اخبار

رادیوفردا: آقای ترامپ روز سه‌شنبه در همایش تجاری در ریاض، از ایران با عنوان «مخرب‌ترین نیرو در خاورمیانه» یاد کرد و گفت که رژیم ایران «رنجی غیرقابل تصور در سوریه، لبنان، غزه، عراق، یمن و فراتر از آن» به بار آورد.

او در عین حال گفت که از «دشمنی‌های دائمی» خوشش نمی‌آید و از تهران خواست که بر سر برنامه هسته‌ایش با واشینگتن به توافق برسد.

آقای ترامپ افزود: «اگر رهبران ایران این شاخه زیتون را رد کنند و به حمله به همسایگان خود ادامه دهند، ما چاره‌ای جز اعمال فشار حداکثری شدید نخواهیم داشت و صادرات نفت ایران را همانند گذشته به صفر خواهیم رساند.»

در همین حال شبکه فاکس نیوز ویدئوی جدیدی از دونالد ترامپ منتشر کرد که بامداد سه‌شنبه هنگام عزیمت او به عربستان ضبط شده است.

.@POTUS: “Iran was broke because I placed secondary sanctions… They didn’t have money for Hamas, they didn’t have money for Hezbollah… When Biden came in, he took off the sanctions and he let them get very rich… Biden freed them up from what I did.” pic.twitter.com/bpiGKFON1d

— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) May 14, 2025

آقای ترامپ به این شبکه تلویزیونی می‌گوید: «ایران ورشکست شد چون من [در دور اول ریاست‌جمهوری] تحریم‌های ثانویه اعمال کردم.»

او با تاکید بر اینکه «آنها برای حماس پول نداشتند، برای حزب‌الله پول نداشتند» بار دیگر دولت جو بایدن را متهم کرد که «اجازه داد آنها خیلی ثروتمند شوند».

احتفالات الأهالي في ساحة الأمويين بدمشق بعد قرار الرئيس الأمريكي دونالد ترامب رفع العقوبات عن سوريا. #سانا pic.twitter.com/6sCRIW90Oo

— الوكالة العربية السورية للأنباء – سانا (@Sana__gov) May 13, 2025

رادیوفردا: ایران و ایالات متحده روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت چهارمین دور مذاکرات خود را دربارهٔ برنامه هسته‌ای پیشرفته تهران برگزار کردند.

این مذاکرات درست پیش از سفر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به خاورمیانه انجام شد و حدود سه ساعت طول کشید.

سخنگوی وزارت خارجه ایران با اعلام پایان گرفتن چهارمین دور مذاکرات، گفت‌وگوهای این دور را «دشوار اما مفید برای درک بهتر مواضع یکدیگر و یافتن راه‌حل‌هایی منطقی و واقع‌بینانه برای رفع اختلافات» توصیف کرد.

به‌گفتۀ اسماعیل بقایی، «دور بعدی مذاکرات با هماهنگی عمان تعیین و اعلام خواهد شد».

در این مذاکرات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف، نماینده ویژۀ دولت آمریکا در امور خاورمیانه شرکت دارند.

این دور از مذاکرات نیز مانند گذشته در سلطان‌نشین عمان برگزار شد و طبق برنامه قرار بود بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به‌عنوان میانجی در این گفت‌وگوها داشته باشد.

به نوشته خبرگزاری آسوشیتدپرس، مقامات آمریکایی معتقدند که این مذاکرات شامل بخش‌های غیرمستقیم و مستقیم است، همانند دورهای قبلی در مسقط و رم. با این حال، جزئیات این گفت‌وگوها همچنان به‌طور کامل مشخص نیست.

سخنگوی وزارت خارجه ایران بعدازظهر یکشنبه پیش از پایان گرفتن مذاکرات در شبکۀ ایکس اعلام کرد تهران «با عزم راسخ» در تلاش برای پیگیری حق خود برای استفادۀ صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در چارچوب ان‌پی‌تی است و «همزمان آمادگی کامل برای تداوم تعاملات دیپلماتیک به‌منظور اثبات ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای خود را دارد».

Another round of indirect Iran-United States talks is underway in Muscat, Oman.

Iran is firmly determined to pursue its inalienable lawful rights for peaceful uses of nuclear energy under NPT while fully prepared to continue its diplomatic engagement to ensure the already…

— Esmaeil Baqaei (@IRIMFA_SPOX) May 11, 2025

عراقچی در آستانه آغاز مذاکرات: موضوع غنی‌سازی قطعاً قابل معامله نیست

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت برای شرکت در چهارمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا وارد مسقط، پایتخت عمان، شد.

عراقچی پیش از پرواز به عمان، از مشورت‌های خود در تهران خبر داد و همچنین در مورد سفرهای روز گذشته‌اش به قطر و عربستان سخن گفت.

او در مورد مذاکرات هسته‌ای تأکید کرد که «غنی‌سازی یکی از دستاوردها و افتخارات ملت ایران است. برای این غنی‌سازی هزینه سنگینی پرداخت شده است، خون دانشمندان هسته‌ای ما پای این دستاورد است و قطعاً قابل معامله نیست و این موضع روشن ما بوده و هست.»

وزیر خارجه در ادامه نیز گفت که «ما متأسفانه صحبت‌های ضد و نقیضی از سوی آنها می‌شنویم و صحبت‌های طرف مقابل در داخل میز مذاکره و بیرون از مذاکره مواضع متفاوتی است و این یکی از مشکلات ما در این مذاکرات است.»

عباس عراقچی با این حال افزود که «امروز صبح مشورت‌های بیشتری را در تهران داشتیم و امیدواریم در مذاکرات امروز به نقطه تعیین‌کننده‌ای برسیم.»

ایران در حال حاضر اورانیوم را تا حدود ۶۰ درصد غنی می‌کند، در حالی که طبق برجام این میزان نباید از ۳.۶۵ درصد فراتر رود.

در آستانه چهارمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در مسقط، استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، با تأکید بر لزوم توقف کامل غنی‌سازی در ایران، خواستار برچیدن تاسیسات غنی‌سازی ایران از جمله نطنز و فردو شد.

مذاکرات روز یک‌شنبه به دلیل مسائل لجستیکی از رم به مسقط منتقل شده و شبکه خبری سی‌ان‌ان گزارش می‌دهد که تیم فنی، که بر جزئیات توافق از جمله رفع تحریم‌ها تمرکز دارد، در این نشست حضور نخواهد داشت.

به نوشته سی‌ان‌ان، انتظار می‌رود مذاکرات روز یکشنبه تنها در سطح عالی برگزار شود، که نشان می‌دهد دو طرف قصد دارند درباره یک چارچوب کلی برای پیشبرد مذاکرات گفت‌وگو کنند.

ایران و آمریکا تاکنون سه دور مذاکره با میانجی‌گری عمان برگزار کرده‌اند؛ دو بار در مسقط و یک بار در رم. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیش از آغاز دور چهارم مذاکرات به عربستان و قطر سفر کرده است.

مواضع رسانه‌ای متضاد عراقچی و ویتکاف

وزیر خارجه ایران پیش از سخنان تازه‌ای به هنگام سفر به مسقط نیز گفته بود اگر هدف ایالات متحده از مذاکرات، محروم کردن تهران از «حقوق هسته‌ای‌اش» باشد، جمهوری اسلامی از «هیچ‌یک از حقوق» خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.

عباس عراقچی که برای دیدار و گفت‌وگو با همتای قطری خود به دوحه سفر کرده بود، روز شنبه ۲۰ اردیبهشت گفت تهران به گفت‌وگوهای خود با آمریکا «با حسن‌نیت» ادامه می‌دهد و اگر هدف مذاکرات ابراز اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باشد، «توافق کاملاً در دسترس است».

او در ادامه اما تأکید کرد «اما اگر هدف محروم کردن ایران از حقوق هسته‌ای خود و دیگر درخواست‌های غیرواقعی و غیرمنطقی باشد، باید به صراحت بگویم که جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه، از هیچ یک از حقوق» خود عقب نخواهد نشست.

اظهارات عباس عراقچی واکنش به سخنان استیو ویتکاف، فرستادۀ ویژۀ رئیس‌جمهور ایالات متحده، است که شامگاه جمعه تأکید کرد غنی‌سازی اورانیوم در ایران «خط قرمز» است و تأسیساتی که در ایران قابلیت غنی‌سازی دارند، باید برچیده شوند.

او همچنین گفت اگر مذاکرات سازنده نباشد، ادامه پیدا نخواهد کرد.

