اخبار

بی‌بی‌سی: گروه‌ اسلام‌گرای تندروی احرار شام می‌گوید که با هیاتی از ایران گفتگوهایی داشته است.

بنا به بیانیه‌ای که احرار شام منتشر کرده گفتگوها درباره شهر زبدانی، در شرق سوریه و نزدیک مرز با لبنان، بوده، اما متوقف شده است.

در روزهای اخیر نیروهای وفادار به بشار اسد با همراهی حزب الله لبنان به زبدانی حمله کرده‌اند و این شهر صحنه درگیری‌های شدیدی بوده است.

در حدود چهار سالی که از آغاز جنگ داخلی سوریه می‌گذرد چنین گفتگویی میان یک گروه سنی تندرو و ایران، مهمترین حامی منطقه‌ای بشار اسد، بسیار کم‌سابقه است.

احرار شام در بیانیه خود گفته این گروه با “عزم ایران برای خالی کردن زبدانی” از غیرنظامیان و شبه‌نظامیان مخالفت کرده است.

طرف ایرانی خبر گفتگو با احرار شام را تایید یا رد نکرده است.

احرار شام بخشی از گروه جبهه اسلامی است که ائتلافی از هفت گروه اسلام‌گرا به شمار می‌رود. این گروه با گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) اختلاف نظر دارد و ظن آن می‌رود که رهبر سابق آن به دست داعش کشته شده باشد.

رادیوفردا: حسين اشتری، فرمانده نيروی انتظامی روز دوشنبه گفت که علت مسدود شدن برخی از گذرگاه های مرزی در غرب ايران،‌ ابلاغيه شورای عالی امنيت ملی بوده است.

به گزارش خبرگزاری ايسنا، حسين اشتری مسدود شدن اين گذرگاه ها را موقتی اعلام کرد.

وی بدون نام بردن از اين گذرگاه ها گفت که نيروی انتظامی بر حسب وظيفه و قانون بايد دستور شورای عالی امنيت ملی را پيگيری کند و درباره علت آن نيز بايد از اين شورا سئوال شود.

با اين حال،‌ فرمانده نيروی انتظامی گفت:‌ شايد اتفاقاتی که در ترکيه رخ داده است يکی از دلايل اين انسداد باشد.

رادیوفردا: محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در مقاله‌ای که روز جمعه، نهم مردادماه، در روزنامه بریتانیایی گاردین منتشر شد چنین اظهار نظر کرد که توافق اتمی وین میان ایران و گروه ۵+۱ جایگاه ایران را به عنوان منطقه‌ای عاری از سلاح اتمی تثبیت می‌کند و حال نوبت باقی خاورمیانه است که به ایران بپیوندد.

به گفته آقای ظریف، حال نوبت کشورهایی چون اسرائیل است که دست از سلاح اتمی خود بشویند.

اسرائیل که مقامات عالی‌رتبه آن با توافق اتمی وین کاملا مخالفت کرده‌اند هرگز اذعان نکرده که زرادخانه هسته‌ای دارد و سال‌هاست که سیاست «ابهام هسته‌ای» را پیشه کرده است، نه تایید می‌کند که سلاح اتمی دارد و نه رد.

با این حال آن طور که روزنامه گاردین نوشته است، کارشناسان بر این عقیده‌اند که اسرائیل دست‌کم ۸۰ کلاهک هسته‌ای دارد.

جمهوری اسلامی و طرف مقابلش یعنی گروه ۵+۱ روز ۲۳ تیرماه گذشته در وین، پایتخت اتریش، رسما اعلام کردند که پس از سال‌ها مذاکره به توافق رسیده‌اند که از یک سو ایران از فعالیت گسترده در زمینه هسته‌ای دست بکشد و در مقابل از بار تحریم‌هایی که بر تهران تحمیل شده کاسته شود.

حال وزیر خارجه ایران در مقاله خود انگشت اتهام را به سوی اسرائیل و همین طور کشورهای خارج از معاهده ان‌پی‌تی یا پیمان منع گسترش سلاح‌های اتمی گرفته و می‌گوید که حال نوبت آنهاست که فاصله میان خود و کشورهای امضاکننده ان‌پی‌تی را پر کنند.

روزنامه گاردین در گزارش خود از مقاله وزیر خارجه ایران نظرات او را طعنه‌ای به پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل یعنی آمریکا، روسیه، فرانسه، چین و بریتانیا به علاوه سه کشور اتمی دیگر می‌داند که همچون اسرائیل تاکنون از امضا کردن ان‌پی‌تی خودداری کرده‌اند: هند، پاکستان و کره شمالی.

