اخبار

صدای آمریکا: تام باراک، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در مصاحبه‌ای به شبکه خبری اماراتی نشنال، با اشاره به جنگ ۱۲ روزه اسرائيل و جمهوری اسلامی ایران گفت که دولت ترامپ «به تغییر رژیم علاقه‌ای ندارند» و «این مسئله مربوط به اسرائیل است، نه آمریکا» چرا که رئیس جمهوری آمریکا و مارکو روبیو وزیر امورخارجه «به دنبال راه‌حل منطقه‌ای هستند که خود منطقه آن را حل کند.»

او این سخنان را در پاسخ به سوال خبرنگار داد که از او پرسید چرا اسرائیل کار حزب الله را تمام نکرد.

آقای باراک در سخنان خود درباره اقدامات آمریکا گفت: «نظریه‌های زیادی وجود دارد. تغییر رژیم در واقع هرگز جواب نداده است.» او گفت آمریکا «۹۳ کودتا و تغییر رژیم داشته است و همه آن‌ها شکست خورده‌اند. پس روسای من وزیر مارکو روبیو و رئیس جمهوری ترامپ و به تغییر رژیم علاقه ندارند، به راه‌حل‌هایی علاقه دارند که خود منطقه در مورد آن‌ها تصمیم بگیرد. و آن مسئله به اسرائيل متعلق به اسرائيل بود، نه آمریکا.»

او در ادامه افزود: «کاری که رئیس‌جمهوری [آمریکا،دونالد] ترامپ در آن جنگ ۱۲ روزه انجام داد و باعث پایان آن شد، تاریخی بود و شگفت‌انگیز بود. اما نسبت دادن تغییر رژیم به او درست نیست؛ ما قبلاً دو تغییر رژیم در ایران داشتیم و هیچ‌کدام موفق نبوده است. بنابراین، به‌طور عاقلانه، گذاشتن حل این مسئله به منطقه منطقی است.»

آقای باراک افزود: «چرا اسرائیل نمی‌خواست کار را تمام کند؟ فکر نمی‌کنم داستان تمام شده باشد. شما در فصل پنجم هستید و پنج فصل دیگر باقی مانده است.»

او همچنین در بخش دیگری از این مصاحبه گفت رئیس جمهوری آمریکا از مذاکرات واقعی که در آن جمهوری اسلامی به سخنان دولت آمریکا در خصوص غنی‌سازی و حمایت از گروه‌های نیابتی که ایالات متحده با آنها مخالف است گوش کند، استقبال می‌کند ولی از وقت تلف کردن در مذاکرات استقبال نمی‌کند.

او همچنین گفت هدف دولت ترامپ در منطقه مقابله با تروریسم است و قصد استقرار نیروهای زمینی ندارند و تاکید کرد مشکلات منطقه باید منطقه‌ای حل و فصل شود.

بی‌بی‌سی: صداوسیما در اقدامی کم‌سابقه ویدیوهایی از حملات اسرائیل به یک مرکز کنترل پدافند هوایی و یکی از تاسیسات پدافند ارتش جمهوری اسلامی ایران منتشر کرد. این ویدیوها در جریان مصاحبه سرتیپ رضا خواجه، معاون عملیات پدافند هوایی ارتش ایران، با صداوسیما پخش شده است.

در مصاحبه معاون عملیات پدافند هوایی ارتش ایران، ویدیویی از دو حمله اسرائیل به اهدافی نظامی در ایران پخش شد. در یکی از این دو ویدیو یک سامانه پدافندی هدف قرار می‌گیرد؛ اما به مکان آن اشاره‌ای نمی‌شود.

تاریخ درج‌شده صداوسیما روی این ویدیو، ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد) یعنی روز اول حمله سراسری اسرائیل است. اما تاریخی ثبت‌شده روی خود ویدیوی دوربین مداربسته‌، ۱۲ ژوئن (۲۲ خرداد) ساعت ۰۳:۳۲ دقیقه را نشان می‌دهد.

به گفته سرتیپ خواجه «دو نفر» کادر این سامانه پیش از حمله اسرائیل به آن از این سامانه فاصله می‌گیرند که به گفته او «دچار سوختگی خیلی زیادی» شدند.

معاون عملیات پدافند هوایی ارتش ایران اما درباره تصویر دیگر منتشر شده در خلال این مصاحبه گفت که این ویدیو مربوط به لحظه هدف قرار گرفت «مرکز فرماندهی کنترل پدافند تبریز» است.

در تصاویر منتشر شده از این مرکز، چند نفر پیش از اصابت موشک در حال کار دیده می‌شوند و سپس در تصاویر دیده می‌شود که تعدادی از آنها در حال خروج از این اتاق هستند که این مرکز مورد اصابت قرار می‌گیرد.

سرتیپ خواجه گفت که این افراد از اینکه در آستانه هدف قرار گرفتند هستند مطلع بودند و افزود که فرمانده پدافندی این مرکز بر اثر حمله اسرائیل «جانباز» شد. در ادبیات سیاسی ایران «جانباز» به کسی اطلاق می‌شود که در حین انجام وظیفه دچار ناتوانی روحی یا جسمی می‌شود.

معاون عملیات پدافند هوایی ارتش ایران در این مصاحبه گفته است که «۳۵ نفر» از اعضای پدافند در جریان جنگ ۱۲روزه اسرائیل و ایران کشته شدند.

او گفته است که در این دوره «بیش از ۱۹۶ فروند انواع هواگرد اسرائیل توسط پدافند هوایی ارتش و پدافند نیروهای هوافضای سپاه سرنگون شد.»

این برنامه در شرایطی منتشر شد که بار دیگر گمانه‌زنی‌ها درباره جنگ اسرائیل و ایران بالا گرفت.

معاون پدافند ارتش ایران: اسرائیل اول با جنگنده وارد نشد

سرتیپ خواجه گفت که اغلب هواگردهای سرنگون‌شده اسرائیل از نوع پهپادهای هرمس ۹۰۰ و هرمس ۴۵۰ و پهپاد هرون بوده و عمدتا در غرب ایران، مرکز کشور و تهران رهگیری شده بود.

معاون پدافند ارتش ایران گفت که حمله اسرائیل به ایران در روزهای اول با «موشک‌های کروز و بالستیک» بود و به‌گفته او اسرائیل «اول با جنگنده وارد نشد.»

این مصاحبه و ویدئوهای حمله اسرائیل به مراکز پدافندی ایران در شرایطی منتشر شده که روزهای اخیر اخبار غیررسمی و تایید نشده در برخی از رسانه‌های منطقه از حضور هواپیماهای اسرائیل در آسمان عراق و در نزدیکی مرزهای ایران گزارش داده بودند.

سرتیپ خواجه در پاسخ به سئوالی درباره حضور احتمالی جنگنده‌های اسرائیلی گفته است که تهدیدی علیه آسمان ایران بعد از جنگ ۱۲روزه وجود نداشته است.

او در این مصاحبه به‌صورت تلویحی امکانات پدافندی که در اختیار ایران است را به‌دلایلی ازجمله مسائل مرتبط با تحریم‌ها با امکانات پیشرفته اسرائیل مقایسه کرد و وعده داد که «هدف غایی» پدافند ایران یافتن توانایی رهگیری «جنگنده‌های پیشرفته» در آسمان کشور است.

