اخبار

دویچه‌وله: همزمان با این اظهارات، مصطفی رجبی مشهدی مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران و سخنگوی صنعت برق مدعی شده است: «بررسی‌ها نشانگر آن است که اگر مشترکان پرمصرف در پیک تابستان امسال مصرف خود را مدیریت می‌کردند، دچار خاموشی نمی‌شدیم.»

هیچ کدام از مقامات یادشده به جزئیات مطالعات و بررسی‌های ادعایی اشاره‌ای نکرده و هنوز نه وزارت نفت و نه نیرو هیچ گزارش تفصیلی و قانع‌کننده‌ای درباره وضعیت حوزه برق و گاز کشور انتشار نداده‌اند.

بی‌هیچ تردیدی قیمت حامل‌های انرژی در ایران بسیار پایین است و بنابر ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی، ایران در سال گذشته میلادی بیشترین یارانه‌های پنهان انرژی‌های فسیلی را در جهان داشته است.

یارانه پنهان به زبان ساده یعنی اختلاف قیمت محصولات نفتی، گاز و برق مصرفی در ایران و خارج از کشور.

طبق برآورد آژانس بین‌المللی انرژی، ایران پارسال ۱۲.۲ میلیارد دلار یارانه پنهان گاز، ۱۲.۵ میلیارد دلار یارانه پنهان برق و ۵ میلیارد دلار یارانه پنهان محصولات نفتی داشته است؛ یعنی اگر این محصولات را به جای فروش در داخل کشور، به بازارهای خارجی صادر می‌کرد، نزدیک ۳۰ میلیارد دلار درآمد بیشتری کسب می‌کرد. این رقم بنابر روایت آژانس بین‌المللی انرژی و بانک جهانی، معادل ۱۵ درصد تولید ناخالص داخلی ایران بر اساس نرخ آزاد دلار است.

لازم به ذکر است که کل درآمد صادرات نفت، محصولات نفتی و گاز ایران در سال گذشته خورشیدی بنابر آمارهای بانک مرکزی ایران ۲۱ میلیارد دلار بوده است.

اما نکته اینجاست که اختلاف قیمت حامل‌های انرژی در داخل و خارج ایران حاصل افت شدید قیمت ریال است. شاید یادآوری این نکته چندان ضروری نباشد که ارزش ریال ایران تنها در پنج سال گذشته ۸۷ درصد سقوط داشته است. هر دلار آمریکا در پاییز ۹۷ به ۳۷۰۰ تومان معامله می‌شد و پاییز پارسال به ۳۲ هزار تومان رسید و اکنون بیش از ۲۷ هزار تومان است.

نتیجه منطقی چنین سقوطی ایجاد شکاف بزرگ در اختلاف قیمت حامل‌های انرژی در داخل و خارج از کشور است. اما نکته مهم‌تر اینکه، وضعیت پیش آمده حاصل عملکرد اشتباه و بی‌مسئولیتی نظام بوده، نه مردمی که حتی طبق آمارهای رسمی بیش از نیمی از آنها زیر خط فقر و یک سوم آنها زیر خط فقر مطلق دست و پا می‌زنند و با تورم افسارگسیخته دست به گریبان هستند.

آمارسازی برای توجیه و زمینه‌چینی افزایش قیمت برق و گاز

محسن مظلوم فارسی‌باف چنانکه اشاره شد، بدون ارائه اسناد قانع‌کننده مدعی شده است که افزایش ۲.۵ برابری قیمت گاز، مصرف آن را ۱۰ درصد کاهش خواهد داد.

این اظهارات در حالی است که از زمان طرح هدفمندی یارانه‌ها قیمت گاز چندین بار جهش داشته، اما هرگز مصرف گاز کشور روند نزولی نداشته است.

متوسط رشد سالانه مصرف گاز ایران نیز طی یک دهه گذشته ۵.۲ درصد بوده است و نکته مهم‌تر اینکه بخش خانگی کمترین رشد را در میان دیگر بخش‌ها از لحاظ مصرف گاز طبیعی داشته است.

