اخبار

عصرایران: یادمان باشد نعمات الهی را به عنوان بلایای طبیعی نبینیم؛ این ماییم که باید بتوانیم از نعماتی مثل باران در روزگار خشکسالی بهره بگیریم.

محمد جلالی؛ عصر ایران- وقتی سیل به استان‌های مازندران و گلستان رسید همه انتقادها به سوی استاندارِ رفته به خارج، ختم شد!

اما چرا در استان فارس که استاندارش حاضر بود و مدت‌ها قبل هشدار داده شده بود که باران سهمناکی در راه است و حتی پیامک‌هایی از «ستاد بحران» به اهالی این استان ارسال شد، باز هم سیل آخرالزمان از دروازه قرآن عبور کرد؟

در نگاه اول مسئولان می‌گویند که آمادگی داشتیم اما نه این چنین بارانی!

چرا سیل آخرالزمان از دروازه قرآن شیراز عبور کرد؟

در روز روشن و در میان هزاران هزار دوربین‌های موبایل خودروهای مسافران نوروزی یکی پس از دیگری مانند قوطی‌های کبریت بر روی آب می‌نشستند و صدای جیغ، فریاد و التماس فضای شیراز را پر می‌کرد.

در این ارتباط باید به چند نکته بسیار مهم اشاره کرد:

دروازه قرآن در کنار رودخانه فصلی و مسیلی قرار داشت که سبب می‌شود تا در هنگام بارندگی‌های شدید آن رودخانه جاری شود و جاده را با مشکل روبرو نکند؛ اما ورودی بسیار کوچک شیراز سبب شد تا این رودخانه فصلی سالیان گذشته پر شود و به خیابان‌های چند بانده تبدیل گردد که مشکل ترافیک را کمتر ایجاد کند!

دیگر در ورودی شهر ترافیک نشد اما این رودخانه به تاریخ پیوست و به جای آن، به ظاهرسازی کوه‌های اطراف این مسیر پرداخته شد و کم‌کم ذهن مردم از رودخانه‌ای که در آنجا وجود داشت تا آب‌های این چنینی را هدایت کند، پاک شد.

به راستی در آن زمان چه کسی مجوز این کار را داد؟ استدلالش برای عبور آب‌های این چنینی و مسیر جایگزین چه بود و حالا پاسخش در برابر ده‌ها کشته این حادثه و صدها خودروی آسیب دیده چیست؟

سیل مثل زلزله بی‌خبر نمی‌آید و این قابل قبول نیست که مسئولان نتوانند آن را مدیریت کنند.

استاندار و فرماندار وقتی دیدند این سیل بالقوه توانایی ایجاد رودخانه‌ای فصلی را روی آسفالت‌های خیابان دارد پس چرا مسیر را نبستند؟ جلو عبور و خروج خودروها را نگرفتند و اعلام خطر نکردند؟

در همین شیراز و در کمتر از یک ماه پیش مانوری در فرودگاه شیراز برگزار شد. در آن فرودگاه با بنرهایی که بدنه هواپیما بر روی آن طراحی شده بود و لاستیک‌هایی که به آتش کشیده شدند صحنه‌هایی نمایشی خلق شد و در نهایت مسئولان دست زدند و همه ابراز رضایت کرد اما نتیجه آن چه شد؟

سال‌ها مانورهای این چنینی در مدارس با نمایش‌های مختلف و تئاترگونه و با ماشین‌های به خط شده و آژیرکشان به نمایش گذاشته می‌شود اما آیا تأثیرگذاری مانورها دیده شده است؟

آیا این مانورها توانسته باری از خسارت ایجاد شده در سیلاب‌های مختلف، زلزله‌های گوناگون و طوفان‌های بی‌رحم ایجاد کند؟

یادمان باشد نعمات الهی را به عنوان بلایای طبیعی نبینیم؛ این ماییم که باید بتوانیم از نعماتی مثل باران در روزگار خشکسالی بهره بگیریم.

باران می توانست بیاید و سدها و دریاچه‌های خالی فارس را پرکند. دریاچه بختگان که به نمکزاری تبدیل شده منتظر این آب بود اما آب بی‌سواد است و راه خود را نمی‌داند و می‌رود به خودروها سلام می‌کند و قربانی می گیرد!

دویچه‌وله: دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نسبت به انفعال در برابر سیل اخیر هشدار داد. به گفته شمخانی جاری شدن فاضلاب در اهواز بر اثر سیل “شکنندگی روانی” ایجاد خواهد کرد. دادستان کل هم از برخورد با عاملان انتشار اخبار دروغ خبر داد.

علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این نهاد، امروز چهارشنبه هفتم فروردین (۲۷ مارس) با اشاره به “تهدیداتی که هنگام وقوع سیلاب متوجه استان خوزستان است”، گفت: «ورودی و خروجی سدها موضوع بسیار مهمی است که نباید نسبت به آن بی‌تفاوت بود یا دست روی دست گذاشت، چرا که می‌تواند فاجعه ایجاد کند.»

شمخانی که به نمایندگی از حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران “به منظور بررسی روند اقدامات مدیریتی و امدادی و نیز بررسی مشکلات مردم شهرهای سیل‌زده” به خوزستان سفر کرده است، بامداد امروز در “شورای هماهنگی مدیریت بحران” این استان در اهواز تأکید کرد: «رودخانه کارون در مقطع اهواز و مناطق پایین‌دست رودخانه، دو تهدید عمده برای استان به شمار می‌روند که می‌تواند چالش ایجاد کند.»

نماینده علی خامنه‌ای در شورای عالی امنیت ملی ایران که خود زاده اهواز است، هشدار داد: «اگر دبی کارون به اندازه‌ای بالا بیاید که فاضلاب جاری را در شهر ببینیم و همچنین بارش‌های شنبه و یکشنبه هم به آن اضافه شود، از نظر روانی بسیار شکنندگی ایجاد می‌کند.»

بارش شدید باران و جاری شدن سیل در روزهای گذشته تلفات جانی و خسارت‌های سنگینی را در مناطق مختلف ایران از جمله خوزستان به همراه داشت. شمار کشته‌شدگان این حادثه به دست‌کم ۲۸ نفر رسیده است.

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در حالی نسبت به خبر فاجعه‌ای احتمالی در صورت انفعال در برابر سدهای خوزستان و “شکنندگی روانی” ناشی از جاری شدن فاضلاب در سطح شهر هشدار می‌دهد که شهروندان این استان در سال‌های اخیر با مشکلات متعدد زیست‌محیطی و معیشتی مواجه بوده‌اند. پدیده ریزگردها و اعتراضات صنفی کارگری اخیر، از جمله در شرکت نیشکر هفت‌تپه و فولاد اهواز، جلوه‌هایی از این مشکلات بوده‌اند.