پس از شروع جنگ انتقادهایی از میزان توان پدافندی ایران مطرح شد که تاکنون هم ادامه دارد.

در جریان این جنگ اسرائیل شماری قابل توجه از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ازجمله فرمانده کل، فرمانده هوافضا، رئیس سازمان اطلاعات سپاه، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا و سپس فرمانده‌ای که جانشین او شد و شماری از دست‌اندرکاران برنامه اتمی ایران را هدف قرار داد.

در طول این جنگ ایالات متحده هم به تاسیسات اصلی اتمی ایران در نطنز، اصفهان و فردو حمله کرد.

از زمان شروع آتش‌بس تاکنون مقام‌های ایران به‌طور پیوسته می‌گویند که تمایلی به جنگ ندارند اما برای حمله احتمالی مجدد آماده‌اند.

مقام‌های نظامی ایران می‌گویند این کشور از تمام توان خود برای ضربه‌زدن به اسرائیل در جریان جنگ ۱۲روزه استفاده نکرده است.

بی‌بی‌سی: آداو در نخستین روز کاری‌اش، متوجه شد که یک اشتباه بزرگ کرده است.

او می‌گوید: «ما یونیفورم‌هایمان را گرفتیم، بدون اینکه دقیقا بدانیم چه کاری قرار است بکنیم. از همان روز اول ما را به کارخانه پهپادها بردند. وارد شدیم و پهپادها و آدم‌هایی که کار می‌کردند را همه‌جا دیدیم. سپس ما را به ایستگاه‌های کاری مختلف‌ بردند.»

آداو، بیست ‌و سه ‌ساله و اهل سودان ‌جنوبی است. او می‌گوید که سال گذشته با وعده یک شغل تمام‌ وقت به منطقه اقتصادی ویژه آلابوگا در جمهوری تاتارستان روسیه جذب شد.

او برای برنامه استخدامی‌ که هدفش زنان ۱۸ تا ۲۲ ساله عمدتا از آفریقا است درخواست داد. این برنامه به‌طور فزاینده‌ای از آمریکای لاتین و جنوب‌شرقی آسیا هم زنان را جذب می‌کند. این طرح وعده می‌دهد که شرکت‌کنندگان آموزش حرفه‌ای در حوزه‌هایی مانند لجستیک، پذیرایی و مهمان‌داری دریافت کنند.

ولی این برنامه به استفاده از فریب در روند جذب متهم شده، و همچنین متهم است که شرکت‌کنندگان جوانش را مجبور کرده با شرایط خطرناک کار کنند و دستمزدی کمتر از آنچه تبلیغ شده دریافت کنند. این برنامه همه این اتهامات را رد کرده، ولی انکار نکرده که برخی کارکنانش در ساخت پهپادها مشارکت داشته‌اند.

طرح «آلابوگا استارت» اخیرا وقتی اینفلوئنسرهای اهل آفریقای جنوبی که این برنامه را تبلیغ می‌کردند، به ترویج قاچاق انسان متهم شدند در سطح جهانی مطرح شد.

بی‌بی‌سی با اینفلوئنسرهای مذکور و رابط مسئول ارتباط آن‌ها با برنامه تماس گرفت، اما هیچ‌کدام به درخواست‌های ما پاسخ ندادند.

برآوردهایی وجود دارد که بیش از هزار زن از سراسر آفریقا برای کار در کارخانه‌های تسلیحاتی آلابوگا جذب شده‌اند. در ماه اوت دولت آفریقای جنوبی تحقیقاتی را آغاز کرد و به شهروندانش هشدار داد که جذب این طرح نشوند.

آداو از بی‌بی‌سی خواسته است که نام خانوادگی یا عکسش منتشر نشود چون نمی‌خواهد با این برنامه مرتبط باشد. او می‌گوید برای نخستین‌بار در ۲۰۲۳ درباره آن شنید.

آداو می‌افزاید: «دوستم در فیس‌بوک پستی درباره بورسیه‌ای در روسیه منتشر کرد. آگهی از طرف وزارت آموزش عالی سودان‌جنوبی بود.»

او از طریق واتس‌اپ با برگزارکنندگان تماس گرفت.

آداو می‌گوید: «آن‌ها از من خواستند فرمی پر کنم با نام، سن و دلیل اینکه می‌خواهم به آلابوگا بپیوندم و سپس همچنین از من خواستند سه حوزه کاری که می‌خواهم در آن کار کنم را انتخاب کنم.»

آداو می‌گوید انتخاب اولش را اپراتوری جرثقیل برجی گذاشت. او همیشه به فناوری علاقه داشت و حتی شده بود به خارج سفر کند تا در مسابقه روباتیک شرکت کند.

او می‌گوید: «می‌خواستم در حوزه‌هایی کار کنم که به‌طور معمول زنان در آن مشغول نیستند. خیلی سخت است برای یک زن که وارد زمینه‌هایی مثل اپراتوری جرثقیل برجی شود، مخصوصا در کشور من.»

فرایند درخواست به دلیل طولانی بودن روند ویزا یک سال طول کشید.

در مارس سال گذشته، بالاخره به روسیه رسید.

او می‌گوید: «وقتی اولین‌بار آنجا رسیدم خیلی سرد بود، از آن متنفر شدم. ما در اواخر زمستان سفر کردیم. لحظه‌ای که از فرودگاه خارج شدیم، یخ‌زده بود.»

ولی نخستین احساسش وقتی وارد منطقه ویژه آلابوگا شدند، خوب بود.

«او می‌گوید: خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم. دقیقا همان چیزی بود که فکر می‌کردم. کارخانه‌های زیادی دیدم، ماشین‌ها و شرکت‌های کشاورزی.»

آداو قبل از شروع به کار در ژوئیه سه ماه کلاس زبان داشت. آن ‌زمان بود که اوضاع بدتر شد.

او می‌گوید که خودش و بقیه شرکت‌کنندگان حق انتخاب نداشتند که آیا در کارخانه پهپاد کار کنند یا نه. آن‌ها قرارداد عدم افشا امضا کرده بودند، پس حتی نمی‌توانستند درباره کارشان با خانواده‌شان صحبت کنند.

او می‌گوید: «ما همه سئوال‌های زیادی داشتیم. همه ما برای کار در حوزه‌های فنی ثبت‌نام کرده بودیم. تولید، عملیات، لجستیک، اپراتوری جرثقیل برجی ولی همه‌مان به کارخانه پهپاد رسیدیم.»

آلابوگا استفاده از فریب در جذب کارگران را رد کرده است. و در پاسخ به پرسش‌های ما گفت: «تمام حوزه‌هایی که شرکت‌کنندگان ما در آن کار می‌کنند در وب‌سایت ما فهرست شده‌اند.»

کارگران اجازه نداشتند داخل تاسیسات عکس بگیرند، ولی بی‌بی‌سی به آداو ویدئویی نمایش داد که توسط شبکه دولتی روسی «آر‌تی» از کارخانه‌ای در آلابوگا که پهپادهای ایرانی «شاهد ۱۳۶» می‌ساخت پخش شده بود. او تایید کرد که این همان جایی است که او در آن کار می‌کرد.

