اخبار

رادیوفردا: رئیس مجلس ایران سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی درباره «هم‌زبان» شدن گروه موسوم به «دلواپسان» در ایران با نخست وزیر اسرائیل را «قیاس مع‌الفارق و غیرمنصفانه» خوانده و او را متهم کرد که نمایندگان مجلس را «تخطئه» کرده است.

به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، علی لاریجانی، رئیس مجلس، روز چهارشنبه، ۱۳ اسفند، در عین حال از نمایندگان مجلس و افراد دیگر خواست که از طرح «مسائل غیرواقعی» در پرونده هسته‌ای ایران پرهیز کنند.

عنوان «دلواپسان» در رسانه‌های ایران پس از برگزاری همایشی با نام «دلواپسیم» در سیزدهم اردیبهشت‌ماه سال جاری برای منتقدان مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای گروه ۱+۵ به کار می‌رود که بیشترشان نزدیک به جبهه پایداری هستند.

رئیس مجلس ایران روز چهارشنبه همچنین در سخنان خود تصریح کرد: «اگر عده‌ای از نمایندگان در مسئله هسته‌ای نگرانی دارند از باب اهمیت موضوع و صیانت از این دستاوردهای ملی است. البته بنده به خاطر چارچوب‌هایی که برای مذاکرات مشخص است نگرانی ندارم و مقایسه این دل‌مشغولی برخی افراد با رفتار خصمانه رژیم صهیونیستی قیاس مع‌الفارق و غیرمنصفانه است.»

وی اضافه کرد: «این که در مجلس شورای اسلامی نمایندگان با آزادی نظرات خود را اعلام می‌کنند این نکته برجسته نظام ما است و نباید آن را تخطئه نمود، البته هم نمایندگان و هم افراد دیگر در کشور باید از طرح مسائل غیرواقعی پرهیز کنند….»

آقای لاریجانی تاکید کرد: «ممکن است بین نمایندگان محترم مجلس در تاکتیک‌های مذاکرات اختلاف نظر باشد، اما… وقتی سیاست‌های مذاکرات هسته‌ای توسط رهبری معظم مشخص گردید مادام که این چارچوب‌ها رعایت شود مذاکره‌کنندگان مورد حمایت همگان هستند.»

اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصحلت نظام، روز سه‌شنبه، ۱۲ اسفند، با اشاره به حمله منتقدان داخل کشور به تیم مذاکره‌کننده اتمی ایران گفته بود که گروه موسوم به «دلواپسان» در ایران با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، «هم‌زبان» شده‌اند.

وی با اشاره به سفر نتانياهو به آمريکا افزوده بود: «نتانياهو در آمريکا اوباما را تهديد ميکند و می‌گويد موارد مخفی‌کاری را مي‌گويم، در ايران نيز دلواپسان می‌گويند ما اسرار را می‌گوييم.»

ساعاتی پس از انتشار سخنان آقای هاشمی، برخی از نمايندگان عضو جبهه پايداری در مجلس از جمله حمید رسایی و مهرداد بذرپاش شدیدا به اين سخنان واکنش نشان دادند.

از جمله حمید رسایی خطاب به آقای هاشمی گفت: «شما يک سال و نيم است درباره نتايج توافق‌نامه ژنو به مردم خلاف واقع گفته‌ايد و امروز نگران افتادن پرده‌ها هستيد.»

سخنان نتانیاهو «شو سیاسی» بود

رئیس مجلس ایران همچنین سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در کنگره آمریکا را «شو سیاسی» و نشانگر «استخدام کنگره یک کشور بزرگ در دست یک رژیم پوشالی» دانست.

وی اضافه کرد: «در این همه سروصدا و تبلیغات و اختلاف کاخ سفید با این ماجرا و حرف و نقدهای زیاد چه حرف مهمی در سخنان نتانیاهو بود، یک ساعت شعار تکراری و کف زدن نمایندگان وابسته کنگره چه حرف مهمی داشت؟ واقعا تعجب‌آور بود.»