از سوی دیگر سدهای مختلفی بر روی کارون که آب آشامیدنی اهواز از آن تأمین می‌شود ساخته شده است که مهم‌ترین آنها سدهای کارون ۱، کارون ۳، کارون ۴، مسجد سلیمان و پایین‌تر سدهای گتوند علیا و سد تنظیمی گتوند هستند. در جریان سیل و بارش‌های شدید اخیر در بیش از ۲۰ استان، بسیاری از سدهای ایران در آستانه سرریز شدن قرار گرفتند. قاسم تقی‌زاده خامسی، مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان نیز امروز چهارشنبه گفت که سیلاب اخیر ۸۵ درصد ظرفیت سدهای این استان را پر کرده است.

“زمان طلایی” برای “تمهیدات لازم”

ستاد بحران خوزستان از روز سوم فروردین نسبت به احتمال وقوع سیلاب در همه رودخانه‌های این استان هشدار داده بود. به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، سازمان آب و برق خوزستان نیز گفته است که تعدادی از روستاهای شهرستان‌های اهواز، دزفول، شوشتر، شوش، دشت آزادگان و هویزه “شرایط حساس‌تری” را تجربه می‌کنند. طبق همین گزارش، «طی ۲ موج سیلابی در ۴۸ ساعت گذشته، ۱.۵ میلیارد مترمکعب آب وارد مخازن سدهای خوزستان شده است.»

علی شمخانی در بخش دیگری از سخنان امروز خود افزود: «با توجه به اینکه سامانه بارشی فعلی ضعیف شده است و سامانه بعدی از شنبه به استان می‌رسد، لذا از چهارشنبه تا جمعه برای ما زمان طلایی محسوب می‌شود تا تمهیدات لازم را به کار بگیریم.»

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

سازمان هواشناسی ایران امروز اعلام کرد که از بعد از ظهر شنبه آینده دهم فروردین “سامانه بارشی فعالی” وارد کشور شده و طی روزهای یکشنبه و دوشنبه هفته آینده در نیمه غربی ایران فعال خواهد بود. به گزارش این سازمان: «پیش‌بینی می‌شود که در غرب و جنوب غرب کشور شامل استان‌های کرمانشاه، ایلام، لرستان، خوزستان، چهارمحال وبختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، بارش باران قابل ملاحظه باشد و دراین مدت برآورد مقدار بارش در حوضه رودخانه‌های غرب و جنوب غرب کشور بین ۷۵ تا ۱۰۰ میلی‌متر برآورد می‌شود.»

“برخورد با عاملان انتشار اخبار دروغ”

هم‌زمان با هشدار شمخانی درباره پیامدهای چالش‌برانگیز انفعال در برابر سیل اخیر، دادستان کل کشور ایران نیز “انتشار اخبار دروغ” درباره سیل را با “امنیت کشور” مرتبط دانسته و اعلام کرده است که با عاملان انتشار اخباری از این دست “برخورد” می‌شود. محمد جعفر منتظری گفت: «در اولین مرحله باید منابع انتشار اخبار دروغ شناسایی شود و زمانی که منابع این نوع خبرها مشخص شود، با آنها برخورد خواهد شد.»

دادستان کل ایران همچنین تأکید کرده است که برخورد با “کسانی که به دنبال ایجاد اخلال در امنیت کشور هستند” در “دستور کار” قرار دارد.

عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور جمهوری اسلامی، شامگاه دوشنبه گذشته با اشاره به “برخی بدرفتاری‌ها در فضای مجازی نسبت به عملکرد دولت در سیل گلستان”، گفته بود که به “مراجع قضایی و دادستان” گفته است که با “عوامل نشر خبر دروغ و کذب که به دنبال بزرگنمایی مشکلات مناطق سیل‌زده هستند، برخورد قانونی شود”.

وزیر کشور ایران “از برخی بدرفتاری‌ها در فضای مجازی نسبت به عملکرد دولت در سیل گلستان” گلایه کرده و گفته بود: «برخی افراد در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی به دنبال عقده‌گشایی سیاسی هستند و از هر فرصتی حتی نمایش رنج مردم برای جذب آرای بیشتر در صندوق‌های انتخابات دریغ نمی‌کنند.»

سیل اخیر در ایران با انتشار اخبار و شایعات فراوانی در شبکه‌های اجتماعی همراه شد. حامیان دولت روحانی برخی از این خبرها را به مخالفان تندروی دولت نسبت دادند. از جمله این خبرها انتشار قولی منتسب به مناف هاشمی، استاندار پیشین گلستان بود. مناف هاشمی که به دلیل حضور در خارج از کشور هم‌زمان با جاری شدن سیل در استان گلستان، به‌شدت مورد انتقاد رسانه‌ها و کاربران فضای مجازی بود، از سوی اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری ایران، از سمت استانداری گلستان برکنار شد.

در خبر منتشر شده منتسب به مناف هاشمی نقل شده بود که او پس از برکناری از سمت خود “افشاگری” کرده و گفته است که هم‌زمان با او “۲۰ استاندار و ۱۰۰ نماینده مجلس” نیز در خارج کشور به سر می‌برند. سلمان سامانی، سخنگوی وزارت کشور ایران، یکشنبه گذشته در صفحه شخصی توییتر خود حضور شماری از استانداران و فرمانداران در خارج از کشور را “کاملا” تکذیب کرد.

مطلب منتشر شده در فضاى مجازى مبنى بر حضور تعدادى از #استانداران و #فرمانداران در خارج از كشور كاملا #كذب است و با منتشر كنندگان اين مصاحبه جعلى كه #اعتماد_عمومى را هدف قرار داده اند برخورد قانونى مى شود.

— seyed salman samani (@dr_samani) March 24, 2019

بالا گرفتن این شایعه در نهایت با واکنش استاندار پیشین گلستان مواجه شد. مناف هاشمی، دوشنبه گذشته در گفت‌وگو با ایسنا “شایعات مطرح‌شده از قول وی مبنی بر افشاگری در خصوص سفر خارج از کشور تعدادی از استانداران و نمایندگان را کذب محض” خواند و عنوان کرد که از زمان بازگشت‌اش به ایران با هیچ رسانه‌ای مصاحبه نکرده است.

رادیوفرانسه: در حالی که ستاد مدیریت بحران کشور نظارت بر مشکلات بی‌شمار ناشی از بارندگی و سیل را به عهده گرفته، سازمان هواشناسی اعلام کرد که بارش برف و باران امروز و فردا (سه شنبه و چهارشنبه) در چند استان ادامه خواهد داشت. گذشته از خطر سیلاب و طغیان رودخانه‌ها، مدیریت سدها نیز به مسئلۀ بسیار حساسی تبدیل شده است.

روز سه‌شنبه ۶ فروردین/٢۶ مارس ستاد مدیریت بحران کشور به ریاست حسن روحانی تشکیل جلسه داد و به بررسی وضعیت مناطق سیل زده پرداخت. روحانی تأکید کرد که خسارت‌های مادی مردم در این سیل جبران خواهد شد. او افزود: “مسئله جان مردم در درجه اول اهمیت قرار دارد… مسئلۀ دوم که باز هم برای ما حیاتی است مسئله سدها است. پایداری سدها و حفاظت یک اصل بسیار مهم برای ما است، اگر در سدها مشکلی پیش بیاید چیزی نیست که بتوان جبران کرد”.