وزیر خارجه ایران در دوحه همچنین بار دیگر گفت که تهران به دنبال سلاح هسته‌ای نیست «و اصولاً سلاح‌های کشتار جمعی هیچ جایگاهی در دکترین امنیتی ایران ندارند».

این در حالی است که استیو ویتکاف در مصاحبه‌ای که در رسانۀ دست‌راستی برایتبارت منتشر شد، گفته بود مقامات ایران گفته‌اند «بمب نمی‌خواهند. اگر این طور فکر می‌کنند، پس تأسیسات غنی‌سازی آن‌ها باید برچیده شود».

عراقچی اما در اظهارات خود در دوحه با تکرار این‌که جمهوری اسلامی ایران «دستیابی و استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را حرام دانسته»، تصریح کرد که تهران «همزمان بر حق خود برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای به شمول غنی‌سازی اصرار دارد».

دونالد ترامپ از آغاز دور دوم ریاست جمهوری خود بارها هشدار داده است که ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد و یکی از دو گزینه توافق یا اقدام نظامی در برابر مقامات ایران است و ترجیح او گزینه توافق است.

علاوه بر بالا گرفتن اظهارات تقابلی طرف‌های مذاکره‌کننده، دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در حالی روز یکشنبه آغاز شد که ویتکاف گفته است فکر نمی‌کند مذاکرات قبلی «سازنده» بوده باشد «زیرا باید به تفاهم‌های خاصی با آن‌ها می‌رسیدیم.»

استیو ویتکاف در عین حال ابراز امیدواری کرده به این‌که طرف‌های ایرانی در این دور از مذاکرات سازنده باشند و گفته است: «اگر آن‌ها روز یکشنبه سازنده نباشند، مذاکرات ادامه پیدا نخواهد کرد و ما باید مسیر متفاوتی را در پیش بگیریم.»

دونالد ترامپ، در تازه‌ترین اظهارنظر در مورد برنامۀ هسته‌ای جمهوری اسلامی و مذاکرات با ایران، گفت توافقی «قوی و قابل راستی‌آزمایی» را با تهران ترجیح می‌دهد که «در آن عملاً این تجهیزات [سانتریفیوژها] را نابود کنیم».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، نیز چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت در یک مصاحبه با اشاره به سانتریفیوژهای غنی‌سازی اورانیوم گفت: «بسیار ترجیح می‌دهم توافقی قوی و قابل راستی‌آزمایی باشد که در آن عملاً این تجهیزات را نابود کنیم. یا آن‌ها [سانتریفیوژها] را منفجر کنیم یا از تسلیحات هسته‌ای خلع‌شان کنیم. تنها دو گزینه وجود دارد؛ نابودی با ملایمت یا با خشونت.»

آقای ترامپ اردیبهشت ۱۳۹۷ در دورۀ اول ریاست‌جمهوری خود خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد و ایران پس از آن برخی تعهدات هسته‌ای‌اش ذیل این توافق را کنار گذاشت و سطح غنی‌سازی اورانیوم را تا ۶۰ درصد، نزدیک به سطح نظامی،‌ افزایش داد.

گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد که میزان ذخایر اورانیوم ایران در سال‌های اخیر به سطحی رسیده که در صورت غنی‌سازی ۹۰ درصدی، برای ساخت شش بمب اتمی کفایت می‌کند.

همزمان با ادامهٔ مذاکرات هسته‌ای میان واشینگتن و تهران، گیدئون سعار، وزیر خارجهٔ اسرائیل، روز یکشنبه گفت که «خطرناک‌ترین رژیم جهان»، یعنی جمهوری اسلامی ایران، نباید اجازه یابد به «خطرناک‌ترین سلاح جهان» دست یابد.

سعار در نشست خبری در اورشلیم افزود که «تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم تهران باید برچیده شود» و باید مانع دستیابی این کشور به هرگونه سلاح جدید شد.

برنامۀ سفر عباس عراقچی به دوحه و عربستان در قالب «گفت‌وگوهای ایرانی – عربی» در حالی انجام شد که دونالد ترامپ قرار است روز دوشنبه رهسپار عربستان سعودی و سپس قطر و امارات شود و استیو ویتکاف نیز پس از مذاکرات با ایران در مسقط، به او خواهد پیوست.

عراقچی به قدرت‌های اروپایی دربارهٔ «راهبرد تقابل» هشدار داد

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به قدرت‌های اروپایی دربارهٔ اتخاذ «راهبرد تقابل» در مورد برنامه هسته‌ای تهران هشدار داد. این اظهارات عراقچی روز یکشنبه در هفته‌نامه فرانسوی لو پوئن منتشر شد.

وزیر امور خارجه فرانسه، ژان-نوئل بارو، اواخر آوریل اعلام کرده بود اگر امنیت اروپا به دلیل فعالیت‌های هسته‌ای ایران تهدید شود، فرانسه به همراه آلمان و بریتانیا «برای لحظه‌ای در اعمال مجدد همه تحریم‌هایی که یک دهه پیش لغو شده‌اند، تردید نخواهند کرد» .

عراقچی در واکنش گفت: «این راهبرد تقابل می‌تواند به یک بحران جهانی اشاعه هسته‌ای منجر شود که در درجه اول اروپایی‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»

وی همچنین اعلام کرد که آماده سفر به پاریس، برلین و لندن برای آغاز «فصلی جدید» در روابط است.

عراقچی از آنچه استفاده از مکانیسم ماشه به‌عنوان «اهرم دیپلماتیک» خواند ابراز تأسف کرد و این اقدام را انحراف از هدف اصلی آن، یعنی حل اختلافات، دانست. او هشدار داد که سوءاستفاده از این سازوکار می‌تواند به پایان نقش اروپا در توافق هسته‌ای و تشدید تنش‌های غیرقابل بازگشت منجر شود.

عراقچی قدرت‌های اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) را به بازنگری در «رویکرد تقابلی» خود فراخواند و از اظهارات قدرت‌های اروپایی در مورد مسائل حقوق بشری یا روابط ایران با روسیه انتقاد کرد.

رادیوفردا: پیش‌بینی می‌شد که دور چهارم مذاکرات ایران و آمریکا در رم، پایتخت ایتالیا، برگزار شود؛ اما حالا این نشست و همچنین برنامهٔ دیدار معاون وزیر خارجهٔ ایران با همتایان خود از تروئیکای اروپایی – فرانسه، بریتانیا و آلمان – به تعویق افتاده است؛ تغییری که به‌گفتهٔ بدر البوسعیدی، وزیر خارجهٔ عمان، به دلیل مسائل «لجستیکی» رخ داده است.

اما در میان گزارش‌های رسانه‌های مختلف در داخل و خارج از ایران، صحبت از چالش‌های مذاکره مطرح است؛ از یک‌سو گفته می‌شود در دولت آمریکا هنوز دربارهٔ ابعاد محدود کردنِ برنامهٔ هسته‌ای ایران تصمیم‌گیریِ نهایی انجام نشده است.

از سوی دیگر، بازیگران متعددی در این میان از جمله روسیه، اروپایی‌ها، اسرائیل و کشورهای عربی حوزهٔ خلیج‌ فارس هستند که در دست یافتن یا نیافتن ایران و آمریکا به توافق، به منافع ملی خود می‌اندیشند و نقش ایفا می‌کنند.

و در ایران، که به‌گفتهٔ برخی تحلیلگران تصمیم در زمینهٔ دستیابی به «توافق» گرفته شده، مشخص نیست که مقامات با چه سطحی از معامله موافق خواهند بود.

در تازه‌ترین اظهارنظری که از مقام‌های ایالات متحده شنیده شده، در کنار خواستهٔ دونالد ترامپ برای به صفر رساندنِ صادرات نفت ایران، مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده که حالا به‌طور موقت به‌عنوان مشاور امنیت ملی هم در کاخ سفید حضور دارد، روز پنج‌شنبه به شبکهٔ تلویزیونی فاکس نیوز گفت: «ایران فقط باید بگوید که ما موافقت کرده‌ایم که دیگر غنی‌سازی نکنیم؛ ما قرار است رآکتور داشته باشیم زیرا انرژی هسته‌ای می‌خواهیم و قرار است اورانیوم غنی‌شده وارد کنیم».

آقای روبیو در همین حال گفت اگر آن‌ها مدعی هستند که برنامه‌شان صلح‌آمیز است، نباید از بازرسی، از جمله توسط بازرسان آمریکایی، نگران باشند.

سیگنالی که تهران هم‌زمان با این اظهارات فرستاده این است که اگر دیدار هم به تعویق افتاده، «هیچ تغییری در عزم ایران برای دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌شده ایجاد نشده است».