آقای لاریجانی گفت: «اگر اسرائیل مایل است یا کنگره آمریکا علاقه‌مند است فرزند ناخلف خود را روی ویلچر تحویل بگیرد اقدام نظامی کند تا پاسخ کوبنده و همه‌جانبه نیروهای مسلح ایران را لمس کند.»

نخست وزیر اسرائیل در سخنرانی روز سه‌شنبه، ۱۲ اسفندماه، خود در کنگره آمریکا تصریح کرده بود که توافق هسته‌ای با جمهوری اسلامی مانع دستیابی ایران به بمب اتمی نخواهد شد، بلکه برعکس زمینه دستیابی به چنین هدفی را فراهم می‌کند.

ساعاتی پس از این سخنرانی، مرضیه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اظهارات آقای نتانیاهو را «ایران‌هراسانه، یک نمایش پرفریب و بخشی از تبلیغات انتخاباتی تندرو‌ها در تل‌آویو» خواند.

«آمریکا عمان را واسطه کرد»

رئیس مجلس ایران در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «نمایندگان محترم شما به خاطر دارید اولین باری که در چند سال گذشته آمریکا تقاضای مذاکره با ایران را در مسئله هسته‌ای نمود اواخر دولت قبل بود که کشور عمان را واسطه کرد و پس از دو سه دور مذاکرات ادامه آن را در دولت جدید ایران پیگیری نمودند.»

وی اضافه کرد: «بنابراین زیاده سخن می‌پراکنند که به خاطر فشارهای تحریم ایران را پای میز مذاکره کشاندیم، خودشان می‌دانند که دروغ می‌گویند و آنها مکررا تقاضای مذاکره داشتند.»

اشاره آقای لاریجانی به مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا در عمان در ماه‌های پایانی دولت محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور سابق ایران، است.

در همین زمینه حمیدرضا آصفی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در دولت محمد خاتمی، روز سه‌شنبه درباره این مذاکرات گفته بود: «اولین گفت‌وگوهای محرمانه با آمریکا در زمان [وزارت] آقای صالحی و با محوریت معاونت اروپا و آمریکا ایشان با آقای ویلیام در دو دوره و در عمان صورت گرفت… باز آنجا نظری که رهبری داشتند این بود که فرمودند مذاکرات متوقف شود تا دولت جدید بر اساس صلاحدید خود آن کار را صورت دهد. چون این کار در اواخر کار دولت احمدی‌نژاد بود.»

خبرگزاری آسوشیتدپرس در آذرماه ۹۲ با تکیه بر منابع اعلام نشده اعلام کرده بود که ایران و ایالات متحده آمریکا در سطوح عالی مشغول مذاکرات سری‌اند.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه سابق آمریکا، نیز در کتاب «گزینه‌های دشوار» وجود مذاکرات محرمانه با ایران در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد را تائید کرده است.

رادیوفردا: اکبر هاشمی رفسنجانی، رئيس مجمع تشخيص مصحلت نظام مي گويد که گروه موسوم به «دلواپسان » در ايران با بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل، «هم زبان» شده اند.

عنوان «دلواپسان» در رسانه های ايران پس از برگزاری همايشی با نام «دلواپسيم» در سيزدهم ارديبهشت ماه برای منتقدان مذاکرات هسته ای ايران و کشورهای گروه ۱+۵ که بيشتر آنها نزديک به جبهه پايداری هستند، به کار ميرود.

به گزارش خبرگزاری دولتی ايرنا، اکبر هاشمی رفسنجانی روز سه شنبه، ۱۲ اسفند، گفت: «تيم مذاکره کننده هسته ای که مورد حمايت رهبر معظم انقلاب است و دائما تکرار ميکند که ما کار را با برنامه رهبری پيش ميبريم، اين دلواپسان در داخل کشور چه برسر آنها ميآورند و چه تشبيهاتی ميکنند، دلواپسان هم زبان با نتانياهو شده اند. »

وی با اشاره به سفر نتانياهو به آمريکا افزود: «نتانياهو در آمريکا، اوباما را تهديد ميکند و مي گويد موارد مخفی کاری را ميگويم، در ايران نيز دلواپسان مي گويند ما اسرار را مي گوييم.»

بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل، روز دوشنبه ۱۱ اسفند،در نطق خود در آيپک، بزرگترين لابی طرفدار اسرائيل در آمريکا، بار ديگر هشدار داد که توافق هسته ای با ايران موجوديت اسرائيل را به خطر خواهد انداخت.

در همين حال باراک اوباما در گفت وگويی با خبرگزاری رويترز به انتقاد از موضع آقای نتانياهوپرداخته و گفته است که ميان او و نتيانياهو بر سر اين که چگونه بايد از رسيدن ايران به بمب اتم جلوگيری کرد «اختلاف نظر اساسی» وجود دارد.

اين در حالی است که روزنامه اصولگرای کيهان روز سه شنبه در تيترصفحه يک خود با عنوان «ماموريت نتانياهو حمايت از توافق ژنو در پوشش مخالفت»، اختلافات آمريکا و اسرائيل درباره مذاکرات اتمی با ايران را «جنگ زرگری» دانسته و نوشته است که ادعای مخالفت نتانياهو با توافق،« با هدف عمليات فريب عليه تيم مذاکره کننده ايرانی صورت ميگيرد».

آقای هاشمی رفسنجانی در ادامه سخنان خود گفت: «وقتی تيم مذاکره کننده هسته ای به کشور باز ميگردد در فرودگاه به جای آنکه از آنان استقبال کنيم، دلواپسان ميروند و به آنها چيزهايی ميگويند که نبايد بگويند، اين طور که نميشود. »

وی اضافه کرد:« تريبون مجلس شورای اسلامی نيز باز است که هرچه ميخواهند ميگويند. هزاران تا ميليونها نفر نيز از راديو اين مطالب را ميشنوند و برخی دروغ ها را باور ميکنند، اين حرف ها مزاحم کار است.»

از ابتدای شروع مذاکرات هسته ای ايران در دولت آقای روحانی، اصولگرايان بويژه شاخه تندروی آن جبهه پايداری، در نطق های خود در مجلس ايران انتقادات شديدی از عملکرد تيم مذاکره کننده هستهای مطرح کرده اند.

همچنين در ۲۳ تيرماه شرکت کنندگان در همايش «خط قرمز» با ادبيات شديدی به تيم مذاکره کننده هستهای ايران حمله کردند.

پيش از آن نيز سيزدهم ارديبهشت ماه همايش مشابهی با عنوان «دلواپسيم» با حضور تعدادی از نمايندگان عضو جبهه پايداری در مجلس برگزار شد.

ساعاتی پس از انتشار سخنان آقای هاشمی، برخی از نمايندگان عضو جبهه پايداری درمجلس به اين سخنان واکنش نشان دادند.

از جمله حميد رسايی، نماينده تهران، خطاب به آقای هاشمی گفت:« شما بايد هم مخالف باز بودن تريبون مجلس باشيد. نگرانيد چون از اين تريبون باز حقايق گفته ميشود.»

به گزارش خبرگزاری تسنيم وی اضافه کرد:« شما يک سال نيم است در باره نتايج توافقنامه ژنو به مردم خلاف واقع گفته ايد و امروز نگران افتادن پرده ها هستيد.»

مهرداد بذرپاش، نماينده تهران در مجلس،نيز در واکنش به اين سخنان آقای هاشمی رفسنجانی گفته است:« مردم قضاوت خواهند کرد که دلواپسان منافع ملی و معيشت مردم همراه نتانياهو هستند يا آنها که نه غزه، نه لبنان سر دادند.»