نکته دیگر این‌که طبق آمارهای رسمی شرکت ملی گاز، بخش “خانگی، تجاری و صنایع غیرعمده” در سال گذشته خورشیدی ۱۲۲ میلیارد متر مکعب گاز مصرف کرده که معادل ۵۲ درصد از گاز مصرفی کشور است.

مقامات جمهوری اسلامی با استناد به این آمار، بارها اعلام کرده‌اند که بخش خانگی بیش از نیمی از گاز تولیدی کشور را می‌بلعد، اما جزئیات آمارها نشان می‌دهد که سهم واقعی بخش خانگی از مصرف گاز کشور تنها ۲۲ درصد است و ۳۰ درصد بقیه (از ۵۲ درصد) مصرف، مربوط به بخش تجاری و صنایع غیرعمده است.

مدیر پژوهش و فناوری شرکت ملی گاز ایران در ادامه می‌گوید، اصلاح و بهینه‌سازی موتورخانه‌ها، عایق‌سازی، گریدبندی ساختمان و اقدام‌های از این دست در بخش خانگی می‌تواند صرفه‌جویی ۱۵ درصدی را در پی داشته باشد.

این موضوع درست است، اما نکته اینجاست که نیمی از جمعیت کشور زیر خط فقر بوده و یک سوم جمعیت نیز اجاره‌نشین هستند و اصولا امکان بهینه‌سازی مصرف انرژی در خانه را ندارند.

از طرفی طبق آمارهای رسمی خود وزارت نفت و بانک جهانی، سالانه نزدیک ۱۸ میلیارد متر مکعب گاز تولیدی از میادین نفتی ایران (گاز همراه) به خاطر نبود تجهیزات جمع‌آوری گاز، در مشعل‌ها سوزانده و به هدر داده می‌شود.

این رقم معادل ۳۵ درصد از مصرف خانگی گاز است و ارزش آن در بازارهای منطقه‌ای نیز ۴ میلیارد دلار است. بیژن زنگنه وزیر نفت جمهوری اسلامی در دولت روحانی چند سال پیش اعلام کرده بود که با ۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری می‌توان مشعل‌سوزی گازهای همراه را متوقف کرد.

این تنها تلفات گاز در زمان تولید است، اما تلفات شبکه انتقال و توزیع گاز حتی بیشتر از این میزان است. بر اساس آمارهای شرکت ملی گاز ایران، میزان هدر رفت گاز در شبکه سراسری حدود ۲۳.۶ میلیارد مترمکعب در سال ۹۸ گزارش شده که معادل ۹ درصد مصرف گاز کشور است.

دلایل عمده این حجم از هدررفت گاز شامل فرسودگی شبکه سراسری ایران و خطای بالای دستگاه‌های اندازه‌گیری گزارش شده است.

بدین ترتیب، میزان هدررفت گاز در پروسه تولید و انتقال، تقریبا معادل مصرف خانگی گاز است و برای جبران کسری گاز باید به این مشکلات رسیدگی شود.

Iran – Luftverschmutzung in Teheran

در مورد کسری برق نیز وضعیت مشابهی وجود دارد و بر اساس آمارهای مرکز پژوهش‌های مجلس ۱۳ درصد برق تولیدی کشور در پروسه انتقال و توزیع هدر می‌رود؛ چرا که شبکه برق فرسوده و کهنه است. لازم به ذکر است که بخش خانگی کمتر از یک سوم برق کشور را مصرف می‌کند و تنها با بهینه‌سازی شبکه می‌توان جلو خاموشی‌ها را گرفت.

همچنین راندمان نیروگاه‌های برقی حرارتی ایران که تقریبا ۸۵ درصد کل برق کشور را تولید می‌کنند، به‌طور متوسط ۳۷ درصد است. با تبدیل نیروگاه‌های گازی به نوع “چرخه ترکیبی” می‌توان راندمان آنها را حداقل به ۴۵ درصد رساند.

رجبی مشهدی سخنگوی صنعت برق مدعی است که اگر مشترکان پرمصرف در پیک تابستان امسال مصرف خود را مدیریت می‌کردند، دچار خاموشی نمی‌شدیم.