او می‌نویسد: «امروز و در پی توافق وین، وقت آن است که دارندگان سلاح اتمی با در پیش گرفتن اقدامات جدی برای خلع سلاح و تقویت رژیم عدم گسترش اتمی این فاصله را پر کنند.»

محمدجواد ظریف ادامه می‌دهد: «وقت آن است که دارندگان سلاح اتمی با این واقعیت حیاتی کنار بیایند که امروزه ما در فضای امنیت جهانی زندگی می‌کنیم.»

به اعتقاد آقای ظریف، یک گام «در جهت درست» می‌تواند آغاز گفت‌وگوهایی برای رسیدن به پیمان حذف سلاح‌های اتمی باشد، پیمانی «با پشتوانه نظارت قوی و سازوکار راستی‌آزمایی».

از سال ۱۹۸۶ یعنی حدود پایان دوره جنگ سرد که گفته می‌شد بیش از ۶۵ هزار کلاهک هسته‌ای در دنیا وجود دارد، قدرت‌های اتمی دنیا زرادخانه‌های خود را کوچک کرده‌اند.

در حال حاضر، آن طور که روزنامه گاردین نوشته است، کمتر از ۱۶ هزار کلاهک هسته‌ای در دنیا هست که از این میان نزدیک به ۱۵ هزار در دست آمریکا و روسیه است.

عصرایران: رسانه های ترکیه از انفجار مین در مسیر قطار مسافری آنکارا به تهران در شرق این کشور خبر دادند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما از آنکارا ؛ پایگاه اینترنتی خبرگزاری دولتی ترکیه ( آناتولی ) نوشت : قطار مسافری آنکارا به تهران به شماره 11512 ترانس آسیا به دلیل انفجار مین توسط گروه پ ک ک در بین دو ایستگاه سوورن – گنچ از توابع استان بینگل در شرق این کشور خسارت دید.

بر اساس این گزارش این انفجار که با کنترل از راه دور صورت گرفته تلفات جانی به همراه نداشته اما به واگن و ریل ها خسارت وارد شده است.

یاووز سلیم کوشگر استاندار بینگل در مصاحبه با آناتولی ضمن تایید این خبر گفت : این قطار ساعاتی پس از انفجار به مسیر خود ادامه داد و عملیات تجسس و شناسایی نیروهای امنیتی به طور گسترده ای در منطقه ادامه دارد.

بامداد دوشنبه نیز خط لوله گازی ایران به ترکیه در منطقه آغری واقع در شرق ترکیه منفجر شد.

صدای آمریکا: روزنامه یدیعوت آخارونوت، نشریه اسرائیلی به نقل از موسی ابومرزوق، قائم مقام حماس از قطع تقریبا کامل کمک های ایران به این سازمان اسلامگرای فلسطینی خبر داد.

ابومرزوق می گوید کمک های نظامی ایران به عملیات نظامی این تشکیلات که نوار غزه را در کنترل دارد بسیار تعیین کننده بود اما بتازگی این کمک ها متوقف و معلق شده است.

به گفته این مقام، اکنون تامین نیازهای نظامی و نیز تامین معیشت ساکنان غزه به مشکل برخورد کرده است.

به نوشته این روزنامه علت قطع کمک های تهران به حماس طرفداری این تشکیلات از مخالفان بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه است.

این روزنامه می افزاید کمکهای ایران به سازمان جهاد اسلامی در غزه نیز به دلیل آنکه این تشکیلات در جنگ یمن جانب سعودی ها را گرفته است به حال تعلیق درآمده است.

ایران در سوریه از دولت اسد و در یمن از شورشیان شیعه حوثی طرفداری می کند.

روزنامه اسرائیلی هاآرتص نیز روز سه شنبه از کاهش یا احتمالا قطع بودجه اهدایی ایران به حماس خبر داد و گفت از آنجا که این گروه مسلح مستقر در نوار غزه از بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه حمایت نکرده، تهران چنین تصمیمی گرفته است.

حماس می گوید با بحران مالی مواجه نیست اما پرداخت مالیات و وصول نامرتب کمک های خارجی مشکلاتی را برایش به وجود آورده است.

کشورهای غربی با گروه حماس روابط دیپلماتیک ندارند چرا که این گروه شبه نظامی اسرائیل را به رسمیت نمی شناسد و به عملیات خشونت آمیز دست می زند. ایران جزو کشورهایی است که به این گروه کمک مالی می کند.

هاآرتص به نقل از یک دیپلمات که نخواست که نامش فاش شود گفت گزارش های امنیتی نشان می دهد که ایران کمک های مالی اش به حماس را کاهش داده است.