اشاره آقای بذرپاش در راهپميايی روز قدس در سال ۸۸ است که تعدادی از معترضان به نتيجه انتخابات رياست جمهوری اين سال،شعار« نه غزه نه لبنان جانم فدای ايران» سردادند.

رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام ايران در ادامه سخنان خود همچنين با اشاره به به اعمال فشارهای بين المللی عليه ايران افزود: « در صورتی که فشار از داخل به خودمان بيشتر از خارجي ها است.»

حسن روحانی، رئيس جمهوری ايران، نيز روز چهارشنبه ۲۲ بهمن با اشاره به مذاکرات درباره برنامه اتمی ايران گفته بود: «هيچ خيانتی بالاتر از خيانت پشت جبهه نيست.»

آقای هاشمی رفسنجانی روز سه شنبه همچنين تصريح کرد: « آنهايی که مزاحم دولت ميشوند، آدمهايی هستند که خودشان هيچ سهمی در مبارزه نداشتند… آنها آدمهايی هستند که خيلی آسان آمدهاند يک جايی گيرشان آمده و اين حرف ها را ميزنند. »

وی ابراز اميدواری کرد که اين افراد خودشان را تغيير ميدهند و افزود: «ما ميبينيم در مقابل چه فسادهايی چه شخصيتهای بزرگی سکوت کرده بودند.»

آقای هاشمی رفسنجانی،پيش از اين نيز بارها از به گفته او سکوت در برابر «فسادهای» دولت محمود احمدی نژاد،رئيس جمهور سابق ايران و همچنين «تخريب» دولت حسن روحانی انتقاد کرده است.

از جمله وی روز چهارشنبه ۹ مهر نيز «آمار رسمی تخلفات» دولت پيشين ايران را «تأسف برانگيز» خوانده و گفته بود، کسانی که همه اقدامات آن دولت را با همه «رسواييها و فسادها» تقديس ميکردند، امروز در مقابل هر برنامه دولت حسن روحانی فرياد «وا اسلاما» سر مي دهند.

دیگربان: سایت «جماران» پس از حذف اخبار و تصاویر محمد خاتمی٬ رئیس جمهوری پیشین ایران رفع فیلتر شد.

این سایت روز گذشته ساعتی پس از انتشار تصاویری از محمد خاتمی فیلتر شد و کمتر از ۲۴ ساعت پس از حذف تصاویر وی مجددا در دسترس قرار گرفت.

«جماران» در خبری که درباره در دسترس گرفتن دوباره خود منتشر کرده٬ هیچ اشاره‌ای به حذف تصاویر آقای خاتمی نکرده است.

سایت «جماران» تصاویر گروهی از محافظه‌کاران و نزدیکان به علی خامنه‌ای را جایگزین تصاویر حذف‌شده محمد خاتمی کرده است.

آقای خاتمی روز گذشته به تصمیم خانواده روح‌الله خمینی بر پیکر صادق طباطبایی نماز خواند که خبر و تصاویر آن در دو سایت «بهار‌نیوز» و «جماران» نیز منتشر شد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای٬ سخنگوی قوه قضائیه هفته گذشته به رسانه‌ها درباره انتشار اخبار و تصاویر خاتمی هشدار داده و گفته بود رئیس دولت اصلاحات ممنوع‌التصویر است.

محمد خاتمی پس از وقایع سال ۱۳۸۸ مورد غضب علی خامنه‌ای قرار گرفته و به گفته برخی نمایندگان مجلس رهبری جمهوری اسلامی در جلسه‌ای خصوصی وی را «باغی» دانسته است.

روز: رهبر جمهوری اسلامی حاضر نشد به سیدمحمد خاتمی به‌خاطر درگذشت خواهرش، تسلیت بگوید. پیام معنادار آیت‌الله خامنه‌ای هم‌زمان بود با تاکید قوه قضاییه بر پرهیز مطبوعات کشور از درج تصویر و خبر رییس جمهور اصلاحات. دستور و حکمی غیرقانونی که صدور آن بدون هماهنگی با رأس هرم نظام سیاسی قابل تصور نیست.