استاندار تهران اطمینان داده است که “فعلاً ظرفیت سدهای استان نیمه پر است و این سدها گنجایش ذخیره سازی بسیاری از حوضه‌های آبریز و سیلاب‌ها را دارد”.

روز سه‌شنبه، حسن روحانی در نشستی دیگر، در حضور جمعی از وزیران و مسئولان اجرایی، زیان‌های ناشی از تخریب جنگل‌ها یا رعایت نکردن حریم رودخانه‌ها در ساخت و سازهای شهری را یادآوری کرد و گفت: “وقتی به طبیعت ظلم کنیم، رودخانه‌ای را خشک کنیم و یا کانالی را مسدود کرده و جنگلی را تخریب کنیم، اینگونه با مشکل مواجه خواهیم شد”. روحانی هیچ مورد خاصی را مثال نزد.

رئیس جمهوری اسلامی همچنین از سپاه پاسداران و ارتش خواست که برای تخلیۀ آب وارد عمل شوند. روحانی گفت: “من از ارتش و سپاه می‌خواهم که برای تخلیه و کار مهندسی – که هر دو توانمندی بسیار خوبی دارند – اقدام کنند و بقیه دستگاه‌ها هم باید در این زمینه امکانات خود را بیاورند و سریع‌تر آب از شهرها تخلیه شود”.

شدت سیل و بالا آمدن سطح آب در استان گلستان بیش از سایر نقاط بوده است. به گفتۀ إسحاق جهانگیری معاون رییس جمهوری “شرایط مناطق سیل زده استان گلستان سخت و دشوارتر از بقیه مناطق است”. او گفت “خانه‌های مردم در گنبدکاووس، آق قلا و گمیشان و روستاهای تابعه به زیر آب رفته است”.

در این وضعیت، بارندگی همچنان در چندین استان ادامه دارد. به گفتۀ یکی از کارشناسان سازمان هواشناسی روز چهارشنبه هفتم فروردین (فردا) هم “احتمال وقوع سیلاب و طغیان رودخانه در خراسان شمالی، غرب هرمزگان و جزایر خلیج فارس وجود دارد”. او می‌افزاید: “موج بعدی بارش‌ها فردا شب شمال غرب و غرب را تحت تاثیر قرار می‌دهد” و ممکن است که در برخی مناطق مثل دامنه‌های البرز، با برف همراه باشد. همین کارشناس احتمال می‌دهد که بارندگی‌های سنگین در بامداد پنجشنبه به پایان برسد.

سازمان هواشناسی اعلام کرده است که “با توجه به ورود سامانه بارشی جدید به ایران، روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه در استان‌های چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، خوزستان، لرستان، ایلام، کرمانشاه، کردستان، آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی احتمال بارش باران و در ارتفاعات، بارش برف سنگین وجود دارد”.

در پایتخت اگرچه هنوز سیلابی به راه نیفتاده اما پلیس از مغازه‌ها و کسبۀ دربند، درکه، فشم، لواسان، فرحزاد، کن و سولقان خواسته است که “به مدت چهل و هشت ساعت واحدهای صنفی خود را تعطیل کنند”.

محمدرضا صوفیانی رئیس اداره پیش بینی هواشناسی استان تهران نیز به خبرنگاران گفت که “رودخانه‌های شمال شهر تهران باید بیشتر از مناطق دیگر مورد توجه قرار گیرد”.

روز گذشته (دوشنبه) تصاویری که از سیل در دروازه قرآن شیراز منتشر شد افکار عمومی را سخت متأثر کرد. یک روز بعد، خبرگزاری‌های ایرانی پیام آیت‌الله خامنه‌ای را خطاب به امام جمعۀ شیراز منتشر کرده‌اند که در آن “ضمن تسلیت به مردم داغدار”، از امام جمعه می‌خواهد که برای “جبران مصیبت‌ها و خسارت و کمک به مردم، با مسئولین دولتی همکاری، و همگان را توصیه به‌سرعت و جدیت در انجام‌ وظیفه نمائید”.

بی‌بی‌سی: سیل درکنار دروازه قرآن شیراز ده‌ها خودرو را با خود برد

با شدت گرفتن بارندگی در چندین استان ایران، تصاویر زیادی از سیل و آب‌گرفتگی از ده‌ها شهر و روستا در ایران منتشر شده است. اما هولناک‌ترین آنها مربوط به سیلابی است که از کنار دروازه قرآن شیراز می‌گذرد و ده‌ها خودرو را با خود می‎برد.

در این تصاویر دیده می‌شود که تعدادی از سرنشینان خودروها که ظاهرا غافلگیر شده‌اند در تلاش‌اند که جان خود را نجات دهند و عده‌ای نیز بر روی سقف خودروها سرنوشت خود را به دست سیلاب سهمگین سپرده‌اند.

شیرازی‌های قدیمی می‌گویند که به یاد دارند که تا چند سال پیش در کنار دروازه قرآن، ورودی اصلی به شهر و درمیان این بنای قدیمی و تپه نزدیکش همیشه خندقی یا دره‌‌ای بوده که مسیر سیلاب‌های فصلی بوده، مسیلی که بین شیرازی‌ها قدیمی به “تنگِ الله اکبر” مشهور بوده است.

اما چند سالی است که دیگر خبری از آن دره یا مسیل نیست و تبدیل به مسیر عبور و مرور خودروها شده است.

یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار حوزه شهرسازی در توییتر خود نوشته است که حدود ۱۵سال پیش شهرداری شیراز این دره را “با پر کردن نخاله و ریخت آسفالت” پر و عملا مسیر عبور سیلاب را مسدود کرد.

سیل در دروازه قرآن #شیراز
ویدیو ی دریافتی از جاری شدن #سیل در #دروازه_قرآن شیراز pic.twitter.com/XuPHYMwlZB

— BBC NEWS فارسی (@bbcpersian) March 25, 2019

پس از بسته شدن این مسیل دست‌کم دو بار دیگر پیش از این -البته نه با این شدت- بارندگی شدید منجر به سیل در کنار دروازه قرآن شیراز شده است.

به گفته کارشناسان شهرسازی علاوه بر اینکه پوشاندن مسیل برای شهرها دردسرساز است، آسفالت و سیمان کردن زمین‌های اطراف آن نیز مشکلی مضاعف در هنگام بازندگی‌های شدید است. سفت شدن زمین باعث می‌شود که زمین حالت آبکشی خود را از دست دهد و آب بجای فرو رفتن در زمین به اطراف سرازیر شود.

علی مدنی‌پور، استاد شهرسازی در دانشگاه نیوکاسل به بی‌بی‎سی گفت که پس از جنگ جهانی دوم و همز‌مان با رشد و توسعه شهرهای ایران، بسیاری از مسیل‌های طبیعی و ساخت بشر بدون توجه و مطالعه پوشانده شدند که به گفته او می‌توانست از بسیاری از سیلاب‌های مخرب جلوگیری کند.

آقای مدنی‌پور دلیل دیگر پوشانده شدن مسیل‌ها را سودجویی می‌داند که در سال‌های گذشته بدون آنکه نظارتی بر آن باشد، مسیل‌ها برای ساختن ساختمان‌های مسکونی پر می‌شدند یا خانه‌ها را در مسیر سیلاب‌ها می‌ساختند.