این اظهارات در حالی است که طبق آمارهای رسمی خود وزارت نیرو، ۸۰۰ هزار مشترک پرمصرف خانگی وجود دارد که سالانه بیش از ۱۳ میلیارد کیلووات ساعت برق مصرف می‌کنند. این رقم تنها معادل کمتر از ۵ درصد برق مصرفی کشور است، در حالی که تابستان امسال سه برابر این میزان کسری برق وجود داشت.

مطالب منتشر شده در صفحه “دیدگاه” الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی

بی‌بی‌سی: حسام الدین آشنا، مشاور حسن روحانی، رئیس جمهور ایران به یادداشت انتقادی حسین شریعتمداری، در روزنامه کیهان درباره طرح صادرات گاز ایران به اروپا که آن را آب ریختن به آسیاب دشمن تعبیر کرده بود، واکنش نشان داده است.

آقای آشنا در صفحه فیسبوک اش گفته “نوشته اخیر جناب آقای شریعتمداری بسیار مهم تر از آن است که پنداشته می شود. این نوشته رمز گشایی می کند از تاریخ راهبردی ایران حداقل از سال ۱۳۸۴.” سال ۱۳۸۴ آغاز دوره هشت ساله ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد است.
‘دست انتقام الهی از آستین روسیه بیرون آمده’

حسین شریعتمداری، مدیر و نماینده آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران در روزنامه کیهان کلیک در نوشته ای در تاریخ ۱۷ اردیبهشت این روزنامه، ضمن ابراز خوشنودی از پیوستن کریمه به روسیه، از تحریم‌های اروپا و آمریکا علیه این کشور به دلیل حمایت از جدایی کریمه از اوکراین و همچنین از تحریم های اعمال شده علیه صنایع نفت و گاز ایران انتقاد کرده و نوشته “حالا می‌توان حدس زد که تحریم صدور گاز روسیه به اروپا، کشورهای اروپایی را با چه کابوس جدی و شکننده‌ای از بحران سوخت و رکود اقتصادی روبرو کرده و می‌کند.”
‘دست انتقام الهی از آستین روسیه’

بخشی از یادداشت حسین شریعتمداری در کیهان: آیا از اینکه دشمنان وحشی و تابلودار مردم مظلوم و شریف ایران بعد از تحریم‌های ضد بشری علیه ایران اسلامی، خود در باتلاق تحریم گرفتار شده‌اند، احساس رضایت نمی‌کنید و در این ماجرا، دست انتقام الهی را – هر چند که از آستین روسیه بیرون آمده باشد – نمی‌بینید؟

روسیه اصلی ترین تامین کننده گاز صادراتی به اروپاست.

مدیر روزنامه کیهان نوشته است “آیا از اینکه دشمنان وحشی و تابلودار مردم مظلوم و شریف ایران بعد از تحریم‌های ضد بشری علیه ایران اسلامی، خود در باتلاق تحریم گرفتار شده‌اند، احساس رضایت نمی‌کنید و در این ماجرا، دست انتقام الهی را – هر چند که از آستین روسیه بیرون آمده باشد – نمی‌بینید؟”

بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایران اخیرا گفته بود که با بهره برداری از فازهای جدید پارس جنوبی، ایران از سال آینده گاز کافی برای صادرات خواهد داشت و کلیک می تواند بخشی از گاز اروپا را تامین کند.

آقای شریعتمداری در یادداشت خود در کیهان گفته”این پیشنهادها چه مفهومی غیر از باز گذاشتن دست دشمن برای ادامه وحشی‌گری علیه مردم کشورمان دارد؟… خوشبینانه‌ترین برداشت درباره آنها، این است که کمترین و ابتدایی‌ترین شایستگی و لیاقت را برای حضور در مسئولیت‌های کنونی ندارند! و ادامه حضورشان در مسئولیت آب ریختن به آسیاب دشمن است.”

یادداشت آقای شریعتمداری در شبکه های اجتماعی فارسی زبان هم بازتاب نسبتا وسیعی داشته و عموما مورد انتقاد قرار گرفته است.