نفر اول جمهوری اسلامی درحالی آشکارا ـ و بار دیگر ـ به “آشتی” پشت کرد که چند ماه پیش‌تر، و در پی عمل جراحی وی، پیام معنادار مجمع روحانیون مبارز با امضای خاتمی خطاب به “رهبر عالی‌قدر” منتشر شد. در آن نامه، “کمال خرسندی از سلامت وجود مبارک” رهبری ابراز، و “عافیت” و “دوام عمر” وی آرزو شده بود. افزون بر این پیام مهم، باید به مشارکت فعال خاتمی و بخش مهمی از اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ اشاره کرد، و نیز فضای سیاسی خوش‌بینانه و غالب در جامعه، متأثر از نشستن روحانی بر صدر قوه مجریه.

آیت‌الله خامنه‌ای اما نشان داد که مستبدها اهل آشتی نیستند. به بیان دیگر، و از زاویه‌ی خودکامگان و کسانی که قدرت سخت‌افزاری و سلاح و سرکوب را در اختیار دارند، دلیلی برای آشتی وجود ندارد. هیچ دیکتاتور و حاکم خودکامه و مستبدی، قدرت را واگذار نکرده، یا یک‌شبه خواستار دموکراسی نشده، و یا دنبال مصالحه و تحقق آشتی نرفته؛ مگر آنکه “نیرویی موثر” را در برابر خویش دیده باشد.

شواهد بر ادعای پیش‌گفته پرشمار است. قذافی افزون بر چهار دهه زمام امور را در لیبی در اختیار گرفت و تا آتش جنگی داخلی را مشتعل نساخت، و هزاران نفر را قربانی نکرد، قدرت را واگذار نکرد.

حسنی مبارک تا صدای اعتراض‌های گسترده و بلند و ریشه‌دار شهروندان معترض مصر را نشنید و سیل جمعیت مخالف را ندید، از صدر نظامی که ۳۰ سال نفر اولش بود، پایین نیامد.

زین‌العابدین بن‌علی که حدود ۲۳ سال و از پی کودتا، نفر نخست رژیم تونس بود تنها پس از مشاهده‌ی اعتراض‌های گسترده‌ی شهروندان ناراضی، از قدرت کناره گرفت.

صدام حسین حدود ربع قرن قدرت اول و دیکتاتور عراق بود، و تا این کشور را به‌خاطر خودکامگی و ماجراجویی‌ و قدرت‌طلبی خود، به ورطه‌ی نابودی و به خاک و خون نکشید، حاضر به واگذاری قدرت نشد.

حتی ژنرال آگوستو پینوشه هم تا موج فزاینده‌ی مخالفت‌ها و افزایش نارضایتی‌ها و انتقادها، و نیز “نه” بلند و ملموس اکثریت جامعه را ندید، راضی به ترک عنوان ریاست جمهوری برآمده از کودتا نشد، و در برابر احزاب مخالف، تن به رفراندوم نداد.

پیش‌تر از اینها و در نمونه‌ای مهم، ژنرال فرانکو، دیکتاتور اسپانیا نیز قدرت را تا جان در بدن داشت، رها نکرد. از پس ۳۶ سال خودکامگی، و با مرگ وی در سال ۱۹۷۵ بود که جمهوری‌خواهان در این کشور دوران جدیدی را آغاز کردند.

این وضع در کشورهای مختلف و نظام‌های سیاسی گوناگونی که درگیر گذار به دموکراسی بوده‌اند قابل ردیابی و مشاهده است. یعنی: بقای دیکتاتوری تا پایان عمر نفر اول نظام، یا ادامه یافتن لجوجانه‌ی رژیم اقتدارگرا متکی به شخص حاکم خودکامه تا برآمدن موجی از اعتراض‌های متبلور و مطالبه‌گری جدی و راسخ ناشی از برآمدن نیروهای موثر، یا اصرار استبداد مطلقه بر تداوم تا سر بر کشیدن تکانه‌های جدی و تحولات داخلی یا خارجی.