به گفته آقای مدنی‌پور هر دو دلیل ناشی از عدم مدیریت منابع آبی بوده که در هنگام بارش شدید نه تنها از آن استفاده صحیح نشده، بلکه به دلیل درست هدایت نشدن آن حتی تبدیل به عاملی فاجعه‌ساز نیز شده است.

عده‌ای از شهروندان شیرازی می‌گویند که با وجودیکه بارش‌هایی از این شدیدتر در این شهر دیده‌اند، اما چنین سانحه‌ای برای‌شان بی‎سابقه بوده است.

«این شهر تا به حال چنین سیلی ندیده بود حتی بعد از بارندگی های شدید» گفتگو با محسن شهروند شیرازی از
وضعیت #سیل در شهر #شیراز pic.twitter.com/RgqdffAFvT

— BBC NEWS فارسی (@bbcpersian) March 25, 2019

محسن از شهروندان شیرازی به بی‌بی‌سی گفت که تاکنون چنین سیلی ندیده است و این سانحه بسیار “غافلگیرکننده” و معلوم نیست که منبع این سیل چه بوده، چون به گفته او سد یا مخزن آبی در نزدیکی دروازه قرآن نبوده که سرریز شدن و یا شکسته‌شدنش بر شدت سیل بیفزاید.

هنوز علت اصلی شدت گرفتن این سیل سهمگین مشخص نیست.

دادستان شیراز گفته است که تلفات سیلاب شیراز ناشی از سهل‌انگاری دستگاه‌های متولی است و پرونده‌ای در این خصوص در دادستانی گشوده شده است.

از زمان وقوع سیل از هفته گذشته تاکنون در استان‌های مختلف ایران، شهر شیراز بیشترین قربانی را داده است.

تاکنون در شیراز ۱۷ نفر کشته‌ و بیش از ۷۰ نفر مصدوم شده‌اند که احتمالا بخشی زیادی از قربانیان گرفتار سیلاب نزدیک به دروازه قرآن شده اند.

زمانی این خیابان میان کوه و دروازه قرآن شیراز مسیل بوده است

عکسی قدیمی از دروازه قرآن و دره کنارش

دویچه‌وله: در ادامه بروز سیل در بخش‌های متعددی از ایران، صبح روز دوشنبه، بارش شدید باران بسیاری از مردم را در بخش‌هایی از شیراز غافلگیر کرد. ورودی‌های شمال این شهر مسدود شده‌‌اند و به مسافران توصیه شده که به شیراز نیایند.

سیل شدید و بی‌سابقه در شیراز حدود ۲۰۰ خودرو را در دروازه قرآن با خود برد. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به علت بارش شدید باران و جاری شدن سیلاب ورودی‌های شمال شهر شیراز و دروازه قرآن مسدود شده‌اند.

به گزارش مرکز اورژانش کشور در شیراز تا کنون ۱۱ نفر کشته و بیش از ۴۵ نفر زخمی شده‌اند. به گفته برخی منابع احتمال افزایش شمار آسیب‌دیدگان بسیار زیاد است.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که سیلاب در دروازه قرآن چند شهروند را نیز با خود برده است. تصاویر ویدیویی همچنین نشان می‌دهند که بازار تاریخی وکیل شیراز نیز زیر آب رفته است.

حسن روحانی به دلیل جاری شدن سیل در بخش‌های گسترده‌ای از کشور به همه استانداران، فرمانداران و مسئولان کشور دستور داده تا پایان تعطیلات نوروزی در محل خدمت حضور مستمر داشته و در آماده‌باش کامل بسر ببرند.

تصاویری که از بروز سیل در شبکه‌های اجتماعی و خبرگزاری‌ها منتشر شده‌اند از جریان مهیب آب حکایت دارند که شمار متعددی خودرو را با خود می‌برد.

خسارات سنگين سیل به مسافران نوروزی در شیراز .#خسارات_سنگین_شیراز pic.twitter.com/2gb78Iw2v3

— ستایش طاها (@staeshtahaa) March 25, 2019

محمدهادی قانعی، رئیس سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری شیراز با توجه به هشدار مدیریت بحران مبنی بر بارندگی شدید در این کلانشهر به شهروندان توصیه کرد که از تردد در کنار گذرها خودداری و از مسیرهای جایگزین عبور کنند. او هم‌نین از مردم خواست که از حرکت در درون شهر و رفت‌وآمدهای غیر ضروری خودخوداری کنند

بیش از 200 خودرو در #سیل دروازه قرآن #شيراز واژگون شده و گرفتار سیل شدند pic.twitter.com/OlQSwEBOwo

— cheshm_abi (@chawshin_83) March 25, 2019

بی‌بی‌سی: یحیی حازم اسپندیار کارشناس آب‌های مرزی

تالاب‌ها نزدیک به شش درصد از کره زمین را در برگرفته‌اند و همواره سفره‌خانه مهمان‌نوازی برای انسان‌ها بوده‌اند. تالاب‌ها با قابلیت زادآوری، نقش مهمی در بقای گونه‌های بی‌شماری از گیاهان و جانوران وابسته به خود را ایفا کرده و ذخیره‌گاه مهمی برای انبوه پرندگان، خزندگان، دوزیستان، ماهیان و بی‌مهرگان بوده‌اند. ارزش اکولوژیک تالاب‌ها ۱۰ برابر جنگل‌ها و ۲۰۰ برابر زمین‌های کشاورزی است. اما متأسفانه علیرغم اهمیت بالا، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

دریاچه‌های هامون در مرز میان افغانستان و ایران و در محدوده ۶۰ درجه و ۳۹ دقیقه تا ۶۱ درجه و ۳۵ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۱۵ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۳۲ دقیقه عرض شمالی واقع شده است. این دریاچه‌های تالابی از سه بخش عمده به نام‌های هامون پوزک، هامون صابری و هامون هیرمند تشکیل شده است. اکثر مساحت هامون پوزک و بخشی از هامون سابوری در افغانستان و متباقی هامون‌های پوزک و سابوری و همچنین هامون هیرمند به‌طور کامل در خاک ایران واقع شده است.

این تالاب‌ها در زمان پرآبی با هم متصل گشته و به‌صورت یکپارچه درمی‌آیند و وسیع‌ترین دریاچه آب شیرین در ایران و افغانستان را زیر نام تالاب‌های هامون می‌سازند. البته گود زره که کاملا در افغانستان موقعیت دارد نیز بخشی از همین چرخه آب است و در زمان پرآبی، آب سرریز هامون هیرمند از طریق رود شیله وارد گود زره در خاک افغانستان می‌شود. وسعت دریاچه هامون در زمان پرآبی ۵۶۶۰ کیلومتر مربع است که از این مقدار ۳۸۲۰ کیلومتر مربع متعلق به ایران و بقیه متعلق به افغانستان است.

