اخبار

دیگربان: عباس سلیمی نمین٬ مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران گفته که جمهوری اسلامی «موفق» شد با «کمترین هزینه» محمود احمدی‌نژاد را به «تاریخ» بسپارد.

به گزارش روز پنجشنبه (۳۰ آبان) خبرگزاری «نسیم»٬ آقای سلیمی نمین در جمع گروهی از دانشجویان شیراز گفته عزل احمدی‌نژاد نظام را دچار «بحران» می‌کرد و طرفداران وی به «خوارج» تبدیل می‌شدند.

وی با انتقاد از عملکرد دولت دهم گفته که احمدی‌نژاد در این دوره در مدیریت رهبر «خلل» ایجاد کرد و تلاش‌ها برای حذف کامل «نیرو‌های انقلاب» را «برخلاف» خواسته رهبر پی گرفت.

سلیمی نمین افزوده احمدی‌نژاد در این دوران «تظاهر به خوبی و ارزشمداری را در خود پررنگ کرد و از یک مقطعی تبلیغ خودش را کرد.»

وی تولید و توزیع مستند «ظهور بسیار نزدیک است» را محصول احمدی‌نژاد و رحیم‌مشایی دانسته که در این مستند تلاش شده نشان داده شود «جایگاه رهبری و احمدی‌نژاد هیچ برتری بر هم ندارد.»

سلیمی نمین اضافه کرده احمدی‌نژاد «متوهم» شده بود و می‌خواست وزارت اطلاعات بدون مسئول باشد و «بسیاری از مشکلاتی که در دوره وی رخ داد به دلیل این بود که کسی نبود که در برابر او بایستد.»

محمود احمدی‌نژاد در دو سال پایانی دولت دهم با علی خامنه‌ای و گروهی از هواداران وی وارد تنشی بی‌سابقه شد تا جایی که گروهی از نمایندگان در پی بررسی عدم کفایت وی برآمدند.

وی که شش سال از حمایت مطلق علی خامنه‌ای برخوردار بود٬ دو سال پایانی دور دوم دولتش را با اختلاف‌ها و درگیری‌های فراوانی با هواداران رهبر جمهوری اسلامی به پایان برد.

ایسنا: پلیس ترکیه از ناکام گذاشتن تلاش برای انفجار مقر نخست‌وزیری این کشور خبر داد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، به نقل از خبرگزاری فرانسه، پلیس ترکیه اعلام کرد: یک عامل انتحاری را که قصد داشت خود را در نزدیکی دفتر رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه منفجر کند، متوقف کرده است.

بنابر اعلام پلیس ترکیه، محافظان دفتر نخست‌وزیری ترکیه در آنکارا به سوی عامل انتحاری شلیک کرده‌اند.

بنا بر این گزارش، فرد مهاجم زخمی و توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده است.

تسنیم: خبرگزاری تسنیم: آیت الله سعیدی گفت: مسئولان سیاست خارجی در حال مذاکره با توکل به خدا و تمسک به عترت معصومین(ع) در عزت و شکوه کشور تلاش کنند.
printنسخه قابل چاپ

به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، آیت الله سعیدی در اجتماعی در اختتامیه نهمین دوره مسابقات سراسری قرآن کریم ویژه جامعه کار، تلاش و تعاون با اشاره به برکات قرآن اظهار کرد: امید است کشور در پناه قرآن بیمه شود و مسئولان سیاست خارجی در حال مذاکره با توکل به خدا و تمسک به عترت معصومین(ع) در عزت و شکوه کشور تلاش کنند.

تولیت آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) با اشاره به استعاذه و پناه بردن به خدا از دست شیطان افزود: ابن مسعود نقل کرده است روزی نزد پیامبر(ص) بودم و بر اساس آیات سوره نحل استعاذه کردم و پیامبر تاکید کرد بر آن شیوه ای که جبرئیل من را آموزش داده استعاذه کن.

امام جمعه قم تصریح کرد: ما دو نوع قرائت در قرآن داریم، قرائت با استعاذه و قرائت بدون استعاذه، که شارع مقدس ما بر قرائت قرآن با استعاذه تاکید زیادی دارد.

وی با اشاره به قسم شیطان برای گمراهی فرزندان انسان بیان کرد: اگر از یاد خدا غافل شویم، از طریق هوای نفس و رذالت‌ها دچار سقوط و لغزش می‌شویم

آیت الله سعیدی با اشاره به آیه 99 سوره نحل عنوان کرد: شیطان تسلطی بر ما پیدا نمی‌کند مگر این که ایمان و توکل داشته باشیم، بنابراین بعد از فرار و استعاذه باید به دامان خدا پناه برد و به وسیله پناه گرفتن در دامان خدا است که از خطرات محفوظ می مانیم.

تولیت آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) با تاکید بر استعاذه در فعالیت های قرآنی خاطرنشان کرد: استعاذه به قرآن سسب تضمین و حصن فعالیت های ما می شود و فعالیت های ما را ماندگار می کند.

عصرایران: متن توافقنامه ای که هم اکنون مطرح است به سود همه کشورها از جمله کشورهای خاورماینه است.
وزیر امور خارجه انگلیس گفت: مذاکرات جدید ایران و گروه 1+5 در ژنو درباره پرونده هسته ای تهران یک فرصت تاریخی است.