با این همه، به نظر می‌رسد رهبر جمهوری اسلامی و همراهان نظامی ـ امنیتی علاقه‌ای به درس‌آموزی از تجربه‌ی تاریخ ندارند یا آنکه به هر علت و دلیل (ازجمله پروژه‌های سیاسی ـ ایدئولوژیک، یا منافع مترتب بر تداوم قدرت مطلقه)، مصمم به تعقیب رویکرد غیردموکراتیک و ضدملی خود هستند. رویکردی که مبتنی است بر حذف روزافزون منتقدان و مصلحان، و سامان دادن حلقه‌ی بسته و محدودی از خودی‌ها یا همراهان تابع.

چنین است که رهبر جمهوری اسلامی از موضع حاکمی خودکامه و با نگاهی متکبرانه، می‌کوشد در پیام تسلیت خود، یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های سیاسی ایران را نادیده بگیرد، و “قهر” خود با وی را به‌صورتی غیرمستقیم، محسوس و مشهود کند. و این، با وجود مداراجویی‌های خاتمی و تلاش وی برای ایستادن در جایگاهی میان جامعه‌ی تغییرخواه و حکومت سرکوبگر، و ایفای نقش به‌مثابه‌ی “پل”ی ارتباطی ـ به‌ویژه پس از کودتای انتخاباتی ۱۳۸۸ـ است.

آیت‌الله خامنه‌ای درحالی رییس جمهور اسبق نظام را به حاشیه می‌راند که ارسال پیام تسلیت برای علی فلاحیان، وزیر اسبق اطلاعات رژیم را ـ در پی درگذشت فرزندش ـ از یاد نمی‌برد.

رهبر جمهوری اسلامی یک‌بار دیگر نشان می‌دهد که اهل آشتی نیست؛ او سال‌هاست که بر طبل تمرکز و استیلا و قهر می‌کوبد. اگر در مواردی نیز نوعی “مصالحه” از خود بروز داده، کنشی هدفمند و بازی پیچیده و پروژه‌ای زیرکانه‌ و منفعت‌طلبانه را در نظر داشته است. چنان‌که در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، با جمع‌بندی حوادث سیاسی ـ اجتماعی پس از کودتای انتخاباتی ۱۳۸۸، با ارزیابی واقع‌بینانه از انتخابات مجلس نهم/۱۳۹۰، و نیز با مواجهه‌ای عمل‌گرایانه با مطالبات اکثریت جامعه، از “حق الناس” گفت و حتی مخالفان نظام را به حضور پای صندوق‌های رأی به‌خاطر کشور و منافع ملی، تشویق کرد.

حاصل آن انتخابات، روحانی اعتدال‌گرایی بود و شد که نوعی “مصالحه”ی غیررسمی و نانوشته میان اکثریت معترض جامعه و هسته اصلی قدرت را به ذهن متبادر می‌ساخت. اینک، و افزون بر یک‌سال و نیم پس از انتخاب روحانی اما، رأس هرم نظام سیاسی نه تنها راضی به آزادی رهبران و زندانیان جنبش سبز نشده‌، بلکه خاتمی را نیز به حصر رسانه‌ای مبتلا کرده و پیام و واکنش مثبتی به رویکرد چهره‌ی نخست اصلاح‌طلبان نشان نمی‌دهد.

آیت‌الله خامنه‌ای آشکارا قهرجویی پیشه می‌کند. او و دیگر اقتدارگرایان حاکم اهل آشتی نیستند، مگر اینکه با حضور و تبلور نیروی موثر اجتماعی، “وادار به مصالحه” شوند.

رادیوفردا: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در پیامی درگذشت خواهر محمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق ایران را به مادر او تسلیت گفته است.