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با انتشار پستی در شبکهٔ اجتماعی ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «در واقع، ما بیش از هر زمان دیگری مصمم به دستیابی به یک توافق عادلانه و متعادل هستیم: تضمین پایان تحریم‌ها و ایجاد اعتماد به این‌که برنامهٔ هسته‌ای ایران برای همیشه صلح‌آمیز خواهد ماند.»

در این پیام اشاره‌ای به موضوع غنی‌سازی نشده است، اما مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله آقای عراقچی پیشتر دربارهٔ این موضوع اظهارنظر کرده و گفته بودند که اصل غنی‌سازی در ایران قابل مذاکره نیست.

دربارهٔ ابعاد این روند دیپلماتیک و فرصت‌ها و تهدیدها، رویکردهای متفاوتی در واشینگتن مطرح است. از آن جمله، مایکل سینگ، مدیرعامل انستیتوی واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، در گفت‌وگو با رادیوفردا می‌گوید دولت ترامپ باید رویکرد سخت‌گیرانه‌تری در قبال ایران داشته باشد تا بتواند به نتیجهٔ مطلوب خود در مذاکرات دست یابد.

آقای سینگ بر این باور است که ایالات متحده باید پیگیر برچیده‌شدنِ برنامهٔ غنی‌سازی اورانیوم در ایران باشد و همچنین می‌گوید «باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را (احتمال رفتن به سمت تولید سلاح هسته‌ای) برای استفادهٔ دائمی به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید».

مایکل سینگ پیشتر مدیر ارشد امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی بوده است. او همچنین از مشاوران ارشد میت رامنی، نامزد حزب جمهوری‌خواه در کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۲، بود.

این روند را چگونه می‌بینید؟ آیا به‌نوعی متزلزل و شکننده است و هنوز کامل شکل نگرفته و قوام نیافته است؟

مایکل سینگ: من فکر می‌کنم یک پارادوکس واقعی در قلب سیاست ایالات متحده وجود دارد، و آن این است که به نظر می‌رسد ترامپ خواهان یک توافق سریع است. اما به‌نظرم فشار زیادی نیز بر او وجود دارد تا به یک توافق سفت‌وسخت، توافقی که بهتر از برجام باشد، دست یابد؛ به‌خصوص به این دلیل که او بود که از برجام خارج شد.

رسیدن به چیزی که هم سریع و هم جدی باشد، یک کار دیپلماتیک واقعاً چالش‌برانگیز است که فکر می‌کنم غیرممکن نیست، اما واقعاً به یک استراتژی بسیار دقیق نیاز دارد.

آن‌چه تاکنون دیده‌ایم، این است که این دولتی است که اختلافات واقعی در داخل آن بر سر این‌که سیاست ما در قبال ایران دقیقاً چگونه باید باشد، وجود دارد. چه چیزی باید از ایرانی‌ها بخواهیم؟ حتی فراتر از مسئلهٔ هسته‌ای، این‌که چگونه باید با ایران برخورد کنیم و چگونه این مسائل باید بخشی از مذاکرات باشند.

بنابراین این چالش برای دولت ترامپ است: اگر آن‌ها خواهان توافقی هستند که هم سریع باشد و هم بتوانند به‌طور معتبری آن را سفت‌وسخت‌تر از آن‌چه رئیس‌جمهور اوباما توانست با برجام به‌دست آورد، ارائه دهند، واقعاً مستلزم آن است که همهٔ این فشارهای مختلف را کنار هم قرار دهند: فشار نظامی، که بدیهی است اسرائیلی‌ها تا حد زیادی در حال اعمال آن هستند؛ فشار دیپلماتیک در قالب اسنپ‌بک یا ماشه، که مستلزم همراهی اروپایی‌ها است.

آن‌ها به‌نوعی این کار را انجام می‌دهند، این‌طور نیست؟ منظورم سطوح مختلف فشار است.

به‌هیچ‌وجه. تهدید حملهٔ اسرائیل قطعاً بر این مذاکرات سایه افکنده است. این به ایران فشار وارد خواهد کرد، زیرا فکر می‌کنم ایرانی‌ها درک خواهند کرد که اگر نتوانند با ترامپ به توافق برسند، به احتمال زیاد خود را در یک رویارویی نظامی با اسرائیل خواهند یافت.

با این حال، به‌نظر من این یک سؤال بی‌پاسخ است که آیا ایرانی‌ها معتقدند که اسرائیل تهدیدی جدی برای آمال هسته‌ای آن‌ها محسوب می‌شود یا خیر. چیزی که ما نمی‌بینیم، هماهنگی نزدیک بین ایالات متحده و اروپا است. به خاطر داشته باشید که این اروپایی‌ها هستند که می‌توانند مکانیسم ماشه را اجرا کنند، نه ایالات متحده. چیزی که ما نمی‌بینیم، اعمال فشار حداکثری واقعی است، مانند دورهٔ اول ترامپ.

اما آقای سینگ، روزی نیست که دولت ایالات متحده مجموعه‌ای از تحریم‌های جدید را اعلام نکند یا نام‌ها و شرکت‌هایی را به فهرست تحریم‌ها اضافه نکند.

بله، و ما این را در دولت بایدن نیز دیدیم، اما اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های مطبوعاتی وزارت خزانه‌داری باعث توقف صادرات نفت نمی‌شوند. این یک واقعیت است.

در دورهٔ اول ترامپ، مقاماتی داشتیم که تنها وظیفه‌شان این بود که هر روز به‌نوعی تلاش کنند تا جلوی ارسال نفت ایران و بازگرداندن پول به ایران را بگیرند. ما امروز چنین چیزی نمی‌بینیم. ما آن نوع انرژی و تمرکزی را که رئیس‌جمهور ترامپ در دورهٔ اول خود برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران داشت، نمی‌بینیم.

نگرانی من این است که ایرانی‌ها به ایالات متحده نگاه کنند و بگویند: «ببینید، رئیس‌جمهور ترامپ به دنبال یک پیروزی سریع دیپلماتیک است. او در مورد روسیه و اوکراین به چنین پیروزی نرسیده است. اگر او مایل به پذیرش توافق مدنظر ما باشد، می‌توانیم به او یک پیروزی بدهیم».

اگر رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد بر این موضوع غلبه کند و واقعاً ایرانی‌ها را مجبور به پذیرش نوعی از توافقی کند که نمی‌خواهند، این امر مستلزم مذاکرات بسیار سختی خواهد بود.

آیا فکر نمی‌کنید این کار باید قبل از این‌که ایالات متحده برای مذاکره با ایران پای میز مذاکره برود، انجام می‌شد؟ چون هم‌زمان با صحبت کردن با ایران، اعمال آن نوع فشار حداکثری، بر روند مذاکرات تأثیر نمی‌گذارد؟

البته، اما این مذاکرات را به نفع ایالات متحده تحت تأثیر قرار می‌دهد. منظورم این است که ایرانی‌ها می‌گویند ما قرار نیست تحت فشار مذاکره کنیم. اما البته، بارها در گذشته آن‌ها تحت فشار مذاکره کرده‌اند.

اصلاً چرا مذاکره می‌کنند؟ برای این است که از فشار خلاص شوند، درست است؟ بنابراین اگر فشاری نباشد، دلیلی برای مذاکره برای ایران وجود ندارد.

فکر می‌کنم باید پیام‌هایی را که ایرانی‌ها می‌دهند، نادیده بگیریم، که البته پیام‌های تاکتیکی هستند و برای جلوگیری از اعمال آن نوع فشار توسط ایالات متحده طراحی شده‌اند.

ایرانی‌ها استاد این کار هستند. از یک طرف سعی می‌کنند مذاکره‌کنندگان ما را سر میز مذاکره مجذوب خود کنند. آن‌ها می‌گویند، ببینید، ما می‌خواهیم معامله کنیم. شما می‌خواهید معامله کنید. این تندروهای ما در داخل و تندروهای شما در داخل هستند که مانع این امر می‌شوند.

اما سپس از این نوع رجزخوانی در ملأعام نیز استفاده می‌کنند تا بگویند، می‌دانید، اگر شما فشار بیاورید، ما کنار می‌کشیم. ایرانی‌ها مذاکره‌کنندگان خوبی هستند. خلاصهٔ ماجرا همین است. اما ما نیز باید به همان اندازه، اگر نگوییم بیشتر، رویکرد محکم و سختی داشته باشیم.