دیگر منابع دیپلماتیک گفته اند پرداخت پول نقد ایران به حماس دو ماه است که متوقف شده است. این منابع گفته اند ایران از این که حماس از بشار اسد، متحد تهران حمایت نکرده ناخرسند است.

گفته می شود حماس از اخوان المسلمین، گروه اسلامگرای مصر نیز کمک مالی می گیرد. دیپلمات ها می گویند کمک های اخوان المسلمین به حماس نیز احتمالا کاهش یافته چرا که این گروه حمایت های مالی اش را بیشتر به انقلاب های موسوم به بهار عرب متمرکز کرده است.

دولت حماس در ژوئیه، ماه جاری میلادی از پرداخت حقوق ۴۰ هزار نفر از کارمندانش که در بخش های غیرنظامی و امنیتی مشغول به کارند، بازماند. رهبران حماس وعده داده اند که در ماه اوت حقوق ها را تمام و کمال پرداخت می کنند.

رادیوفردا: باراک اوباما، رییس جمهوری ایالات متحده، می‌گوید که ایران پس از توافق هسته‌ای نیز برای منطقه مسئله‌ساز خواهد بود، اما مذاکرات اتمی مانع وقوع یک مشکل فاجعه‌آمیز، یعنی دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای شد.

اظهارات آقای اوباما روز سه‌شنبه ۳۰ تیر در برنامه تلویزیونی جان استوارت، کمدین معروف آمریکایی، بیان شد. وی در جایی از این برنامه نیز گفت که منتقدان توافق هسته‌ای با ایران فکر می‌کنند که او باید دیک چنی (معاون رییس جمهوری سابق آمریکا) را به مذاکرات می‌فرستاد.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس و روزنامه نیویورک‌تایمز، باراک اوباما مذاکرات هسته‌ای با ایران را به عنوان مثالی عینی از اعتقاد خود به دیپلماسی به جای جنگ دانست.

به گفته او، ایران حکومتی ضدآمریکایی و ضداسرائیلی دارد، اما شما با دوستان خود صلح نمی‌کنید.

آقای اوباما سپس تاکید کرد که ایالات متحده با این توافق هیچ ضرری نمی‌کند و این رییس جمهور آینده آمریکا است که به خاطر چنین توافقی گزینه‌های بیشتری در رابطه با ایران در اختیار خواهد داشت.

رییس جمهوری آمریکا پیش از این مصاحبه تلویزیونی نیز در جمع کهنه‌سربازان ارتش ایالات متحده، برخی مخالفان توافق هسته‌ای با ایران را با طرفداران جنگ عراق یکی دانست و گفت آنها همان‌هایی هستند که می‌گفتند جنگ عراق فقط چند ماه طول می‌کشد.

باراک اوباما در مصاحبه خود با جان استوارت بار دیگر به منتقدان توافق هسته‌ای وین حمله کرد و اظهار داشت: آنها تصور می‌کنند او باید دیک چنی را برای مذاکره با ایران می‌فرستاد و این که اگر چنی در مذاکرات بود «همه چیز خوب می‌شد».

دیک چنی معاون جورج دبلیو بوش، رییس جمهوری سابق آمریکا، و از طرفداران اصلی طرح جنگ با عراق است که از سیاست‌ خارجی باراک اوباما، به‌ویژه در ارتباط با مذاکرات هسته‌ای به شدت انتقاد کرده است.

وی سه‌شنبه هفته گذشته در مصاحبه‌ با شبکه تلویزیونی «فاکس‌نیوز» با حمله به توافق هسته‌ای با ایران گفت که این توافق نه تنها ایران را قادر به دستیابی به سلاح هسته‌ای می‌کند، بلکه انگیزه‌ای به دشمنان ایران در منطقه می‌دهد که آنها هم برنامه هسته‌ای خود را توسعه ببخشند و یک مسابقه تسلیحاتی در منطقه شکل بگیرد.

اما اظهارات آقای اوباما در برنامه تلویزیونی جان استوارت واکنش دختر دیک چنی را به دنبال داشت که تاکید کرد پدر او هرگز به این توافق راضی نمی‌شد.

لیز چنی در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز اظهار داشت: «من فکر می‌کنم واضح است که دیک چنی به توافق بهتری دست پیدا می‌کرد. صادقانه بگویم که حتی تصورش هم دشوار است که کسی نتواند به توافق بهتری نسبت به این دست پیدا کند».

