگانی رسانه‌ای (Mainstream)، با زبان مردم عادی (Main Street) یعنی زبانی که برای همه جامعه قابل فهم بود حرف زد و این روایت‌گری، بسیار اثرگذار و درخشان… pic.twitter.com/A5OhFt7Qxz

— Behrooz Kazemi (@bkazemi) December 25, 2025

اواخر مستند، ترانه در اقدامی کم‌سابقه و ساختارشکنانه در جمهوری اسلامی، با مایو در استخری در تهران شنا می‌کند و به دوربین لبخند می‌زند.

این صحنه‌ یادآور فیلم «اورکا»‌ است که هرگز مجوز پخش نگرفت و در آن فیلم، ترانهٔ علیدوستی در نقش شناگری بازی کرد که می‌خواست رکورد گینس برای شنا در آب‌های آزاد را بشکند.

مستند بینظیر ترانه فکر کنم همه ما رو برد تو فکر ‌و یادمون اومد این مسیر سخت و پرهزینه را از کجا شروع کردیم چه دستاوردهای ارزنده ای در این مسیر مردم‌ و بویژه زنان ایران بدست آوردند ، وقتی ترانه داشت بدون پوشش تحمیلی حکومت تو خیابان های تهران رانندگی می‌کرد و دخترانی رو می‌دید که… pic.twitter.com/G3TIms7M2z

— Amir ebrahimi (@Amir60118403) December 25, 2025

#پگاه_آهنگرانی مستندی ساخته درباره #ترانه_علیدوستی؛ زنی که زندان رفت و بعد از آزادی، نه جلوی دوربین و نه در زندگی واقعی، هرگز تن به حجاب اجباری نداد.
این مستند با نام «ترانه» ثبت یک «نه» تاریخی‌ست.
تماشا از بی‌بی‌سی فارسی pic.twitter.com/dwtrOe3p6c

— Mina Akbari (@Animmina218) December 24, 2025

کاربرانی دربارۀ این‌که اظهارات ترانهٔ علیدوستی، اجازه نداد در گیر و دار مسائل سیاسی و اقتصادی ایران، اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» از یاد برود، نوشته‌اند و تأکید کرده‌اند که حرف‌های شجاعانۀ او «امید و جان تازه‌ای» به اعتراضات بخشید.

کاربران دیگری نیز سخنان خانم علیدوستی را «صدای زخمی» توصیف کرده‌اند که «سال‌هاست فریاد می‌زند. صدای زنی که ایستاده، هزینه داده و عقب ننشسته».

ترانهٔ علیدوستی پس از تأیید ممنوع‌الکار شدن او و برخی از بازیگران زن سینمای ایران توسط وزارت ارشاد، در اینستاگرام نوشته بود: «اگر دیگر در فیلم‌هایتان بازی نمی‌کنم یک ثانیه هم فکر نکنید شمایید که توانسته‌اید محرومیتی برای من بسازید».

او افزوده بود: «من پارچه‌ای که خواهرانم را کشت را برای فیلم‌های شما به سر نمی‌کنم».

دیارمیرزا : به نقل از دنیای اقتصاد، گزارش‌های سیاستی دولت از گسترش فقر به دلیل تشدید تحریم‌ها سخن می‌گویند؛ موضوعی که به نظر می‌رسد در کنار آن باید عامل ناکارآمدی در تصمیم‌گیری‌ها از سوی برخی دستگاههای دولتی را هم لحاظ کرد. حالا پژوهشگران از افزایش فاصله طبقاتی همزمان با فقر در کشور خبر می‌دهند و بر این باورند که بخش عمده‌ای از ثروت کشور در دست یک درصد از جامعه قرار دارد. این آمار را دکتر علی حیدری، پژوهشگر اقتصادی بر اساس جدیدترین گزارش‌های آماری منتشر شده در ایران و جهان می‌گوید.

گزارش‌های سیاستی دولت از گسترش فقر به دلیل تشدید تحریم‌ها سخن می‌گویند؛ موضوعی که به نظر می‌رسد در کنار آن باید عامل ناکارآمدی در تصمیم‌گیری‌ها از سوی برخی دستگاههای دولتی را هم لحاظ کرد.

علی حیدری، پژوهشگر اقتصادی با اشاره به انتشار گزارش نابرابری جهانی می‌گوید: گزارش نابرابری جهانی که به بررسی نابرابری‌های اقتصادی و ثروت در سطح جهان می‌پردازد، حکایت از آن دارد که وضعیت ایران به شدت در این گزارش نگران کننده است؛ به نحوی که اگرچه سهم درآمدی ده درصد بالای جمعیت در کل جهان به صورت میانگین ۵۰ درصد است؛ اما این رقم در ایران به ۵۶ درصد می‌رسد.

وی افزود: در حوزه ثروت نیز، سهم ثروت یک درصد بالای جمعیت کشور در ایران ۲۹ درصد است؛ به این معنا که ۲۹ درصد ثروت کشور در دست یک درصد افراد است که این امر نشان می‌دهد اوضاع در این حوزه نیز خوب نیست.

حیدری ادامه داد: همچنین از نظر نرخ فقر نیز اگر روند را بررسی کنیم، مشاهده می‌شود در سال ۹۹ حدود ۲۹ میلیون نفر زیر خط فقر قرار داشتند و در سال ۱۴۰۲ و در سال ۱۴۰۳، جمعیت زیر خط فقر به ۳۶ درصد رسیده است که نشانگر آن است که حدود ۳۱ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر زیر خط فقر قرار دارند.