رودخانه هیرمند بعد از سالها خشکسالی به ایران نیز رسیده است

در این تالاب‌ها وجود ۲۵ گونه ماهی گزارش شده است که ۱۵ گونه آن بومی و ۱۰ گونه آن توسط دولت ایران وارد این تالاب‌ها شده‌اند. میزان تولیدات ماهی این تالاب‌ها در محدوده خاک ایران در زمان ترسالی ۱۳۸۷۲ تن، در سال میان‌آبی معادل ۳۱۰۰ تن و در سال کم‌آبی ۲۸۵۰ تن برآورد شده است. درباره میزان تولیدات ماهی در جانب افغانستان مطالعه‌ای انجام نشده است. اما، باتوجه به اینکه آب رودهای واقع در افغانستان منبع اصلی هامون‌ها هستند و این رودها نخست بر قسمت افغانستانی تالاب‌های هامون می‌ریزند و در عین حال تالاب پوزک که ۹۰درصد آن در خاک افغانستان واقع شده است نیز غنی‌ترین اکوسیستم را دارد، می شود تخمین زد که حداقل ۶۰درصد تولیدات ماهی تالاب‌های هامون در خاک افغانستان می‌شود.

با این تخمین مجموع تولیدات ماهی این تالاب‌ها ۳۴۶۸۰ تن در سال پرآبی، ۷۷۵۰ تن در سال میان‌آبی، و در سال کم‌آبی ۷۱۲۵ تن است. در گذشته ۲۳ گونه پستانداران در این اکوسیستم وجود داشته است، که اکنون به ۸ گونه کاهش یافته است. هامون‌ها به عنوان بانک‌ژن پایه های اصلی تنوع زیستی را در عرصه طبیعی منطقه بنا نهاده‌اند. بررسی‌ها نشان داده است که در زمان پرآبی تالاب هامون ۱۸۱ گونه پرنده (خشکزی و آبزی)، ۲۳ گونه پستاندار، ۳۷ گونه خزنده و ۲۵ گونه ماهی در آن می زیسته‌اند، ولی در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی کامل، ۴۹ گونه پرنده، ۸ گونه پستاندار، ۲ گونه خزنده، ۴ گونه دو زیست و ۵ گونه ماهی در آن مشاهد شده است. آمار به دست آماده از پستاندارانی مثل شغال، روباه، خرگوش، خارپشت، خفاش و … نشاندهنده تنوع زیستی و غنامندی اکولوژیک این تالاب‌ها است.

همچنین در این تالاب‌ها وجود ۱۸۲ گونه پرنده آبزی و خشکزی گزارش شده است، انواع دو زیستان و سایر گونه‌های جانوری در این تالاب‌ها زندگی داشته‌اند که اکنون دیگر به علت خشکسالی‌ها طبیعی و بی مهری‌های انسانی وجود ندارد. پوشش گیاهی هامون منبع غذایی غنی برای پرورش گاو و گوسفند می‌باشد.

سیر تدوین رژیم حقوقی رود هیرمند
دولت‌های مستقل ایران و افغانستان بر اساس معاهده پاریس در سال ۱۸۵۷ میلادی شکل گرفتند و پس از آن افسرهای هند بریتانیایی برای تثبیت خطوط مرزی میان دو کشور دست به‌کار شدند و اولین بار رژیم حقوقی هیرمند نیز توسط یکی از همین افسرها به نام گلداسمیت در سال ۱۸۷۲ میلادی میان افغانستان و ایران در ذیل تثبت خطوط مرزی میان این دو کشور، تدوین شد.

اما، اختلاف میان دو کشور همچنان باقی ماند تا مک ماهون وارد قضیه شد و حکمیت او نیز مورد توافق طرفین قرار نگرفت. در سال ۱۳۱۷ خورشیدی معاهده‌ای به نام قرارداد موقت بین دوکشور تا مرحله امضاء شدن رفت، اما اختلاف برسر ضمیمه آن، باعث شد این قرارداد نیز منعقد نگردد. بر اساس شکایت مصطفی عدل نماینده ایران در سازمان ملل متحد به شورای امنیت در سال ۱۳۲۶ خورشیدی درباره توسعه زیرساخت‌های آبی در طرف افغانستان، دولت آمریکا به موضوع مداخله کرد و وابسته‌ کشاورزی سفارت آمریکا در تهران فردی به نام پولستر را برای تهیه یک گزارش دقیق از وضعیت سیستان و آب هیرمند به منطقه اعزام کرد.

برمبنای همین گزارش، دولت آمریکا کمیسیونی بی‌طرف برای را حل این معضله پیشنهاد کرد. در ماه مارچ/مارس ۱۹۵۰ میلادی سه تن را برای عضویت در کمیسیون انتخاب کردند. کمیسیون متشکل از سه کارشناس با نام‌های فرانسیسکو دومین گوئز از شیلی، رابرت لوری از آمریکا و کریستوفر نی وب از کاندا بود. نتیجه مطالعات این کمیسیون در سال ۱۹۵۱ میلادی حقابه سیستان ایران را ۶۴۰ میلیون مترمکعب در سال یعنی به طور متوسط ۲۲ متر مکعب در ثانیه تعیین کرد.

دولت افغانستان گزارش کمیسیون بی‌طرف هیرمند را پذیرفت و دولت ایران آن را به نفعش ندانست. در مذاکرات بعدی دولت افغانستان مبنای کار را بر گزارش کمیسیون می‌دانست و دولت ایران به این گزارش بی‌اعتنا بود. بعد از کش و گیرهای فراوان سرانجام در ۲۲ اسفند/حوت ۱۳۵۱ معاهده دوازه ماده‌ای و دو پرتکل بین امیر عباس هویدا، نخست وزیر ایران و موسی شفیق، نخست وزیر افغانستان به امضا رسید. براساس این معاهده مقدار آبی ‌که از رود هیرمند در سال نرمال و مافوق نرمال از طرف افغانستان به ایران تحویل داده می‌شود، به طور متوسط ۲۲ مترمکعب در ثانیه است و ۴ مترمکعب در ثانیه منحیث حسن نیت و علایق برادرانه از طرف افغانستان به ایران به‌گونه اضافه تحویل داده می‌شود که مجموعاً ۲۶ مترمکعب در ثانیه حقابه ایران از رود هیرمند می‌شود.

تالاب هامون ظرفیت آبی هشت تا ۱۰ میلیارد متر مکعب دارد

ماده اول بند ‘ج ‘ معاهده هیرمند در باره سال نرمال آبی چنین می‌گوید: یک سال نرمال آبی عبارت از سالی است که مجموع جریان آب از اول اکتبر تا ختم سپتامبر سال مابعد در موضع دستگاه آب شناسی دهراوود بر رود هلمند (هیرمند) بالاتر از مدخل بندکجکی ۵۵۶۱ میلیون مترمکعب) اندازگیری و محاسبه شده است.