شما به توافق سفت‌وسخت‌تر اشاره کردید. آن توافق چه مشخصه‌ای باید داشته باشد؟ آیا برچیدن همهٔ برنامه به شکلی که اسرائیل می‌خواهد یا مثلاً روش‌های راستی‌آزمایی سخت‌گیرانه‌تر؟

من فکر می‌کنم تنها نوع توافقی که باید مایل به دستیابی به آن با ایران باشیم، توافقی است که مستلزم برچیدن کامل برنامهٔ هسته‌ای ایران باشد. پاسخ ایران این خواهد بود که این خیلی رادیکال است و این خواسته زیادی است. اما واقعیت این است که در جوامع اطلاعاتی ما، باور عمومی این است که برنامهٔ هسته‌ای ایران هدفی جز دست‌کم حفظ گزینهٔ داشتن سلاح هسته‌ای ندارد.

آن کسی که این‌جا یک موضع پرت دارد، ایران است. واقعاً چرا برای مصارف صلح‌آمیز باید چنین برنامهٔ عظیمی داشت؟ ایران به این برنامه‌ای که در آن شاید صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده، نیازی ندارد.

کشورهای زیادی وجود دارند که برنامهٔ تسلیحات هسته‌ای خود را کنار گذاشته‌اند. کشورهای بسیار کمی وجود دارند که اورانیوم خود را غنی‌سازی و پلوتونیوم خود را بازفرآوری می‌کنند. بنابراین، ایران واقعاً درخواست برخورد ویژه و حفظ برنامه را دارد تا این‌که آن را کنار بگذارد.

نظر من این است که اگر ایران می‌خواهد به‌طور کامل از لغو تحریم‌هایی که درباره‌اش صحبت می‌کند، برخوردار شود، اگر می‌خواهد به‌نوعی به جامعهٔ بین‌المللی بپیوندد، این واقعاً حداقل کاری است که باید انجام دهد تا نشان دهد که از این آمال تسلیحات هسته‌ای دست کشیده است.

وقتی از برچیدن حرف می‌زنید، منظورتان تأسیسات غنی‌سازی است یا کل برنامهٔ هسته‌ای؟

هر دو. فکر می‌کنم اختلاف نظر زیادی وجود ندارد که اگر ایران بخواهد، مثلاً، راکتورهای انرژی هسته‌ای با سوخت وارداتی داشته باشد، اشکالی ندارد. این نوعی از برنامهٔ انرژی هسته‌ای داخلی است. این چیزی است که ایالات متحده مدت‌ها است داشته و ما سوخت خود را از روسیه وارد می‌کردیم.

ایران اگر بخواهد اورانیوم خود را غنی‌سازی کند، اگر بخواهد تأسیسات بازفرآوری یا راکتورهای آب سنگین داشته باشد، همهٔ این چیزهایی که خطوط قرمز هستند و از نظر تاریخی با برنامه‌های سلاح‌های هسته‌ای مرتبط‌اند، باید از بین بروند، برچیده شوند و از کشور خارج شوند.

و فکر می‌کنید این هدف چقدر قابل دستیابی است؟

به ایران بستگی دارد. منظورم این است که این امر ایران را مجبور می‌کند با یک انتخاب روبه‌رو شود: یا گزینهٔ داشتن سلاح‌های هسته‌ای را حفظ کند، که بدیهی است چیزی است که آن‌ها به آن علاقه دارند، یا از لغو تحریم‌ها بهره‌مند شود.

ایران البته بارها هدف دستیابی به سلاح را رد کرده و صحبت‌هایی هم که در ماه‌های اخیر مطرح شده، گزینهٔ ساخت سلاح را تحت شرایط خاصی به میان کشیده است.
حتی اگر می‌گویند «تحت شرایط خاص»، در حال صحبت دربارهٔ آن در فضای عمومی هستند.

ایرانی‌ها مدت‌ها است که این افسانه را پخش کرده‌اند که علاقه‌ای به سلاح هسته‌ای ندارند. اقدامات آن‌ها در طول سال‌ها چیز دیگری می‌گوید. و حالا اسنادی هم در این زمینه وجود دارد. حتی عراقچی، مذاکره‌کنندهٔ ارشد ایران، می‌گوید اگر مذاکرات به نتیجه نرسد یا آمریکا این کار را یا آن کار را بکند، شاید به سمت تولید سلاح برویم. این یک تغییر بزرگ در نحوهٔ صحبت آن‌ها است.

بنابراین فکر می‌کنم باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را برای استفادهٔ دائمی از آن به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید. این واقعاً نقص اصلی برجام بود که ایران را ملزم به انتخاب این گزینه نمی‌کرد بلکه به ایران اجازه می‌داد از این انتخاب فرار کند.

این، به‌نظر من، واقعاً چیزی است که توافق بعدی باید اصلاح کند، چه در زمان ترامپ باشد، چه در زمان شخص دیگری.

رادیوفردا: رسانه‌های لبنان از احضار دوباره سفیر ایران در بیروت به وزارت خارجه این کشور به دلیل توییت او در مخالفت با خلع سلاح گروه حزب‌الله خبر داده‌اند؛ در همین حال، سفیر ایران در اظهاراتی جدید موضوع خلع سلاح حزب‌الله را مسئله داخلی لبنان خواند و گفت تهران در آن دخالت نمی‌کند. مجتبی امانی، سفیر ایران در بیروت، روز چهارشنبه سوم اردیبهشت به تلویزیون لبنانی «الجدید» گفت که موضوع خلع سلاح گروه حزب‌الله «مسئله داخلی لبنان» است و جمهوری اسلامی ایران به آنچه نهادهای لبنانی بر سر آن توافق کنند متعهد است.

او همچنین تایید کرد که روز چهارشنبه به وزارت خارجه لبنان «دعوت» شده بود اما «به‌ دلیل مشغله، از حضور عذرخواهی کردم» و «هماهنگی‌ها برای تعیین زمان بعدی در حال انجام است».

رسانه‌های لبنان گزارش داده‌اند که پس از عذرخواهی سفیر ایران از حضور در وزارت خارجه این کشور، تاریخ جدیدی برای احضار او تعیین شده است؛ این رسانه‌ها اشاره‌ای به زمان تعیین شده جدید نکرده‌اند.

هل تبلّغ سفير الجمهورية الإيرانية استدعاء وزير الخارجية اللبناني؟ مجتبى اماني يكشف التفاصيل

#الجديد #الحدث@samarabukhalil pic.twitter.com/dE5SnHR7CS

— AL Jadeed Tv (@AlJadeed_TV) April 23, 2025

مجتبی امانی جمعه ۲۹ فروردین در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که پروژه خلع سلاح «توطئه‌ای آشکار علیه کشورهاست» و ایران دیگران را از «افتادن در دام دشمن» بر حذر می‌دارد.

او آمریکا را متهم کرده بود که در حالی که به تامین تسلیحاتی اسرائیل ادامه می‌دهد کشورهای دیگر را «تحت فشار قرار می‌دهد تا زرادخانه‌های خود را کاهش دهند یا نابود کنند».

این اظهارات با واکنش‌هایی در لبنان موواجه شد و برخی مقام‌ها نیز آن را دخالت در امور داخلی این کشور خواندند.

حزب‌الله لبنان، گروه مورد حمایت ایران، در سال‌های گذشته همواره درخواست‌های منتقدان خود در لبنان را برای خلع سلاح شدن رد می‌کرد و اختلافات بر سر این موضوع در سال ۲۰۰۸ منجر به درگیری‌های مسلحانه شد.

با این حال رسانه‌ها در هفته‌های اخیر گزارش داده‌اند که جوزف عون، رئیس جمهور لبنان، وعده داده تسلیحات را در انحصار دولتی در خواهد آورد و قصد دارد مذاکراتی را در این باره با گروه حزب‌الله آغاز کند.

مورگان اورتگاس، معاون فرستاده ویژه ایالات متحده در امور خاورمیانه، نیز حدود دو هفته پیش در بیروت بار دیگر بر موضع واشینگتن مبنی بر خلع سلاح هر چه سریع‌تر حزب‌الله و سایر گروه‌های مسلح لبنانی تاکید کرد.

خانم اورتگاس ۱۷ فروردین در مصاحبه با تلویزیون لبنانی ال‌بی‌سی‌آی گفت: «واضح است که حزب‌الله باید خلع سلاح شود و واضح است که اسرائیل قرار نیست تروریست‌هایی را که به سمت آنها شلیک می‌کنند قبول کند، و این موضعی است که ما درک می‌کنیم.»

خبرگزاری رویترز چندی پیش به نقل از یک مقام ارشد حزب‌الله که نام او را ذکر نکرده بود گزارش داد که در صورت عقب‌نشینی اسرائیل از جنوب لبنان، این گروه آماده است که با جوزف عون درباره تسلیحات خود گفت‌وگو کند.