به گزارش عصر ایران به نقل از خبرگزاری فرانسه، ویلیام هیگ که در سفر به استانبول با خبرنگاران سخن می گفت ادامه داد: هنوز بسیار زود است که مسیر مذاکرات جدید در ژنو را مشخص کنیم. متن توافقنامه ای هم اکنون مطرح است به سود همه کشورها از جمله کشورهای خاورماینه است.

وزیر امورخارجه انگلیس اضافه کرد: اختلاف نظرها میان طرف های مذاکره کننده، مشخص شده اند. معتقدم می توان با اراده سیاسی، از این اختلافات عبور کنیم. هم اکنون فرصت تاریخی وجود دارد.

هیگ همچنین از واکنش به سخنان روز چهارشنبه رهبری ایران خودداری کرد و گفت: آنچه که مهم است مطالب اساسی مطرح شده در مذاکرات است.

او همچنین از ایران و کشورهای گروه 1+5 خواست این موضوع را درک کنند که مذاکرات فعلی در ژنو، بهترین فرصت در سال های اخیر برای پیشرفت در یکی از بزرگترین مشکلات در سیاست خارجی است.

دیگربان: عباس عراقچی٬ معاون وزیر امور خارجه اعلام کرد تا «اعتماد مجدد» ایران به غرب «بازسازی» نشود٬ تیم مذاکره کننده هسته‌ای جمهوری اسلامی قادر به ادامه مذاکرات «سازنده» نخواهد بود.

آقای عراقچی روز پنجشنبه (۳۰ آبان) در جمع خبرنگاران در ژنو گفته که «مانع بزرگ پیشرفت مذاکرات بی‌اعتمادی هیات ایرانی ناشی از مذاکرات قبلی ژنو است.»

دور سوم مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ بر سر برنامه هسته‌ای‌اش از روز گذشته در ژنو آغاز شد و قرار است امروز نیز با دیدار محمدجواد ظریف و کا‌ترین اشتون ادامه یابد.

فضای مذاکرات دور سوم به خاطر اظهارات تند علی خامنه‌ای علیه آمریکا و اسرائیل سرد گزارش شده است.

مخالفت فرانسه با توافق میان غرب و ایران در جلسه دور قبل ژنو با خشم گسترده مقام‌های جمهوری اسلامی مواجه شده است.

عراقچی نیز با انتقاد از مذاکرات دور دوم ژنو گفته «دفعه قبل آن‌ها {غرب} از توافقات عدول کردند و اکنون باید اعتماد ایران را جلب کنند و اصولی که درباره آن‌ها توافق کردیم که متضمن حقوق ایران است.»

مذاکره کننده ارشد ایران همچنین اضافه کرده آنچه برای جمهوری اسلامی مهم و اصل است لغو تحریم‌های نفتی و بانکی است که طرف‌های غربی آن را قبول کرده‌اند.

وی در عین حال افزوده است: «نمی‌دانم ساختار تحریم‌‌ها به هم خواهد ریخت یا نه٬ اما قطعا ساختار برنامه هسته‌ای ایران به هم نخواهد ریخت.»

دویچه‌وله: فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه در واکنش به تازه‌ترین حملات آیت‌الله خامنه‌ای به کشورهای غربی و اسرائیل از ایران خواست که به پرسش‌های مطرح در باره برنامه‌های هسته‌ای‌اش پاسخ دهد و دست از اظهارات تحریک‌آمیز بردارد.

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی روز چهارشنبه (۲۰ نوامبر/ ۲۹ آبان) خود در جمع بسیجیان حملات تند و کم سابقه‌ای را علیه کشورهای غربی و اسرائیل بر زبان آورد.

رئیس جمهور فرانسه که در حاشیه دیدار با نخست‌وزیر ایتالیا سخن می‌گفت، افزود که این اظهارات به آرامش و تفاهم کمک نمی‌کنند.

در دو هفته اخیر به خصوص فرانسه به دلیل مواضع سخت‌گیرانه‌ای که در دور قبلی مذاکرات ژنو اتخاذ کرد آماج انتقاد رسانه‌ها و محافل مختلف ایران بوده است. حمله آیت‌الله خامنه‌ای اما با لحن و زبان بی‌سابقه‌ای بیان شد. او گفت: «دولتمردان فرانسوی نه فقط در مقابل امریکا بلکه در مقابل رژیم نحسِ نجسِ صهیونیستی نیز اظهار خواری و کوچکی می‌کنند که مایه سرشکستگی ملت فرانسه است که خودشان باید برای آن علاجی پیدا کنند.»

پیشتر نیز سخنگوی دولت فرانسه اظهارات آیت‌الله خامنه‌ای را غیرقابل قبول و باعث دشوارتر‌شدن مذاکرات جاری در ژنو توصیف کرد.

اظهارات آیت‌الله خامنه‌ای درآلمان نیز تلویحا از سوی گیدو وستروله، وزیر خارجه این کشور مورد انتقاد گرفت. وستروله گفت: «جنگ لفظی میان پایتخت‌ها کمکی به حل مناقشه نمی‌کند و اختلافات باید در ژنو مورد بحث قرار گیرند.» ظاهرا اشاره وستروله به حملات لفظی جمهوری اسلامی و دولت اسرائیل علیه یکدیگر است.