به گفته خانم چنی، پدر او هیچ وقت به لغو تحریم‌های سپاه پاسداران و آزاد کردن «۱۵۰ میلیارد دلار» دارایی بلوکه شده ایران تن نمی‌داد چرا که این «خیال‌بافی» است اگر کسی فکر کند ایران این پول آزادشده را به مصرف داخلی می‌رساند و نه «حمایت از تروریسم».

این اظهارات در حالی است که دولت باراک اوباما تاکید کرده توافق هسته‌ای با ایران مانع جنگی دیگر در خاورمیانه شده است و این که ایران با این توافق نخواهد توانست به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.

دویچه‌وله: فردی که مظنون به تلاش برای حمله تروریستی در اردن بوده دستگیر شده است. وی که شهروندی عراقی است به پلیس گفته از طرف سپاه قدس ایران ماموریت داشته است. پلیس اردن در آخرین لحظات این حمله را کشف و خنثی کرده است.

مقامات اردن اعلام کرده‌اند که یک حمله تروریستی را در این کشور کشف و خنثی کرده‌‌اند. به گفته مقامات اردن یک مرد عراقی که قصد انجام این حمله تروریستی را داشته به پلیس گفته که از طرف سپاه پاسداران ایران مامور به انجام این حمله بوده است.

خبرگزاری فرانسه روز دوشنبه ۶ ژوئیه (۱۵ تیر) با اعلام این خبر از قول یک منبع آگاه نوشت: «نیروهای امنیتی یک نقشه تروریستی را در آخرین لحظه خنثی کردند. این حمله بنا بود توسط یک عراقی و به دستور سپاه قدس ایران انجام شود».

فرد مظنون که نامش فاش نشده در نزدیکی محل عملیات پلیس در شمال شهر جرش همراه با ۴۵ کیلوگرم مواد منفجره دستگیر شد. زمان دستگیری او اما فاش نشده است. جرش دومین شهر توریستی اردن است.

بیشتر بخوانید: جیش العدل: ۱۸ تن از نیروهای سپاه قدس را به اسارت گرفتیم

به گفته مقامات قضایی، فرد دستگیرشده پس از بازداشت، به “حمل مواد منفجره و قصد انجام حمله تروریستی” متهم شده است.

سپاه قدس ایران، شاخه برون مرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که عملیات نظامی در خارج از خاک ایران را هدایت می‌کند.

اردن همواره از سوی بشار اسد رئیس جمهور سوریه متهم به حمایت از شورشیان سوری شده است و ایران نیز تاکنون در جنگ داخلی سوریه از بشار اسد حمایت کرده است.

بیشتر بخوانید: قاسم سلیمانی: تنها ایران می‌تواند با”دولت اسلامی” مقابله کند

اردن میزبان گروه‌های نظامی آمریکاست که شورشیان سوریه را برای نبرد با گروه “دولت اسلامی” آموزش می‌دهند. گفته می‌شود که این گروه‌های نظامی برخی قبایل در داخل سوریه را نیز آموزش می‌دهند.

این نگرانی وجود دارد که پادشاهی آرام اردن درگیر جنگ داخلی همسایگان خود نظیر عراق و سوریه شود.

آخرین حمله بزرگ تروریستی در اردن سال ۲۰۰۵ روی داد که در جریان آن بمب‌گذاران انتحاری سه هتل را در امان، پایتخت این کشور منفجر کرده و ده‌ها تن را کشته و زخمی کردند.

دویچه‌وله: وزیر دفاع آمریکا در جلسه‌ی کمیته‌ی نیروهای مسلح کنگره بار دیگر دولت عراق را به کم‌کاری در مبارزه با داعش متهم کرد. او گفت “انهدام داعش” از اولویت‌های اصلی آمریکا است.

اشتون کارتر، وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا، روز چهارشنبه (۱۷ ژوئن/ ۲۷ خرداد) بار دیگر تعهد دولت عراق در مبارزه با گروه تروریستی “دولت اسلامی” را زیر سئوال برد.

کارتر که به همراهی ژنرال دمپسی، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در کمیته‌ی نیروهای مسلح کنگره‌حضور پیدا کرده بود، تاکید کرد که دولت عراق درحالی که قرار بود دست‌کم ۲۴ هزار نیروی عراقی را برای آموزش‌های نظامی تحویل نیروهای آمریکایی دهد، تاکنون تنها ۷ هزار نیرو را معرفی کرده است.

آمریکا چندین ماه است که مستشاران نظامی خود را برای آموزش نیروهای عراقی و تلاش برای انهدام نیروهای داعش به عراق فرستاده است. نیروهای آمریکایی در عملیات‌های زمینی تاکنون به طور مستقیم وارد نشده‌اند و تنها به بمباران هوایی مواضع داعش بسنده کرده‌اند.