وی ادامه داد: در فاصله ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ حدود ۵ میلیون نفر به فقرای کشور اضافه شده‌اند.

این پژوهشگر اقتصادی در رابطه با اثر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران اظهار داشت: تحریم در کشور ما، یک اثرات چندوجهی بر جامعه می‌گذارد و به خصوص در حوزه قشری که بازنشسته یا کارگر و یا حتی کارمند هستند نیز اثرات منفی بسیاری باقی می‌نهد.

وی تصریح کرد: علت‌العلل اصلی این موضوعات و فقیرتر شدن جامعه، بحث تحریم‌ها و عدم امکان تامین کالاها، مواد اولیه، تجهیزات، تکنولوژی‌ها و فناوری‌های روز دنیا است.

حیدری گفت: در حوزه تحریم‌ها، ایران مجبور شده برای دور زدن تحریم، به سمت فضای پنهان‌کاری و عدم شفافیت پیش رود و همین امر می‌تواند این ثروت و فاصله طبقاتی را بیشتر کند.

او ادامه داد: ما متاسفانه نظام مالیاتی قوی، مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر مجموع درآمد را نداریم و این باعث شده که اختلافات طبقاتی زیاد شود.

حیدری معتقد است که کشور نتوانسته از ابزار بازتوزیع درآمد در کاهش فاصله طبقاتی استفاده کند و این باعث شده است که بخشی از منابعی که باید صرف افراد فرودست جامعه شود، به آنها نرسد.

ایران اینترنشنال: اواسط آبان خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، خبر داد به اسنادی دست یافته که راز تخلفات «آقای ح.خ»، مدعی طب سنتی را که با تاسیس دانشگاه جعلی از جوانان کلاهبرداری چند هزار دلاری کرده است، فاش می‌کند.

تسنیم گزارش داد پرونده مرتبط با «دانشگاه پزشکی و طب سنتی ارمنستان» بوده و شکایات علیه این دانشگاه از سال ۱۳۹۴ آغاز شده است.

بر اساس یافته‌های ایران‌اینترنشنال، متهم ردیف اول این پرونده، حسین خیراندیش، چهره مورد علاقه صدا و سیمای جمهوری اسلامی، مدعی طب سنتی و کسی است که به گفته خودش، حتی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را حجامت کرده است.

صدور حکم جلب سیار خیراندیش که به گزارش رسانه وابسته به سپاه پاسداران اکنون فراری است، نقطه عطف داستان فردی است که سال‌ها تحت پوشش «طب سنتی» و با استفاده از تریبون‌های رسمی جمهوری اسلامی، یکی از پیچیده‌ترین شبکه‌های کلاهبرداری و جعل اسناد را در ایران مدیریت کرده است. فردی که خود را «حکیم» می‌نامید.

سال ۱۳۸۷ و آغاز یک پروژه آموزشی مشکوک

نخستین نشانه‌های این پرونده به اواخر دهه ۱۳۸۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که در سال ۱۳۸۷ نهادی با عنوان نمایندگی «دانشگاه میختاری گوش ارمنستان» فعالیت خود را در غرب تهران آغاز کرد.

خیراندیش همراه دخترش، لیلا، جریانی از جذب دانشجو راه انداختند که از اساس بر پایه «اطلاعات غلط» بنا شده بود.

این مجموعه با تمرکز بر رشته‌هایی چون طب سنتی و پزشکی، اقدام به جذب متقاضیانی کرد که عمدتا یا علاقه‌مند به تحصیل پزشکی بودند یا از مسیرهای رسمی آموزشی، جا مانده بودند.

بر اساس شکایت‌های ثبت‌شده در سال‌های بعد که اولین آن مربوط به سال ۱۳۸۹ بوده و اسناد برخی از آن‌ها به ایران‌اینترنشنال رسیده است، این مرکز در دفتری در جنت‌آباد شمالی فعالیت می‌کرد و با صدور کارت دانشجویی، ارائه برنامه درسی و برگزاری کلاس، ظاهری رسمی به خود داده بود.

در همان مقطع، هیچ شکلی از اعلام عمومی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، درباره غیرمجاز بودن این فعالیت‌ها، منتشر نشد.

مبالغ دریافتی در این به ظاهر دانشگاه از دانشجویان تکان‌دهنده بود: مبالغی بین پنج هزار تا ۱۱ هزار دلار به همراه هزینه‌های ریالی سنگین.

شکایت‌کنندگان در پرونده‌های متعدد شهادت داده‌اند مبالغ کلانی را به حساب شخصی حسین یا لیلا خیراندیش یا شرکت‌های اقماری آن‌ها واریز کرده‌اند.

برخی دانشجویان گفته‌اند تعدادی از کلاس‌های دانشگاه جعلی خیراندیش، در ساختمان دانشگاه بهشتی تهران برگزار شده و همین مسئله تا حد زیادی موجب اعتماد آنان به دانشگاه خیراندیش بوده است.

جزییات دقیق ارقام در قرار جلب به دادرسی سال ۱۴۰۰، عمق این کلاهبرداری را آشکار می‌کند.

