اخبار

رادیوزمانه: فاطمه ذوالقدر، نماینده مجلس ایران می‌گوید در بازی برگشت فینال لیگ قهرمانان آسیا که روز شنبه، ۱۹ آبان بین تیم‌های پرسپولیس و کاشیما آنتلرز برگزار می‌شود، «تعداد محدودی» از زنان اجازه خواهند داشت تا وارد ورزشگاه آزادی تهران شوند.

او درباره اینکه چه زنانی روز شنبه وارد ورزشگاه آزادی شوند٬ گفت که اولویت با «خانواده‌های بازیکنان تیم٬ اعضای فدراسیون‌ها و کارشناسان و متخصصان» است.

ورود زنان به استادیوم‌ها برای تماشای مسابقات در ایران ممنوع است و مراجع مذهبی و گروه‌های محافظه‌کار این کار را خلاف ارزش‌های زن و استادیوم را مکان نامناسبی برای حضور زنان می‌دانند.

ذوالقدر گفته علت باز نشدن درهای ورزشگاه آزادی به روی عموم زنان٬ «آماده نبودن زیرساخت‌ها»ی این ورزشگاه است.

به گفته این نماینده مجلس، حضور زنان در ورزشگاه٬ از خواسته‌های فیفا، فدراسیون جهانی فوتبال است و «باید این کار انجام شود تا مشکلی برای فوتبال کشور پیش نیاید.»

جانی اینفانتینو ، رییس فیفا برای تماشای بازی پرسپولیس و کاشیما به تهران سفر کرده و روز شنبه در ورزشگاه آزادی خواهد بود.

او در آخرین سفر خود به تهران در اسفند سال گذشته از حضور زنان در ورزشگاه‌های ایران حمایت کرد و صحبت‌هایی از احتمال محرومیت فوتبال ایران در صورت عدم اجازه ورود زنان به استادیوم‌ها به میان آمد.

سه‌شنبه ۲۴ مهر در دیدار دوستانه تیم‌های ملی فوتبال ایران و بولیوی جمع محدود و گزینشی از زنان برای نخستین بار پس از حدود ۳۶ سال در ورزشگاه آزادی حضور یافتند. به فاصله یک روز محمدجعفر منتظری دادستان کل کشور، این اقدام را مورد انتقاد قرار داد و گفت اگر تکرار شود دستگاه قضائی با آن برخورد خواهد کرد.

ورود گزینشی اعدادی از زنان به ورزشگاه همواره مورد انتقاد جامعه زنان قرار گرفته اما معصومه ابتکارو معاون امور زنان ریاست جمهوری، این مسئله را بخشی از حضور تدریجی زنان می‌داند. او گفته:

«باید تدریجاً این اتفاق بیفتد و بانوان وارد ورزشگاه شوند. مهم‌ترین گروهی که مایل به حضور در ورزشگاه‌ها هستند ورزشکاران خانم هستند که نگاه تخصصی داشته و سابقه حضور در تیم‌های ورزشی را دارند. آنها در اولویت هستند ولی حضور بانوان در ورزشگاه مرحله به مرحله انجام می‌شود».

پیش از این عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان به خبرگزاری دانشجویان ایران گفته موضوع حضور زنان در ورزشگاه‌ها را در حین «گپ و گفت» با علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در میان گذاشته و خامنه‌ای گفته است ممنوعیت فایده‌ای ندارد، بلکه مسئولان می‌بایست امکانات تفکیک جنسیتی در ورزشگاه‌ها را فراهم کنند.

سخنگوی شورای نگهبان وعده داده بود که اگر در ورزشگاه‌ها زیرساخت‌ها فراهم شوند، ممکن است دیگر منعی برای حضور زنان در ورزشگاه‌ها وجود نداشته باشد.

عبدالله حاج صادقی، نماینده ولی‌فقیه در سپاه پاسداران از حضور زنان در ورزشگاه‌ها به عنوان یک خطر یاد کرده بود و گفته بود «غیرت دینی» در این مواقع باید به جوشش درآید.

بعد از پیروزی انقلاب برگزاری مسابقات ورزشی برای مدتی معلق بود و اولین بازی بعد از انقلاب هم در شرایط امنیتی و با حضور مأموران مسلح برگزار شد محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت و از طرفداران وقت پرسپولیس، با موتور ١٢۵ هوندا به استادیوم می‌آمد. ورزشکاران اجازه نداشتند با شورت ورزشی وارد زمین شوند و برخی از بازیکنان مانند محمود حقیقیان، بازیکن تیم ملی آن زمان با گرمکن بازی کردند. در آن ایام طرح جلوگیری از بازی بازیکنان بالای ٢٧ سال در فوتبال اجرا شد و همزمان زنان هم از ورود به ورزشگاه‌ها منع شدند.

رادیوفردا: دبیرکل فیفا، فدراسیون جهانی فوتبال، روز پنج‌شنبه در یک پیام توییتری بر ادامه تلاش این سازمان در داخل و خارج از ایران برای حضور یافتن زنان ایرانی در استادیوم‌های ورزشی تاکید کرد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، خانم فاطمه سامورا پس از دیدار با مریم قشقایی شجاعی این پیام را منتشر کرده است،‌ یکی از فعالان ایرانی حوزه حضور زنان در استادیوم‌های ورزشی.

این مقام فیفا پیشتر اعلام کرده بود که قرار است در آستانه بازی برگشت فینال رقابت‌های قهرمانی باشگاه‌های آسیا، با اعضای کمپین حضور زنان ایرانی در ورزشگاه‌ها دیدار کند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، فاطمه سامورا روز چهارشنبه گفته بود که این دیدار روز پنج‌شنبه، ۱۷ آبان، در زوریخ سوئیس با فعالان استادیوم آزادی انجام خواهد شد که عریضه‌ای با ۲۰۰ هزار امضا جمع‌آوری کرده‌اند.