در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر بار با تاکید بر این که کشورش خواهان یک “راه‌حل صلح‌آمیز و دیپلماتیک” برای مناقشه هسته‌ای ایران است. نتانیاهو که روز چهارشنبه در مسکو پس از دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور سوریه سخن می‌گفت، افزود که راه‌حل ” باید محکم و پایدار و واقعی باشد». او گفت که این معیار هم در مورد مناقشه هسته‌ای ایران و هم در مورد خلع سلاح شیمیایی سوریه صادق است.

ولادیمیر پوتین نیز بسان روزهای گذشته با ابراز خوشبینی به مذاکرات ژنو گفت که امیدوار است در روزهای آینده راه‌حلی برای مناقشه هسته‌ای ایران پیدا شود.

بی‌بی‌سی: شهر اهواز برای دومین بار از سوی سازمان بهداشت جهانی به عنوان آلوده‌ترین شهر جهان شناخته شده است

در پی آن که مشکلات تنفسی ساکنان استان خوزستان در جنوب‌شرقی ایران بار دیگر بالا گرفت، مقامات محلی جلو انتشار آمار درباره بیماران تنفسی را گرفته‌اند.

خبرگزاری فارس از قول رئیس مرکز فوریت‌های پزشکی استان خوزستان نوشته است به تصمیم مقامات محلی، آمار شهروندانی که با نشانگان بیماری‌های تنفسی به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند، در اختیار منابع خبری گذاشته نمی‌شود.

در روزهای گذشته گزارش شده بود که در اهواز بیش از دو هزار نفر به دلیل مشکلات تنفسی به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند.

ساسان موگهی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی اهواز، با اشاره به بروز این مشکلات پس از بارندگی اخیر، پیش‌بینی کرده بود “با توجه به تداوم بارش‌ها، این روند ادامه خواهد داشت.”

وزارت بهداشت ایران نیز‌در آخرین گزارش خود آمار افرادی را که پس از بارندگی اخیر دچار تنگی نفس شدند را حدود دو هزار نفر اعلام کرد.

آقای موگهی با تاکید بر این‌که در موارد جدید تنها مشکل تنگی نفس در مراجعه‌کنندگان دیده شده، گفته بود: در تحقیقات صورت گرفته ماده‌ای که موجب تحریک سیستم تنفسی می‌شود، در هوای شهر اهواز شناخته شده است.

پیش‌تر مقامات دولتی گفته بودند فراوانی نیترات معلق در هوا و بارش باران اسیدی، احتمالا عامل افزایش بیماری‌های تنفسی در خوزستان بوده است

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی اهواز بدون اشاره به نام این ماده محرک گفته زمانی که این ماده وارد سیستم تنفسی فرد می‌شود، ایجاد مشکل می‌کند، اما هیچ گونه علایم دیگری به جز تنگی نفس در این گونه خاص وجود ندارد.

دو هفته پیش در میانه آبان‌ماه نیز با بارندگی در اهواز، گزارش شد که حدود سه هزار نفر از شهروندان با مشکلات تنفسی به مراکز درمانی مراجعه کردند.

آن‌زمان یکی از مقامات دولتی ایران در اهواز گفت که فراوانی نیترات معلق در هوا و بارش باران اسیدی، احتمالا عامل افزایش بیماری‌های تنفسی در این شهر در روزهای اخیر بوده است.

خبرگزاری رسمی دولت ایران از قول احمدرضا لاهیجان‌زاده، مدیرکل حفاظت از محیط زیست در استان خوزستان، نوشت بررسی نمونه‌های بارندگی اخیر در اهواز نشان می‌دهد که نیترات موجود در هوا، موجب اسیدی‌شدن این بارندگی‌ها شده است.

شهر اهواز برای دومین بار از سوی سازمان بهداشت جهانی به عنوان آلوده‌ترین شهر جهان شناخته شده است. پس از اهواز، سنندج، کرمانشاه و یاسوج هم میان ۱۰ شهر اول آلوده دنیا جای گرفته‌اند.

هرچند هر نوع فعالیت نفتی ممکن است نیترات تولید کند اما آتش‌زدن مزارع هم می‌تواند این ترکیب را در هوا رها کند.

در همین حال گرد و غبار ناشی از کشورهای عربستان و عراق، آلودگی محیطی ناشی از کارخانه‌ها و پالایشگاه‌ها از دیگر دلایل آلودگی اهواز و شهرهای اطراف آن است. براساس گزارش‌های موجود این آلودگی‌ها سبب افزایش بیماری‌هایی نظیر سرطان شده است.

پیش‌تر نیز محمدحسن سرمست، رئیس دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز احتمال داده بود که مواد شیمیایی کارخانه‌های فعال در استان خوزستان و شست‌وشوی آلودگی آنها در هنگام باران، عامل بروز این دشواری‌های تنفسی بوده باشد.