برای نمونه، مصطفی خدادادی، مبلغ ۷۴۱۲ دلار به علاوه ۷۲ میلیون ریال، امیرحسین رضایی ۱۰۹۰۰ دلار به علاوه ۷۴ میلیون ریال و اسماء عبدالملکی ۵۰۶۰ دلار به علاوه ۱۰۹ میلیون ریال پرداخت کرده بودند.

حقیقت اما زمانی آشکار شد که این دانشجویان پس از اتمام دوره، با کاغذهایی بی‌ارزش مواجه شدند که وزارت بهداشت و وزارت علوم، صراحتا اعتبار آن‌ها را رد کردند.

معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران، در برگ ۱۵۹ پرونده، با صراحت اعلام کرده فعالیت این مرکز از ابتدا «کاملا غیرمجاز» بوده و هیچ مجوزی برای کار در ایران نداشته است. پاسخی که نشان می‌دهد تمام آن سال‌های تحصیل و هزینه‌های دلاری، برای دانشجویان دود شده و به هوا رفته‌ است.

روند اتفاقات رخ داده برای دانشگاه جعلی حسین خیراندیش

Chart with 8 data points.View as data table, روند اتفاقات رخ داده برای دانشگاه جعلی حسین خیراندیش

The chart has 1 X axis displaying categories.

The chart has 1 Y axis displaying values. Data ranges from 1 to 1.

End of interactive chart.

نخستین شکایت‌ها

اولین مرتبه‌ای که یک شعبه رسمی در قوه قضاییه به پرونده خیراندیش رسیدگی کرد، سال ۱۳۹۵ بود.

دی‌ماه این سال، شعبه هفتم بازپرسی دادسرای ناحیه ۵ تهران، پس از بررسی شکایت‌هایی با محور «کلاهبرداری آموزشی»، برای خیراندیش قرار منع تعقیب صادر کرد.

استدلال بازپرس این بود که شاکیان در قبال پرداخت وجوه در کلاس‌ها شرکت کرده‌اند و از آنجا که امکان استعلام مجوز وجود داشته، عنصر «بردن مال از طریق مانور متقلبانه» احراز نمی‌شود.

این تصمیم، اگرچه در آن مقطع پرونده را متوقف کرد، اما عملا به یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های این ماجرا تبدیل شد؛ چرا که مسئله «جعل عنوان دانشگاهی» و «فعالیت بدون مجوز» در آن رای به‌صورت جدی بررسی نشد.

پرونده‌ای موازی با اتهاماتی سنگین‌تر

در حالی که پرونده نخست با قرار منع تعقیب بسته شد، پرونده‌ای دیگر در دادسرای فرهنگ و رسانه تهران شکل گرفت. پرونده‌ای که ابعاد آن فراتر از یک موضوع آموزشی بود.

در این پرونده، شبکه‌ای از جعل اسناد رسمی، از جمله صدور ده‌ها دانش‌نامه و کارت دانشجویی با مهر منتسب به نهادهای حاکمیتی، مورد رسیدگی قرار گرفت.

یکی از متهمان اصلی این بخش از پرونده، به اتهام جعل بیش از ۱۰۰ سند و غصب عنوان، در دادگاه بدوی محکوم شد و رای او در سال ۱۳۹۹ در دادگاه تجدیدنظر استان تهران، مورد بررسی قرار گرفت.

اگرچه دادگاه تجدیدنظر اصل وقوع جعل را تایید کرد، اما مجازات‌ها به دلایل قانونی – از جمله اعمال مقررات تخفیف و تعلیق – به‌طور قابل توجهی کاهش یافت.

نتیجه عملی این روند آن شد که بخش مهمی از پیامدهای کیفری، اثر بازدارنده‌ای در فضای عمومی ایجاد نکرد.

حضور رسانه‌ای و اعتبار ساختگی

پیش از آن که نام خیراندیش در پرونده‌های قضایی مطرح شود، او در فضای عمومی ایران به‌عنوان مروج طب سنتی شناخته شده بود و حضورش در برنامه‌های تلویزیونی، سخنرانی‌ها و رسانه‌های رسمی، تصویری از «یک کارشناس مورد تایید» ایجاد کرده بود. تصویری که به گفته برخی شاکیان، عامل اصلی اعتماد آن‌ها به پروژه دانشگاهی مورد بحث بود.

در دهه ۱۳۹۰، خیراندیش بارها در قاب صدا و سیما درباره درمان بیماری‌ها، نقد پزشکی مدرن و ضرورت بازگشت به طب سنتی سخن گفت. هم‌زمان، نام او در برخی ساختارهای رسمی فرهنگی و اجتماعی نیز دیده شد. حضوری که از نظر منتقدان، نوعی سرمایه نمادین برای او ایجاد کرد.

از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، علی‌رغم صدور قرار جلب به دادرسی، خیراندیش همچنان در برنامه‌های تلویزیونی و گفت‌وگوهای رسانه‌ای حضور داشت.

در حالی که او در شعبه ۵ بازپرسی جرائم پزشکی پرونده داشت، در برنامه‌هایی چون «انارستان» و شبکه‌های مختلف سیما، در جایگاه یک مصلح علمی ظاهر می‌شد.

خیراندیش با استفاده از این تریبون، نه تنها به تبلیغ غیرمستقیم دوره‌های خود می‌پرداخت، بلکه با مطرح کردن مباحث جنجالی سیاسی و مذهبی، سعی در جلب حمایت جریان‌های خاص داشت.