وزیر دفاع آمریکا همچنین دولت عراق را متهم کرد که به دلایل “فرقه‌گرایانه” نیروهای سنی و کرد را چندان جدی درگیر مبارزه با اعضای داعش نمی‌کند.

کارتر با تاکید بر این‌که خاورمیانه “دوره‌ای از هرج‌ومرج و آشفتگی” را تجربه می‌کند، گفت استراتژی آمریکا در منطقه مقابله با چالش‌ها و دشواری‌هایی است که از سه کشور ایران، عراق و سوریه سرچشمه می‌گیرند.

او همچنین “انهدام گروه دولت اسلامی” را یکی از اولویت‌های اصلی آمریکا در منطقه برشمرد و وعده داد: «آمریکا گروه دولت اسلامی را کاملا منهدم خواهد کرد.»

وزیر دفاع آمریکا پیش از این نیز در اظهارات مشابهی مدعی شده بود که نیروهای ارتش عراق “عزم جنگیدن با داعش” را ندارند. وی از ارتش عراق انتقاد کرده بود که به‌رغم این‌که شمار نیروهایش بیشتر و تجهیزاتش پیشرفته‌تر است، در رمادی به سرعت عقب‌نشینی کرد. این اظهارات کارتر با واکنش تند حیدر علی عبادی، نخست‌وزیر عراق مواجه شد.

عده‌ای از نمایندگان جمهوری‌خواه در کنگره‌ی آمریکا مداخله‌ی دولت باراک اوباما در نبرد با داعش در عراق را ناکافی می‌دانند و خواهان حضور نیروهای آمریکایی در عملیات‌های زمینی‌اند. در این نشست ژنرال دمپسی، به نمایندگان منتقد گفت که “محدودیت‌های جدی” وجود دارد که مداخله‌ی بیشتر نیروهای آمریکایی را با چالش مواجه خواهد کرد.

رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا افزود: «من به صلاح نمی‌دانم که نیروهای آمریکایی را صرفا به این دلیل که نیروهای داخلی ضعیف عمل می‌کنند، به خطر بیاندازیم.»

جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، از “اولویت‌های” آمریکاست

اشتون کارتر همچنین تاکید کرد که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی، یکی از دغدغه‌ها و اولویت‌های جدی آمریکا در خاورمیانه است.

در این نشست مک تورن‌بری، سناتور جمهوری‌خواه ایالت تگزاس دولت ایران را متهم کرد که “پول و اسلحه در اختیار طالبان قرار می‌دهد.” او همچنین ایران را متهم به حمایت از حوثی‌های یمن کرده و از وزیر دفاع دولت اوباما پرسید که استراتژی آمریکا برای مبارزه با ایران به جز مذاکرات هسته‌ای چیست؟

اشتون کارتر در پاسخ این نماینده‌ی جمهوری‌خواه گفت که استراتژی اصلی و فعلی آمریکا “دیپلماسی خستگی‌ناپذیر” است. با این‌حال تاکید کرد که آمریکا کماکان با جدیت به پشتیبانی از متحدان منطقه‌ای خود در خاورمیانه ادامه خواهد داد.

وزیر دفاع آمریکا همچنین تاکید کرد که آمریکا از همه‌ی تلاش‌ها برای مقابله با حمایت نظامی ایران از شیعیان حوثی پشتیبانی می‌کند.

رادیوفردا: روزنامه وال‌استریت جورنال در گزارشی به نقل از مقامات غربی و افغان، ایران را متهم کرد که از طالبان افغانستان پشتیبانی مالی و نظامی می‌کند.

این گزارش روز پنج‌شنبه، ۲۱ خرداد منتشر شده است و ادعا می‌کند که تهران نه تنها به حمایت مالی و تسلیحاتی از طالبان روی آورده، بلکه شبه‌نظامیان وابسته به این گروه را آموزش می‌دهد.

در ابتدای گزارش وال‌استریت جورنال از شخصی به نام عبدالله نام برده شده که یکی از فرماندهان طالبان است و او می‌گوید که هر زمان به تفنگ و مهمات نیاز داشته از ایران خواسته آن را تامین کند، «کشوری که به او ماهیانه ۵۸۰ دلار حقوق می‌دهد».

این روزنامه در ادامه اظهارات یک دیپلمات غربی را بدون اشاره به نام و ملیت او منتشر کرده که گفته است: «ایران روی ظهور دوباره طالبان سرمایه‌گذاری کرده است. آنها مطمئن نیستند که افغانستان اکنون به چه سمت و سویی حرکت می‌کند و به همین خاطر دست به اقدامات احتیاطی زده‌اند.»