ماده پنجم این پیمان متباقی آب را حقابه افغانستان دانسته و برای افغانستان اجازه داده تا هرگونه که می‌خواهد از این آب استفاده کند: افغانستان موافقت دارد اقدامی نکند که ایران را از حقابه آن از آب رود هلمند که مطابق احکام مندرج مواد دوم و سوم و چهارم این معاهده تثبیت و محدود شده است بعضاً و کلا محروم سازد. افغانستان با حفظ تمام حقوق بر باقی آب رودهلمند هر طوری که خواسته باشد از آن استفاده می‌نماید و آنرا به مصرف می‌رساند. ایران هیچ گونه ادعایی برآب هلمند بیشتر از مقادیری که طبق این معاهده تثبیت شده است ندارد. حتی اگر مقادیر آب بیشتر در دلتای سفلای هلمند میسر هم باشد و مورد استفاده ایران هم بتواند قرار گیرد.

عوامل خشکیدن تالاب‌های هامون

۱-توسعه زیرساخت‌های آبی در افغانستان: پس از تخریب سیستان تاریخی به ویژه شهرهای بُست و زرنج در دوره گورکانیان هرات این منطقه وضعیت نامناسبی به لحاظ کشاورزی و اقتصادی داشت. اولین اقدام توسعه‌ای در زمان امیر حبیب الله خان با کشیدن نهر سراج در ولایت هلمند آغاز شد و بعداً توسعه در این وادی منحیث “پروژه انکشاف وادی هلمند” در زمان محمد ظاهر، شاه سابق افغانستان به اصلی‌ترین هدف دولت مبدل گشت. در توسعه زیرساخت‌های آبی وادی هیرمند نخست جاپان/ژاپن، سپس آلمان و سرانجام دولت آمریکا، افغانستان را کمک مالی و تخصصی کردند. اجزای پروژه توسعه وادی هیرمند شامل: بند کجکی، بند دهله، کانال شمالی ارغنداب، کانال جنوبی، توسعه نهر شمالان، اصلاح کانال سراج و حفر کانال جدید درویشان می‌شد.

۲-توسعه زیرساخت‌هادر جانبایران: همزمان با شروع توسعه زیرساخت‌های آبی در طرف افغانستان، جانب ایران نیز آغاز به ساخت و توسعه زیرساخت‌های آبی در سیستان کرد. در حالی که حقابه ایران از رود هیرمند به نسبت توسعه زیرساخت های آبی‌اش بسیار ناچیز است و نیازی به این همه زیرساخت ندارد. اجزای توسعه‌ زیرساخت‌های آبی در ایران شامل:

سد مخزنی چاه نیمه ۱،۲،۳، سد مخزنی چاه نیمه ۴، سد انحرافی سیستان، سد انحرافی کهک، سد انحرافی زهک، سد سرشیله، سد تغذیه ای گلگ، سد تغذیه باغ سنگی، سد براکوه، سد بندان، سد چهار فرسخ، سد سیدان، سد مشوکی، سد نوزاد، سد وک، سد سیاهو، سد زولسک سربیشه، نهر گلمیر۱، نهرگلمیر۲، نهر نیاتیکه نهر شیردل و نهر جریکه می‌شود.

به طور نمونه ظرفیت ذخیره آبی چهار چاه نیمه ایران ۱۴۸۰ میلیون مترمکعب است چیزی برابر با یک و نیم برابر حقابه ایران در یک سال پر آب.

۳-خشکسالی: آمار تاریخی افغانستان بین سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰ میانگین آب ورودی به ایران را در حدود ۴۳۹۶ میلیون مترمکعب نشان می‌دهد. اما، آمار بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ خورشیدی میانگین آب ورودی به جانب ایران را ۲۵۳۴ میلیون مترمکعب در سال نشان می‌دهد. با توجه به اینکه بین این سال‌ها هیچگونه توسعه‌‌ای در طرف افغانستان اتفاق نیافتده، این آمار کاهش ۴۲ درصد از جریان هیدرولوژیکی را نشان می‌دهد.

برداشت ایران از رود هیرمند در سال‌های ۱۳۹۰ – ۱۳۹۶ (میلیون مترمکعب)

اضافه برداشت جانب ایران
آمار وزارت انرژی و آب افغانستان نشان می‌دهد که ایران به طور متوسط بین سال‌های ۱۳۹۰ – ۱۳۹۶ حدود یک میلیارد مترمکعب آب را به‌صورت “غیرقانونی” از رود هیرمند برداشت کرده است، این در حالی است که در همه این سال‌ها حوزه آبریز رود هیرمند در خشکسالی بوده است. اگر در این سال‌های خشکسالی، حقابه ایران را به حد اعظمی آن یعنی ۸۲۰ میلیون در نظر بگیریم، با آنهم این کشور حدود یک میلیارد متر مکعب سالانه آب اضافی و خلاف مواد معاهده هیرمند از این رودخانه برداشت کرده است.

چنان که دیده می‌شود بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ خورشیدی به طور میانگین ۶۸۵ میلیون متر مکعب آب از رود هیرمند وارد تالاب پوزک شده است. در حالی که نیاز آبی زیست محیطی هر سه تالاب پوزک، سابوری و هیرمند بین ۳ – ۷ میلیارد مترمکعب است. در عین حال افغانستان در اکنون بر روی آب فراه رود، هاروت رود، خاسپوس رود و خاشرود هیچ بند/سد ذخیره‌ای به بهره‌برداری نسپرده و آب این رودخانه‌ها کمافی‌السابق وارد هامون‌ها می‌شوند.

افزایش بهره‌وری/موثریت آبیاری در جانب افغانستان، مدیریت تقاضا و مصرف در جانب ایران، پابندی ایران به ماده پنج معاهده هیرمند و تغییر رویکر مدیریت سازه‌ای به رویکرد مدیریت جامع و مشترک در دو کشور می تواند تالاب های هامون را دوباره به حداقل حیات شان برگرداند.

دویچه‌وله: در همایشی که برای بررسی وضعیت آب در شرق ایران برگزار شد تصویری از بحران کم‌آبی در این منطقه ارائه شده که هولناک است. یکی از سخنرانان می‌گوید ایران تا بروز فاجعه عمومی آب فاصله زیادی ندارد.

همایش ملی مدیریت آب در شرق ایران شب گذشته، چهارشنبه ۱۲ دی‌ماه (دوم ژانویه) در اتاق بازرگانی، صنایع و معادن استان خراسان رضوی برگزار شد. یکی از سخنرانان این همایش محمد حسین شریعتمدار، سرپرست مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران بود.

به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، شریعتمدار در این همایش در مورد بحران کم‌آبی در این منطقه هشدار داد و گفت: «فقط پنج سال تا بروز فاجعه عمومی آب در کشور فاصله داریم که ناشی از ۵۰ سال سوء تدبیر در این زمینه است.»

او ساماندهی، ترمیم و احیای منابع آب در ایران را امکان‌پذیر دانست در عین حال تاکید کرد: «هنوز به اراده کافی برای حل این مشکل نرسیده‌ایم و فاقد یک راهبرد جامع، فراگیر و ملی با زمان‌بندی مناسب و مورد وفاق حاکمیت و بخش خصوصی در این زمینه هستیم.»

ایران مانند اغلب کشورهای منطقه از سالیان دور با معضل خشکسالی بلند مدت، کاهش بارندگی و پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی دست به گریبان است، با این همه مسئولان ارشد جمهوری اسلامی نیز اذعان دارند که نقش سوءتدبیر، ناکارآمدی مدیریت و سیاست‌های نادرست در بحرانی شدن این وضعیت بسیار تعیین کننده بوده است.