Held v. constructive talks this morning with advocates for #NoBan4Women. Their courage & passion for ⚽️ is remarkable. We will keep engaging with them, as well as public ⚽️authorities in IR to work towards stadium access for all. @openstadiums pic.twitter.com/o6tYuGFA8v

— Fatma Samoura (@fatma_samoura) November 8, 2018

رادیوفرانسه: سپاهیان در حضور رهبر جمهوری اسلامی ایران
همزمان با اجرایی شدن دور دوم تحریم های واشینگتن علیه ایران، وزارت خزانه داری آمریکا با انتشار یک لیست ۷١ صفحه ای مشخصات روزآمد شده بیش از ۷۰۰ فرد، شرکت و شخصیت حقوقی را که تحت تحریم‌های آمریکا قرار گرفته اند، منتشر کرد. حضور افراد و شرکت هایی در این لیست که هیچ سابقه همکاری با سپاه و یا نهادهای رسمی و حکومتی ایران نداشته اند، ولی توانایی و امکان دور زدن تحریم ها را داشتند و به نحو بسیار محرمانه ای در دور زدن تحریم ها با نهادهای حکومتی همکاری کرده اند، این پرسش را مطرح می کند که مشخصات این افراد و شرکت ها را چه کسی در اختیار خزانه داری آمریکا قرار داده است؟ این موضوع شائبه نفوذ اطلاعاتی بیگانه در نهادهای اطلاعاتی بسیار حساس کشور، مانند وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه را به شدت تقویت کرده است.

سایت کلمه وابسته به جنبش سبز در گزارشی تحت عنوان “اطلاعات موشکی ایران را چه کسانی در اختیار آمریکا گذاشته‌اند؟ نفوذی‌ها در مهمترین نهادهای انقلابی”، این انگاره را مطرح کرده است که با توجه به درصد بسیار بالای محرمانه بودن این اطلاعات، افرادی که این اطلاعات را در اختیار سرویس‌های اطلاعاتی خارجی از جمله آمریکا قرار داده‌اند، قطعاً وابسته به نهادهای امنیتی چون سپاه و وزارت اطلاعات بوده‌اند و یا در نهادهای انتصابی و بالادستی حکومت نفوذ داشته‌اند، این درحالی است که اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات احتمالاً برای رد گم کردن، فعالان سیاسی، مدنی، روزنامه نگاران، فعالان محیط زیستی و … را که تحت هیچ شرایطی توانایی و قدرت دسترسی به این اطلاعات حساس را نداشته‌اند، متهم به جاسوسی و بازداشت می‌کنند.

سایت کلمه می‌نویسد: “بر اساس اخبار رسیده به کلمه چندی است که یک زوج متهم به جاسوسی که عضو سپاه بوده‌اند در زندان اوین در بازداشت بسر می‌برند. این زن و شوهر که به اتهام جاسوسی برای سرویس‌های امنیتی آمریکا بازداشت شده‎اند، در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشغول به فعالیت بوده و از رده‌های بالای این نهاد نظامی محسوب می‌شدند. همچنین بستگان این زوج نیز از رده‌های بالای اطلاعات سپاه هستند. البته این دو نفر تنها نبوده‌اند و افراد دیگری از وابستگان چند فرد سرشناس در چند نهاد انتصابی نیز آنان را در این پروژه جاسوسی یاری می‌رساندند که همگی بازداشت شده‌اند.”

کلمه می‌نویسد: “در حالیکه رسانه‌های نزدیک به سپاه مدعی شدند که فعالان محیط زیست با استفاده از دوربین‌های عکاسی مخصوصِ یوزپلنگ، سایت‌های موشکی سپاه را رصد می‌کردند، این زن و شوهر وابسته به سپاه، به مدت سه سال اطلاعات موشکی ایران، سکوهای پرتاب و نقشه‌های دقیق و محاسباتی موشک‌های شهاب را در اختیار سرویس جاسوسی ایالات متحده یعنی سازمان سیا قرار می‌داده‌اند.این دو نفر حتی اطلاعاتی را نیز در خصوص کمک نظامی سپاه به حوثی‌های یمن در اختیار سرویس جاسوسی آمریکا گذاشته‌اند. این اطلاعات در ملاقات این زوج با افسر سیا در یکی از کشورهای عربی داده ‌شده است.”

در این گزارش، کلمه به موارد بسیار زیاد دیگری اشاره می‌کند که افراد وابسته به سپاه و بسیج به جرم جاسوسی برای اسرائیل در بازداشت به سر می‌برند. این سایت همچنین به اعدام جاسوس‌هایی اشاره می‌کند که همگی به سرویس‌های اطلاعاتی حکومتی در ایران وابسته بودند.

کلمه در این رابطه می‌نویسد: “گفته می‌شود بیش از سی نفر از افراد با اتهام‌های اثبات شده در رابطه با همکاری مستقیم با اسرائیل بازداشت شده‌‌اند، افرادی که بعضا در بند ۳۵۰ اوین نیز حضور داشته و به اتهامات خود پیش بقیه زندانیان اعتراف کرده بودند. این‌ افراد بیشتر وابسته به اطلاعات، سپاه و بسیج بوده‌اند. همچنین گفته شده بود که فردی در ازای دریافت حدود ۶۰ هزار دلار در یک سال اطلاعات و نقشه کل پادگان‌های سپاه در تهران را به اسرائیلی‌ها داده است.”

گزارش کلمه از تعداد جاسوس‌های اسرائیل در نهاد‌های نظامی کشور، قابل تأمل است. کلمه می‌نویسد: نکته جالب این که عمده جاسوسی‌های مقامات نظامی و امنیتی برای اسرائیل بوده و هست. مانند یکی از مسئولان اطلاعات در خوزستان و یا فردی سپاهی که دو نفر از اقوام شان نیز بازجوی امنیتی هستند و گفته می‌شود هفتاد هزار دلار از اسرائیلی‌ها دریافت کرده است…

کلمه می نویسد: نخست وزیر اسرائیل در برنامه تکراری خود علیه ایران از اسنادی سخن گفت که توسط جاسوسان این رژیم از ایران خارج شده و در اختیار آنان قرار گرفته است. اسنادی که قطعا نه توسط فعالان محیط زیست و نه توسط روزنامه نگارانِ همیشه بازداشت شده از کشور خارج می‌شود. در واقع، دسترسی به این اسناد و مدارک برای هر فردی امکان پذیر نیست و فقط کسانی می‌توانند این اسناد و یا موارد مشابه آن را از ایران خارج کنند که در رده‌های بالای نظامی و امنیتی کشور قرار دارند. حال در لیست تحریم‌ها نیز شواهد متقنی از حضور نیروهای نفوذی در رده‌های بالا وجود دارد.