گزارش این نشریه کمتر از یک ماه پس از آن منتشر می‌شود که اخباری مبنی بر سفر یک هیات سیاسی طالبان افغانستان به تهران در رسانه‌های ایرانی و خارجی بازتاب یافت. این اخبار بیان می‌کردند که هیئت سیاسی طالبان افغانستان در قطر به رهبری «طیب آغا» اواخر اردیبهشت ماه به تهران سفر کرده است.

این خبر را اگرچه سخنگوی دولت روحانی تکذیب کرد و گفت که «با عقل جور درنمی‌آید»، اما همان زمان محمد حسن آصفری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، به روزنامه قانون گفت که در گذشته نیز این اتفاق افتاده ولی به خاطر مسائل امنیتی رسانه‌ای نشده بود.

وال‌استریت جورنال به نقل از دیپلمات‌های غربی می‌نویسد که استراتژی ایران در حمایت از طالبان دوگانه است، یکی تقابل با نفوذ ایالات متحده در منطقه و دومی علم کردن یک نیروی متعادل‌کننده در برابر گروه حکومت اسلامی در محدوده سرزمین‌های طالبان در افغانستان.

این روزنامه سپس از قول یک مقام ارشد دولت افغانستان بدون اشاره به نام او می‌نویسد: «ایران در ابتدا از طالبان پشتیبانی مالی می‌کرد، اما آنها الان طالبان را آموزش می‌دهند و تسلیحات در اختیارشان می‌گذارند.»

به نوشته وال‌استریت جورنال، مقامات ایران حاضر نشده‌اند به پرسش‌های خبرنگار آن در این باره پاسخ بدهند، اما ایران در گفت‌وگوهای خود با مقامات افغانستان و غرب همیشه اتهام حمایت نظامی و مالی از طالبان را رد کرده است.

بی‌بی‎سی: “در موصل، پیروزی یک نیروی حدودا ۱۳۰۰ نفره بر یک نیروی اسمی ۶۰ هزار نفره، شامل نیروهای ارتش و پلیس محلی و ملی عراق، شگفت انگیز بود. البته… فساد در نیروهای مسلح عراق به حدی بود که تنها یک سوم این ۶۰ هزار نفر واقعا در موصل حضور داشتند: دو سوم بقیه، هر ماه تا نیمی از حقوق خود را به عنوان رشوه به افسران مافوق پرداخت می کردند تا در مرخصی دائم باشند.”

این، بخشی از کتاب “صعود دولت اسلامی” نوشته پاتریک کوبرن، خبرنگار خاورمیانه ایندیپندنت و برنده جایزه “مفسر سال” در سال ۲۰۱۳ است که از زمان قدرت گیری داعش در عراق، تحولات مرتبط با این گروه را از نزدیک دنبال کرده است.

بخشی از این کتاب، به تحولات نظامی موصل اختصاص دارد که درست یک سال پیش در چنین روزی، ۱۰ ژوئن ۲۰۱۴ (۲۰ خرداد ۱۳۹۳)، در عین ناباوری ناظران داخلی و خارجی به اشغال داعش درآمد.

کتاب، روایت مستند و شگفت انگیزی از فساد و از هم گسیختگی ساختار نظامی – امنیتی عراق را، که پس از سقوط صدام حسین به وسیله آمریکایی ها طراحی و پیاده سازی شد، ارائه می کند.

به تصریح نویسنده، عراق در هنگام حمله داعش به موصل، “به طور اسمی” ۳۵۰ هزار نفر نیروی نظامی و ۶۵۰ هزار نفر نیروی پلیس داشت که در سه سال پیش از حمله، ۴۱.۶ میلیارد دلار خرج تجهیز و آموزش آنها شده بود.

در پی سقوط موصل، به نوشته برخی نشریات عراق حداقل ۷ وزیر و ۴۲ نماینده پارلمان، از ترس حرکت داعش به سمت بغداد به همراه خانواده هایشان به اردن گریختند

اما در پی سقوط موصل، به گفته آمریکایی‌ها ۵ لشکر از مجموع ۱۸ لشکر ارتش و پلیس ملی عراق به سرعت از هم پاشیدند و به گزارش برخی نشریات عراق، حداقل ۷ وزیر و ۴۲ نماینده پارلمان از ترس حرکت داعش به سمت بغداد، به همراه خانواده هایشان به اردن گریختند.

این در حالی بود که سال ها رسوخ فساد در بدنه نیروهای مسلح و حکومت عراق، حتی امکان استفاده از نیروهایی که انگیزه جنگیدن با داعش را داشتند را نیز گرفته بود.