اسپنسر فراگاسو از انستیتو علوم و امنیت بین‌المللی می‌گوید: «واقعیت منطقه ویژه آلابوگا این است که یک تاسیسات تولید محصولات جنگی است.»

او می‌افزاید: «روسیه آشکارا در ویدئوهایی که منتشر کرده‌ پذیرفته است که آنجا پهپاد شاهد ۱۳۶ می‌سازد. آن‌ها درباره این سایت و درباره دستاوردهای آن با افتخار صحبت می‌کنند.»

او می‌گوید که مانند آداو، بسیاری از زنانی که با آن‌ها مصاحبه شده گفته‌اند که هیچ ایده‌ای نداشتند که در حال ساخت سلاح خواهند بود.

او می‌افزاید: «در ظاهر، این فرصت شگفت‌انگیزی برای بسیاری از این زنان است که دنیا را ببینند، تجربه کاری کسب کنند و حقوقی بگیرند تا امرار معاش کنند. اما در واقع، وقتی به آلابوگا می‌آیند، واقعیت تلخ را درمی‌یابند که این وعده‌ها عملی نمی‌شوند و واقعیت کارشان بسیار متفاوت است از آنچه به آن‌ها وعده داده شده بود.»

آداو می‌گوید همان‌جا فهمید که نمی‌تواند در کارخانه بماند.

او می‌گوید «همه چیز برایم روشن شد: تمام دروغ‌هایی که از زمان درخواست کار به ما گفته شده بود. احساس می‌کردم نمی‌توانم در کنار کسانی کار کنم که درباره آن مسائل به من دروغ می‌گویند و می‌خواستم با زندگی‌ام کاری فراتر از کار کردن در یک کارخانه پهپاد انجام دهم.»

او استعفا داد ولی به او گفته شد دوره اطلاع قبلی برای استعفا دو هفته است، که در این زمان باید کار کند. در آن مدت، او بدنه خارجی پهپادها را با مواد شیمیایی رنگ می‌زد که می‌گوید پوستش را سوزاند.

آداو می‌گوید: «وقتی به خانه برگشتم پوستم را چک کردم و داشت کنده می‌شد. ما لباس‌های محافظ پوشیده بودیم، لباس‌های کار سفید، ولی مواد شیمیایی باز هم از آن‌ها عبور می‌کردند. این مواد پارچه را خشک و سخت می‌کردند.»

آلابوگا می‌گوید که همه کارکنان لباس محافظ لازم را دریافت می‌کنند.

واین موضوعتنها خطر نبود. در دوم آوریل سال ۲۰۲۴، تنها دو هفته بعد از رسیدن آداو به روسیه، منطقه ویژه آلابوگا هدف حمله پهپادی اوکراین قرار گرفت.

آداو می‌گوید: «آن روز با صدای زنگ هشدار آتش‌سوزی بیدار شدم، ولی این یکی غیرعادی بود. پنجره‌های طبقه بالا خوابگاهمان شکسته بودند، و برخی از دخترها با انفجار بیدار شده بودند. پس بیرون رفتیم.»

آداو می‌گوید وقتی آن‌ها در هوای سرد صبح شروع کردند به دور شدن از خوابگاه‌شان، متوجه شد که دیگران شروع به دویدن کردند.

او می‌گوید: «دیدم که بعضی‌ها دست‌شان را به بالا گرفته‌اند، بالا را نگاه کردم و یک پهپاد دیدم که از آسمان می‌آید. آن‌وقت بود که من هم شروع به دویدن کردم. آن‌قدر سریع دویدم که از کسانی که قبل از من دویده بودند جلو افتادم.»

بی‌بی‌سی فیلمی را که آداو از روز حمله فرستاده بود، راستی‌آزمایی کرد و تایید کرد که فیلم در همان روز گرفته شده و مکانی که در فیلم دیده می‌شود همان است که شدیدترین حمله پهپادی اوکراین به خاک روسیه در آن رخ داده است.

آداو می‌گوید: «پهپاد خوابگاه کناری ما را هدف قرار داد. آن ساختمان کاملا نابود شد و ساختمان ما هم آسیب دید.»

چند ماه بعد، وقتی فهمید که در یک کارخانه پهپاد کار کرده است، به این فکر افتاد که به همین دلیل آن‌ها هدف قرار گرفته‌اند.

او می‌گوید: «اوکراین می‌دانست که دختران آفریقایی که برای کار در کارخانه‌های پهپاد آمده بودند، در آن خوابگاه زندگی می‌کنند که هدف قرار گرفته بود. این در خبرها بود. وقتی اوکراین متهم شد که خانه‌های غیرنظامی را زده، آن‌ها گفتند: نه، این‌ها کارگرانی هستند که در کارخانه پهپاد کار می‌کنند.»

پس از حمله پهپادی، چند زن بدون اطلاع برنامه را ترک کردند و این باعث شد برگزارکنندگان این برنامه گذرنامه کارگران را برای مدتی توقیف کنند.

وقتی از آداو پرسیده شد که چرا حمله خوابگاه و گزارش‌های موجود درباره اینکه آلابوگا مرکز تولید پهپاد روسیه است شک‌برانگیز نشد، او گفت که به‌طور مکرر به او اطمینان داده شده بود که شرکت‌کنندگان فقط در حوزه‌هایی کار می‌کنند که ثبت نام کرده‌اند.

او می‌گوید: «اتهام اینکه ما پهپاد خواهیم ساخت برایم شبیه تبلیغات ضدروسی به نظر می‌رسید.»

او اضافه می‌کند: «خبرهای جعلی زیادی درباره روسیه هست، که می‌خواهند روسیه را بد نشان دهند. منطقه ویژه قبلا افرادی از اروپا و آمریکا داشت، ولی پس از جنگ اوکراین روسیه به‌خاطر تحریم‌ها همه رفتند. بنابراین وقتی روسیه برای کار آنجا شروع کرد به سراغ آفریقایی‌ها رفتن، اینطور برداشت شد که فقط می‌خواهند جای خالی را که اروپایی‌ها ترک کرده‌اند پر کنند.»

بعد از اینکه آداو استعفا داد، خانواده‌اش برایش بلیت برگشت فرستادند، ولی او می‌گوید بسیاری از زنان قادر به پرداخت بلیت بازگشت نیستند و در آن‌جا گیر می‌کنند. مخصوصا چون دستمزدشان بسیار کمتر از چیزی بود که تبلیغ شده بود. آداو قرار بود ماهانه ۶۰۰ دلار بگیرد، اما تنها یک ششم آن را دریافت کرد.

او می‌گوید: «آن‌ها پول را بابت اجاره ما کم کردند، بابت کلاس زبان روسی‌مان، بابت اینترنت، بابت رفت و آمد به کار، بابت مالیات از دستمزد ما کم کردند. و سپس هم گفتند اگر یک روز کار را از دست بدهیم، ۵۰ دلار کم می‌کنند. اگر ما زنگ هشدار آتش‌سوزی را هنگام آشپزی، به‌راه بیندازیم ۶۰ دلار کم می‌کنند. اگر تکالیف زبان روسی‌مان را تحویل ندهیم، یا اگر سر کلاس حضور نداشته باشیم، از حقوق‌مان کم می‌کنند.»

برنامه آلابوگا استارت به بی‌بی‌سی گفته است که حقوق‌ها تا حدی بر اساس عملکرد و رفتار در محل کار تعیین می‌شوند.