رادیوفردا: روزنامه ایران نوشت چهارشنبه صبح اس‌ام‌اس‌های مشکوک و باهدف تخریب مذاکرات به موبایل‌های مذاکره‌کنندگان ایرانی از سوی جریان‌های داخلی ارسال شده است.

ایران می‌نویسد: «صبح روز گذشته به وقت ایران، اس‌ام‌اس‌هایی برای تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشور در ژنو ارسال شد که دیپلمات‌های کشورمان را که برای حضور در مذاکرات نفسگیر دیگر آماده می‌شدند غافلگیر کرد؛ چرا که این پیامک‌ها- که همزمان در اقدامی هماهنگ به تلفن همراه مسئولان و صاحبان جراید و رسانه‌های داخل کشور نیز ارسال شده بود- به نقل از روزنامه‌ها و پایگاه‌های خبری یک جریان خاص اطلاعاتی متفاوت از آن چه در ژنو می‌گذشت را منتشر کرد.»

روزنامه ایران می‌افزاید: «…اراده اقلیتی در داخل کشور سعی در منحرف کردن مسیر مذاکرات و بستن راه دیپلماسی دارد؟ و این اراده را با بایکوت کردن دستاورد مذاکرات، متهم کردن تلویحی مذاکره‌کنندگان و پمپاژ خبرهای غیرواقعی دنبال می‌کند؟ و اگر چنین نیست در پس خبر‌هایی که هر چند دقیقه یک بار روی خروجی سایت‌های خبری خاص قرار مي‌گیرد و متعاقب آن برای مسئولین کشوری و لشكری پیامک می‌شود و زنهار می‌هد گلستان و ترکمنچای جدیدی در راه است، چه هدفی نهفته است؟»

ایران‌وایر: در روزهای گذشته، انتشار متن کامل سخنرانی «محمدرضا نیکفر»، پژوهش‌گر برجسته فلسفه سیاسی که 20 مهرماه امسال در جلسه بزرگداشت اعدام‌شدگان در شهر «کلن» آلمان ایراد شده بود، واکنش‌های دامنه‌داری را برانگیخت. در مهم‌ترین این واکنش‌ها، «اکبر گنجی»، روزنامه‌نگار و فعال برجسته حقوق بشر نقدی مفصل بر سخنرانی نیکفر نوشت که با پاسخ وی روبه‌رو شد.

در ادامه «محمد سهیمی»، استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی نقدی مفصل در دو بخش، بر نوشته نیکفر نگاشت. به جهت اهمیت این مناظره‌های مکتوب که در سایت‌های «رادیو زمانه» و «گویا» منتشر شده‌اند، «ایران وایر» کوشیده است چکیده‌ای از آن‌ها را تنظیم و بازنشر دهد.

نظام کشتار به روایت نیکفر

محمدرضا نيکفر در سخنرانی که با عنوان «حقيقت و مرگ؛ به ياد اعدام‌شدگان دهه ۱۳۶۰» در رادیو زمانه بازنشر یافت، به تفسیر حقوق بشری «کشتار ۶۷ به مثابه نمودی از کشتارهای دهه ۶۰ و پس از آن» پرداخت.

وی تاکید کرده است که در این ماجراها، «حقيقت کشته‌شدگان، آن حقيقت معيار و پايدار، دگرانديشی آنان بوده است. اين دگرانديشی به شکل‌های مختلفی به بيان آمده؛ در مواضع سياسی مختلفی که در تغيير و در مسير پخته‌تر شدن بوده‌ است. حاکمان جديد جزمی‌‌انديش‌ترين و به لحاظ قدر تاريخی آگاهی، ناآگاه‌ترين بخش جامعه ايران بودند در حالی که دگرانديشان، پويايی، آگاهی و فرهنگ بحث و نقد را نمايندگی می‌کردند. داوری تاريخی در مورد آنان بايستی با اين قدر و مقام و قابليت آنان انجام شود. نه اين که در سياست‌ورزی خام و ناشی بودند، خام‌طبعی‌شان به استبداد برمی‌گشت و اين که فرصت تجربه و دانش‌‌اندوزی نداشتند، که اگر داشتند، از همه پيش‌تر بودند.»

به باور نیکفر، «رژيم تازه در صدد آن بود که انقلاب را به تمامی، به نام خود ثبت کند»، «ولايت مطلقه، تحمل کسی را نمی‌کند که سرسپرده مطلق نباشد» و در چنین وضعیتی، «اعدام‌شدگان طاغی بودند. نفس طغيان‌شان درست بود چون عليه ناراستی بود.»