او اسفند ۱۴۰۰ در یک گفت‌وگوی رسمی مدعی شد با دو تسبیح دور دریاچه چیتگر راه رفته تا وضعیت حجاب را آمارگیری کند: «سال گذشته دو تسبیح برای شمارش باحجاب و بی‌حجاب‌ها برداشتم و دور استخر بزرگ دریاچه خلیج فارس راه افتادم. تسبیح مربوط به بی‌حجاب‌ها از سه دور گذشت، اما تسبیح مربوط به باحجاب‌ها از یک تسبیح هم بیشتر نشد.»

خیراندیش با نادیده گرفتن آمارهای دولتی، خود را «شاخص‌گذار» ارزش‌ها معرفی می‌کرد.

در دوران بحران کرونا نیز او با ادعاهایی مبنی بر اینکه «با حجامت می‌توان اثر واکسن را خارج کرد»، عملا در تقابل با علم پزشکی ایستاد.

فکت‌چک‌های علمی نشان دادند این ادعاها هیچ مبنایی جز خرافه ندارند، اما نفوذ او چنان ریشه‌دار بود که حتی هشدارهای وزارت بهداشت هم نتوانست آنتن زنده صدا و سیما را از او بگیرد.

شبکه خانوادگی و شرکت‌های اقماری

بر اساس اسناد ثبت رسمی در ایران، خیراندیش تنها یک مدرس یا به قول خودش «حکیم» نیست، بلکه راس یک هرم اقتصادی است. او با استفاده از اعضای خانواده‌اش، شبکه‌ای از شرکت‌ها را برای چرخش مالی وجوه دریافتی ایجاد کرده است.

شرکت آموزشی «پیشگامان سلامت حکیم خیراندیش» حلقه‌ای از زنجیره است. این شرکت با مالکیت ۷۰ درصدی حسین خیراندیش، بازوی اصلی برگزاری دوره‌های آموزشی او در خصوص «طب سنتی» بود. در واقع، بسیاری از قراردادهای «دانشگاه ارمنستان» در دل این شرکت منعقد می‌شد.

شرکت بعدی، شرکت «پخش شفابخش هرمس» با مالکیت ۹۸ درصدی خیراندیش است که وظیفه توزیع داروهای گیاهی و محصولاتی را داشت که در شبکه او تولید می‌شدند.

سازمان «خیریه بین‌المللی کافل» را هم نباید نادیده گرفت. حضور خیراندیش در هیات امنای این موسسه که با شعار «دفاع از حقوق کودکان» فعالیت می‌کرد، تلاشی برای ایجاد یک پوشش بشردوستانه و سفیدشویی سوابق حقوقی به نظر می‌رسد.

حضور مداوم لیلا و معصومه خیراندیش در این شرکت‌ها و پرونده‌های قضایی، نشان‌دهنده یک «کسب‌وکار خانوادگی» بر پایه جعل و فریب است.

کلاهبرداری که علی خامنه‌ای را حجامت کرد

خیراندیش در بسیاری از محافل، خاطره‌ای از رهبر جمهوری اسلامی نقل کرده است. او بدون ذکر تاریخ این اتفاق، گفته است: «من وقتی حضرت آقا را حجامت می‌کردم، ایشان می‌گفتند دعای حجامت را بلند بخوان و من می‌خواهم مضمونش را بفهمم. رهبری بحث و انتقادی هم روی معنای یکی از کلمات داشتند و از من پرسیدند برداشت شما از عبارت من العین فی‌الدم چیست؟ من جواب دادم که ما اعتدال ترجمه کردیم؛ ایشان فرمودند غلط است و چشم زخم در خون درست است؛ به ایشان گفتم آیا می‌دانید عملی که روی شما انجام می‌شود درمانش اینجاست؟ ایشان در جواب گفتند که چرا به مردم نمی‌گویید؟»

او همچنین گفته است مریض‌های شیمیایی را با حجامت درمان می‌کند.

تبارشناسی یک مصونیت؛ از حزب جمهوری تا اتاق‌های فکر

برای درک چرایی مصونیت خیراندیش، باید به شناسنامه سیاسی‌اش نگریست. او به گفته خودش، کار را از مسئولیت آموزش در «حزب جمهوری اسلامی» آغاز کرد. حزبی که خاستگاه اصلی کادرهای اجرایی نظام جمهوری اسلامی در دهه ۶۰ بود.

او بر اینکه «برادر دو شهید» است تاکید داشته و از این عنوان که در ساختار سیاسی ایران، نوعی «سرمایه نمادین» و مصونیت نانوشته فراهم می‌کند، نهایت بهره را برده است.

خیراندیش در اظهاراتی که بارها در ویدیوهای منتشر شده از او دیده شده، با صدایی آرام اما قاطع می‌گوید: «من یک مسلمان عضو نظام جمهوری اسلامی هستم که تعهدی به کشورم دارم …. حفظ نظام برای من اولویت اول است.»

این ادبیات، کلیدواژه‌ای بود که درهای بسته بسیاری را به روی او گشود.

خیراندیش با تعریف فعالیت‌های درمانی خود به عنوان «جهاد علمی برای استقلال از داروی بیگانه»، عملا هر گونه نقد علمی بر روش‌های خود را به جبهه مخالفت با استقلال کشور راند.