ما با زن دیگری که در این برنامه بود صحبت کردیم که از ترس واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی نخواست نامش فاش شود. او می‌گوید تجربه‌اش در آلابوگا مثبت‌تر بود.

این زن به بی‌بی‌سی می‌گوید: «صادقانه بگویم هر شرکت قوانینی دارد. چگونه می‌توانند تمام حقوق‌تان را به شما بدهند اگر سر کار نباشید، یا خوب عمل نکنید؟ همه‌چیز منطقی است، هیچ‌کس مجبور به کاری نمی‌شود که نمی‌خواهد. بیشتر دخترانی که در نهایت می‌روند، کارشان را از دست داده‌اند و قواعد را دنبال نکرده‌اند. آلابوگا کسی را گروگان نگه نمی‌دارد، می‌توانید هر وقت خواستید بروید.»

ولی آداو می‌گوید کار برای ماشین جنگی روسیه ویران‌کننده بود.

او می‌افزاید: «احساسش وحشتناک بود. زمانی رسید که به خوابگاه برگشتم و گریه کردم. به خودم گفتم: باورم نمی‌شود که الان دارم این کار را می‌کنم. دست داشتن در ساخت چیزی که جان این‌همه آدم را می‌گیرد وحشتناک بود.»

رادیوفردا: سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان همراه با آمریکا، پیش‌نویس قطعنامه‌ای را به نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه کرده‌‌اند که در آن خواستار پاسخگویی ایران دربارۀ ذخایر اورانیوم غنی‌شدۀ خود و دسترسی بازرسان به تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده آن شده‌اند. پیش‌نویس این قطعنامه روز سه‌شنبه ۲۷ آبان ارائه شده و خبرگزاری رویترز می‌گوید که متن آن را مشاهده کرده است. به گفتۀ دیپلمات‌ها، این پیش‌نویس به احتمال بسیار زیاد روز چهارشنبه، ۲۸ آبان، به تصویب خواهد رسید.

پیش‌نویس قطعنامه چهار کشور یاد شده در پی گزارش تند و انتقادی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دربارهٔ ایران تهیه شده که هفته گذشته برای کشورهای عضو ارسال شد.

در این گزارش آمده که تهران همچنان اجازه ورود بازرسان به تأسیسات هسته‌ای را که در خرداد و تیرماه از سوی اسرائیل و ایالات متحده بمباران شدند، نداده و بررسی ذخایر اورانیوم غنی‌شدهٔ آن نیز «مدت‌هاست که به تعویق افتاده» است.

جمهوری اسلامی ایران هنوز وضعیت هیچ‌یک از این تأسیسات هسته‌ای یا ذخایر اورانیوم خود که شامل موادی با غنای تا ۶۰ درصد است، را به آژانس اطلاع نداده است.

به گزارش رویترز، در پیش‌نویس قطعنامه آمده است: «ایران باید … بدون تأخیر اطلاعات دقیق دربارهٔ میزان مواد و تأسیسات هسته‌ای خود را به آژانس ارائه دهد و تمام دسترسی‌های مورد نیاز آژانس برای راستی‌آزمایی این اطلاعات را فراهم کند».

این پیش‌نویس در شرایطی تهیه شده که وزیر خارجه جمهوری اسلامی می‌گوید در پی حملهٔ آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، «در حال حاضر غنی‌سازی انجام نمی‌شود، زیرا تأسیسات غنی‌سازی مورد حمله قرار گرفته‌اند».

عراقچی همچنین افزوده که «هیچ‌ گونه تأسیسات غنی‌سازی اعلام‌نشده‌ای در ایران وجود ندارد. تمامی تأسیسات ما تحت پادمان و نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دارند».

اظهار نظر این مقام جمهوری اسلامی واکنشی است به انتشار گزارشی در رسانه‌های آمریکا از جمله دو روزنامه نیویورک تایمز و واشینگتن پست که نوشته بودند ایران اخیرا بر سرعت ساخت یک تأسیسات هسته‌ای دیگر افزوده است.

به نوشتهٔ این رسانه‌ها، این تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی و محرمانه در مکانی به نام «کوه کلنگ» در نزدیکی نطنز قرار دارد.

ایران تهدید به تلافی‌جویی کرد

با آن‌که به گزارش رویترز، پیش‌نویس قطعنامهٔ آمریکا و سه کشور اروپایی، برخلاف قطعنامهٔ ماه ژوئن که پیش از حمله اسرائیل منتشر شد، ایران را رسماً به نقض تعهداتش متهم نکرده، اما با واکنش جمهوری اسلامی مواجه شده است.

نمایندگی ایران در سازمان ملل در وین جمعه گذشته در پستی در شبکهٔ ایکس هشدار داده بود: «در صورت تصویب این پیش‌نویس، این موضوع به طور اجتناب‌ناپذیری بر روند مثبت همکاری بین ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأثیر منفی خواهد گذاشت» و تلاش برای تصویب قطعنامه را «اشتباه بزرگی» خواند.

این نمایندگی همچنین افزود که این اقدام، «یک اشتباه بزرگ دیگر پس از به اصطلاح بازگشت سریع تحریم‌ها است و تلاشی عمدی و جدید برای سیاسی کردن شورای حکام محسوب می‌شود».

دیپلمات‌های غربی این پیش‌نویس را عمدتاً «فنی» توصیف کرده و مدعی بودند که هدف آن صرفاً تمدید دستور گزارش‌دهی آژانس درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران پس از پایان یافتن مأموریت ۱۰ ساله از سال ۲۰۱۵ است که توافق هسته‌ای برجام امضا شد.

با این حال، متن قطعنامه نه‌تنها شامل زبان سرزنش‌آمیز درباره همکاری ضعیف ایران و دعوت به راه‌حل دیپلماتیک (اشاره غیرمستقیم به احتمال مذاکره با آمریکا) است، بلکه صراحتاً خواستار اجرای «پروتکل الحاقی» شده که ظرفیت بازرسی آژانس را به شدت گسترش می‌دهد.

اجرای پروتکل الحاقی که ایران در سال ۱۳۸۲ آن را امضا کرد اما هرگز به تصویب مجلس نرساند، یکی از ستون‌های اصلی توافق هسته‌ای برجام در سال ۲۰۱۵ بود؛ توافقی که در ازای محدودیت‌های شدید بر برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌ها علیه تهران را لغو کرد.

پروتکل الحاقی به آژانس اجازه می‌دهد نظارت گسترده‌تری بر اماکن و فعالیت‌های هسته‌ای ایران از جمله انجام بازرسی‌های سرزده از مکان‌های اعلام‌نشده داشته باشد.

بی‌بی‌سی: دولت مکزیک در بیانیه‌ای اعلام کرد که وزارت‌ خارجه و وزارت امنیت و ایمنی شهروندان آن کشور، در مورد «تلاش» نیروی قدس سپاه پاسداران برای «ترور» عینات کرانز نایگر، سفیر اسراییل در مکزیک، هیچ اطلاعی ندارند.

این بیانیه شامگاه جمعه در پی آن منتشر شد که یک مقام آمریکایی مدعی شد که «یک یگان فعال نیروی قدس سپاه پاسداران در آمریکای لاتین، قصد داشته نماینده اسرائیل در مکزیک را ترور کند.»