اعتراف به نقش سوءمدیریت و سیاست‌های نادرست

عیسی کلانتری، معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خرداد ماه امسال “یک‌جانبه‌نگری” در سیاست‌های زیست‌محیطی چهار دهه گذشته را عامل در معرض بی‌آبی قرار گرفتن ۷۰ درصد جمعیت ایران عنوان کرد.

به گزارش خبرگزاری ایسنا کلانتری می‌گوید از ابتدای تاسیس حکومت جمهوری اسلامی “به علت جهل و ناآگاهی” همواره توسعه در برابر محیط زیست قرار گرفته و به توسعه پایدار توجهی نشده است.

معاون رئیس جمهوری با اشاره به استفاده بی‌رویه از منابع آب تجدیدپذیر می‌گوید بر اساس استاندارد جهانی این میزان نباید بیش از ۴۰ درصد باشد در صورتی که در ایران به طور میانگین به ۱۱۰ درصد می‌رسد.

دبیر طرح احیا و تعادل‌بخشی آبهای زیرزمینی در همایش یادشده با انتقاد از برداشت بی‌رویه از آب‌های زیر زمینی یادآور شد که خراسان رضوی ۲۱ درصد کسری مخزن آب‌های زیرزمینی کشور را به خود اختصاص داده است.

برداشت بیش از حد از آب‌های زیرزمینی

عبدالله فاضلی در تشریح این وضعیت خاطر نشان کرد که در استان‌های سه گانه خراسان و سیستان و بلوچستان سالانه هشت و نیم میلیارد متر مکعب از سفره‌های آب زیرزمینی برداشت می‌شود که این رقم باید حداکثر پنج میلیارد متر مکعب باشد.

فاضلی با بیان این که سالانه شاهد نیم متر افت در آبخوان‌های این چهار استان شرقی هستیم گفت: «دولت و سایر قوا به تنهایی نمی‌توانند مشکل کمبود آب کشور را حل کنند و راهی جز مشارکت ذینفعان برای تحقق این امر وجود ندارد.»

در سال‌ها و ماه‌های گذشته کشاورزان و ساکنان برخی شهرها که “ذینفعان” مصرف بهینه آب محسوب می‌شوند، مانند کشاورزان اطراف اصفهان، به طرح‌های انتقال بین حوضه‌ای آب و رعایت نکردن حق‌آبه خود اعتراض کرده و می‌کنند اما دولت به جای مشارکت، نیروی انتظامی را برای سرکوب و مقابله با آنها اعزام کرده است.

برخی مسئولان دولتی ادعا می‌کنند که با راه‌اندازی تاسیسات آب‌شیرین‌کن در کناره‌های خلیج فارس و دریای عمان و انتقال آب به استان‌هایی مانند خراسان می‌توان با بحران کم‌آبی مقابله کرد و جلوی تبدیل شدن آن به فاجعه را گرفت.

ادامه طرح‌ها و سیاست‌های ناکارآمد

محمد حسین پاپلی یزدی، استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران در همایش چهارشنبه شب ضمن انتقاد از طرح‌هایی مانند طرح انتقال آب دریای عمان به خراسان رضوی گفت: «شما یک کشور را نشان دهید که آب را شیرین کرده باشد و برای مصرف آن را به هزار کیلومتر آن طرف‌تر انتقال داده باشد آن وقت این کار را انجام دهید، حداکثر انتقال آب شیرین در دنیا تا ۱۰۰ کیلومتری بوده است.»

به رغم اعتراف مسئولان و هشدار کارشناسان درباره پیامدهای سوءمدیریت و بی‌توجهی به محیط زیست در طرح‌های توسعه، این وضعیت ادامه دارد و سیاست‌هایی که صاحب‌نظران نادرست می‌دانند همچنان در دستور کار قرار می‌گیرند.

غلامحسین شافعی، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی با اشاره به همین وضعیت گفت: «ما برنامه نداریم و تمام حرکت‌های‌مان با چشم‌های بسته انجام می‌شود؛ به عنوان مثال در استان خراسان رضوی در اکثر روستاهایی که آب آشامیدنی آنها با تانکر تامین می‌شود صنایعی را توسعه می‌دهیم که آینده خطرناکی در پیش داریم.»

گام به گام به سوی فاجعه

عیسی کلانتری نیز خرداد ماه با انتقاد از بی‌توجهی ادامه‌دار به “آمایش سرزمینی”، اصفهان را مثال می‌زند که به گفته او چند میلیون ساکن آن با مشکل کمبود آب آشامیدنی روبرو هستند، حال آن که آب‌برترین صنایع ایران در آنجا ایجاد شده است.

بسیاری از کارشناسان معتقدند سیاست‌های نادرستی مانند سد‌سازی بی‌رویه، بی‌توجهی به مصرف بهینه آب در کشاورزی و استفاده بیش از حد از آب‌های تجدیدپذیر و منابع آب‌های زیر زمینی، که از جمله فرونشست دشت‌ها و خشکی دریاچه‌ها و تالاب‌ها را در پی داشته، در سال‌های آینده به گسترش موج آوارگان آب و جنگ و نزاع بر سر آب خواهد انجامید.

مناطق شرقی ایران از مدت‌ها پیش شاهد خالی شدن روستاهای سیستان و بلوچستان و آواره شدن ده‌ها و بلکه صدها هزار نفر از ساکنان آنها به حاشیه شهرهای دیگر بوده است؛ شهرهایی که اگر در حال حاضر هم با کمبود جدی آب روبرو نباشند با افزایش جمعیت و مصرف، به زودی دچار آن خواهند شد و “فاجعه عمومی آب” رخ خواهد داد.

رادیوفردا: یک مقام سازمان محیط زیست ایران روز شنبه از «ادامه» قاچاق خاک مراتع و مزارع ایران به خارج از کشور خبر داد، گرچه اشاره کرد که این نوع قاچاق «تا حدی کنترل شده» است.

علی مریدی، مدیرکل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست، به خبرگزاری ایسنا گفت: «قاچاق خاک‌های ایران از دهه ۸۰ شروع شده و همچنان ادامه‌دار است.»

این مقام توضیح نداد که این نوع قاچاق چگونه و توسط چه کسانی انجام می‌شود.

آقای مریدی در ادامه گفت: «قاچاق خاک‌های مراتع و مزارع بیشتر از استان‌های جنوبی از جمله استان فارس صورت می‌گیرد.»

به گفته این مقام سازمان محیط زیست، مقصد اصلی خاک ایران «کشورهای حاشیه خلیج فارس به‌ویژه امارات و قطر است که در امارات برای ساخت جزایر مصنوعی و در قطر برای خشک کردن دریا استفاده می‌شود».

در فروردین‌ماه سال جاری یک عضو کمیسیون کشاورزی مجلس از سازمان حفاظت محیط زیست خواست تا موضوع صادرات و قاچاق خاک را به طور جدی پیگیری کند و از کسانی که مستنداتی درباره «خرید و فروش یا قاچاق خاک» دارند، خواست مدارک مربوطه را به مجلس ارائه کنند.