کلمه در پایان این گزارش به نیروهای امنیتی در سپاه و در وزارت اطلاعت و قضات دستگاه قضایی توصیه می‌کند که “به جای اتهام زنی‌های هرروزه به فعالان مدنی و سیاسی و روزنامه نگاران و ….خانه خود را نگهبانی کنند و مراقب باشند تا اهل خانه شان جاسوس از آب درنیاید.”

استان‌وایر: جمعیت بیکار در ۳۱ استان ایران در تابستان سال جاری به ۳.۳ میلیون نفر رسیده و جمعیت بیکار در برخی از استان‌ها دو برابر شده است.

براساس آخرین آمار ارائه شده از سوی مرکز آمار ایران، در تابستان سال جاری استان کرمانشاه به ۱۶.۴ درصد٬ بیشترین نرخ بیکاری در میان تمامی استان‌ها را به خود اختصاص داده است.

استان‌های خوزستان نیز با ۱۵.۶ درصد، کهگیلویه و بویر احمد با ۱۵.۵ درصد، سیستان و بلوچستان با ۱۵.۳ درصد و اصفهان با ۱۵ درصد در صدر استان‌های دارای بیشترین جمعیت بیکار قرار گرفته‌اند.

براساس این آمار٬ درصد بیکاری نسبت به تابستان سال گذشته در استان کهگیلویه و بویراحمد ۴.۹ درصد و در استان سیستان و بلوچستان ۴.۷ درصد افزایش یافته است.

همچنین در رده‌های بعدی استان‌های آذربایجان غربی با ۱۴.۸ درصد، یزد با ۱۴.۱ درصد، چهارمحال و بختیاری با ۱۳.۹ درصد و البرز با ۱۳.۸ درصد قرار دارند.

نرخ بیکاری در استان آذربایجان غربی تابستان سال گذشته ۱۱.۴ درصد و یزد ۱۲ درصد بوده است.

در رتبه‌های بعدی استان لرستان با ۱۲.۹ درصد، گیلان ۱۲.۶ درصد، هرمزگان با ۱۲.۵ درصد، کرمان با ۱۲.۴ درصد و قم با ۱۲.۱ درصد نیز در رده‌های بعدی دارای بیشترین بیکار قرار گرفته‌اند.

در این میان کمترین درصد بیکاری نیز متعلق به همدان با ۶.۵ درصد، زنجان و سمنان با ۷.۱ درصد است.

دویچه‌وله: سفیر ایران در لندن می‌گوید سه اشتباه در لیست تحریم‌های آمریکا وجود دارد. یک نماینده مجلس اظهار داشته که “همه افراد فعال در دور زدن تحریم‌های قبلی در لیست تحریم‌های تازه قرار دارند”.

در ادامه واکنش مقامات ایرانی به فهرست تحریم‌های آمریکا، حمید بعیدی‌نژاد سفیر جمهوری اسلامی ایران در لندن در صفحه توئیتر خود نوشته است که ناوگان بوئینگ ۷۴۷ ایران که در فهرست تحریم‌های آمریکا گنجانده شده “مدت‌هاست به علت فرسودگی پرواز نمی‌کند”.

سفیر جمهوری اسلامی ایران در لندن همچنین می‌افزاید که اسامی کشتی سانچی و یک بانک تعطیل شده نیز دو اشتباه دیگر این فهرست هستند که نشانه “اشتیاق زیاد آمریکا به طولانی کردن فهرست” است. او همچنین مدعی شده با “روش‌های نوین ایران”، آمریکا “امکان رهگیری دقیق صادرات ایران را ندارد”.

سخنان سفیر جمهوری اسلامی درباره “عدم امکان رهگیری دقیق صادرات ایران” از سوی آمریکا در حالی است که احمد امیرآبادی فراهانی، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی در واکنش به فهرست جدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران در صفحه توئیتر خود نوشته بود: «لیست اسامی جدید تحریمی آمریکا منتشر شد. تقریبا همه افراد و مجموعه‌های فعال در دور زدن تحریم‌های قبلی در آن دیده می‌شود. سئوال این است این اطلاعات از کجا به دست دشمن رسیده است؟ سازمان‌های امنیتی بررسی نمایند.»

به گزارش خبرگزاری ایرنا، در واکنش به اظهارات اخیر نماینده قم در مجلس شورای اسلامی، جلال میرزایی نماینده ایلام گفته است: «این نماینده از کجا توانسته در این فرصت کوتاه لیست را تطبیق دهد و از کجا مطمئن است این لیست همان کسانی هستند که دور قبل تحریم‌ها را دور زده‌اند.» نماینده ایلام همچنین گفته سخنان اخیر نماینده قم “تفرقه افکنانه است و هیچ کمکی به مقابله با تحریم ها نمی‌کند”.

در فهرست تازه تحریم‌های جدید دولت آمریکا علیه ایران که ۱۴ آبان (۵ نوامبر) آغاز شده است، بیش از ۴۰۰ شخص، شرکت حمل و نقل دریایی و نفت‌کش به فهرست قبلی تحریم‌ها اضافه شده‌اند.

حدود ۶۰ فروند هواپیمای مسافربری و نام ۵۰ بانک ایرانی نیز در این فهرست آمده است. همچنین حدود ۲۵۰ نفر به فهرست افرادی که دارایی‌های‌شان در آمریکا توقیف می‌شود اضافه شده است.

بی‌بی‌سی: پژمان اکبرزاده، سپهبد خادمی همراه با محمدرضا شاه و فرح پهلوی ملکه سابق ایران در مراسم سلام نوروزی، ۱۹۷۷ / ۱۳۵۶هواپیمایی ملی ایران در دهه ۱۹۷۰ عنوان “رو به رُشدترین” را در میان شرکت‌های هواپیماییِ جهان به خود اختصاص داده بود. “هما” به نوشته‌ دانشنامه ایرانیکا، پس از شرکت ملی نفت، پردرآمدترین شرکت در ایران بود و همچنین از سوی “بنیاد ایمنی پرواز” به عنوان یکی از امن‌‌ترین خطوط هوایی دنیا شناخته شده بود. این دستاوردها با نام سپهبد علی‌محمد خادمی (۱۹۱۳-۱۹۷۸) پیوند خورده بود که شانزده سال مدیریت هواپیمایی ملی ایران را به عهده داشت. خدمت او چند ماه پیش از وقوع انقلاب اسلامی با یک استعفای ناگهانی پایان یافت.