این مقام آمریکایی گفت: «تلاش برای ترور سفیر اسراییل ۱۱ ماه پیش، در پایان سال ۲۰۲۴، آغاز و و در بهار سال ۲۰۲۵ متوقف شده است.»

یک سخنگوی نمایندگی اسرائیل در سازمان ملل در نیویورک هفته پیش به بی‌بی‌سی فارسی گفته بود که «فعلا در این مورد اظهار نظر نمی‌کنیم.»

سفارت اسراییل در مکزیک اما در پی انتشار ادعای مقام‌های آمریکایی در بیانه‌ای نوشت قدردان نیروهای اطلاعاتی و امنیتی دولت مکزیک است که جلوی این طرح ترور از سوی نیروهای سپاه قدس را گرفته‌اند.

در این بیانیه همچنین آمده است که «تلاش‌های دستگاه‌های امنیتی اسراییل هم برای مقابله با تلاش‌های مقام‌های ایران برای هدف قرار دادن اسراییل بی وقفه ادامه خواهد یافت.»

سعید ایروانی نماینده ایران در سازمان ملل در واکنش به رسانه‌ها گفت: «این ادعاها نخ نما شده و ارزش پاسخگویی ندارد.»

بی‌بی‌سی: رهبر جمهوری اسلامی ایران گفت مواضع دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، «غلط و در بسیاری از موارد دروغ» است. آقای خامنه‌ای گفت: «چه ربطی به آمریکا دارد که ایران امکانات و صنعت هسته‌ای دارد یا ندارد؟ این دخالت‌ها ناباب، غلط و زورگویانه است.» سخنرانی آقای خامنه‌ای، پس از نزدیک به یک ماه غیبت از انظار عمومی بود.

این اظهارات در حضور «قهرمانان رشته‌های مختلف ورزشی و مدال‌آوران المپیادهای علمی جهانی» بیان شد.

آیت‌الله خامنه‌ای اظهارات اخیر آقای ترامپ در سفر به اسرائیل و مصر برای امضای توافق آتش‌بس غزه را «یاوه‌گویی» خواند. آقای ترامپ گفته بود که بدون بمباران مراکز اتمی ایران آتش‌بس در غزه ممکن نبود.

آقای خامنه‌ای درباره رئیس جمهور آمریکا گفت: «این شخص سعی کرد با رفتار سخیف و دروغ‌های فراوان درباره منطقه، ایران و ملت ایران، به صهیونیست‌ها روحیه دهد و خود را توانا جلوه دهد. اما اگر توانایی دارد، برود میلیون‌ها نفری را که در همه ایالت‌های آمریکا علیه او شعار می‌دهند، آرام کند.»

اشاره آقای خامنه‌ای به تظاهرات شنبه در شهرهای آمریکا در اعتراض به سیاست‌های آقای ترامپ بود.
رهبر جمهوری اسلامی بار دیگر به جنگ دوازده‌ روزه با اسرائیل و شلیک موشک‌ به اسرائیل اشاره کرد و گفت: «موشک‌ها را نیروهای مسلح و صنایع نظامی ما آماده داشتند و استفاده کردند و باز هم دارند و اگر لازم باشد، در وقت دیگر از آن استفاده می‌کنند.»

«رئیس‌جمهور آمریکا ضمن افتخار کردن به بمباران صنعت هسته‌ای ایران، مدعی از بین بردن آن شده بود. ایرادی ندارد، به همین خیال باشید. اما اصلا شما چه‌کاره هستید که اگر کشوری صنعت هسته‌ای دارد، در قبال آن باید و نباید مطرح کنید؟»

دونالد ترامپ بارها به به بمباران تاسیسات هسته‌ای ایران با بمب‌افکن‌های بی-۲ در تیرماه امسال اشاره و تهدید کرده است که در صورت نیاز مجددا آنها را بمباران خواهد کرد.

هم‌زمان با اظهارات امروز آقای خامنه‌ای، مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری ارتش در تهران و با حضور سرلشکر عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، و سرلشکر امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش، برگزار شده است.

در سال‌های پیش، آقای خامنه‌ای شخصا در این مراسم حضور پیدا کرده بود و به فارغ‌التحصیلان سردوشی داده بود.

رادیوفردا: قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران هفتم مهرماه اعلام کرد که «جاسوس مورد وثوق و معتمد» اسرائیل در ایران «به دار مجازات آویخته شد». خبرگزاری میزان او را بهمن چوبی اصل و «از مهم‌ترین جاسوسان» اسرائیل و «جاسوس ارشد موساد» معرفی کرد، اما ابوالفضل غلامی، یکی از وکلای پرونده، اعلام کرد که نام او بهرام چوبی اصل بوده و پنجم مهرماه درخواست اعاده دادرسی دوم ثبت و دستور توقف حکم از سوی دیوان عالی کشور صادر شده بود.

یعنی بهرام چوبی اصل در حالی اعدام شد که دو روز قبل از اعدام، عالی‌ترین نهاد قضایی ایران، ‌دستور توقف اجرای حکم اعدام او را صادر کرده بود.

در این گزارش تحقیقی، اسناد و مدارکی که رادیو فردا به آن‌ها دسترسی پیدا کرده و اظهارات برخی شهود پروندهٔ بهرام چوبی اصل بررسی شده است.

از بازداشت تا اعدام

بهرام چوبی‌ اصل ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ بازداشت شد. به‌گفتۀ منابع رادیوفردا، او ۲۴ ماه در خانه‌های امن وزارت اطلاعات به‌صورت انفرادی زندانی بود و دسترسی به وکیل نداشت. در جلسات محاکمۀ او در شعبهٔ ۱۵ دادگاه انقلاب، وکیلی برای دفاع از او حضور نداشت و وکلای او بعد از صدور حکم اعدام، امکان حضور و ارائهٔ درخواست اعادۀ دادرسی یافته‌اند.

این درخواست ابتدا رد شد، اما با پذیرش اعادۀ دادرسی دوم، وکلای آقای چوبی‌اصل موفق شدند دستور توقف حکم بگیرند.

منابع رادیوفردا گفته‌اند که بهرام چوبی‌ اصل پس از خانه‌های امن وزارت اطلاعات، به زندانی خاص و پس از صدور حکم اعدام، به سلول انفرادی بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شده بود.

به‌گفتۀ این منابع، آقای چوبی‌ اصل در شرایط خاص و غیرمتعارف در خانه‌های امن و با فشارهای غیرقانونی و تلقینی مجبور به پر کردن اوراق سفیدِ فاقد سؤال و امضا شده بود و مبنای صدور حکم اعدام از سوی قاضی صلواتی، گزارش وزارت اطلاعات به‌عنوان ضابط پرونده بود.

بهرام چوبی‌ اصل به افساد فی‌الارض از طریق همکاری با اسرائیل متهم و ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ از سوی شعبهٔ ۱۵ دادگاه انقلاب به اعدام و ضبط و استرداد اموال محکوم شده بود. قاضی صلواتی او را متهم کرده بود که در قبال «جاسوسی به نفع سرویس اطلاعاتی بیگانه علیه جمهوری اسلامی ایران» مبلغ ۲۲۰ هزار یورو و ۵۰ هزار دلار دریافت کرده است.