از فروردین‌ماه تاکنون خبر دیگری درباره پیگیری این موضوع در مجلس منتشر نشده است.

تداوم قاچاق خاک مراتع ایران به خارج از کشور در حالی است که هفته گذشته رئيس انجمن علوم خاک ايران از فرسایش سالانه «دو ميليارد تن» از خاک کشور خبر داده و برآورد کرد که خسارت ناشی از فرسایش «معادل ۵۶ میلیارد دلار» در سال است.

مهرنیوز: معاون سازمان فضایی ایران با اشاره به پایش وضعیت خشکسالی کشور بر مبنای تصاویر ماهواره ای گفت: طی ۱۷ سال گذشته شرایط نسبتاً نرمالی از نظر خشکسالی در کشور وجود داشته است.

علی صادقی نائینی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه پایش خشکسالی یک روند بلند مدت است که تصاویر قابل دریافتی از ماهواره در موقعیت های مختلف جغرافیایی را ممکن می کند، گفت: حتی اگر هوا ابری باشد و یا مشکلات جوی داشته باشیم هم امکان پایش خشکسالی از طریق تصاویر ماهواره ای ممکن است.

وی افزود: خشکسالی از نظر پوشش گیاهی و یا وجود آب در منطقه در بلندمدت مورد بررسی قرار می گیرد. بر این اساس هم اکنون اطلاعات ماهواره ای از وضعیت خشکسالی در کشور را به صورت ماهانه می توانیم اعلام کنیم. به این معنی که داده های ماهواره ای به ما می گویند که هر استان ماهانه چه وضعیتی از نظر خشکسالی دارد.

معاون سازمان فضایی ایران با اشاره به آخرین گزارش دریافتی از اطلاعات ماهواره ای که مربوط به پایان خرداد است، گفت: بر مبنای این داده ها، وضعیت خشکسالی کشور را در ۱۷ سال گذشته مورد بررسی قرار داده ایم. بر این اساس مشخص شد هر استان در مقایسه با خرداد سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۶ چه وضعیتی داشته است.

صادقی نائینی اضافه کرد: بر مبنای این اطلاعات ماهواره ای، استان فارس وضعیت خوبی ندارد و نسبت به این بازه زمانی (۱۷ سال گذشته) خشکسالی شدیدتری را شاهد بوده است.

وی یادآور شد: اطلاعات ماهواره ای نشان می دهد که در بخش عمده ای از استان فارس، امسال نسبت به ۱۷ سال گذشته، وضعیت بدتری را در زمینه خشکسالی شاهد بودیم. به علاوه آن بخش هایی از استان اصفهان نیز وضعیت خوبی ندارند.

معاون سازمان فضایی ایران گفت: اما در کل کشور، اطلاعات ماهواره ای حاکی از آن است که نسبت به ۱۷ سال گذشته شرایط نرمال است و برای مثال در استان های شمال غربی کشور، میزان خشکسالی تغییر نکرده است.

صادقی نائینی با بیان اینکه تصاویری که از طریق اطلاعات ماهواره ای به دست می آوریم با داده های سازمان هواشناسی متفاوت است، تصریح کرد: سازمان هواشناسی، ایستگاه های مختلف را به صورت دقیق پایش می کند اما اطلاعات ماهواره ای، اطلاعاتی پیوسته است و به صورت یکپارچه گزارش می شود.

وی تأکید کرد: برای کل کشور نیازمند نقشه پیوسته از اطلاعات ماهواره ای هستیم البته دقت اطلاعاتی هم که از این حیث به دست می آید، از ایستگاه های زمینی کمتر، اما پیوسته است.

اعتمادآنلاین: عیسی کلانتری در جلسه شورای اداری استان با بیان اینکه در سازمان ملل شعار زیست محیطی این است که محیط زیست ارثیه پدری نبوده و امانت نسل‎های بعد است، ادامه داد: متاسفانه ما امانت‎داران خوبی نبودیم و مصرف بیش از حد و تولید غیرمتوازن سبب شده امانت نسل‎های آینده تخریب شود.

وی با بیان اینکه پیامدهای تخریب محیط زیست کشور ما را نیز فرا گرفته است، افزود: بیشترین تاثیر اقلیم مربوط به ایران است و کشور ما پتانسیل تخریب بیشتر را ندارد.

کلانتری با یادآوری اینکه در 50، 60 سال‎ گذشته محیط زیست تخریب نمی‎شد چراکه جمعیت کم بوده و تکنولوژی پیشرفته‎ای وجود نداشت، بیان کرد: به تدریج با ورود تکنولوژی و پیشرفت صنعت نفت ایران نیز جزو کشورهای پیشرفته تخریب محیط زیست شد و بخش اعظمی از امانت آیندگان را ارزان فروختیم.

وی با بیان اینکه فرهنگ عمومی را برای حفظ محیط زیست آماده نکردیم، تصریح کرد: در سازمان معتقد به داشتن 80 میلیون محیط بان هستیم چراکه با 3000 محیط بان نمی‎توان محیط زیست ایران را صیانت کرد. برای مدیرکل خود متاسفم و باید توضیح دهد که چرا با سمن‎ها و دوستداران محیط زیست ارتباطی ندارد و فردا باید حتما در جلسه‎ای از این تشکل‎ها دیدن کند.

معاون رییس‌جمهوری با اذعان به اینکه در برخورد با مسائل زیست‎محیطی نداشتن رهبری محیط زیستی مشکل ماست، ادامه داد: مقام معظم رهبری از تجاوزاتی که به محیط زیست و منابع طبیعی می‎شود رنج می‎برند و یکی از دغدغه‎های اصلی ایشان است. من خود را سرباز خوبی برای اهداف‎شان نمی‎بینم و در حد انتظارات ایشان نمی‎دانم.

وی به اختلاف نظرها در اجرایی شدن کنوانسیون پاریس نیز اشاره کرد و گفت: تعهد کردیم تا سال 1409 در شرایط تحریم 4 و غیرتحریمی 12 درصد از تولید کربن خود را کاهش دهیم که با توجه به برنامه‎های کشور در سال 89 میزان تولید کربن 832 میلیون تن بوده که در سال 1409 باید به یک میلیون و 800 هزار تن برسد.

کلانتری ایران را یکی از کشورهای با پرت بالای انرژی و آب عنوان کرد و ادامه داد: به عبارتی دیگر یکی از کم‎بازده‎ترین ملت‎ها در استفاده از آب و انرژی هستیم. رهبر معظم انقلاب دستور دادند که در سال 1399 معادل 4292 میلیون تن کاهش کربن داشته باشیم و این تعهدی است که در سال 1409 برای کاهش کربن داده‎ایم حدود 72 میلیون تن بوده که دستور رهبری 735 میلیون تن است. سال گذشته 120 درصد منابع آبی تجدیدپذیر مصرف شد و این درحالیست که 40 درصد کالاهای اساسی کشور از خارج وارد شده‎ا‎ند.

منبع: ایسنا