رادیوفردا: خبرگزاری مهر از تصمیم دولت ایران برای افزایش ۲۰ درصدی تعرفه گاز خانگی و افزایش ۳۰ درصدی تعرفه گاز عمومی (دولتی، کسبه، و خدمات) در سال ۱۳۹۳ خبر داده است.

به گزارش دوشنبه ۱۱ فروردین این خبرگزاری، این افزایش قیمت به پیشنهاد وزارت نفت و به استناد ماده یک قانون هدفمندکردن یارانه‌ها به تصویب هیئت وزیران رسیده است.

بر اساس این گزارش، اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور ایران، این مصوبه را ابلاغ کرده و اجرای آن از اول فروردین ۱۳۹۳ آغاز می‌شود.

حسن روحانی، رئیس جمهور و معاون اول او پیش از این تاکید کرده‌اند که دولت چاره‌ای جز اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها ندارد اگرچه قیمت‌ها به شکل «شوک‌آور» افزایش نخواهند یافت.

به گفته اسحاق جهانگیری، اقتصاد ایران «با ۴۰ درصد تورم و رکود، تحمل شوک اقتصادی در مرحله دوم هدفمندسازی یارانه‌ها را نخواهد داشت.»

به گفته معاون اول رئیس جمهور، در مرحله دوم اجرای هدفمندسازی یارانه‌ها، افزایش قیمت حامل‌های انرژی به جز یکی دو مورد درحدود ۲۵ درصد خواهد بود.

حمید چیت‌چیان، وزیر نیرو نیز در اسفند ۱۳۹۲ گفته بود که قیمت برق ۲۵ درصد افزایش یافته و از اسفند ماه این افزایش قیمت اعمال شده است.

به گفته آقای چیت‌چیان، چون قبض‌های برق هر یک ماه و نیم صادر می‌شوند، بنابراین قیمت برق در قبوض سال ۹۲ افزایش ۲۵ درصدی نخواهد داشت و این افزایش قیمت در قبوض برق سال ۹۳ اعمل می‌شود.

قیمت آب هم سال جاری ۲۰ درصد افزایش یافته است.

بر پایه قانون بودجه سال ۱۳۹۳ که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است، دولت اجازه دارد قیمت حامل‌های انرژی را افزایش دهد.

بر اساس افزایش قیمت حامل‌های انرژی در سال ۹۳، بیش از ۴۸ هزار میلیارد تومان درآمد برای دولت پیش‌بینی شده است.

دویچه‌وله: مسوولان ایرانی از مصرف بالای انرژی در ایران خبر می‌دهند. بر این اساس ایرانیان به اندازه کل اتحادیه اروپا گاز مصرف می‌کنند. در همین حال سرانه مصرف انرژی در ایران ۵برابر هند و پاکستان و دو برابر چین است.

نصرالله سیفی، مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت در ایران روز یکشنبه ۱۱ اسفند (دوم مارس) گفت که مصرف گاز در ایران به اندازه‌ی مصرف گاز اتحادیه اروپا است که بخش عمده‌ی آن در بخش خانگی مصرف می‌شود.

به گفته وی اگر قرار باشد که قیمت گاز بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها تغییر کند، قیمت هر متر مکعب به ۱۸۷۰ تومان خواهد رسید. در حال حاضر هر متر مکعب گاز ۷۰ تومان به فروش می‌رسد.

سیفی که در کنفرانس “رویکردهای نوین در نگهداشت انرژی” در تهران سخن می‌گفت با بیان اینکه بر اساس قانون قرار بود قیمت گاز بر اساس ۷۵ درصد از قیمت گاز صادراتی تعیین شود، افزود که در واقع چنین اتفاقی رخ نداد.

وی افزایش قیمت ارز را یکی از دلایل ناکامی واقعی‌سازی قیمت حامل‌های انرژی می‌داند. به گفته مدیرعامل بهینه‌سازی مصرف سوخت پس از اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها و افزایش نرخ حامل‌های انرژی، به دلیل بالا رفتن قیمت ارز، اثرات این طرح کاملا از بین رفت.