با این حال نعیم قاسم، رهبر جدید حزب‌الله، روز جمعه گفت که این گروه «به هیچ کس اجازه خلع سلاح خود یا مقاومت را نمی‌دهد».

حزب‌الله یک گروه شبه‌نظامی و در عین حال یک حزب سیاسی است که بخش بزرگی از جنوب لبنان را تحت کنترل داشت اما در جریان حملات سال گذشته اسرائیل، شمار زیادی از رهبران و اعضای آن کشته شدند.

بر اساس توافق آتش‌بس بین اسرائیل و لبنان، نیروها و تجهیزات گروه حزب‌الله باید از جنوب لبنان تا شمال رود لیتانی عقب‌نشینی کنند.

بی‌بی‌سی: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا امروز پنجشنبه (۴ اردیبهشت) مجدداً در خصوص مذاکرات این کشور با ایران صحبت کرد و گفت که «جلسات بسیار جدی» در جریان مذاکرات دو کشور برگزار شده است. آقای ترامپ در حاشیه دیدار با نخست‌وزیر نروژ گفت که «ما در رابطه با ایران داریم خیلی خوب عمل می‌کنیم.»

او همچنین مجددا مانند ما‌ههای اخیر گفت که در مورد ایران «فقط دو گزینه وجود دارد، که یک گزینه، اصلا گزینه خوبی نیست.»

رئیس‌جمهور آمریکا تاکید کرد که «من فکر می‌کنم که ما در مورد توافق با ایران بسیار خوب عمل می‌کنیم.»

به گفته آقای ترامپ «ما می‌توانیم تصمیم بسیار بسیار خوبی (در پی توافق با ایران) بگیریم و جان افراد زیادی نجات خواهد یافت.»

آقای ترامپ روز دوشنبه هم گفته بود که کشورش گفت‌وگوهای بسیار خوبی با ایران داشته است.

اظهارات آقای ترامپ دو روز پیس از سومین دور مذاکرات میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا در امور خاورمیانه صورت می‌گیرد.

این دو مقام بلندپایه ایرانی و آمریکایی یک هفته پیش از آن در عمان مذاکرات را آغاز کرده بودند.

آقای ترامپ هفت سال پیش از توافق هسته‌ای برجام خارج شد و همه تحریم‌های اتمی رفع‌شده را دوباره علیه ایران به اجرا گذاشت. او تهدید کرده است که در صورت نرسیدن به توافق جدیدی با ایران که از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای جلوگیری کند، به این کشور حمله خواهد شد.

ایران می‌گوید برنامه هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است و اعلام کرده که آماده است محدودیت‌هایی در این برنامه اعمال کند، مشروط بر اینکه تحریم‌های آمریکا لغو شود.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز سه‌شنبه گفت که ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را تحت هر توافقی با ایالات متحده متوقف کند و اورانیوم لازم برای یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی را از خارج وارد کند.

ایران اعلام کرده است که حق غنی‌سازی اورانیوم خود را غیرقابل مذاکره می‌داند و حاضر به کنار گذاشتن آن نیست.

امروز همچنین عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران اعلام کرد که آماده است تا برای گفت‌وگو با فرانسه، آلمان و بریتانیا و بهبود روابط با این کشورها، به پاریس، برلین و لندن سفر کند.

آقای عراقچی طی روزهای اخیر با سفر به مسکو و پکن با مقام‌های روسیه و چین دیدار کرده است. اعلام شده بخشی از اهداف این سفرها، مذاکرات اتمی ایران و آمریکا بوده است.

سه قدرت اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان، در دسامبر گذشته اعلام کردند که آماده‌اند تا مکانیسم ماشه یا بازگشت خودکار تحریم‌‌های بین‌المللی را که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد گنجانده شده، با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی، فعال کنند.

رادیوفردا: بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی اعلام کرد که حضور آنلاین عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در کنفرانس بین‌المللی سیاست هسته‌ای را لغو کرده است.

بر اساس برنامه قبلی، قرار بود که عباس عراقچی به صورت آنلاین در این کنفرانس که روز دوشنبه در واشینگتن آغاز شد سخنرانی کند اما به نوشته بیانیه این بنیاد، طرف ایرانی در آخرین لحظات درخواست کرد که بخش پرسش و پاسخ از برنامه حذف شود.

بر اساس این بیانیه، برنامه سخنرانی و سپس پرسش و پاسخ با عباس عراقچی از روز شنبه اعلام شده بود اما تغییراتی که تیم ایرانی در آخرین لحظات درخواست کرد امکان پرسش‌های مجری و حضار از وزیر خارجه ایران را به شدت محدود می‌کرد و از این رو، کارنگی تصمیم گرفت که جلسه را برگزار نکند.

Iranian Foreign Minister Abbas Araghchi will not be speaking at the Carnegie International Nuclear Policy Conference: pic.twitter.com/YretnkrIaM

— Carnegie Endowment (@CarnegieEndow) April 21, 2025

ایران اینترنشنال: شبکه فاکس‌نیوز با اشاره به پیشروی برنامه اتمی جمهوری اسلامی،‌ نوشت حمله به برنامه ساخت سلاح هسته‌ای ایران دیگر خیال‌پردازانه نیست. این شبکه نوشت در حمله احتمالی اسرائیل با ناوگان جت‌های خود حریم هوایی ایران را باز خواهد کرد و بی‌۲ های آمریکا تاسیسات زیرزمینی را هدف قرار می‌دهند.

فاکس‌نیوز نوشت: «در حملات اکتبر ۲۰۲۴، اسرائیل بیش از ۱۰۰ هواپیمای جنگی را برای حمله به حدود ۲۰ هدف در ایران از جمله سامانه‌های پدافند هوایی و کارخانه‌های موشک و پهپاد اعزام کرد. یک حمله برای خلع هسته‌ای ایران دوباره با تمرکز بر نابودی پدافندهای هوایی انجام خواهد شد.»
این شبکه اضافه کرد:‌ «ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا، هری اس. ترومن و کارل وینسون، هم‌اکنون در منطقه خلیج فارس حضور دارند. آن‌ها در حال اجرای عملیات مداوم علیه حوثی‌ها در یمن هستند، اما مطمئن باشید که در هر لحظه می‌توانند تمرکز خود را به ایران معطوف کنند.»
این شبکه افزود:‌ «مجتمع تسلیحاتی ایران زیرزمینی است، بنابراین تخریب آن نیاز به حجم زیادی آوار دارد. در اینجا بمب‌افکن بی۲ وارد عمل می‌شود که حامل سلاح‌هایی نظیر بمب ۳۰ هزار پوندی سنگرشکن است که طوری طراحی شده تا از خاک و بتن عبور کرده و در تاسیسات زیرزمینی ایران منفجر شود. استقرار عظیم بی۲ها در خط مقدم اهمیت زیادی دارد.»

رادیوفردا: ایران دور دوم مذاکرات هسته‌ای با آمریکا را سازنده و رو به جلو خواند و وزیر خارجه عمان هم گفت که مذاکرات شتاب گرفته است؛ یک مقام ارشد آمریکایی هم از پیشرفت بسیار خوب در مذاکرات سخن گفت.

دور دوم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا روز شنبه ۳۰ فروردین در رم، پایتخت ایتالیا، برگزار شد و به گفته دو طرف، حدود چهار ساعت ادامه داشت.

در این دور از مذاکرات نیز، مانند دور قبلی، استیو ویتکاف و عباس عراقچی مذاکره‌کنندگان اصلی از طرف آمریکا و ایران بودند.

مذاکرات در یکی از اماکن دیپلماتیک متعلق به عمان در شهر رم برگزار شد و در نزدیکی این ساختمان، نیروهای پلیس و همچنین خبرنگاران حضور داشتند.

ایران بار دیگر مذاکرات را «غیرمستقیم» و تبادل پیام بین دو سالن جدا توسط وزیر خارجه عمان اعلام کرده است؛ یک مقام ارشد آمریکا هم از «گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم» سخن گفته است.

مقام ارشد آمریکا: پیشرفت بسیار خوبی داشتیم

یک مقام ارشد آمریکایی گفت که مذاکرات رم با «پیشرفت بسیار خوبی» همراه بود.

به گزارش رویترز، این مقام ارشد آمریکایی که خواست نامش فاش نشود شامگاه شنبه به گروهی از خبرنگاران گفت: «امروز در رم بیش از چهار ساعت در دور دوم مذاکرات خود پیشرفت بسیار خوبی در گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم داشتیم.»