وی با تاکید بر این که «اين قربانيان به ترحم نياز ندارند»، به موقعیت برخی چهره‌ها توجه و یادآوری کرده که آیت‌الله منتظری که به عنوان چهره‌ای موجه و حتی قهرمان آزادی در این ارتباط شناخته شده،در نهایت «انسان دلرحمی بود، از قماش خمينی و گيلانی و لاجوردی نبود. او دلش به رحم آمده بود ولی فکر او بسی دور بود از اين که به رسميت بشناسد حق مخالفت را، حق دگرانديشی را و حقی که قربانيان بر بنياد آن به مقابله با رژيم برخاسته بودند. هستند کسانی از عوامل رژيم از دهه نخست پاگيری آن که اينک درباره کشتار تابستان ۶۷ ابراز تأسف می‌کنند. اين تأسف آنان به چه برمی‌گردد؟ فقط به اين برمی‌گردد که دوباره محاکمه کردند کسانی را که پيش‌تر محاکمه کرده بودند و دوباره محاکمه کردند تا اين بار آنان را بکشند؟ فقط همين؟ اشکالی فنی در کار بوده است؟ سانحه‌ای رخ داده در کارخانه نظام؟ کسانی را شتاب‌زده انداخته‌اند در چرخ گوشت؟ پيدا کنيد کارگزار بی‌احتياط را! کشته‌شدگان از آن روز اول گرفته تا روزهای خونين کهريزک و پس از آن، همه با احتياط کشته شده‌اند؛ احتياط نظام برای آن که هيچ دگرانديشی ابراز وجود نکند. نظام، نظام کشتار است؛ کشتار عارضه آن نيست، نقص فنی آن نيست.»

نیکفر در بخش پایانی نوشته خود تاکید کرده که «اگر حقيقت مرگ در دهه‌ سياه ۱۳۶۰ حق دگرانديشی و مخالفت بوده است، پس يک سنجه‌ آزادی‌خواهی حقيقی اذعان به اين حقيقت است.»

نظام کشتار از دیدگاه گنجی

در واکنش به این سخنرانی، اکبر گنجی در نوشته‌ای با عنوان «جمهوری اسلامی: رژیم کشتار؟» به برررسی خشونت‌های دهه 60 پرداخت.

گنجی در مقدمه بحث خود با اشاره به سه درگیری داخلی ابتدای انقلاب در کردستان، گنبد و آمل، ورود سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی به فاز نظامی و همکاری این سازمان با دولت عراق در جریان جنگ با ایران، نوشته است که این سازمان تا پیش از اعدام‌های سال 67 «فقط و فقط 69 هزار تن از نظامیان ایرانی را در جبهه‌های جنگ کشته‌اند».

وی با اشاره به اعدام 3700 نفر در سال 67، نوشته که برخی از این زندانیان از حمله مجاهدین به ایران باخبر بوده و قصد مشارکت داشته‌اند.

گنجی در ادامه به دوران خامنه‌ای پرداخته و افزوده است: «تعداد مخالفانی که در طی دوران بلند رهبری او کشته شده‌اند(از جمله کشته شدگان جنبش سبز)، احتمالاً نباید از 600- 500 تن تجاوز کند.» که به تعبیر گنجی، از خیلی حکومت‌های دیگر کم‌تر بوده است.

وی با این مقدمه به تفاوت‌ها و شباهت‌های دوران خامنه‌ای و خمینی پرداخته و تاکید کرده که «نحوه مجازات مخالفان عضو سازمان‌های تروریستی با کسانی که مبارزه مسالمت آمیز می‌کنند، غالبا متفاوت است».

گنجی هم‌چنین با اشاره به استدلال‌هایی چون «قرار داشتن کشور در شرایط جنگ- آن هم جنگی 8 ساله- یا عدم جنگ، در افزایش و کاهش خشونت بسیار موثر است»، «جاسوسی در تمامی کشورهای دموکراتیک و غیر دموکراتیک جرم است» و «جمهوری اسلامی تا سال‌های پس از 62- 61 هنوز به عنوان یک رژیم سیاسی تثبیت نشده بود و پس از سرکوب مخالفان، توانست استقرار یابد»، تاکید کرده که «در خصوص تراژدی خشونت‌های دهه 60، روشن است که طرفین دروغ‌های بسیار گفته و می‌گویند».

وی بر همین مبنا نیکفر را سرزنش کرده و از او خواسته که به کشته شدن نظامیان و غیرنظامیان توسط سازمان مجاهدین هم واکنش منفی نشان دهد و از بازسازی یک طرفه تاریخ خودداری کند.

گنجی هم‌چنین تاکید کرده که «همه اعدام‌شدگان صرفا به جرم دگراندیشی اعدام نشده‌اند. بعضی از آن‌ها علاوه بر دگراندیشی، در عملیات مسلحانه و ترور هم شرکت کرده بودند. می‌توان احتمال داد که همه مخالفانی که خشونت در مورد آن‌ها اعمال شد “پویایی، آگاهی و فرهنگ بحث و نقد” را نمایندگی نمی‌کردند. رژیم با آن نوع دگر اندیشی که تصور کند موجودیتش را تهدید نمی‌کند لزوما برخورد خشونت‌آمیز نمی‌کند. رژیم موجود، انتخابات رقابتی با مشارکت محدود بخشی از طیف نیروهای سیاسی ایران و با تحمیل نظارت استصوابی هم برگزار می‌کند. نتایج این انتخابات لزوما و همیشه از پیش مشخص نیست، سطحی از مخالفت و صداهای متعدد در آن تحمل می‌شود، رسانه‌ها و عرصه فرهنگی تا حدی چند صدایی و متنوع است و … . رژیم فقط ماشین کشتار دگراندیشان نیست.»