اریک کوبرن به عنوان نمونه زمانی را یادآوری می کند که بعد از سقوط موصل، آیت الله سیستانی مرجع تقلید شیعیان، داوطلبان جنگ با داعش را به حضور در مناطق نبرد فراخواند. اما این داوطلبان بعد از دو – سه هفته ناچار به بازگشتن به خانه‌های خود شدند؛ در حالی که شکایت می کردند که به خاطر عدم حمایت دولت، مجبور بوده اند برای جنگ با داعش از سلاح های شخصی خود استفاده کنند و پول مهمات مصرفیشان را هم بپردازند.

این اولین بار نبود که تلاش عراقی ها برای نبرد با نیروهای به شدت مسلح و با روحیه داعش به چنین سرنوشتی می انجامید. به دنبال اشغال فلوجه در استان انبار در ژانویه ۲۰۱۴، تعداد ۵ لشکر ارتش عراق برای مقابله با داعش به استان انبار رفتند که به دلایلی مشابه، متحمل شکست های سنگین شدند.

عراق در هنگام حمله داعش به موصل، عراق ‘به طور اسمی’ ۳۵۰ هزار نفر نیروی نظامی و ۶۵۰ هزار نفر نیروی پلیس داشت که در سه سال پیش از حمله، ۴۱.۶ میلیارد دلار خرج تجهیز و آموزش آنها شده بود

به نوشته آقای کوبرن، در آن زمان، هر سرباز ارتش عراق در حالی به جبهه فرستاده شد که به عنوان مهمات، تنها ۴ خشاب فشنگ کلاشنیکف در اختیار داشت. این در حالی بود که در کشور نفت خیز عراق، سوخت کافی برای خودروهای نظامی ارتش وجود نداشت و حتی سربازان اعزامی به انبار غذای کافی نداشتند چون فرماندهانشان پول غذای آنها را “اختلاس” کرده بودند. از نظر تعداد نفرات نیز، برخی از گردان ها تنها به اندازه یک چهارم ظرفیت اسمی خود نیرو داشتند.

تمام اینها در حالی بود که رفتار غیرعادلانه دولت نوری مالکی با اهل سنت عراق، زمینه های همکاری گروهی از ساکنان مناطق سنی نشین را با داعش فراهم کرده بود.

نویسنده، به عنوان نمونه یادآوری می کند که در جریان تلاش های ناموفق نیروهای دولتی برای بازپس گیری فلوجه و رمادی در استان سنی نشین انبار در اوایل سال ۲۰۱۴، گلوله باران نیروهای دولتی ۵۰۰ هزار نفر از جمعیت ۱.۶ میلیون نفری استان انبار را در شرایطی بسیار دشوار آواره کرد.
فروپاشی ساختار امنیتی عراق

حکایت سربازانی که نیمی از حقوق خود را به فرماندهانشان می دادند تا به جای آنها در لیست حضور و غیاب “حاضر” بزنند، تنها نوک کوه یخ فساد گسترده نیروهای مسلح عراق در هنگام سقوط موصل بود.

بعد از سقوط موصل، آیت الله سیستانی داوطلبان جنگ با داعش را به حضور در مناطق نبرد فراخواند. اما این داوطلبان مجبور شدند برای جنگ با داعش از سلاح های شخصی خود استفاده کنند و پول مهمات مصرفی شان را هم بپردازند

به گفته یک ژنرال بازنشسته ارتش عراق “آمریکایی ها از حدود سال ۲۰۰۵، به عراقی ها گفتند که تهیه مواد غذایی و سایر ملزومات ارتش را طور قراردادی به اشخاص واگذار کنند. در آن زمان، مثلا به یک فرمانده گردان پول لازم برای تامین ملزومات یک گردان واقعی ۶۰۰ نفری داده می شد و این در حالی بود که او بیش از ۲۰۰ نفر نیرو نداشت و در نتیجه، بقیه پول را در جیب خود می گذاشت.”

در کتاب صعود دولت اسلامی، توصیفات عجیبی در مورد خرید و فروش سمت های نظامی در ارتش عراق وجود دارد که از عمق فساد مالی در نیروهای مسلح این کشور، حداقل در زمان نگارش این کتاب، حکایت می کند.

کتاب، به عنوان نمونه مدعی است که یک ژنرال عراقی، برای آنکه فرمانده لشکر بشود باید ۲ میلیون دلار رشوه می داده و سپس می توانسته مبلغی که پرداخت کرده را از طریق گرفتن عوارض (باج) از محموله های کالا در راه ها و ایست – بازرسی ها جبران کند. فرایندی که در عمل، باعث دست کشیدن بسیاری از تجار و صاحبان کسب و کار از فعالیت در چنین شرایط پرهزینه ای شد.