این مقام دولتی تصریح می‌کند که هم اکنون برای گاز طبیعی ٨٤ درصد یارانه پرداخت می‌شود. این یارانه‌ برای بنزین ٧٧ درصد و برای گازوئیل ٨١ درصد است.

به گفته سیفی، سال جاری خورشیدی ٢١٠ هزار میلیارد تومان سوخت در ایران مصرف شده و پیش‌بینی می‌شود در سال ٩٣ این رقم به ٢۵٤ هزار میلیارد تومان افزایش یابد.

سرانه مصرف انرژی در ایران ۵ برابر هند

حمیدرضا چیت‌چیان،‌وزیر نیروی دولت حسن روحانی نیز که در کنفرانس “رویکردهای نوین در نگهداشت انرژی” سخن می‌گفت، تصریح کرد: «هیچ یک از کشورهایی که برای انرژی یارانه پرداخت می‌کنند در مقوله صرفه‌جویی انرژی موفقیتی کسب نخواهند کرد، زیرا مردم آن کشور انگیزه‌ای برای صرفه‌جویی ندارند.»

به گفته چیت‌چیان در ایران به دلیل پرداخت یارانه‌، مصرف انرژی همیشه افزایش یافته و حتی از تولید ملی سبقت گرفته است.

وی با مقایسه سرانه مصرف سوخت در کشورهای مختلف گفت: «مصرف انرژی سرانه کشورمان در سال ٩٠، پنج برابر کشورهای هند و پاکستان و ٢ برابر کشورهایی همچون چین و ترکیه بود.»

وزیر نیرو ایران با اشاره به اجرای مرحله اول قانون هدفمندی یارانه‌ها در سال ۱۳۸۹ و تاثیرات مثبت آن بر مصرف انرژی در سال ۱۳۹۰، تصریح کرد: «به دلیل تغییر سیاست‌ها و اجرای نادرست قانون هدفمندی یارانه‌ها، دوباره شاهد شتاب گرفتن مصرف انرژی در کشور بودیم.»

وی هشدار داد که با ادامه شرایط فعلی، ممکن است ایران در آینده‌ای نزدیک به یکی از واردکنندگان انرژی در جهان تبدیل شود.

دویچه‌وله: ایران توافق پرداخت ۵۰۰ میلیون دلار به پاکستان برای ساخت بخشی از خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان را به حال تعلیق در آورد. این توافق که مصوبه دولت پیشین ایران است مخالفت آمریکا را در پی داشته است.

ایران پیش‌تر متعهد شده بود که ۵۰۰ میلیون دلار برای تکمیل پروژه انتقال گاز این کشور به خاک پاکستان را بر عهده بگیرد، ولی اکنون اعلام کرده که قادر به تأمین این مبلغ نیست.

به گزارش خبرگزاری مهر، علی ماجدی، معاون وزیر نفت ایران روز شنبه (۲۳ آذر/ ۱۴ دسامبر) در جمع خبرنگاران اعلام کرد‌، ایران هیچ الزامی برای تأمین مالی بخش پاکستانی این خط لوله ندارد و با توجه به تحریم‌ها از بودجه تأمین مالی خط لوله کشوری دیگری نیز برخوردار نیست.

وی خاطرنشان ساخت که ایران تا به‌حال برای ساخت این خط لوله حدود ۲ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده و باید حدود یک میلیارد دیگر نیز سرمایه‌گذاری کند.

ماجدی اضافه کرد: «اگر از همین امروز پیمانکار انتخاب و ساخت خط لوله صادرات گاز در خاک این کشور آغاز شود ۴ سال طول خواهد کشید تا این خط تکمیل شود. این در حالی است که طبق قرارداد باید در اول دسامبر ۲۰۱۴ خط لوله صادرات گاز ایران به پاکستان تکمیل شود.»

وی همچنین گفت‌، پاکستانی‌ها می‌گویند، دلیل تأخیر در ساخت این خط لوله از سوی آنها، تحریم ایران بود اما “این موضوع تنها یک بهانه است.”