وی در توصیف وضعیت کنونی ایران تاکید کرده که در حال حاضر «صدها روشن‌فکر دگراندیش در داخل ایران در حال ابراز وجودند» و به معرفی یکی از مصداق‌ها هم پرداخته است: «روشن‌فکر برجسته و سکولار، «خشایار دیهیمی»، یکی از زندانیان سیاسی دهه 60، حدود 150 کتاب به فارسی برگردانده و منتشر کرده است. تمامی آثار او، بدیل جمهوری اسلامی و ولایت فقیه هستند. چرا “منطق رژیم کشتار” در مورد او به کار نمی‌افتد و هم‌چنان زنده است؟»

وی از اجازه انتشار آثار و ترجمه‌های نیکفر، «حسین بشیریه»، «آرش نراقی» که با حمایت‌هایی چون کاغذ و زینک دولتی همراه بوده و ساخت فیلم توسط «اصغر فرهادی» به عنوان شواهدی دیگری برای ماشین کشتار نبودن حکومت ایران یاد کرده است.

پاسخ به اکبر گنجی

در واکنش به نوشته گنجی، نیکفر در یادداشتی با عنوان «مشکلِ گرفتاری در جبرِ گُسلِ زندگی‌نامه‌ای» به نقد دیدگاه گنجی پرداخت و یادداشت او را شوک‌آور خواند.

وی با اشاره به این که گنجی سرکوب شدن مخالفان را نتيجه کار خودشان دانسته، تاکید کرده که مخالفان عمده رژيم «همه در اين امر مشترک بودند که ولايت خمينی را برنمی‌تافتند». ولی گنجی بدون توجه به این مسایل، «در بيان هويت مخالفان، فقط سياه‌نمايی کرده و در برابر، تا توانسته به رژيم امتياز داده است و آن را موجودی تلقی کرده که در تنگنا قرار داشته و بدون اراده و آگاهی، و فقط به صورت واکنشی، به ميزانی محدود خشونت ورزيده است.»

وی در نقدی صریح‌تر نوشته است: « منتقدان اصلاح‌طلب حکومت که به تدريج پس از مرگ خمينی سربرآوردند، عادت کرده‌اند که در زمين خالی بازی کنند. آن گاه که پشت کرسی خطابه قرار گرفتند، پنداشتند سخن گفتن با آنان آغاز شده است. اين بينش و انصاف را نداشتند که ببينند صدايشان اگر شنيده می‌شود، در درجه نخست به اين دليل است که صداهای ديگر در گلو خفه شده است. نسلی قلع و قمع شد، عده‌ای را کشتند، عده‌ای را در زندان درهم‌شکستند، به عده‌ کثيری بي‌کاری، فقر و بی‌سروسامانی تحميل کردند و جمع بزرگی را از کشور فراری دادند. آن‌گاه فرزندان امام آمدند و برخی از آنان باسواد، نويسنده و روشن‌فکر شدند. جای خوشحالی است که به انتقاد از ولی نعمت خود پرداختند. به اين خاطر بايد تحسين و تشويق شوند اما خوب است در نظر گيرند همان کرسی‌ که بر آن نشسته‌اند، پايه‌هايی در خون دارد.»

نیکفر در تبیین مختصات رژیم ایران، تاکید کرده است: « الهيات سياسی‌ که دستگاه نظری حکومت اسلامی را می‌سازد، یک ايدئولوژی مرگ‌آور است. سرمايه‌داری جمهوری اسلامی سرمايه‌داری نظامی-مافيايی است و کادرهای رژيم، هم‌قَسمان يک باند تبه‌کار و يک فرقه متعصب‌اند.»

وی افزوده است: «رژيم، تلاش عظيمی برای پاک کردن حافظه مردم و پر کردن آن با محتوايی تحريف‌آميز، سانسور، فشارهای بازجويان و اعتراف‌های تلويزيونی کرده است.»

او از نوشته اکبر گنجی به عنوان نمونه‌ای یاده کرده تا نشان دهد «رژيم تا چه حد در تحريف رخدادهای پس از انقلاب موفق بوده است» به گونه‌ای که «کسی چون او هم که خوش‌بينانه انتظار می‌رود که بداند، گرفتار جبرِ گسلِ زندگی‌نامه‌ای است.»

وی نوشته خویش را با این کنایه به اکبر گنجی به پایان برده است: «تاریخ خمینیست‌ها مثل تاریخ فرانکیست‌ها به بقای خود ادامه خواهد داد، حتّی زمانی که قدرت از دست این جماعت خارج شود.»

ضلع سوم گفت‌وگو

این مناظره مکتوب اما ضلع سومی هم پیدا کرد و «محمد سهیمی» در نوشته‌ای با عنوان «آقای نیکفر، چه کسی خشونت را شروع کرد و چرا؟» وارد بحث شد.

وی با انتاد از این که نیکفر در نوشته خویش پیرامون ماشین کشتار، عملا چهره‌هایی چون خمینی، «سعید امامی»، «سعید مرتضوی» و «اسدالله لاجوردی» را در کنار «منتظری»، «بازرگان»، «خاتمی»، «کروبی»، «موسوی»، «سروش» و … می‌نشاند، نوشته است: «این یک‌دست سازی به درد روضه‌خوان‌ها می‌خورد، ولی‌ نه‌ یک مورخ و جامعه‌شناس.»