او با همین استراتژی، عضو بخش تخصصی پوشاک سلامت‌محور کارگروه ساماندهی مد و لباس شد.

این کارگروه، زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

خیراندیش گفته که حتی در جلسات شورای عالی امنیت ملی و نهادهای بالادستی، به عنوان «مشاور» در حوزه سلامت و سبک زندگی، حاضر شده است.

او سال ۱۴۰۲ مشاور رییس و عضو کمیسیون پزشکی پارالمپیک نیز شد.

خیراندیش در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۴۰۳ از سعید جلیلی حمایت و در چند نوبت به نفع او مصاحبه و سخنرانی کرد؛ در حالی که در لایه‌های پنهان، پرونده‌های کلان مالی او در حال انباشت بود.

۱۵ سال بعد؛ پرسش‌هایی که هنوز باقی‌اند

پرونده دانشگاه ارمنستان اکنون بیش از ۱۵ سال عمر دارد. پرونده‌ای که از یک فعالیت آموزشی مشکوک آغاز شد و به جعل، کلاهبرداری و فعالیت غیرمجاز رسید.

در این بازه زمانی، تصمیم‌های متناقض قضایی، احکام تعلیقی و اطاله دادرسی و رسیدگی، در کنار حضور بی‌وقفه متهم اصلی در «رسانه ملی»، تصویری پیچیده و چندلایه ایجاد کرده است.

با وجود پرونده‌های متعدد قضایی و اتهامات سنگین، خیراندیش تا همین چند ماه پیش در صدا و سیما و رسانه‌های حکومتی تریبون داشت.

این واقعیت نشان می‌دهد حتی در پرونده‌های سنگین قضایی، نفوذ و ارتباط با ساختار حکومتی، می‌تواند مصونیت نسبی ایجاد کند.

بی‌بی‌سی: قوه قضائيه ایران از اجرای حکم اعدام عقیل کشاورز،‌ دانشجوی معماری به اتهام «جاسوسی» برای اسرائیل و «تصویربرداری از اماکن نظامی و امنیتی» ‌در صبح امروز (شنبه ۲۹ آذر/۲۰ دسامبر) خبر داده است. به گفته قوه قضائيه آقای کشاورز اردیبهشت ۱۴۰۴ از سوی گشت حفاظت ارتش در شهر ارومیه در حال «تصویربرداری از ساختمان ستاد لشکر پیاده» این شهر بازداشت شد.

به گزارش میزان، رسانه قوه قضائیه، عقیل کشاورز در «سال ۱۳۹۴ در رشته مهندسی معدن پذیرفته شده بود اما پس از سه ترم به علت عدم قبولی در دروس مربوطه از دانشگاه کناره‌گیری می‌کند و در نهایت در رشته معماری ادامه تحصیل می‌دهد.»

میزان همچنین گفته است که «اعضای خانواده او دارای تمایلات سلطنت طلبانه بوده و عموی او نیز سابقه عضویت و هواداری» از سازمان مجاهدین خلق را داشته است.

از زمان جنگ ۱۲ روزه اسرائيل و ایران شماری از افراد به اتهام جاسوسی و همکاری اطلاعاتی با اسرائيل در ایران بازداشت و محاکمه شده‌اند.

سازمان حقوق بشر ایران می‌گوید که تنها در سال جاری میلادی بیش از ۹۴۰ نفر در ایران اعدام شده‌اند.

اورونیوز: به گفته روح‌الله زم، محمد می‌خواست به «اسنودن ایران» تبدیل شود. او هم‌زمان برای وزارت اطلاعات ایران و سازمان سیا کار می‌کرد و متخصص حملات سایبری بود. به گزارش نشریه آتلانتیک، او تنها یک روز پیش از سفر به ترکیه، احتمالا توسط پدرش که از مقامات ارشد جمهوری اسلامی بود، کشته شد. محمدحسین تاجیک که بود؟

نشریه آمریکایی آتلانتیک در گزارش مفصلی به قلم شین هریس، روزنامه‌نگار با سابقه حوزه امنیت ملی به جزئیات تازه‌ای درباره زندگی و مرگ محمدحسین تاجیک، مقام ارشد نیروی سایبری وزارت اطلاعات ایران که در ژوئیه ۲۰۱۶ در ایران «کشته شد»، پرداخته است.

آقای هریس گفت: «بنابر تجربه من در پوشش مسائل امنیتی، آن‌هایی که ادعا می‌کنند از واقعیت ماجرا خبر دارند، یا دیوانه‌اند یا شرلاتان. اما باز گفتم این ارزش یک ایمیل را دارد و در ۱۲ آوریل ۲۰۱۶ به آن‌ آدرس نوشتم: متوجه شدم می‌خواهید راجع‌به پهپاد RQ-170 سازمان سیا صحبت کنید. می‌خواهید حرف بزنیم؟»

ارتباط اولیه

سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا» در دسامبر سال ۲۰۱۱ کنترل یک پهپاد رادارگریز RQ-170 Sentinel را در آسمان ایران از دست داد. مقامات نظامی ایران در آن زمان این پهپاد چندمیلیون دلاری چون «غنیمت جنگی» در تلویزیون به نمایش گذاشتند. اما علت سقوط آن برای مدت‌ها معما بود.