سپهبد خادمی چهل سال پیش در هفتم نوامبر ۱۹۷۸ (شانزدهم آبان ۱۳۵۷) در خانه‌اش در تهران کشته شد. علیرغم شهادت همسر و سربازانی که در خانه او کار می‌کردند، رسانه‌های زیرنظر دولت، قتل او را “خودکشی” خواندند، ولی همزمان چندین رسانه بین‌المللی مانند نیویورک تایمز، خبر “قتل” وی را منتشر کردند. سپهبد خادمی در میان بهاییانِ ایرانی بالاترین مقام مدیریت در یک نهاد دولتی را به عهده داشت. گرایش مذهبی او نیز که بر کسی پنهان نبود، سرسختانه مورد مخالفت گروهی از روحانیون مسلمان بود.

قتلی که فراموش شد

از کشته شدن علی‌محمد خادمی و اینکه چه کسی مسئول آن بوده دیگر به ندرت سخنی به میان می‌آید. تنها چند ماه پس از کشته شدن او انقلاب اسلامی در ایران پیروز شد و تعداد زیادی از مقام‌های حکومت گذشته به جوخه‌های اعدام سپرده شدند. به نظر می‌رسد گستردگی کشتارها و فضای متشنج کشور، آنچه بر سر مدیر “هما” آمده بود را به سرعت از یادها برد.

سیروس علایی، استاد پیشین دانشگاه تهران و از دوستان سپهبد خادمی، چندین سال را صرف بررسی اسناد مربوط به این قتل کرده است. او برای نخستین بار در بهار ۲۰۱۵ با همکاری خانواده خادمی مجموعه‌ای از مدارک فرمانداری نظامی تهران را در نشریه “ایران‌نامه” منتشر کرد. در یکی از این مدارک ثبت شده که سه پوکه فشنگ در کنار پیکر خادمی یافت شده است. بر پایه این مدارک و به گزارش افسری که محل حادثه را بازرسی کرده بود، سپهبد خادمی توسط “یک گروه حداقل سه نفری ترور شده” و پزشکی قانونی نیز “کشته شدن” او را با اصابت گلوله از پشت سر تایید کرده است. نام سه تن از اعضای “کمیته مشترک ضد خرابکاری” نیز در مدارک آمده که یکی از آنها در فرمانداری نظامی تهران توسط بهیه مؤید به عنوان شلیک کننده به همسرش، سپهبد خادمی شناسایی شد.

بیشتر بخوانید:

• حکایت روزی که امیرعباس هویدا تیرباران شد
• نخست وزیر پادشاه؛ بدترین زمان ملاقات با سرنوشت
• کالبد شکافی مرده آزاری در ایران معاصر، از باب تا خاوران
• آمریکا ایران ایر را تحریم کرد
• چگونه توان رزمی نیروی هوایی ایران پس از انقلاب تضعیف شد؟

علیرغم شناسایی و دستگیری این افراد توسط فرمانداری نظامی، هیچیک از آنها محاکمه و مجازات نشدند. سازمان امنیت و اطلاعات کشور (ساواک) کمی بعد، بهیه مؤید را حدود یک ماه بازداشت کرد تا وی اعلام کند همسرش خودکشی کرده است. او تسلیم این خواسته نشد.

سیروس علایی می‌گوید: “دستگاه‌های حکومتی در آن روزها چنان دست‌پاچه بودند که به هر کاری برای آرام کردن فضا دست می‌زدند. کشتن سپهبد خادمی – به عنوان یکی از سرشناس‌ترین شخصیت‌های بهایی – یکی از همین اقدامات بود که نه تنها کمکی به آرام‌کردن فضا نکرد، بلکه برخشم مردم و همچنین جَری‌تر شدن روحانیون افزود”.

علی‌محمد خادمی در میان کارمندان عالیرتبه هما، تهران، ۱۹۷۳/۱۳۵۲

علی‌محمد خادمی در میان “ایرانیان نامدار”

در کتاب “ایرانیان نامدار” نوشته عباس میلانی (چاپ ۲۰۰۸) مقاله‌ ویژه‌ای درباره سپهبد خادمی چاپ شده است. در این کتاب آمده: “خادمی در تهران پس از پایان تحصیل در دانشکده افسری و آموزشگاه خلبانی نیروی هوایی، به دانشکده نیروی هوایی بریتانیا راه یافت و نخستین شهروند ایرانی بود که موفق به دریافت گواهینامه خلبانی بازرگانی شد”. آقای میلانی کارنامه سپهبد خادمی را یک نمونه مثال‌زدنی در تاریخ معاصر ایران می‌داند که نشان می‌دهد جرات و صداقت، همراه با سیاست شایسته سالاری، چگونه می‌تواند در جامعه تاثیرگذار باشد.

عباس میلانی در چهلمین سالگرد کشته شدن سپهبد خادمی می‌گوید: “هیچ سند دقیقی” ندیده که دستگاه امنیتی شاه در کشتن خادمی نقش داشته باشد. او می‌افزاید: “به نظر من شواهد اینگونه نشان می‌دهند که نیروهای مذهبی در این جریان نقش داشتند ولی در نهایت کوشیدند کاسه کوزه‌ها را بر سر ساواک بشکنند. خادمی بدون داشتن شبکه‌ای در داخل حکومت، هواپیمایی ملی ایران را از هیچ به بالاترین موقعیت رسانده بود. این عملکرد خاری بود در چشم کسانی که نمی‌توانستند این موفقیت را ببینند و امروزه حتی از تحصیل بهاییان در ایران جلوگیری می‌کنند.”

مدیر برنامه مطالعات ایرانی دانشگاه استنفورد می‌افزاید: “در رابطه با سپهبد خادمی، حتی منتقدانش به او انگ فساد مالی نمی‌زنند. در دوران مدیریت، خادمی تمام تلاش خود را به کار بست تا ایران ایر را از وابستگی به خلبان‌های خارجی رها سازد و همچنین قوانین شدید او برای استخدام خلبانان زُبده و همچنین جلوگیری از تاخیر پروازها – حتی برای مقام‌های عالیرتبه – زبانزد بود.”