سهیمی هم مانند اکبر گنجی به کشتن نظامیان ایرانی توسط سازمان مجاهدین خلق اشاره کرده و با روایت بخش‌هایی از فعالیت‌های حزب دموکرات کردستان در زمان فعالیت دولت بازرگان و همکاری با دولت عراق، مخالفان جمهوری اسلامی را آغازگر خشونت‌ها در دهه 60 دانسته است.

وی تاکید کرده که «این گونه اقدامات در آمریکا هم جرم بوده و به شدت مجازات می‌شوند. کدام کشور دموکراتیک یا دیکتاتوری به نیروهای مزدور دشمن متجاوز، دسته گل تقدیم می‌کند؟ همه چیز به فرهنگ سیاسی و اخلاقی منتشر شده یا نشده آقای نیکفر باز می‌گردد که مطابق آن، مزدوری و جاسوسی و به فرمان صدام حسین جنگ داخلی راه انداختن، دگراندیشی درست‌کار و گسترش روشن‌گری معنا می‌شود.»

سهیمی در بخش دوم نوشته خویش هم به طور عمده به دفاع از نوشته و سوابق فعالیت‌های اکبر گنجی پرداخته است.

ایران‌وایر: پرسش ساده است: چرا در روز مذاکرات ایران با کشورهای 1+5، در حالی که طرف های مذاکره کننده و رسانه ها بر طبل تفاهم و توافق می کوبند، رهبر ایران در یک سخنرانی آتشین، تندترین مواضع علنی را علیه کشورهای غربی به ویژه آمریکا و همچنین اسرائیل مطرح می کند؟ همچنین چرا در حالی که بسیاری از چهره های نزدیک به دولت در حال ارسال پیام های همدلانه برای گشایش فضای سیاسی داخلی هستند، علی خامنه ای با بازگشت به ماجرای انتخابات 88، فضای دوقطبی موجود را تقویت می کند؟

سخنرانی امروز رهبر ایران در جمع بسیجیان ایراد شد. هر ساله در این مواقع، جمع زیادی از اعضای بسیج و سپاه با وی دیدار می کنند. علی خامنه ای معمولا در دیدار با این قشر، مواضع تندتری علیه کشورهای غربی یا رقبای داخلی مطرح می کند. تمجید ویژه از بسیج و سپاه نیز از دیگر مواضع ثابت وی در این سخنرانی سالانه است. اما سخنرانی امروز خامنه ای چند محور عمده داشت.

تایید تفاسیر تندروها

رهبر ایران ابتدا کوشید با استفاده از واقعه عاشورا، پشتوانه نظری برای سخنانش پیدا کند و از مقاومت به عنوان دستور قرآن نام برد که پیروزی بر دشمن را تضمین می کند. بر همین مبنا وی از اینکه برخی رسانه ها و چهره ها، تعبیر نرمش قهرمانانه را به عقب نشین تعبیر کردند، گلایه کرد. پیش از این مقامات سپاه و بسیج و چهره های اصولگرا به ویژه طیف تندروها بارها تاکید کرده بودند که نرمش قهرمانانه به عنوان دست برداشتن از اصول نیست و رهبر ایران امروز این تفسیر را تایید کرد. خامنه ای همچنین مبارزه با استکبار را به عنوان یک ماموریت تاریخی و قرآنی توصیف و از این منظر هم ادبیاتی مطلوب تندروهای داخلی داشت. این بخش از سخنان وی با شعارهای مکرر «مرگ بر آمریکا» بسیجیان همراه شد. وی همچنین علاوه بر ابراز بی اعتمادی شدید به دولت های غربی به ویژه آمریکا، آنها را حق ناپذیر مطلق توصیف کرد. این تاکید و توصیف، به روشنی بر معادلات و تفکرات دولت حسن روحانی در مسیر برقراری رابطه با آمریکا تاثیر و دست تندروها را برای کارشکنی قوی تر باز می گذارد. تفاسیر رهبر ایران درباره ماهیت کشورهای غربی به روشنی نشان می دهد کماکان ذهنیت خامنه ای درباره آمریکا، انعطاف ناپذیر است و دولت یازدهم، اجازه ای بیشتر از مانورهای محدود و کوتاه مدت در برنامه هسته ای ندارد. توصیف «کینه شتری» درباره دولت آمریکا که شبیه تعبیر آیت الله خمینی درباره «گرگ و میش» بود و استفاده مکرر از کلمه دشمن، به نوعی نشان دهنده میل مفرط وی به حفظ موضع مقابله جویانه اش در برابر آمریکا بود.

برائت از تبعات عقب نشینی

رهبر ایران با وجود این مقدمه قهرمان محور، اشاره کرد که ممکن است در راستای نرمش قهرمانانه، حرکت به عقب هم صورت گیرد و این حرکت برای دستیابی به هدف انجام می شود. در کنار این خامنه ای اشاره داشت که علیرغم حمایت از روند مذاکرات و مدیریت پرونده هسته ای، در جزئیات مذاکرات دخالت نمی کند و مسئولان پرونده نیز حق ندارند گامی درباره خط قرمزها عقب نشینی کنند. این پازل ها را می توان اینگونه معنا کرد که رهبر ایران با آگاهی از پیامدهای عقب نشینی مقطعی، کوشش ویژه ای دارد تا خود را دور از این روند نشان دهد و سیمای کلی خویش را قهرمانی مقابل و مقاوم در برابر دشمن به ویژه کشورهای غربی، ترسیم کند و در عین حال دست خویش را در آینده برای ابراز برائت یا مخالفت با برخی تصمیمات باز گذارد، رویه ای که مسبوق به سابقه است.