بیش از چهار سال بعد، در آوریل سال ۲۰۱۶، گروه هکری ایرانی شناخته‌شده‌ای به نام «پرستو» با انتشار آدرس ایمیل خود در یک پیام‌رسان امنیت سایبری از روزنامه‌نگاران دعوت کرد که درباره اتفاقی که برای این پهپاد افتاده، سوال کنند و آقای هریس هم به همین آدرس پیام فرستاد.

آقای هریس گفت: «بنابر تجربه من در پوشش مسائل امنیتی، آن‌هایی که ادعا می‌کنند از واقعیت ماجرا خبر دارند، یا دیوانه‌اند یا شرلاتان. اما باز گفتم این ارزش یک ایمیل را دارد و در ۱۲ آوریل ۲۰۱۶ به آن‌ آدرس نوشتم: متوجه شدم می‌خواهید راجع‌به پهپاد RQ-170 سازمان سیا صحبت کنید. می‌خواهید حرف بزنیم؟»

به گفته آقای هریس، ۳۶ ساعت بعد شخصی که خود را در ابتدا «پی» (P) معرفی می‌کرد گفته است که می‌خواهد با حفظ هویتش طی مصاحبه‌های زنده یا گفتگوهای متنی «همه‌چیز» را درباره آن ماجرا افشا کند.

«پی» مدعی شده که عضو گروه «پرستو» است. این گروه پیش‌تر به سرور آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نفوذ کرده و ادعا کرده بود که اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا را هک کرده است. «پرستو» همچنین ادعا کرده بود که می‌تواند کنترل پهپاد‌های نظامی آمریکا را در دست بگیرد و یک‌بار پا فراتر گذاشته و گفته بود می‌تواند یکی از آن‌ها را برای حمله به جو بایدن که در آن زمان معاون باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا بود، به کار گیرد.

به گفته این روزنامه‌نگار، «پی» گفت که فرمانده یگان نخبه جنگ سایبری وزارت اطلاعات ایران است و جزئیات نحوه به دام انداختن پهپاد آمریکایی را شرح داد.

خودش را معرفی کرد

به گفته آقای هریس، «پی» در ۱۱ مه آن‌قدر به او اعتماد کرده بود که خود را معرفی کرد. او گفت که نامش «محمدحسین تاجیک» است و ۳۵ سال سن دارد، اما «خیلی پیرتر» است.

محمدحسین تاجیک به آقای هریس گفت که می‌خواهد در اجرای نقشه‌ای از او کمک بگیرد. بخش اول آن «انتقام» بود. او گفت که می‌خواهد برای آسیب به جمهوری اسلامی اطلاعاتی را درباره عملیات اطلاعاتی ایران افشا کند و دلیل آن را ناامیدی شدید از رهبران نظام توصیف کرد.

آقای تاجیک همچنین مدعی شد که زمانی به عنوان «منبع اطلاعاتی» با سازمان سیا همکاری می‌کرد و بخش دوم نقشه او بازسازی رابطه با این سازمان بود. آقای هریس نوشت: «امید داشت من از طریق ارتباطاتی که در سیا دارم، با رابط سابق او تماس بگیرم و منتقل کنم که محمد هنوز منبع ارزشمندی است. شاهدش هم همان گزارش‌های خبری بود که قرار بود براساس اطلاعات او بنویسم. اگر سیا او را نمی‌پذیرفت، تهدید می‌کرد که شیوه عملکرد این سازمان در داخل ایران را افشا کند.»

آقای تاجیک به شین هریس گفت که از یک خانواده مذهبی و سیاسی است و پدرش، مشهور به «حاجی ولی» از بنیان‌گذاران سرویس‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی است و در «بازجویی و شکنجه» افسران رژیم شاه پس از انقلاب نقش داشته است. او گفت که نابغه ریاضی و کامپیوتر بوده، در رشته علوم کامپیوتر از دانشگاه فارغ‌التحصیل شده و از ۱۸ سالگی کار در وزارت اطلاعات را آغاز کرده و «نقش محوری» در گسترش توان تهاجمی ایران در جنگ سایبری داشته است.

او همچنین چگونگی عملکرد وزارت اطلاعات در جذب نیرو از دانشجویان نخبه دانشگاه‌های کشور را برای آقای هریس شرح داده است.

I've waited nearly ten years to tell this story: In 2016, I developed a source in Iranian intelligence named Mohammad Hossein Tajik. He told me he came from a politically connected family. That he had led Iran's cyber army. And that he had secretly worked for the CIA. 🧵

— Shane Harris (@shaneharris) December 8, 2025

عملیات سایبری

به گزارش آتلانتیک، آقای تاجیک ادعا کرده که در حمله سایبری سال ۲۰۱۲ به شرکت نفت سعودی «آرامکو» نقش داشته است. او همچنین ادعا کرد که او و تیمش به شبکه ماهواره تجاری iDirect نفوذ کرده و کنترل پهپاد‌های آمریکایی را برعهده گرفتند. با این حال، آقای هریس تاکید کرد که شاهدی برای این ادعا نیافته است.

آقای تاجیک همچنین گفت که او و همکارانش اطلاعات را با «سازمان اصلی اطلاعات» روسیه (GRU) به اشتراک می‌گذاشتند و پشت حملات سال ۲۰۱۵ به شبکه برق ترکیه بودند.