به نوشته وبسایت اکسیوس، این مقام آمریکایی همچنین با اشاره به توافق دو طرف برای دیدار دوباره در هفته آینده، از عمان برای تسهیل مذاکرات و از ایتالیا برای میزبانی مذاکرات شنبه قدردانی کرد.

مقام‌های ایالات متحده هنوز به طور رسمی درباره دور دوم مذاکرات هسته‌ای با ایران اظهار نظر نکرده‌اند.

اظهار خوش‌بینی محتاطانه ایران و «ناکافی» خواندن برجام

در همین حال عباس عراقچی اواخر شامگاه شنبه در توییتی به زبان انگلیسی نوشت که «جو نسبتا مثبت در رم» باعث پیشرفت در مسیر دستیابی به توافق احتمالی شده است.

او افزود: «در حال حاضر شاید خوش‌بینی موجه باشد اما تنها با احتیاط زیاد.»

عباس عراقچی ساعاتی پیش از این نوشته، دیدگاه رهبر جمهوری اسلامی را تکرار کرده و به تلویزیون ایران گفته بود: «دلیلی برای خوش‌بینی زیاد و بدبینی زیاد وجود ندارد.»

او در پست خود در شبکه اجتماعی ایکس افزود: در مذاکرات رم «تصریح کردیم که بسیاری در ایران بر این باورند که برجام دیگر برای ما کافی نیست و تنها چیزی که از آن باقی مانده “درس‌های فراگرفته شده” است. شخصا با این دیدگاه موافق‌ام.»

دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، که همواره منتقد توافق برجام بوده است اردیبهشت ۱۳۹۷ خروج آمریکا از این توافق را اعلام کرد و پس از آن، ایران از تعهدات برجامی خود عدول کرد و فعالیت‌های حساس هسته‌ای را افزایش داد.

بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که بر برجام صحه می‌گذارد، کشورهای طرف برجام می‌توانند تا پیش از ۲۶ مهر امسال فرایند موسوم به مکانیسم ماشه را برای بازگرداندن فوری تمامی تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران فعال کنند.

https://twitter.com/araghchi/status/1913658465861714369

عمان: مذاکرات شتاب گرفته است

در همین حال وزیر خارجه پادشاهی عمان با تشکر از «رویکرد بسیار سازنده» نمایندگان آمریکا و ایران در مذاکرات رم، شامگاه شنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این گفت‌وگوها در حال شتاب گرفتن است و در حال حاضر حتی امر بعید هم ممکن شده است.»

بدر البوسعیدی که میانجی مذاکرات هسته‌ای ایران و ایالات متحده است همچنین بیانیه وزارت خارجه عمان را بازنشر کرده که در آن آمده است مذاکره کنندگان دو طرف موافقت کردند که وارد مرحله‌ بعدی مذاکرات شوند.

بر اساس این بیانیه، این مذاکرات «با هدف دستیابی به توافقی عادلانه، پایدار و الزام‌آور انجام می‌شود» و این توافق «اطمینان خواهد داد که ایران کاملا عاری از سلاح‌های هسته‌ای باقی بماند، تحریم‌ها [علیه این کشور] لغو شوند و در همین حال، توانایی توسعه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز خود را حفظ کند.‌»

دیدارها با وزیر خارجه ایتالیا

آنتونیو تایانی، وزیر خارجه ایتالیا، با انتشار تصویری از ملاقات خود با عباس عراقچی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رم پایتخت صلح و گفت‌وگو می‌شود.»

او با اشاره به اینکه وزیر خارجه ایران را به ادامه مسیر مذاکرات علیه سلاح‌های هسته‌ای تشویق کرده نوشت: «دولت ایتالیا امیدوار است که با هم بتوانیم به یک راه حل مثبت برای خاورمیانه برسیم.»

آقای تایانی یک روز پیشتر هم با همتای عمانی خود دیدار کرده بود و روز شنبه نیز با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، دیدار و گفت‌وگو کرد.

مدیرکل آژانس با انتشار تصاویری از این دیدار نوشت که از نقش سازنده ایتالیا در حمایت از صلح «در برهه‌ای حساس که دیپلماسی بسیار مورد نیاز است» استقبال می‌کند.

آقای گروسی روز پنجشنبه در تهران گفت‌وگوهای فشرده‌ای با مقام‌های ایران داشت.

https://twitter.com/rafaelmgrossi/status/1913533889189937588

دور بعدی مذاکرات «در مسقط»

وزارت خارجه ایران شامگاه شنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که دور بعدی گفت‌وگوها قرار است شنبه ششم اردیبهشت با میانجیگری عمان در مسقط، پایتخت این کشور، برگزار شود.

به نوشته این بیانیه، با توجه به ضرورت بحث و بررسی دقیق در هر دو موضوع «اعتمادسازی هسته‌ای» و «رفع موثر تحریم‌ها» مقرر شد که هیئت‌های فنی ایران و آمریکا روز چهارشنبه در مسقط جلسه‌ای را با تسهیل‌گری وزارت خارجه عمان برگزار کنند.

همچنین به نوشته این بیانیه، در گفت‌وگوهای روز شنبه در رم طرف‌ها درباره «برخی از موضوعات مهم در حوزه رفع تحریم‌ها و موضوع هسته‌ای» تبادل نظر کردند.

واکنش‌ها در ایران

بازار بورس سرمایه صبح شنبه و پیش از مذاکرات روی خوشی به دور دوم مذاکرات نشان داد و با بیش از ۴۱ هزار واحد افزایش، برای اولین بار از کانال سه میلیون واحد عبور کرد.

در بازار ارز نیز پول ملی ایران اندکی تقویت شد و بهای هر دلار آمریکا که صبح شنبه بیش از ۸۵ هزار تومان بود، شامگاه شنبه به حدود ۸۳ هزار تومان کاهش یافت.

قیمت یورو هم شامگاه شنبه به ۹۴ هزار تومان، و پوند انگلیس به کمتر از ۱۱۰ هزار تومان رسید.

در هفته‌های اخیر افزایش تنش بین ایران و آمریکا باعث افزایش بهای ارز شده و از جمله قیمت هر دلار به بیش از ۱۰۵ هزار تومان رسیده بود.

قیمت طلا هم روز شنبه در ایران کاهش یافت و هر سکه طلای موسوم به «طرح امامی» ۷۵ میلیون تومان معامله شد.

صفحه اول اکثر روزنامه‌های چاپ تهران نیز صبح یکشنبه به مذاکرات رم اختصاص یافته است.

رادیوفردا: مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، همزمان با سفر به تهران، به روزنامۀ لوموند گفت آمریکا در مذاکرات با ایران می‌خواهد به متنی ساده‌تر بدون تمام ضمائم بسیار فنی توافق برجام دست یابد.

رئیس آژانس انرژی اتمی ایران پس از دیدار با گروسی از دیدار و تلاش معاونان دو طرف در روزهای آتی برای پیگیری موضوعات محل اختلاف بین آژانس بین‌المللی «در چارچوب توافق کلی حاصل‌شده» خبر داد.

نیویورک‌تایمز هم به‌نقل از مقامات دولت آمریکا و منابع دیگر گزارش داد که رئیس‌جمهور ایالات متحده با حملۀ برنامه‌ریزی‌شدۀ اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران مخالفت کرده و ترجیح داده وارد مذاکره با مقامات تهران برای محدودسازی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران شود.

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز که روز چهارشنبه ۲۷ فروردین منتشر شد، اسرائیل برنامه‌هایی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای در اردیبهشت ماه طراحی کرده بود با این هدف که توانایی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای را به‌مدت یک سال یا بیشتر عقب بیندازد.

این روزنامه نوشت پس از ماه‌ها بحث داخلی در دولت آمریکا، دونالد ترامپ تصمیم گرفت به‌جای حمایت از گزینۀ نظامی، مسیر مذاکره با ایران را در پیش گیرد.

براساس این گزارش، اجرای این حمله نه تنها به کمک نظامی آمریکا برای دفاع از اسرائیل در برابر واکنش احتمالی ایران نیاز داشت بلکه برای موفقیت کلی عملیات نیز به حمایت واشینگتن وابسته بود.

هفته گذشته، آمریکا و ایران برای نخستین بار در هر دو دوره ریاست‌جمهوری ترامپ نشستی برای تعیین روند و چارچوب مذاکرات در عمان برگزار کردند و هر دو کشور نیز این گفت‌وگوها را «مثبت» و «سازنده» توصیف کردند.

دور دوم مذاکرات برای روز شنبه ۳۰ فروردین برنامه‌ریزی شده است و آخرین گزارش‌ها حاکی است این دیدار به احتمال زیاد در رم اما به میزبانی عمان برگزار خواهد شد.