به گفته یکی از منابع مصاحبه شونده در کتاب: “شما نمی توانید شغلی را در ارتش به دست آورید مگر آنکه برای آن پول بدهید. شما حتی نمی توانید از زندان آزاد بشوید مگر آنکه پول بدهید. حتی اگر قاضی حکم آزادیتان را بدهد باید برای کارهای اداری پول بدهید وگرنه در زندان می مانید. حتی اگر آزاد بشوید ممکن است توسط یک افسر پلیس که ۱۰ هزار تا ۵۰ هزار دلار برای سمت خود پرداخت کرده و باید این پول را در بیاورد دوباره دستگیر شوید.”

یک ژنرال عراقی، برای آنکه فرمانده لشکر بشود باید ۲ میلیون دلار رشوه می داد و سپس می توانست مبلغی که پرداخت کرده را از طریق گرفتن عوارض (باج) از محموله‌های کالا در راه ها و ایست-بازرسی‌ها جبران کند

این سیستم، در سطوح دیگر دستگاه نظامی – امنیتی عراق هم برقرار بوده. به عنوان نمونه، یک زندانی سابق شهادت می دهد که در هنگام حبس، باید برای دوش گرفتن به زندانبان های خود ۱۰۰ دلار رشوه پرداخت می کرده است.

نکته قابل توجه در ارتباط با همه این مستندات آن است که ساختار جدید نظامی و امنیتی عراق در دوران پس از صدام حسین، در شرایطی شکل گرفته که آمریکایی ها در این کشور حضور داشته و به شدت برای مقابله با گروه های جهادی، بر روی نیروهای عراقی حساب می کرده اند.

به عقیده اریک کوبرن، ایالات متحده از همان ابتدای اشغال عراق، با مجموعه ای از تصمیم های حساب نشده به وضعیت امنیتی پیچیده این کشور دامن زده است. تصمیم هایی که احتمالا نخستین آنها، منحل کردن ارتش به شدت تعلیم دیده و کارآمد صدام حسین، بعد از سقوط وی بود.

آقای کوبرن می نویسد سقوط سریع حکومت بعثی در شرایطی به وقوع پیوست که بخش مهمی از ارتش عراق نمی خواست برای صدام حسین بجنگد و بمیرد.

وی به عنوان نمونه، روایتی از دوران بعد از حمله آمریکا به عراق در ۲۰۰۳ را نقل می کند؛ زمانی که تصاویر تلویزیونی، ستون های تانک عراقی را در شاهراهی در شمال بغداد نشان می دادند که ظاهرا به واسطه حملات هوایی آمریکا از کار افتاده بودند. او می افزاید: “ولی من از بعضی از این تانک ها بالا رفتم و توانستم ببینم که مدت ها قبل از هدف قرار گرفتن توسط آمریکایی ها ترک شده بودند.”

ارتشیان عراق از تصمیم آمریکایی ها در مورد انحلال کامل این ارتش غافلگیر شدند. به دنبال این تصمیم، سیل نیروهای تعلیم دیده ارتش صدام حسین، که برای امرار معاش به درآمد نیاز داشتند، به گروه های جهادی پیوستند

در چنین شرایطی ارتشیان عراق، که برای مقابله با ارتش آمریکا تلاش زیادی انجام نداده بودند، ظاهرا انتظار داشتند پس از تغییر رژیم شغل های خود را حفظ کنند. اما بعد از اشغال عراق توسط آمریکا و متحدانش، از تصمیم آمریکایی ها در مورد انحلال کامل ارتش غافلگیر شدند.

به دنبال این تصمیم، سیل نیروهای تعلیم دیده ارتش صدام حسین که برای امرار معاش به درآمد نیاز داشتند، به گروه های جهادی پیوستند. این تحول، برای نیروهای اشغالگر نتایج ویرانگری داشت: تنها یک سال بعد، آمریکایی ها که زمانی ظاهرا کل عراق را اشغال کرده بودند، تنها مناطقی پراکنده را در عراق تحت کنترل داشتند.

در ادامه چنین وضعیتی بود که ائتلافی از برخی سنی های ناراضی از حکومت عراق، نظامیان سابق و نیروهای جهادی سلفی، زمینه گسترش نفوذ نیرویی نوظهور و مخرب را در منظقه را فراهم آوردند.

نیرویی که در ابتدا به “القاعده عراق” معروف شد و سپس، خود را “دولت اسلامی عراق و شام” و نهایتا “دولت اسلامی” نامید.