آقای تاجیک همچنین ادعا کرده که ایران پشت حمله فوریه ۲۰۱۶ به بانک مرکزی بنگلادش و سرقت حدود ۸۱ میلیون دلار بوده است. این در حالی است که وزارت دادگستری آمریکا پیش‌تر سه هکر از کره شمالی را مسئول این حمله دانسته بود.

این عامل اطلاعاتی ایران همچنین گفته بود که پنج سال به عنوان «منبع اطلاعاتی» با سازمان سیا همکاری کرده و این رابطه «به شکل بدی» تمام شده است.

دوستی با عماد مغنیه و افشای تاسیسات هسته‌ای «فردو»

بنابر این گزارش به نقل از آقای تاجیک، او زمانی که مشغول طی سلسله‌مراتب در وزارت اطلاعات بود، چند سفر به لبنان داشت و به رهبران ارشد حزب‌الله، از جمله عماد مغنیه نزدیک شده بود. آقای مغنیه متهم به طراحی بمب‌گذاری در سفارت و مقر تفنگداران دریایی آمریکا در سال ۱۹۸۳ در بیروت بود. این بمب‌گذاری دست‌کم ۳۷۰ کشته برجای گذاشت.

دوستی آقای تاجیک با افرادی چون عماد مغنیه که دستشان به خون شهروندان آمریکایی آلوده بود، این مامور اطلاعاتی ایران را برای سازمان سیا به «منبع اطلاعاتی بسیار ارزشمند» تبدیل می‌کرد.

بنابر این گزارش، آقای تاجیک گفته است که اطلاعاتی را درباره ساختار سازمانی حزب‌الله و همکاری واحد‌های این گروه با وزارت اطلاعات ایران، در اختیار سازمان سیا گذاشته است.

سازمان سیا سال‌ها در تعقیب عماد مغنیه بود و سرانجام در فوریه ۲۰۰۸، همان سالی که آقای تاجیک همکاری خود را با این سازمان آغاز کرد، در عملیات مشترکی با اسرائیل آقای مغنیه را کشت.

شین هریس نوشت: «محمد در گفتگوها هرگز مستقیما ادعا نکرد که خود پشت عملیات آمریکا بوده و این، از نظر من، نشانه دیگری از اعتبار او بود. اما دوره همکاری‌اش با سیا با برخی موفقیت‌های مهم اطلاعاتی آمریکا در ایران هم‌زمان است.»

او افزود: «رهبران غربی در سپتامبر ۲۰۰۹ کشف تاسیسات زیرزمینی غنی‌سازی اورانیوم فردو را اعلام کردند. با توجه به موقعیت محمد، او می‌توانست از این تاسیسات خبر داشته باشد. اگر واقعا می‌خواست همان‌طور که ادعا می‌کرد، به رژیم آسیب بزند، در جایگاهی بود که بتواند این کار را انجام دهد.»

خبر مرگ تاجیک

به گفته آقای هریس، محمدحسین تاجیک به مدت دو ماه در مکالمه‌ها و مکاتبه‌ها با او از «ماجراجویی‌های سایبری، همکاری با آمریکایی‌ها، خانواده، طرح‌ها برای تسویه حساب با جمهوری اسلامی» سخن گفت.

این روزنامه‌نگار آمریکایی نوشت: «من از او خوشم می‌آمد. مرا می‌خنداند. او را دوست خودم نمی‌نامیدم، اما رابطه‌مان دوستانه بود.»

آخرین گفتگوی شین هریس با محمدحسین تاجیک در دوم ژوئیه ۲۰۱۶ انجام شد. در این گفتگو، آقای تاجیک اطلاعاتی درباره کمک حزب‌الله به کره شمالی در زمینه تاکتیک‌های سایبری ارائه کرد و قرار بود که آن‌ها سه روز بعد مجددا با هم گفتگو کنند.

به گفته آقای هریس، محمدحسین تاجیک هم‌زمان اطلاعاتش را با روح‌الله زم در میان می‌گذاشت و چند هفته قبل این دو را به هم معرفی کرده بود. آقای زم در آن زمان در پاریس زندگی می‌کرد.

آقای هریس نوشت: «محمد در زمان تعیین‌شده آنلاین نشد. اگرچه اغلب مشغول بود، اما هرگز قرارش را از دست نداده بود. چند روز بعد، از روح‌الله زم، پیامی دریافت کردم. به نظر وحشت‌زده می‌رسید.»

روح‌الله زم نوشته بود: «شنیدی چه اتفاقی افتاده؟ محمد مرده است.»

آقای زم گواهی فوت آقای تاجیک و پیام‌هایی را که با یکی از اعضای خانواده او ردوبدل کرده بود، برای شین هریس فرستاد. به گفته این روزنامه‌نگار آمریکایی، این پیام‌ها نشان می‌داد که این مامور اطلاعاتی احتمالا توسط رژیم به قتل رسیده است. بنابر این پیام‌ها، امیر، برادر کوچک آقای تاجیک جسد او را پیدا کرده بود. کالبدشکافی انجام نشده و آقای تاجیک کمی بعد در بهشت زهرا به خاک سپرده شده بود.

همچنین، بنابر گواهی فوت، آقای تاجیک در روز پنجم ژوئیه، یعنی همان روزی که قرار بود مجددا با آقای هریس صحبت کند، جان باخته بود.