بهرام چوبی‌ اصل کیست؟

او متولد شهریور ۱۳۵۶ در تبریز و فارغ‌التحصیل مهندسی کامپیوتر از دانشگاه تبریز بود. هنگام بازداشت در ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲، معاون زیرساخت شرکت به‌پرداز همراه سامانه اول (بهسا) بود.

براساس آنچه در وب‌سایت «رسمیو» منتشر شده، بهرام چوبی‌ اصل از ۱۱ اسفند ۱۴۰۰ رئیس هیئت‌مدیرۀ شرکت دنیا فناور آراز در منطقۀ آزاد ماکو بود و هم‌زمان از ۶ شهریور ۱۴۰۰ عضو هیئت‌مدیرۀ شرکت آتی فناور آراز در منطقۀ آزاد ماکو بود.

او همچنین از ۲۵ بهمن ۱۳۹۳ سهام‌دار شرکت تجهیزات پزشکی رهپویان سلامت راشین در تهران بود. همکاری آقای چوبی‌اصل با این شرکت‌ها بعد از بازداشت متوقف شده بود.

بازداشت و اتهامات انتسابی به او اما ارتباطی با این شرکت‌ها نداشت، بلکه به بیش از ۱۰ سال قبل از آن برمی‌گشت؛ زمانی که او به‌عنوان متخصص دیتابیس و اوراکل با یک شرکت ایرلندی همکاری می‌کرد. تخصص اوراکل به دانشی اطلاق می‌شود که برای توسعه، استفاده و مدیریت سیستم پایگاه داده طراحی شده است.

بهرام چوبی‌ اصل در سال ۱۳۸۸ در دبی، پایتخت امارات متحدۀ عربی، دوره‌های تخصصی اوراکل را گذراند و از همان سال با یک شرکت ایرلندی با عنوان «ای.اس.ام.آی» (ESMI) که در زمینۀ آی‌تی فعالیت می‌کرد، شروع به کار کرد.

پس از واگذاری این شرکت ایرلندی به شرکت «شوراسکیلز» (Sureskills) ــ یک شرکت ایرلندی دیگر ــ همکاری آقای چوبی‌ اصل در اردیبهشت ۱۳۹۲ با این شرکت به پایان رسید.

به‌گفتۀ منابع رادیوفردا، او در زمینهٔ نگهداری، پشتیبانی و سرویس‌های دیتابیس و اوراکل با این شرکت‌ها همکاری داشته است.

گزارش وزارت اطلاعات و دادنامه چه می‌گویند؟

براساس گزارش وزارت اطلاعات، بهرام چوبی‌ اصل در پروژه‌های زیرساختی حساس مخابراتی وارد شده، به همۀ بانک‌های اطلاعاتی و حاکمیتی کشور دسترسی گسترده داشته و آن‌ها را به موساد منتقل کرده است.

در این گزارش که در دادنامۀ دادگاه انقلاب علیه بهرام چوبی‌ اصل نیز عیناً تکرار شده، از شرکت ایرلندی با عنوان «شرکت پوششی و سرویس حریف» و از همکاری آقای چوبی‌اصل با این شرکت با عنوان «مأموریت پوششی» یاد شده است. او متهم شده که از طریق این شرکت با «عوامل دشمن و افسران موساد» همکاری کرده است.

در همین گزارش، لپ‌تاپ، وی‌پی‌ان، اسکایپ، ایمیل و آنچه با عنوان «ویندوز قرمز» ذکر شده، به‌عنوان ابزار جاسوسی بهرام چوبی‌اصل برای اسرائیل ذکر شده است.

تسلط به زبان انگلیسی و آموزش زبان انگلیسی نیز به‌عنوان یکی از مأموریت‌های جاسوسی آقای چوبی‌ اصل عنوان شده است.

سازمان‌ها و نهادهایی که به ادعای وزارت اطلاعات و دادنامۀ دادگاه انقلاب، بهرام چوبی‌ اصل اطلاعات آن‌ها را به موساد داده است عبارت‌اند از:

سازمان انرژی اتمی، نهاد ریاست‌جمهوری، وزارت امور خارجه، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، شرکت ارتباطات سیار، سازمان برنامه و بودجه، سازمان بنادر و کشتیرانی، مرکز آمار ایران، سازمان هواپیمایی کشوری، گمرک، ستاد مبارزه با قاچاق کالا، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، شرکت پست، شرکت توانیر، شرکت ایرافون، شرکت ضحی کیش، شرکت پروژه‌های نیروگاهی ایران، اتاق بازرگانی، راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، پژوهشگاه نیرو، اتباع بیگانه، ستاد انتخابات کشور، پروژهٔ سیتاد (اپراتور اول گذرگاه عمومی خدمات دولت)، ثبت احوال و همچنین اپراتور کشور سوریه.

این در حالی است که منابع رادیوفردا می‌گویند هیچ استعلامی از هیچ‌یک از این نهادها و سازمان‌ها، علی‌رغم درخواست مکرر وکلا، صورت نگرفته و در پرونده وجود ندارد.

برخی از پروژه‌های مورد ادعا نیز اساساً وجود خارجی نداشتند. به‌عنوان نمونه، آقای چوبی‌ اصل متهم شده که اطلاعات پروژۀ میخک (سامانۀ میخک) وزارت خارجه را از سال ۱۳۹۰ در اختیار موساد قرار داده است، در حالی‌که سامانۀ میخک از سال ۱۳۹۸ راه‌اندازی شده است.

در موردی دیگر، بهرام چوبی‌ اصل متهم است که با دسترسی به اطلاعات نهادهای حکومتی از طریق شرکت بهسا ــ شرکتی که هنگام بازداشت با آن همکاری می‌کرد ــ این اطلاعات را از طریق شرکت ایرلندی در اختیار موساد قرار داده است. این در حالی است که همکاری او با شرکت ایرلندی در اردیبهشت ۱۳۹۲ پایان یافته و شرکت بهسا در سال ۱۳۹۷ تأسیس شده است.

منابع رادیوفردا می‌گویند ادعای دسترسی گستردۀ آقای چوبی‌ اصل به دیتابیس‌های نهادها و ارگان‌های حکومتی واقعیت ندارد.

به‌گفتۀ این منابع، شعبۀ ۱۵ دادگاه انقلاب مستندات خود در این زمینه برای صدور حکم را «اعترافات بهرام چوبی‌ اصل» و همچنین «گزارش وزارت اطلاعات» ذکر کرده است، درحالی‌که هیچ نوع اعترافی از سوی آقای چوبی‌ اصل در این زمینه‌ها در پرونده وجود نداشته است.

برخلاف رویۀ معمول که در پرونده‌هایی از این دست، اعترافات اجباری زندانی پیش یا پس از اعدام از صداوسیمای جمهوری اسلامی پخش می‌شود، از بهرام چوبی‌ اصل هیچ اعترافی هم پخش نشده و در برنامۀ پخش‌شده در تلویزیون ایران نیز از تصاویر شخصی او در سفر به خارج از کشور استفاده شده بود.

اسناد و مدارکی که رادیوفردا رؤیت کرده، حاکی از آن است که او هنگام بازداشت در خانۀ امن وزارت اطلاعات، توسط پزشک روان‌شناس وزارت اطلاعات و در حضور بازجویانش، تحت تست صحت‌سنجی که به «تست دروغ‌سنج» معروف است قرار گرفته، اما قاضی شعبۀ ۱۵ دادگاه انقلاب در صدور حکم، توجهی به نتیجۀ این تست نکرده است.