خادمی به اتفاق همسر و پسرش، یک روز پیش از کشته شدن در تهران، آبان ۱۹۷۸/۱۳۵۷

اختلاف نظر در هویت شلیک کنندگان

رسانه‌های زمان شاه دلیل کشته شدن سپهبد خادمی را یک‌صدا “خودکشی” اعلام کردند. عباس میلانی دلیل این موضوع را ناروشن ولی تا حدی متأثر از فضای بحران‌زده ایران در آن روزها می‌داند. او می‌گوید: “اکنون کاملاً روشن شده که نیروهای مذهبی در آتش زدن سینما رکس هم نقش داشتند ولی همان زمان وقتی داریوش همایون این موضوع را اعلام کرد هیچکس آنرا باور نکرد. در رابطه با قتل سپهبد خادمی نیز همینگونه بود. رژیم شاه اعتبار خود را از دست داده بود و هر چه می گفت علیه خودش به کار برده می‌شد.”

سیروس علایی اما نقش نیروهای مذهبی را به کلی مردود می‌داند و معتقد است با توجه به اسناد، نقش “کمیته ضدخرابکاری” در این بین روشن است. آقای علایی در عین حال پافشاری می‌کند که محمدرضا شاه از عملکرد کمیته ضد خرابکاری بی‌خبر بوده و کمیته نیز که در آن زمان قدرت فوق‌العاده‌ای پیدا کرده بود با اعمال نفوذ مانع از پیگیری فرمانداری نظامی تهران برای مجازات عاملان شد.

سپهبد خادمی و همسرش در کنار مدیر انجمن بین‌المللی حمل و نقل هوایی، هامرشولد و همسرش در تهران، ۱۳۴۹/۱۹۷۰

دوران مدیریت در هما و یاتا

سپهبد خادمی پس از پایان تحصیل در ایران، بریتانیا و سال‌ها همکاری با نیروی هوایی ایران، آموختن را همچنان ادامه داد. او در سال ۱۹۵۷/۱۳۳۶ از کالج جنگی نیروی هوایی آمریکا در آلاباما فارغ التحصیل شد و از ۱۹۵۸/۱۳۳۷ به مدت چهار سال رییس ستاد نیروی هوایی ایران بود. خادمی از سال ۱۹۶۲/۱۳۴۱ به مدیریت شرکت نوبنیاد “ایران ایر” منصوب شد. کمی پس از آن، یک دوره عالی مدیریت حمل و نقل هوایی را نیز در دانشگاه آمریکایی واشینگتن به پایان برد.

عباس عطروش در کتاب “تاریخچه هواپیمایی بازرگانی در ایران” اشاره می‌کند، ایران ایر در آن زمان سیزده هواپیمای کوچک و حدود هفتصد و پنجاه کارمند داشت. این رقم در سال ۱۹۷۸/۱۳۵۷ به سی و هفت بویینگ و بیش از دوازده هزار و هشتصد کارمند رسید.

در کنار گسترش “هما”، ایران در سال ۱۹۷۰ – برای نخستین‌بار در آسیا – میزبان نشست “انجمن جهانی حمل و نقل هوایی” (یاتا) شد. در همان سال سپهبد خادمی برای یک سال ریاست این انجمن را در دست گرفت. او نخستین آسیایی بود که به این به موقعیت رسید.

در این دوره پروازهای هواپیمایی ملی ایران از خاورمیانه و اروپا به خاور دور و آمریکای شمالی نیز گسترش یافتند. در زمان مدیریت “هما” خادمی گرایش دایمی خود به فراگیری و به‌روز بودن را از نو نشان داد. برگزاری دوره‌های پی در پی آموزشی برای کارکنان در تهران و سازماندهی دوره‌های مدیریت در سراسر ایران یکی از نشانه‌های این نگرش بود. دانشگاه نورتروپ در کالیفرنیا به دلیل دستاوردهای خادمی در زمینه صنعت هوایی بازرگانی در سال ۱۹۷۷ به او دکترای افتخاری اهدا کرد.

مصادره اموال و پرونده‌ای باز

در پی انقلاب اسلامی اموال خادمی در تهران مصادره شد ولی پرونده قتل او همچنان باز است. در یکی از نامه‌های اداری که از تهران به‌دست آمده اشاره شده چنانچه زمانی بازماندگان قصد پیگیری موضوع را داشته باشند می‌توان دوباره پرونده آن را به جریان انداخت. مُنیب خادمی، فرزند بزرگ سپهبد خادمی، در سال ۲۰۰۴ برای جلوگیری از بایگانی شدن پرونده به تهران سفر کرد ولی به نتیجه‌ای نرسید. او می‌گوید: “به من گفتند کاری نمی‌توانید در رابطه با این پرونده انجام بدهید و موضوع مصادره نیز مربوط به حکمی است که آیت الله خمینی در رابطه با توقیف اموال بهاییان صادر کرده است.”

مُنیب، همراه با خواهرانش مُنا و مینو، مجموعه اسنادی را درباره فعالیت‌ها و ترور پدرش گردآوری کرده‌‌ که قرار است به زودی برای کاربرد پژوهشگران به کتابخانه دانشگاه استنفورد سپرده شود.

سپهبد خادمی در “گلستان جاوید” (گورستان بهاییان در تهران) به خاک سپرده شد؛ گورستانی که مدتی پس از انقلاب اسلامی با بولدوزر از میان رفت.

بازگشت تحریم‌های آمریکا دسترسی ایران را به دارو و تجهیزات پزشکی سخت‌ می‌کند. وزارت بهداشت می‌خواهد با اقتصاد مقاومتی تمام داروها را در داخل کشور تولید کند. بیماران می‌گویند مشابه داخلی داروهای خارجی تأثیرگذار نیست.

در آستانه اجرایی شدن تحریم‌های آمریکا علیه ایران، بانک مرکزی ایران به چهار بانک پارسیان، پاسارگاد، سامان و خاورمیانه دستورالعملی ابلاغ کرد که شامل اعطای تسهیلات ارزی کوتاه مدت برای واردات دارو و تجهیزات پزشکی بود.

در میان این چهار بانک، بانک پارسیان مهمترین نهاد مالی ایران برای خرید دارو به شمار می‌‌رفت که ۲۵ مهر ماه در فهرست تحریم‌های وزارت خزانه داری آمریکا علیه ایران قرار گرفت. حال خرید دارو و مواد اولیه ساخت دارو به چالشی بزرگ برای ایران تبدیل شده است.