به گفته شین هریس، آقای زم ادعا می‌کرد که حاجی ولی، پدر آقای تاجیک از سر وفاداری به نظام پسر خود را کشته است.

بازداشت تاجیک

آقای هریس با پرسش از منابع امنیتی خود از همکاری محمدحسین تاجیک با سازمان سیا تا سال ۲۰۱۳ اطمینان حاصل کرده بود. او نوشت: «محمد همان‌طور که ادعا می‌کرد، واقعا جزو دارایی‌های انسانی بسیار مهم سیا در ایران بود.»

شین هریس پس از مرگ آقای تاجیک سعی کرد با کسانی که او را می‌شناختند، از جمله دوستان و فعالان ایرانی ساکن خارج از کشور ارتباط برقرار کند.

او متوجه شد که مقامات اطلاعاتی ایران از همکاری آقای تاجیک با سازمان سیا مطلع شده و چند ماه پس از قطع این ارتباط در اوت ۲۰۱۳، او را بازداشت کرده‌ و ابتدا به بازداشتگاهی در شرق تهران و سپس به زندان اوین منتقل کرده‌اند.

آقای هریس نوشت: «محمد بعدها به دوستانش گفت که ماه‌ها شکنجه را تحمل کرده است. بازجویان آب جوشان روی آلت تناسلی‌اش ریخته بودند. او را وادار کرده بودند در گودالی به شکل قبر، در حالی که نوری دائما روی او می‌تابید، به صورت جمع‌شده در خود بماند. محمد به جاسوسی برای دشمنان ایران متهم شده بود.»

به گفته آقای هریس، محمدحسین تاجیک پس از شش ماه در زندان با قرار وثیقه تا زمان محاکمه آزاد شد. بنابر این گزارش، این کار با وساطت حاجی‌ ولی، پدرش انجام شده بود.

آقای هریس افزود که این مامور اطلاعاتی پیشین پس از آزادی شش ماه بیمارستان بستری بوده و «ریش تیره‌اش سفید شده بود». او در ژانویه ۲۰۱۵ با روح‌الله زم ارتباط برقرار کرد.

شین هریس نوشت: «زم به من گفت که او و محمد به مدت یک سال تقریبا هر شب با هم صحبت می‌کردند. زم خواهان تغییر سیاسی بود. محمد می‌خواست از طریق تغییر سیاسی، انتقام بگیرد. او به یک منبع ناشناس ارزشمند درون رژیم برای رسانه مستقل زم تبدیل شد.»

به گفته آقای هریس به نقل از روح‌الله زم، محمدحسین تاجیک می‌گفت اگر روزی از کشور خارج شود، می‌خواهد به عنوان «اسنودن ایران» شناخته شود؛ خودی سابقی که به نماد مقاومت تبدیل می‌شود.

ماجرای مرگ تاجیک

به گفته شین هریس، آقای تاجیک در ژوئیه ۲۰۱۶ و دو ماه پس از آغاز ارتباط با او قصد داشت برای تحویل اسناد مرتبط با جمهوری اسلامی به روح‌الله زم، به ترکیه سفر کند. او چند روز را صرف اسکن کردن این اسناد کرده و چمدانش را بسته بود.

آقای هریس با تاکید بر این که این مطلب صرفا از آقای زم نقل شده، آقای تاجیک هیچ‌ وقت درباره آن صحبت نکرده و هیچ منبعی هم چنین اطلاعاتی را تایید نکرده است، نوشت: «افشای بعدی محمد قرار بود مربوط به تلاش‌های ایران برای به دست آوردن سلاح هسته‌ای از یک کشور دیگر باشد.»

به گفته این روزنامه‌نگار آمریکایی، امیر که شاید مهم‌ترین دلیل در ایران ماندن برادرش بود، چمدان را دید و از او پرسید که کجا می‌رود.

آقای تاجیک پاسخ داد: «برای دیدن یک دوست به ترکیه می‌روم. تو هم باید با من بیایی.»

به گفته آقای هریس بنابر اطلاعات آقای زم، امیر قبول نکرد. از خانه بیرون رفت و به پدرشان خبر داد که محمد قصد رفتن دارد.

آقای هریس نوشت: «زم به من گفت ساعت ۳ بعدازظهر روز ۵ ژوئیه، همان روزی که قرار بود من و محمد آنلاین همدیگر را ببینیم، پدرش، حاجی ولی، همراه با یک مقام دیگر از وزارت اطلاعات به خانه او رفتند. امیر همان غروب به خانه برگشت و با پیکر بی‌جان برادرش روبه‌رو شد. چند روز بعد خانه را بازرسی کردند. مقامات وسایل محمد از جمله کامپیوترش را با خود بردند.»

او افزود: «سال‌هاست در میان ایرانیان مهاجر در خارج، شایعات مختلفی درباره نحوه مرگ محمد دهان‌به‌دهان می‌چرخد. در گواهی فوت علت مرگ ذکر نشده است. در بعضی وبلاگ‌های فارسی خوانده‌ام که گفته‌اند سکته قلبی کرده، اما دوستانش به من گفتند او به جز اتکا به مسکن‌ها نسبتا سالم بود.»

با این حال، به گفته آقای هریس، روایت دیگری که در میان منتقدان رژیم دست‌به‌دست می‌شود، این است که یا حاجی ولی او را کشته و یا دستور قتل او را داده است. آقای زم هم بارها به موضوع اشاره کرده است.