کاظم غریب‌آبادی غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه ایران، شامگاه چهارشنبه در گفت‌وگو با تلویزیون ایران گفت اگر در نشست بعدی دو طرف بر سر «چارچوب‌ها و دستورکار» تفاهم کنند، در دور سوم «باید کارشناسان را در دو حوزه درگیر کنیم تا تخصصی‌تر وارد جزئیات شوند و اگر لازم شد، متن‌نویسی را شروع کنند».

تازه‌ترین تحولات دیپلماتیک و موضع‌گیری‌ها

با این حال پس از برگزاری نشست مسقط، رفت‌وآمدهای دیپلماتیک و همچنین اظهارنظرهای مقامات واشینگتن و واکنش‌های مقامات تهران به این اظهارات بالا گرفته است.

در تازه‌ترین رویدادها، قرار است استیو ویتکاف و مارکو روبیو که هر دو از مشاوران ارشد امنیت ملی دونالد ترامپ هستند، روز پنج‌شنبه به پاریس سفر کنند.

عراقچی نیز راهی مسکو شده و قرار است، به‌گفتۀ سخنگوی وزارت خارجه، «در خصوص روابط دوجانبه و نیز مذاکرات غیرمستقیم اخیر با آمریکا با مقامات عالی روسیه گفت‌وگو کند». او پیشتر اعلام کرده بود که در این سفر «پیام مکتوب» خامنه‌ای به پوتین را منتقل خواهد کرد.

براساس گزارش پولیتیکو، ویتکاف قرار است با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، دیدار کند و مارکو روبیو هم با همتای فرانسوی خود، ژان‌نوئل بارو، گفت‌وگو خواهد کرد و موضوع گفت‌وگوها ایران، اوکراین، تعرفه‌های جدید و روابط تجاری خواهد بود.

تازه‌ترین اظهارنظرها نیز به هشدار وزیر خارجه ایران دربارۀ مواضع مقامات آمریکایی برمی‌گردد. عباس عراقچی روز چهارشنبه گفت که آمریکا نباید مواضع «متناقض و متضاد» در مذاکرات اتخاذ کند.

این واکنش به سخنان استیو ویتکاف بود که ابتدا گفته بود ممکن است توافقی حاصل شود که ایران به سطح غنی‌سازی ۳.۶۷ درصدی (مشابه توافق ۲۰۱۵ دولت اوباما با ایران) بازگردد، اما بعداً اعلام کرد: «توافق با ایران تنها زمانی نهایی خواهد شد که یک توافق ترامپی باشد.»

ویتکاف همچنین در شبکۀ ایکس نوشت: «ایران باید برنامه غنی‌سازی و تسلیحاتی هسته‌ای خود را متوقف و نابود کند. مهم است که توافقی سختگیرانه و عادلانه داشته باشیم که پایدار بماند، و این همان چیزی است که رئیس‌جمهور ترامپ از من خواسته است.»

عباس عراقچی در واکنش با تأکید بر این‌که «مواضع واقعی سر میز مذاکره مشخص می‌شود»، افزود: «غنی‌سازی ایران یک امر واقعی و پذیرفته‌شده است. ما برای اعتمادسازی در خصوص نگرانی‌های احتمالی آمادگی داریم، اما اصل موضوع غنی‌سازی قابل مذاکره نیست.»

این در حالی است که رهبر جمهوری اسلامی ایران روز سه‌شنبه گفت مذاکرات ایران با ایالات متحده بر سر پروندهٔ هسته‌ای تهران «در قدم‌های اول خوب اجرا شده است».

دیدارها و اظهارات گروسی در تهران

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه به ایران سفر کرد و در تهران با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و دیگر مقامات جمهوری اسلامی دیدار کرد.

او همزمان در گفت‌وگو با روزنامۀ لوموند اعلام کرد «این‌بار آمریکا می‌خواهد به متنی ساده‌تر دست یابد؛ متنی که عاری باشد از تمام ضمائم بسیار فنی توافق ۲۰۱۵ [برجام] که در عمل پایدار نماندند».

آقای گروسی پس از دیدار با مقام‌های جمهوری اسلامی از انجام «گفت‌وگوهای فشرده» با آن‌ها خبر داد و دربارۀ تعاملات ایران و آمریکا گفت این گفت‌وگوها در مرحلۀ «بسیار حساسی» قرار دارد.

در همین حال محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، هم اعلام کرد که معاون او و گروسی قرار است در روزهای آینده در تهران برای پیشبرد توافقی که دو سال پیش میان طرفین به دست آمد، تلاش کنند.

گروسی در سفر به تهران، چهارشنبه‌شب، با عباس عراقچی هم ملاقات کرد و در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشت: «همکاری با آژانس برای اطمینان از صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران در زمانی که دیپلماسی ضرورت دارد، حیاتی است.»

وزیر خارجۀ ایران هم پس از این دیدار با بیان این‌که «در ماه‌های پیش‌رو، آژانس می‌تواند نقش حیاتی در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز پروندۀ هسته‌ای ایران ایفا کند»، افزود: «درحالی‌که طیفی از مخرب‌ها گرد هم آمده‌اند تا مذاکرات کنونی را از مسیر خارج کنند، ما به یک مدیرکل صلح نیاز داریم.»

آمریکا و اسرائیل بارها تهدید کرده‌اند که در صورت عدم توافق، تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار خواهند داد.

عراقچی در شبکۀ ایکس نوشت: «در حالی که مخالفان زیادی در تلاش‌اند روند مذاکرات را منحرف کنند، نیازمند مدیرکلی صلح‌طلب هستیم. ما مایلیم به گروسی اعتماد کنیم تا آژانس را از سیاست‌زدگی دور نگه دارد و بر مأموریت فنی‌اش متمرکز بماند.»

پس از خروج یک‌جانبه ترامپ از توافق هسته‌ای موسوم به برجام، تهران تمامی محدودیت‌های برنامۀ هسته‌ای خود را کنار گذاشته و اکنون اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی می‌کند که نزدیک به سطح تسلیحاتی ۹۰ درصد است.

دوربین‌های نظارتی آژانس مختل شده‌اند و برخی بازرسان باسابقه از سوی ایران کنار گذاشته شده‌اند. با این حال، هر توافق احتمالی میان ایران و آمریکا به همکاری آژانس برای راستی‌آزمایی متکی خواهد بود و دسترسی آژانس به‌طور کامل قطع نشده است.

با این اوصاف، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همزمان در گفت‌وگو با روزنامۀ لوموند خواستار نقش‌آفرینی این نهاد وابسته به سازمان ملل در گفت‌وگوهای اخیر بین ایران و آمریکا شد و هشدار داد که ایران فاصلهٔ چندانی با قابلیت تولید سلاح هسته‌ای ندارد.

آقای گروسی افزود: «این وضعیت مانند پازلی است که قطعات آن فراهم شده، اما هنوز به‌هم متصل نشده‌اند. هنوز تا دستیابی کامل به سلاح فاصله باقی است. با این حال، باید اذعان کرد که این فاصله زیاد نیست. در چهار سال گذشته، شتاب فعالیت‌های ایران در این زمینه بسیار چشمگیر بوده است».

او همچنین تأکید کرد که بدون مشارکت آژانس، هیچ توافقی دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران معنا نخواهد داشت و صرفاً «تکه‌ای کاغذ» خواهد بود.

آقای گروسی همچنین دربارۀ خودِ مذاکرات ایران و آمریکا نیز افزود: «به‌گفتۀ هر دو طرف، اکنون موضوع بر سر آن است که برخی فعالیت‌ها مانند غنی‌سازی به‌طور مستقیم‌تر ممنوع شود. در مقابل، ایران رفع تحریم‌ها یا تدابیری برای کمک به سرمایه‌گذاری را دریافت خواهد کرد. آن‌چه گفت‌وگوهای آغازشده در عمان را چارچوب‌بندی می‌کند، ایدۀ عمل متقابل است.»

مذاکرات میان ایران و آمریکا که نزدیک به نیم قرن به خصومت گذشته است، در حساس‌ترین مرحلۀ خود قرار دارد. دونالد ترامپ بارها تهدید کرده که در صورت عدم دستیابی به توافق، تأسیسات هسته‌ای ایران هدف حمله قرار خواهد گرفت. در همین حال، برخی مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند که با توجه به ذخایر اورانیوم غنی‌شدۀ نزدیک به سطح تسلیحاتی، ممکن است مجبور شوند به دنبال تولید سلاح هسته‌ای بروند.