ایران می‌گوید ۹۹ درصد داروهای مورد نیاز خود را داخل کشور تولید می‌کند. اما تولید این داروها نیازمند مواد اولیه است که باید از خارج از کشور وارد شود.

ایرج حریرچی، سخنگوی وزارت بهداشت ۱۴ آبان اعلام کرد که وابستگی کشور به مواد اولیه و موثر دارو ۳۳ درصد است. روشن نیست که این ۳۳ درصد مواد اولیه در ساخت چند قلم از داروهای ایرانی کاربرد دارند و تهیه آنها از چه کانال‌هایی صورت خواهد گرفت.

یک پزشک ایرانی ساکن آلمان به دویچه‌وله می‌گوید: «امیدوارم از هند مواد اولیه وارد نکنند. داروی باکیفیت، مواد اولیه با کیفیت می‌خواهد.»

“داروی ایرانی حالم را بدتر می‌کند”

بازار دارو در ایران ماه‌هاست که آشفته است. نازنین به دویچه‌وله می‌گوید از زمان خروج دونالد ترامپ از توافق اتمی با ایران استرس دارد. او که ۴۴ سال دارد و ساکن تهران است، از ده سال پیش گرفتار بیماری ام‌اس است.

نازنین می‌گوید: «پارسال روز جهانی ام‌اس آقای ظریف گفت که دیگر نگران کمبود داروهای خود نباشید چون با امضای برجام، حالا به راحتی داروهای شما را وارد می‌کنیم. اما الان دکتر من اصرار دارد که داروی ایرانی مصرف کنم و می‌گوید که تولید خودمان از داروی خارجی بهتر است. من باور نمی‌کنم.»

وزیر بهداشت تأکید دارد داروهای ایرانی کیفیت بالایی دارند و مشابه داروی خارجی هستند. حسن قاضی‌زاده هاشمی مهر ماه گفته بود: «مصرف داروهای خارجی که برای واردات آن باید هزاران ترفند را به کار گیریم، خیانت است، لذا پزشکان و انجمنها باید کمک کنند تا این جایگزینی صورت گیرد، چراکه پروسه‌ای زمانبر است و این فرهنگ باید به تدریج نهادینه شده و با اقناع کردن این تغییر ذائقه صورت گیرد.»

نازنین که ام‌اس دارد به دویچه‌وله می‌‌گوید: «داروی ایرانی که مصرف می‌کنم حالم بدتر می‌شود. تصمیم گرفتنم اصلا دارو مصرف نکنم.»

نازنین می‌گوید توان تهیه داروی خارجی در بازار سیاه را ندارد و از آن گذشته نگران است که در بازار سیاه داروی تلقبی به او بفروشند. او تنها بیماری نیست که این روزها درمانده و سرگردان است. سولماز ایکدر، خبرنگار ایرانی ساکن ترکیه به دویچه‌وله می‌گوید: «چند ماه است که من به طور مرتب برای بیماران داخل ایران دارو می‌فرستم به خصوص برای بیماران گرفتار ام‌اس یا سرطان.»

ایکدر شهریور ماه پیامی با این مضمون در حساب کاربری خود در توییتر منتشر کرده بود: «دوستان و آشنایان گرامی اگر احتیاج به دارویی خاص دارید که این دارو در ایران پیدا نمی‌شود، لطفا با من تماس بگیرید… اگر بتوانم داروی مورد نیازتان را تهیه و با مسافر به ایران می‌فرستم.»

او از آن زمان تا به حال صدها نسخه‌ از داخل ایران دریافت کرده که تهیه برخی از آنها در ترکیه هم به سادگی ممکن نیست. او می‌گوید بسیاری از این داروها خاص هستند و قیمت آنها بسیار بالاست که با توجه به سقوط ارزش ریال، قیمت آنها برای بیماران ساکن ایران نجومی شده است.

اصرار وزیر بهداشت برای جایگزین کردن سریع مشابه داخلی

وزارت بهداشت تأکید دارد که مشابه بسیاری از داروها در کشور وجود دارد و دولت حسن روحانی موفق شده است با اجرای طرح بیمه سلامت‌، تولید دارو در داخل ایران را به ۹۹ درصد افزایش دهد. ایرج حریرچی شهریور ماه گفته بود با اجرای طرح بیمه سلامت، کمبود دارو به زیر یک درصد و حدود ۴۰ قلم رسیده است.
ایران می‌گوید ۹۹ درصد داروهای مورد نیاز خود را داخل کشور تولید می‌کند. اما تولید داروها نیازمند مواد اولیه است که باید از خارج از کشور وارد شود

ایران می‌گوید ۹۹ درصد داروهای مورد نیاز خود را داخل کشور تولید می‌کند. اما تولید داروها نیازمند مواد اولیه است که باید از خارج از کشور وارد شود

اگر این گفته صحت داشته باشد، روشن نیست که چرا وزارت بهداشت برای واردات ۲۲ هزار قلم دارو و تجهیزات پزشکی به ارز دولتی یعنی ارز ۴۲۰۰ تومانی نیاز دارد. این آمار را حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر بهداشت ۲۴ مرداد ماه اعلام کرده بود. حال وزارت بهداشت به دلیل مشکلات مالی چتر حمایتی خود را از داروهای خارجی برداشته است.

به عبارت دیگر وزرات بهداشت در مدت چند ماه تصمیم گرفته داروی داخلی را جایگزین داروی خارجی کند و خدمات خود به ضعیف‌ترین حلقه‌های نیازمند، یعنی بیماران خاص −به عنوان مثال بیماران مبتلا به اس‌ام‌ای یا آتروفی عضلانی نخاعی− را محدود کند.

جمعی از بیماران مبتلا به اس‌ام‌‌ای هفته نخست مهر در اعتراض به بی‌توجهی وزارت بهداشت نسبت به واردات تنهای داروی موجود برای بیماری خود مقابل ساختمان وزارت بهداشت در تهران تجمع کردند. آ‌نها پلاکاردهایی در دست داشتند که روی آنها نوشته شده بود: «مرگ خاموش کودکان مظلوم به خاطر نبودن دارو. مسوولان محترم ما را دریابید.»