توافق دولت احمدی‌نژاد

بهمن‌ماه سال گذشته (۱۳۹۱) مسئولان وقت شرکت ملی گاز ایران از دستورات جدید محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور پیشین برای تأمین وام ۲۵۰ میلیون دلاری ساخت خط لوله ایران ـ پاکستان توسط ایران خبر داده بودند. اما معاون وزیر نفت ایران می‌گوید، ایران در حال حاضر امکان ارائه چنین کمک‌هایی را ندارد.

خط لوله ایران ـ پاکستان به منظور کمک به تأمین نیازهای پاکستان به انرژی طراحی شده است.

ایالات متحده آمریکا حتی بعد از توافق مقدماتی اتمی با ایران در ژنو نیز اعلام کرد، موضع این کشور در قبال این پروژه تغییری نکرده و آمریکا با وجود تسهیل برخی تحریم‌ها علیه ایران همچنان مخالف اجرای این طرح است. اما ایران و پاکستان متعهد شده بودند که پروژه این خط لوله را که “خط لوله صلح” نام‌گذاری شده است، اجرایی کرده و به اتمام برسانند.

رادیوفردا: ايران از ابتدای سال جاری شرايط قيمت‌گذاری در فروش ميعانات گازی به بزرگترين مشتری نفت خود، شرکت سينوپک چين را تغيير داده است.

خبرگزاری رويترز طی گزارشی با استناد به منابع رسمی صنعت نفت که به خاطر حساسيت موضوع نخواسته‌اند نامی از آنها برده شود، روز پنجشنبه ۲۱ دی از افزايش قيمت ميعانات گازی صادراتی ايران به چين بر اساس شرايط قيمت‌گذاری جديد خبر داد.

ميعانات گازی نوعی نفت بسيار سبک و مرغوب است که معمولا از ميادين گازی و همراه با گاز استخراج می‌شود. رويترز می‌نويسد ميعانات گازی ايران بهترين گزينه برای توليد محصولات پتروشيمی است.

اين منابع به رويترز گفته‌اند که شرايط جديد محاسبه قيمت‌گذاری ميعانات گازی از سال گذشته ميان شرکت ملی نفت ايران و شرکت سينوپک توافق شده بود و قرار بود از اول سال جاری ميلادی به اجرا گذاشته شود.

با اين حال به گفته آنها، اين اقدام باعث شده است که چندين پالايشگاه شرکت سينوپک حجم ميعانات وارداتی از ايران را در قرارداد سالانه جديد مقدار اندکی کاهش دهند.

اين گزارش می افزايد که دريافت سريع اطلاعات درباره حجم دقيق اين کاهش ممکن نبوده است.

در قرارداد سال گذشته حجم خريد ميعانات گازی ايران توسط شرکت سينوپک ۷۰ هزار بشکه در روز تعيين شده بود که تخمين زده می‌شود اين شرکت طی سال ۲۰۱۲ در مجموع ۲,۵ ميليارد دلار از ايران ميعانات گازی خريده باشد.

اين شرکت سال گذشته ميلادی قرارداد خريد روزانه ۴۳۰ هزار بشکه نفت از ايران را امضا کرده بود.

طبق شرايط جديد، به جای محاسبه قيمت ميعانات گازی ايران بر اساس ۵ دلار زير «قيمت پايه نفت خام دوبی»، هر بشکه ميعانات گازی ايران، ۶ دلار زير قيمت «نفت سبک ايران» محاسبه خواهد شد.

به عبارتی با توجه به گران بودن نفت سبک ايران از قيمت پايه نفت خام دوبی، در جمع‌بندی کلی، درآمدهای ايران از فروش ميعانات گازی به سينوپک ۳۰ ميليون دلار افزايش خواهد يافت.

رويترز می‌نويسد که ايران همچنين قيمت نفت خام صادراتی به مشتريان آسيايی را برای سه ماهه اول سال جاری افزايش داده است. اين اولين بار طی ۶ ماه گذشته است که ايران قيمت نفت خام صادراتی را طی ۶ ماه گذشته افزايش می دهد.

در کنار سينوپک، شرکت ملی نفت امارات، «جی ايکس نيپون» ژاپن و پتروشيمی سامسونگ توتال کره جنوبی ديگر مشتريان ميعانات گازی ايران در سال ۲۰۱۲ بودند.