عصبانیت از ناکامی بین المللی

وجه برجسته سخنان امروز خامنه ای که با تعابیری چون «دهان نحسِ نجسِ سگِ هارِ منطقه» بیان و با شعار «مرگ بر اسرائیل» بسیجیان همراه شد، لفاظی بسیار تند علیه دولت های مخالف حکومت ایران به ویژه اسرائیل بود. این تعابیر تازگی ندارند ولی از قبل تندتر و بیشتر بودند. آیا علت عصبانیت رهبر ایران می تواند موفقیت اسرائیل در ناکام گذاردن دور قبل مذاکرات هسته ای باشد؟ اشارات وی به موقعیت فرانسه، این گزاره را تقویت می کند. وی علاوه بر این، تاکید کرد که نباید رهبران اسرائیل را انسان نامید و از اینکه برخی رهبران کشورهای اروپایی از این کشور حمایت یا پیروی می کنند، به شدت ابراز نارضایتی کرد. در وجهی دقیق تر، باید گفت رهبر ایران از اینکه نخست وزیر اسرائیل علیرغم همه مشکلات سیاسی داخلی و خارجی می تواند بیش از او بر روند مذاکرات و فضای بین المللی تاثیر بگذارد، عصبانی است و در سخنرانی امروز خود کوشید سقف عصبانیت خویش از این روند را به نمایش بگذارد.

نگرانی های آزاردهنده

در وجهی کلی تر، تردیدی نیست کش دار شدن مذاکرات در فضای رسانه ای و سیاسی به سود ایران نیست. افزایش چندپارگی سیاسی داخلی و معلق ماندن مناسبات اقتصادی خرد و کلان، آشکارشدن بیشتر مشکلات اقتصادی ایران، تقویت و تثیبت جایگاه «تحریم» به عنوان مولفه کلیدی مذاکرات و برجسته شدن نامتوازن بودن دستاوردهای طرفین در روند مذاکرات، نگرانی هایی است که رهبر ایران را آزار می دهد. باید توجه داشت که یک سال پیش، تیم مذاکره کننده تحت مدیریت رهبر ایران برای مذاکره درباره حل مشکلات منطقه ای یا جهان بر سر میز مذاکره می نشست ولی اکنون تیم تحت حمایت خامنه ای، مهم ترین دستورکارش رفع تحریم ها و گریز از مشکلات اقتصادی داخلی است. وجه دیگر عصبانیت رهبر ایران در اشارات مکررش به مشکلات اقتصادی داخلی و کنایه به دولت آمریکا درباره مشکلات اقتصادی این کشور و تعطیلی دو هفته ای دولت آمریکا هویدا بود.

آشتی ناپذیری در فضای داخلی

اشاره به انتخابات 88 یکی دیگر از بخش های سخنرانی امروز رهبر ایران بود که تا حدودی غیرمنتظره بود. در روزهای اخیر هاشمی رفسنجانی از مذاکرات خویش با خامنه ای برای رفع حصر رهبران جنبش سبز کرده بود. فضای کلی رسانه ای نزدیک به دولت نیز بر ضرورت تفاهم و حرکت به حل مشکلات پیش آمده پس از انتخابات استوار بود. رهبر ایران امروز با گره زدن حوادث پس از انتخابات با مدیریت و خواسته های کشورهای غربی و استفاده مکرر از عبارت «فتنه گران»، کماکان بر تفاسیر کیهانی از این ماجراها مهر تایید زد و در عین حال، تلاش های معطوف به همگرایی داخلی دولت را با موانع بیشتری روبرو کرد.

من ضعیف نیستم

جمع بندی سخنان رهبر ایران نشان می دهد آیت الله خامنه ای، ناراضی و عصبانی از تاثیر فزاینده تحریم ها و فشارهای بین المللی بر ایران، کماکان می کوشد سیمایی مقاوم، انعطاف ناپذیر و قوی از خود به نمایش بگذارد. تمایل او به عرض اندام در مقام یک انقلابی و پرهیز از رویکردهای دیپلماتیک، نوعی تلاش برای احیای شخصیت داخلی اش است که در ماه های اخیر، موقعیت متزلزل تری پیدا کرده بود. او نمی خواهد در عرصه داخلی، هاشمی و حسن روحانی تعیین کننده بازی باشند و در عرصه خارجی، سخنان اوباما، اولاند یا نتانیاهو، روند کار را هدایت و تعیین کند، می خواهد نقطه ثقل این تحولات باشد و یا حداقل پنداشته شود. تضعیف این موقعیت و ترسیم چهره یک رهبر ضعیف، متزلزل یا آشفته از علی خامنه ای، همواره به عصبانی شدن رهبر ایران منجر شده و سیمای غیرمنعطف او را بیشتر آشکار کرده است.