وزیر بهداشت حسن قاضی‌زاده هاشمی با حضور در یک برنامه تلویزیونی در پاسخ به این درخواست گفت: «مردم حاضرند برای دو سال طول عمر بیشتر یک نفر یک میلیارد هزینه کنیم؟»

او گفت وزارت بهداشت باید برای انتخاب بین تأمین شیر خشک و داروی بیماران دیگر در برابر داروی بیماران خاص یکی را انتخاب کند. این سخنان با واکنش تند کاربران شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شد و وزیر بهداشت ایران را به فاشیسم متهم کردند.

قاضی‌زاده هاشمی خود پزشک است و سخنان او مغایر با ماده یک اعلامیه جهانی حقوق بشر است که همه انسان‌ها را صرف‌نظر از هرگونه تفاوت واجد کرامت ذاتی و حقوق برابر می‌داند. طبقه‌بندی افراد و کاستن از ارزش زندگی آنها ماده یک اعلامیه جهانی حقوق بشر را نقض می‌کند.

از آن گذشته تأکید وزیر بهداشت بر کیفیت بالای تمام داروهای داخلی مورد انتقاد بسیاری از همکاران پزشک اوست. یک متخصص سرطان در تهران به دویچه‌وله می‌گوید: «کنترل کیفیت یک دارو یک پروسه زمان‌بر است. نمی‌شود یک شبه دارو تولید و وارد بازار کرد. من برای درمان سرطان داروی داخلی تجویز نمی‌کنم چون می‌دانم که مشابه داخلی کیفیت داروی خارجی را ندارد و اثرات جانبی آن از خود بیماری خطرناک‌تر است.»

دماوندنیوز: در حالیکه محمود صادقی، نماینده به اصطلاح اصلاح‌طلب مجلس شورای اسلامی، مدعی «ایستادگی» همه مردم و مسئولان در برابر تحریم‌های جدید آمریکا شده است، نتیجه یک نظرسنجی در توییتر خود او، یافته‌های دیگری به دست می‌دهد.

صادقی پس از آغاز دور دوم تحریم‌های گسترده آمریکا علیه جمهوری اسلامی، در توییتر نوشت: «تجربه ثابت کرده هرگاه ایران عزیز در معرض دسیسه‌های بیگانگان قرار گیرد ، صفوف ملت منسجم‌تر می‌شود؛ همه اجزای حاکمیت و جناح‌های سیاسی و اقشار مردم به رغم اختلاف سلیقه‌ها و تنگناهای معیشتی در برابر قلدرمآبی رئیس جمهور عهدشکن آمریکا ایستادگی خواهند کرد و دماغ او را به خاک خواهند مالید.»

این ادعا باعث شد تا یک کاربر فعال توییتر به نام «آریا» با برگزاری یک نظرسنجی دقیقا زیر همین توییت محمود صادقی، نظر کاربران دیگر را جویا شود.

این کاربر از دیگر کاربران توییتر پرسید که آیا آنگونه که محمود صادقی می‌گوید، مردم ایران در برابر تحریم‌های آمریکا «پشت نظام» خواهند ایستاد؟

در این نظرسنجی نزدیک به سه هزار کاربر شرکت کردند و ۹۷ درصد آنها ضمن اعلام مخالفت خود با جمهوری اسلامی، گفتند که در برابر تحریم‌های آمریکا، پشت جمهوری اسلامی قرار نمی‌گیرند.

تنها سه درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی گفتند که از جمهوری اسلامی در برابر آمریکا حمایت می‌کنند.

اگرچه نظرسنجی‌های توییتری را نمی‌توان دقیق و علمی دانست اما آنها بازتاب‌دهنده دیدگاه بخش‌هایی از جامعه هستند و از سوی دیگر این نظرسنجی در صفحه خود محمود صادقی منتشر شده که حامیان او و جمهوری اسلامی در آن حضور گسترده‌ای دارند.

رادیوفردا: پلیس دانمارک خبر داد که سه نفر از اعضای گروه موسوم به «جنبش الاحواز» را به خاطر «ستایش» حمله شهریورماه شهر اهواز بازداشت کرده‌است.

در جریان حمله به رژه نظامی روز ۳۱ شهریور شهر اهواز دست‌کم ۲۴ نفر کشته و بیش از ۶۰ نفر زخمی شدند. در حالی که گروه داعش رسماً مسئولیت این حمله را به عهده گرفت ولی مقام‌های ایران انگشت اتهام در این زمینه را به سوی گروه «جنبش الاحواز» نشانه رفتند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، بیورکه کیرکه‌گارد، سخنگوی پلیس دانمارک، روز چهارشنبه گفت که ستایش یا اعلام حمایت از چنین اقدامی بر اساس قوانین دانمارک جرم محسوب می‌شود و سه فرد بازداشت‌شده که هر سه عضو گروه جدایی‌طلب «الاحواز» هستند ممکن است به دو سال زندان محکوم شوند.

گروه «جنبش الاحواز» دست داشتن در حمله اهواز را تکذیب کرده و این حمله را محکوم کرده است. دانمارک روز هشتم آبان وزارت اطلاعات ایران را متهم کرد که در صدد ترور فعالان گروه «الاحواز» در خاک دانمارک بوده است. ایران این اتهام را رد کرده است.

رادیوفردا: علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران، از دیپلمات‌های ایرانی خواسته بود که «چریک‌های کت شلواری» باشند. عبارتی که از ریچارد نفیو، کارشناس سابق تحریم‌ها در وزارت خارجه آمریکا، وام گرفته بود.

ریچارد نفیو همکاران خود را که برای اعمال تحریم‌ها علیه ایران فعالیت می‌کردند، «چریک‌های کت شلواری» خوانده بود و علی لاریجانی افرادی را که برای لغو و دور زدن این تحریم‌ها تلاش می‌کنند.

احمد امیر آبادی، نماینده قم و عضو هیئت رئیسه مجلس، اما اینک می‌گوید که اطلاعات «همه افراد و مجموعه‌های فعال در دور زدن تحریم‌های قبلی» به آمریکا رسیده و واشینگتن آنها را در فهرست جدید تحریم‌ها قرار داده است.

عضو جبهه پایداری این پرسش را مطرح کرده که «این اطلاعات از کجا» به دست آمریکا رسیده و خواستار پیگیری این موضوع توسط نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی شده است.