تایمز اسرائیل: ترامپ می‌گوید که می‌خواهد ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی توانند سلاح هسته ای داشته باشند. ویتکاف: نشست شنبه در عمان با وزیر خارجه ایران درباره اعتمادسازی ایالات متحده روز جمعه آمادگی خود را برای سازش پیش از مذاکرات پرمخاطره آخر هفته با ایران نشان داد، در حالی که تاکید کرد که تهران نمی تواند سلاح هسته ای داشته باشد، زیرا جمهوری اسلامی ادعا می کند که به دنبال یک توافق “واقعی و عادلانه” در مورد برنامه هسته ای خود است.

دشمنان دیرینه قرار است روز شنبه در عمان دیدار کنند، هفته‌ها پس از نامه‌ای به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا، رئیس‌جمهور آمریکا که به دنبال دیپلماسی بود اما نسبت به اقدام نظامی احتمالی در صورت امتناع ایران هشدار داد.

علی شمخانی مشاور خامنه‌ای در ایکس نوشت: تهران به دور از اجرای برنامه و صرفاً صحبت در مقابل دوربین، به دنبال توافق واقعی و عادلانه است، پیشنهادهای مهم و قابل اجرا آماده است.

وی با تایید اینکه عباس عراقچی وزیر امور خارجه «با اختیارات کامل برای مذاکره غیرمستقیم با آمریکا» به عمان می رود، افزود: اگر واشنگتن حسن نیت نشان دهد، مسیر رو به جلو «هموار» خواهد بود.

ترامپ پیش از این مذاکرات بار دیگر مخالفت خود با دستیابی ایران به سلاح هسته ای را تکرار کرد.

ساعاتی پیش از دیدار استیو ویتکاف، فرستاده خود به عراقچی، ترامپ به خبرنگاران گفت: «من می‌خواهم ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند».

ویتکاف، دوست ترامپ که به عنوان فرستاده جهانگرد او خدمت می کند، پیش از مذاکرات، انعطاف پذیری خود را به صدا درآورد.

ویتکاف به وال استریت ژورنال گفت که «موضع امروز ما» با درخواست از ایران شروع می‌شود که برنامه هسته‌ای خود را به طور کامل از بین ببرد – دیدگاه تندروهای اطراف ترامپ که کمتر کسی انتظار دارد ایران هرگز آن را بپذیرد.

ویتکاف به روزنامه گفت: «به هر حال، این بدان معنا نیست که در حاشیه ما راه‌های دیگری برای سازش بین دو کشور پیدا نخواهیم کرد.

ویتکاف با تاکید بر اینکه هر توافقی باید شامل تدابیر نظارتی گسترده برای تضمین عدم ساخت سلاح اتمی توسط ایران باشد، افزود: جایی که خط قرمز ما خواهد بود، نمی‌توان توانایی هسته‌ای شما را تسلیحاتی کرد.

پیش از این، دبیر مطبوعاتی ترامپ به خبرنگاران گفته بود که رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد ایران بداند که «همه گزینه‌ها روی میز است» تا از تولید سلاح‌های هسته‌ای جلوگیری کند.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید گفت: «هدف نهایی ترامپ تضمین این است که ایران هرگز نمی تواند به سلاح هسته ای دست یابد» و ترامپ به دیپلماسی اعتقاد دارد.

او گفت: “اما او به ایرانی‌ها و تیم امنیت ملی‌اش نیز کاملاً واضح گفته است که همه گزینه‌ها روی میز است و ایران باید انتخابی داشته باشد. شما می‌توانید با درخواست رئیس جمهور ترامپ موافقت کنید، در غیر این صورت تمام جهنمی برای پرداخت وجود خواهد داشت، و رئیس جمهور این احساس را دارد. او نسبت به آن احساس بسیار قوی دارد.”

لیویت تاکید کرد که مذاکرات با ایران مستقیم خواهد بود – چیزی که تهران آن را رد کرده است. در مصاحبه وال استریت ژورنال، ویتکاف گفت که امیدوار است این موضوع را حل کند و “پارامترها” را برای مذاکرات بیشتر تعیین کند.

ویتکاف افزود که نشست روز شنبه “درباره اعتمادسازی است. درباره این است که چرا رسیدن به توافق برای ما بسیار مهم است، نه شرایط دقیق توافق.” به گزارش پایگاه خبری اکسیوس، کارشناسان هسته ای در وزارت امور خارجه آمریکا در این مذاکرات حضور خواهند داشت.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا در سال 2015 درباره توافقی مذاکره کرد که به دنبال جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای بدون اصرار بر برچیدن کامل برنامه مورد مناقشه‌اش بود.

ترامپ این توافق را بسیار ضعیف خواند و پس از روی کار آمدن اولین بار آن را پاره کرد و در عوض تحریم های گسترده ای را بر بخش نفت ایران اعمال کرد.

تهران به مدت یک سال به این توافق پایبند بود و تعهدات خود را لغو کرد.

“لفاظی خصمانه”

ترامپ پیش از این مذاکرات تکرار کرد که در صورت شکست آنها، اقدام نظامی «کاملاً» ممکن است.

ایران در پاسخ گفت که تهران می‌تواند بازرسان هسته‌ای سازمان ملل را اخراج کند که به نوبه خود باعث هشدار آمریکا مبنی بر «تشدید تنش» شد.

ایران همواره تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای را رد کرده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز جمعه گفت ایران با حسن نیت و هوشیاری کامل به دیپلماسی فرصت واقعی می دهد.

وی گفت: «آمریکا باید از این تصمیم که علیرغم لفاظی های خصمانه آنها گرفته شده است، قدردانی کند.

روز پنجشنبه، واشنگتن تحریم های بیشتری را علیه ایران اعمال کرد که شبکه نفتی و برنامه هسته ای این کشور را هدف قرار داد.

محمد اسلامی، رئیس آژانس هسته ای ایران، تأثیر آنها را کم اهمیت جلوه داد.

وی گفت: با تحریم های مختلف حداکثر فشار را وارد کردند اما نتوانستند جلوی پیشرفت کشور را بگیرند.

آنها هنوز فکر می کنند که می توانند با تهدید و ارعاب، عملیات روانی یا اقدامات احمقانه جلوی این ملت و کشور را بگیرند.

پیش از مذاکرات عمان، ویتکاف – که همچنین به دنبال پایان دادن به جنگ اوکراین بوده است – از روسیه که همکاری نزدیکی با ایران دارد، بازدید کرد.

اتحادیه اروپا که از توافق دوران اوباما حمایت کرد، روز جمعه گفت که “هیچ جایگزینی برای دیپلماسی” در مورد موضوع هسته ای ایران وجود ندارد.

تغییر اقلیم منطقه

ترامپ روز دوشنبه در جریان سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر به واشنگتن، این مذاکرات را اعلام کرد و هشدار داد که در صورت طولانی شدن دیپلماسی، اقدام نظامی “حتمی” خواهد بود.

ایران سال گذشته دو بار صدها موشک و پهپاد را به سمت اسرائیل پرتاب کرد که اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی به اسرائیل بود، در بحبوحه جنگ غزه که با حمله حماس در اکتبر 2023 به اسرائیل آغاز شد. این حملات واکنش‌های اسرائیل را برانگیخت که ظاهراً دفاع هوایی و قابلیت‌های تولید موشک تهران را تضعیف کرد و باعث ترس ایران از حمله آمریکا و اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای این کشور شد.

حماس تحت حمایت تهران در غزه متحمل خسارات سنگینی شده است، همانطور که حزب الله لبنان تحت حمایت ایران بوده است. متحد اصلی ایران در میان رهبران عرب، بشار اسد سوریه، در ماه دسامبر سرنگون شد.

رهبران جمهوری اسلامی نیز با فشارهای داخلی روبرو هستند زیرا سال ها تحریم های بین المللی اقتصاد را خفه کرده است.

در حالی که غرب می‌خواهد برنامه موشکی بالستیک و نفوذ منطقه‌ای ایران را در مذاکرات بگنجاند، تهران معتقد است که تنها در مورد برنامه هسته‌ای خود صحبت خواهد کرد.

مجید تخت روانچی معاون وزیر امور خارجه گفت: اگر طرف آمریکایی مسائل و مطالبات نامربوط را مطرح نکند و تهدید و ارعاب را کنار بگذارد، امکان توافق وجود دارد.

رسانه های تندرو ایران نسبت به این مذاکرات تردید دارند.

روزنامه کیهان هشدار داد که ورود به مذاکره با آمریکا برای لغو تحریم‌ها یک «استراتژی شکست خورده» است.