به‌گفتۀ منابع رادیوفردا، آقای چوبی‌ اصل در جریان این تست، همۀ اتهاماتی را که از سوی بازجویان وزارت اطلاعات متوجه او بود، رد کرده و به سؤالات مربوط به نوع کار خود و همکاری با شرکت ایرلندی پاسخ داده است.

به‌گفتۀ منابع رادیوفردا، بهرام چوبی‌ اصل از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۸۶ در شرکت پژواک در تهران در زمینۀ برنامه‌نویسی کار می‌کرد. مدیر این شرکت در آن زمان ناصر ناصح‌زاده از مدیران کل وزارت اطلاعات بود و اکنون نیز عضو هیئت‌مدیرۀ این شرکت است.

به‌گفتۀ همین منابع، آقای چوبی‌ اصل پیش از آغاز همکاری با شرکت ایرلندی، از طریق ناصر ناصح‌زاده از وزارت اطلاعات دربارهٔ این شرکت استعلام گرفته و پس از تأیید آقای ناصح‌زاده، از سال ۱۳۸۸ با این شرکت ایرلندی همکاری کرده است. پس از پایان همکاری با شرکت ایرلندی نیز، شرکت بهسا برای همکاری با آقای چوبی‌اصل از وزارت اطلاعات دربارهٔ او استعلام گرفته است.

باز به‌گفتۀ این منابع، در سال ۱۴۰۲ و پیش از بازداشت بهرام چوبی‌ اصل، زنی که پیش‌تر در مقطع همکاری آقای چوبی‌ اصل با شرکت پژواک با او طرح دوستی ریخته بود و در دوران همکاری او با شرکت ایرلندی، در چند سفر خارجی همراهش بود، مجدداً سراغ او آمده و درخواست مالی مطرح کرده است؛ درخواستی که با پاسخ منفی او مواجه شده است.

گزارش این زن ــ که رادیوفردا مشخصاتش را در اختیار دارد ــ علیه آقای چوبی‌ اصل مبنای تشکیل پرونده علیه او توسط وزارت اطلاعات قرار گرفته است. پرونده‌ای که در نهایت با اعدام بهرام چوبی‌ اصل در قوۀ قضائیۀ ایران بسته شد.

پس از حملۀ اسرائیل به ایران و جنگ ۱۲روزهٔ دو کشور، ۹ نفر به اتهام جاسوسی برای اسرائیل در ایران اعدام شده‌اند. بهرام چوبی‌ اصل یکی از این افراد بود.

مجید مسیبی، اسماعیل فکری، محمدامین مهدوی‌ شایسته، ادریس آلی، آزاد شجاعی، رسول احمد رسول، روزبه وادی و بابک شهبازی دیگر افرادی هستند که در این مدت به اتهام جاسوسی اعدام شده‌اند.

منبع خبر: By Alberto Fittarelli, Maia Scott, Ron Deibert, Marcus Michaelsen, and Darren Linvill October 2, 2025

یافته‌های کلیدی
شبکه‌ای هماهنگ متشکل از بیش از ۵۰ پروفایل غیرواقعی در ایکس (X)، که ما از آن به عنوان «پریزِن‌بریک» (PRISONBREAK) یاد می‌کنیم، در حال انجام عملیاتی با استفاده از هوش مصنوعی برای برانگیختن مخاطب ایرانی به انقلاب علیه جمهوری اسلامی است.
در حالی که این شبکه در سال ۲۰۲۳ ایجاد شده است، تقریبا تمامی فعالیتش از ژانویه ۲۰۲۵ آغاز شده است و تا به امروز ادامه دارد.
به نظر می‌رسد فعالیت‌های این شبکه‌، یا دست‌کم بخشی از آن، با کمپین نیروهای دفاعی اسرائیل علیه مواضع ایران در ماه ژوئن ۲۰۲۵ هماهنگ شده‌ بودند.
در حالی که تعامل واقعی با محتوای تولید شده توسط شبکه PRISONBREAK محدود به نظر می‌رسد، برخی از «پست‌های» این شبکه ده‌ها هزار بار دیده شده‌اند. چنین پست‌هایی در «جوامع» عمومی بزرگِ ایکس (Communities) منتشر شدند و احتمالاً برای تبلیغا ت آن‌ها نیز هزینه پرداخت شده است.
پس از بررسی نظام‌مندِ توضیحات جایگزین، ما ارزیابی می‌کنیم که فرضیه‌ای که بیش‌ترین سازگاری را با شواهد موجود دارد این است که یک نهاد مشخص‌نشده در دولت اسرائیل یا یک پیمانکار فرعی که زیر نظر مستقیم آن فعالیت می‌کند، به طور مستقیم انجام عملیات را برعهده دارد.
در رقابت ژئوپلیتیک بین جمهوری اسلامی ایران و مخالفان بین‌المللی آن، کنترل و دستکاریِ استراتژیک محیط اطلاعاتی نقش کلیدی ایفا می‌کند. رژیم ایران یک سیستم جامع سانسور اینترنت ایجاد کرده است و هم‌زمان عملیات‌های نفوذ را با هدف قرار دادن مخاطبان خارج از کشور انجام می‌دهد. در این تحقیق تمرکز ما بر کمپین «پریزِن‌بریک» است که علیه جمهوری اسلامی طراحی شده است.
توضیح دربارهٔ ترجمه: متن حاضر ترجمه‌ای غیررسمی از نسخهٔ اصلی انگلیسی گزارش است و ممکن است از دقت کافی برخوردار نباشد. هدف این ترجمه صرفاً کمک به ایجاد درک کلی از پژوهش ماست. در صورت وجود هرگونه اختلاف یا ابهام، نسخهٔ انگلیسی معتبر خواهد بود.

لینک به متن اصلی

بی‌بی‌سی: فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت ایران، گفت که تهران پیشنهاد «مذاکره مستقیم» با آمریکا را داد اما طرف مقابل پاسخ مثبت نداد. به گفته خانم مهاجرانی، دولت ایران در آستانه فعال شدن بند موسوم به ماشه توافق برجام و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، اعلام آمادگی کرد که جلسه‌ای با حضور نمایندگان سه قدرت اروپایی، آمریکا و آژانس برگزار شود.

سخنگوی دولت ایران از قول عباس عراقچی، وزیر خارجه، گفت که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، پیشنهاد مذاکره مستقیم با آمریکا و در نیویورک از طرف ایران مطرح شد تا اجرای مکانیسم ماشه لغو شود یا به تعویق بیفتد، اما «به هر حال از طرف آنها مورد پذیرش قرار نگرفت و یا اینکه در جلسات حضور پیدا نکردند.»

او تاکید کرد ایران پیشنهاد مذاکره مستقیم با استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، را داده بود اما او «سر قرار نیامد.»

خانم مهاجرانی گفت درخواست ایران این بود که در ازای تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی، مکانیسم ماشه، آن طور که طرف‌های اروپایی می‌خواستند اجرایی نشود.