در مقابل پرویز اسماعیلی معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی رئیس‌جمهوری در توئیتی نوشته است: «ظریف دیروز به استناد سانچی و تات، توئیت کرد که فهرست تحریم اخیر، کور و آمریکا منزوی است. امیرآبادی عضو هیئت رئیسه مجلس اما بعد توئیت کرده که این فهرست، دقیق است! از این باب که ایشان خواسته کد غلط به پمپئو و منوچین بدهد، تحسین برانگیز است».

جلال میرزایی نماینده ایلام نیز این سخنان را «اقدامی تفرقه‌افکنانه» خوانده که «هیچ کمکی به مقابله با تحریم‌ها نمی‌کند».

او خواستار آن شده که اگر فردی «سندی دارد در اختیار دستگاه‌های امنیتی یا دستگاه قضایی قرار دهد».

لیست اسامی جدید تحریمی امریکا منتشر شد.تقریبا همه افراد ومجموعه های فعال در دور زدن تحریمهای قبلی در آن دیده می شود.سئوال این است این اطلاعات از کجا به دست دشمن رسیده است؟
سازمانهای امنیتی بررسی نمایند.#تحریم‌های_آمریکا #نفوذ

— احمدامیرآبادی فراهانی (@ahmadamirabadi1) November 5, 2018

اما آمریکا چگونه اطلاعات شرکت‌ها و افراد درگیر در دور زدن تحریم‌های ایران را به دست می‌آورد.

حمید حسینی، دبیر اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی و برادر وزیر سابق ارشاد، در مصاحبه‌ای گفته که بخشی از اطلاعات مربوط به فروش نفت ایران از طریق «شرکت‌های کشتیرانی که نفت ایران را حمل می‌کردند» لو رفته است.

به گفته آقای حسینی، همچنین برخی از افراد خارجی که برای خرید نفت ایران اعلام آمادگی می‌کردند، «از سوی آمریکا و اسرائیل فرستاده می‌شدند تا مکانیسم فروش نفت ایران را کشف کنند».

او همچنین گفته که گاهی رقابت‌ها بین شرکت‌های خریدار نفت ایران باعث افشای این اطلاعات شده و شرکت‌هایی که در این میان بازنده شده‌اند، اطلاعات رقیب را افشا کرده‌اند.

اطلاعات شرکت‌های ایرانی در دوره پیشین تحریم‌ها چگونه درز می‌یافت؟

در گفت‌وگوی @MousaviSa، خبرنگار گروه رسانه‌ای #ایران (#گرا)، با @seyedhamidhoss6، دبیر اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی، این پرسش جواب داده شده است.#ما_و_تحریم‌ها pic.twitter.com/QAsbBeyBYB

— گِرا (@GeraaMedia) October 27, 2018

در این میان ممکن است بخشی از این اطلاعات از طریق اسرائیل در اختیار آمریکا قرار گرفته باشد.

روزنامه اسرائیلی هاآرتص در تحقیقاتی که درباره شرکت خصوصی جاسوسی اسرائیلی بلک کیوب انجام داده، به این نتیجه رسیده بود که اموال، بانک‌ها، شرکت‌ها و افرادی که بتوان آنها را «همکار ایران» نامید، توسط این شرکت که «موساد خصوصی» نامیده می‌شود، گردآوری شده است.

بانک مسقط در سلطان‌نشین عمان که موجودی حساب بانکی ایران در آن، بخشی از پول فروش نفت ایران بود، یکی از اهداف عمده شرکت بلک کیوب بود.

از سوی دیگر حسین علایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران، نیز پیشتر گفته بود که آمریکا و اسرائیل به نسبت گذشته دسترسی‌های اطلاعاتی بیشتری دارند و «سازمان اطلاعاتی درون ایران ایجاد کرده‌اند».

در سال‌های گذشته نیز گزارش‌هایی درباره دستگیری برخی از مقامات امنیتی ایران به اتهام جاسوسی برای اسرائیل منتشر شده است.

از جمله رضا علیجانی، فعال ملی-مذهبی، در مصاحبه با رادیو فردا گفته بود که دو مسئول میز اسرائیل در وزارت اطلاعات و همچنین سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به اتهام جاسوسی برای اسرائیل بازداشت و اعدام شده‌اند.

رضا ضراب نیز قاعدتاً یکی از منابع اطلاعاتی درباره نحوه دور زدن تحریم‌های ایران بوده، به گونه‌ای که محمد جواد ظریف گفته بود: «آمریکا مجاری تنفسی ما را شناسایی کرده و اگر هم به اندازه کافی شناسایی نکرده بود، با دستگیری ضراب و صدر هاشمی اینها را شناسایی کردند».

در این میان همواره ممکن است برخی از مقامات جمهوری اسلامی و یا افراد نزدیک به این مقامات که به هر دلیلی از کشور خارج می‌شوند و یا فرار می‌کنند اطلاعاتی را در اختیار مقامات آمریکایی قرار داده باشند.

از سوی دیگر رسانه‌های وابسته به سپاه و نهادهای امنیتی پیش از این گزارش‌هایی را درباره افرادی منتشر کرده‌اند، که به گفته آنان در دور زدن تحریم‌های آمریکا نقش داشته‌اند اما فرار کرده‌اند و با وجود دریافت پول تعهد خود را انجام نداده‌اند.

سخنان احمد امیرآبادی همچنین می‌تواند تلاشی برای زیر سؤال بردن اعضای تیم مذاکره اتمی ایران باشد. به خصوص وقتی که اعضای جبهه پایداری با وجود تکذیب وزارت اطلاعات همچنان بر ادعای خود درباره جاسوسی عبدالرسول دُری اصفهانی اصرار دارند.

با درخواست علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران، کتاب «هنر تحریم‌ها» نوشته ریچارد نفیو توسط مرکز پژوهش‌های مجلس ایران ترجمه شده و برخی از مقامات جمهوری اسلامی آن را خوانده و در سخنرانی خود به آن استناد کرده‌اند.

شاید هدف لاریجانی از این اقدام آشنایی این مقامات با شگردهای آمریکا برای مواجهه با آن بود. با این حال گویا مقامات جمهوری اسلامی هنوز در شوک تحریم‌ها هستند و مشغول درگیری درباره مقصر لو رفتن اطلاعات دورزنندگان تحریم.