او گفت خواست ایران «حذف کامل» مکانیسم ماشه بود اما پیشنهاد طرف مقابل تعویق شش ماهه آن بود که این شرایط مناسبی برای مذاکره فراهم نمی‌کرد.

با این وجود، به گفته خانم مهاجرانی «باتوجه به منافع ملی که برای کشور مطرح بود حتی در آخرین شب پیشنهاد ۴۵ روز تعویق نیز از طرف ایران مطرح شد»، اما طرف مقابل آن را نپذیرفت. سخنگوی دولت ایران لابی اسرائیل را دلیل رد پیشنهاد تعویق ۴۵ روزه دانسته است.

پیشنهاد تعویق شش ماهه و ۴۵ روزه مکانیسم ماشه در حالی از طرف ایران مطرح شده است که وزارت خارجه ایران پیشتر پیشنهاد مشابه طرف‌های اروپایی را رد کرده بود.

با بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، اتحادیه اروپا هم تحریم‌های خود علیه ایران را بازگردانده است.

ژاپن هم اعلام کرده است که مطابق قطعنامه سازمان ملل، تحریم‌هایی را علیه ایران به اجرا می‌گذارد و از جمله دارایی‌‎هایی ۷۸ نهاد و ۴۳ فرد را بلوکه می‌کند.

با بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، نگرانی‌ها درباره احتمال تنش نظامی و درگیری دوباره ایران در جنگ با آمریکا یا اسرائیل بالا گرفته است.

فاطمه مهاجرانی امروز در جمع خبرنگاران درباره این نگرانی‌ها گفت: «امیدوار هستیم که هیچ تحرکی صورت نگیرد و هیچ تجاوزی به خاک ایران صورت نگیرد، البته ما آمادگی آن را داریم.»

خانم مهاجرانی همچنین گفته است که شورای عالی امنیت ملی درباره چگونگی ادامه همکاری با آژانس تصمیم خواهد گرفت.

ماشه چیست و چه طور فعال شد؟

سازوکار ماشه، یا مکانیسم اسنپ‌بک، به یک تدبیر حقوقی اشاره دارد که در متن توافق برجام از آن به عنوان «سازوکار حل اختلاف» یاد شده بود.

مطابق بندهای ۳۶ و ۳۷ قطعنامه ۲۲۳۱، اگر یکی از طرف‌های توافق، به نقض تعهدات از سوی ایران اعتراض داشت، می‌توانست آن را به کمیسیون مشترکی ارجاع دهد و روندی برای حل اختلاف را آغاز کند.

در نهایت، اگر تدابیر حل اختلاف به نتیجه نرسید، ادامه تعلیق تحریم‌ها در شورای امنیت سازمان ملل به رای گذاشته می‌شد. متن برجام به ترتیبی تعیین شده بود که که اگر حتی یک عضو دائم شورای امنیت (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه یا بریتانیا) این قطعنامه را وتو می‌کرد، تحریم‌های سازمان ملل به‌طور خودکار و بدون نیاز به رای‌گیری جدید بازمی‌گشت.

بعضی از بندهای کلیدی توافق برجام، از جمله امکان فعال کردن مکانیسم ماشه، در اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) منقضی می‌شد و طرف‌های اروپایی که نمی‌خواستند اهرم مکانیسم ماشه را از دست بدهند، پیشنهاد تمدید آن را داده بودند.

آلمان، بریتانیا و فرانسه، سه کشور اروپایی عضو برجام، ضرب‌الاجلی تعیین کرده و گفته بودند اگر پیشرفتی در مذاکرات ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و آمریکا به دست نیاید، آنها مکانیسم ماشه یا اسنپ‌بک را پیش از انقضایش فعال می‌کنند.

شرط اروپایی‌ها برای تمدید ماشه و به تعویق انداختن تصمیمشان برای بازگشت تحریم‌ها آن بود که ایران وارد مذاکره مستقیم با آمریکا شود، به اجرای تعهدات پادمانی و همکاری با آژانس برگردد و همین طور تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا را روشن کند.

با رد پیشنهاد اروپا از سوی ایران، آنها سازوکار بازگرداندن تحریم‌ها را فعال کردند. پس از آن، روسیه و چین تعویق اجرای مکانیسم ماشه را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح کردند اما پیشنهادشان رای کافی نداشت و تحریم‌ها بازگشت.

بی‌بی‌سی: قوه قضائیه ایران می‌گوید یک نفر را به «جرم جاسوسی برای اسرائیل» امروز صبح اعدام کرده است.

نام این فرد، بهمن چوبی اصل اعلام شده و به عنوان «جاسوس مورد وثوق و معتمد» اسرائیل معرفی شده است.

قوه قضائیه ایران گفته است که آقای چوبی در حوزه دیتابیس «همکاری گسترده و آگاهانه‌» با سرویس اطلاعاتی اسرائیل داشت و «به واسطه حضور در یک شرکت دانش‌بنیان وارد پروژه‌های حساس و مخابراتی» شد.

بر اساس آنچه این نهاد گفته است، آقای چوبی به دلیل تخصص خود «در تمام پروژه‌های این شرکت به عنوان مدیر» حضور داشته و دارای دسترسی بالا به بانک‌های اطلاعاتی حیاتی و حاکمیتی بوده است.»

قوه قضائیه ایران در بخش دیگری از روایت خود گفته است که این فرد «توسط افسر موساد به ایرلند دعوت شده بود تا «دوره‌های آموزشی تخصصی لازم» را ‌ببیند.

هدف موساد، به گفته قوه قضائیه، «کسب بانک اطلاعاتی نهادهای حاکمیتی و ایجاد رخنه در مراکز دیتاسنتر ایران» بوده است.

این نهاد گفته است که آقای چوبی «برای دیدار با افسران موساد» به کشورهای امارات، ارمنستان، هندوستان، تایلند، ویتنام، ایرلند و بلغارستان سفر کرده بود.

بنابر اعلام قوه قضائیه، پرونده این متهم برای فرجام‌خواهی به دیوان عالی ایران ارسال شده بود که این درخواست رد و حکم اعدام تائید شد.

از نحوه دادرسی در این پرونده جزئیات زیادی در دست نیست. در گزارشی که میزان، خبرگزاری قوه قضائیه، منتشر کرده است به هیچ تاریخی اشاره نشده است از جمله تاریخ بازداشت و تائید حکم اعدام.

پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران، چندین نفر در ایران به جرم «جاسوسی» اعدام شده‌اند.

بابک شهبازی که دو سال پیش به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» بازداشت و محاکمه شده بود، در ۲۶ شهریور اعدام شد.

او در دی‌ ۱۴۰۲ بازداشت و در اردیبهشت ۱۴۰۴ به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم شده بود.

دو روز پیش هم دادگستری استان البرز از صدور حکم اعدام برای دو فرد متهم به جاسوسی برای اسرائیل و سازمان مجاهدین خلق خبر داد.

رئیس کل دادگستری استان البرز گفته بود که رای بدوی پرونده «شبکه جاسوسی چهار نفره مرتبط با موساد و منافقین» در کرج صادر شد و دادگاه دو متهم را به اعدام و دو متهم دیگر را به حبس محکوم کرد.

سازمان حقوق بشر ایران می‌گوید تنها در سال جاری میلادی بیش از ۹۴۰ نفر در ایران اعدام شده‌اند.