در پیام رهبر جمهوری اسلامی اشاره ای به نام محمد خاتمی نشده است.

این در حالی است که حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران و اکبر هاشمی رفسنجانی ، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام روز شنبه دوم اسفند پیام‌هایی را به همین مناسبت، خطاب به خود محمد خاتمی فرستاده بودند.

از سوی دیگر روز یکشنبه سوم اسفند نیز علی شمخانی،‌ دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و همچنین محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در پیام‌هایی درگذشت خواهر سیدمحمد خاتمی را به شخص او تسلیت گفتند.

این پیام‌ها در چند خبرگزاری از جمله ایرنا، ‌ایسنا و ایلنا و همچنین چند روزنامه چاپ تهران بازتاب یافت و منتشر شد.

این پیام‌های تسلیت درحالی انتشار یافتند که پیش از این برخی مسئولین عالی‌رتبه قضایی ایران بر ممنوعیت انتشار مطالب و تصاویر محمد خاتمی در رسانه ها تاکید کرده بودند. ‌

به عنوان نمونه ابراهیم رئیسی روز شنبه دوم اسفند در حاشیه یک همایش در پاسخ به سوالی مبنی بر ممنوع‌التصویر شدن آقای خاتمی، گفته بود:«سخنگوی قوه قضائیه موضع دستگاه قضایی را در رابطه با این موضوع اعلام کرده است؛ توضیحی که آقای محسنی‌اژه‌ای در رابطه با این موضوع ارائه کردند، جای هیچ سوالی را باقی نمی‌گذارد.»

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه، روز ۲۷ بهمن اعلام کرده بود که رسانه‌ها حق ندارند تصویر یا مطلبی از محمد خاتمی، رئیس جمهوری اسبق ایران، منعکس کنند و با «رسانه‌های متخلف» برخورد خواهد شد.

​​​​​​

از سوی دیگر مراسم تشییع و تدفین فاطمه خاتمی، خواهر رئیس جمهور سابق ایران و همچنین فرزند آیت‌الله خاتمی، روز یکشنبه در شهر اردکان یزد برگزار شد.

در این مراسم علاوه بر محمدخاتمی و رضا خاتمی، جمع کثیری از مردم استان یزد نیز حضور داشتند. ضمنا خبرگزاری ایسنا بدون اینکه از شخص خاصی نام ببرد، از حضور برخی مسئولان کشوری و استانی هم در این مراسم خبر داد.

خواهر محمد خاتمی، رئیس جمهور ایران بین سال‌های ۷۶ تا ۸۴، روز شنبه دوم اسفندماه بر اثر بیماری در گذشت.

روز: نشریه رمز عبور در آخرین شماره اش که منجر به توقیف آن شد، مطلبی در خصوص چگونگی انتخاب سید علی خامنه ای به رهبری در مجلس خبرگان منتشر کرده است. هدف مطلب ابطال ادعای اکبر هاشمی رفسنجانی در خصوص نقش آفرینی ویژه در انتخاب خامنه ای به جانشینی آیت الله خمینی است. مدعای مطلب این است که رفسنجانی گرایش به انتخاب خامنه ای نداشته و مجبور به بیان خاطره در خصوص تمایل آیت الله خمینی به رهبری خامنه ای گشته است.

متولیان رمز عبور همسو با اصول گرایان افراطی هاشمی را محکوم کرده اند که علی رغم آگاهی از نظر آیت الله خمینی، بر شورایی بودن رهبری اصرار داشته است. البته این ادعا قابل قبول نیست چون خود خامنه ای نیز در موافقت با شورایی شدن ولی فقیه بعد از آیت الله خمینی و مخالفت با رهبری فردی در مجلس خبرگان صحبت کرد.

اما ادعای دوم قابل بررسی است. چه رفسنجانی این حرف را از سر اختیار و چه از سر اجبار زده باشد، دلیلی بر تایید این ادعا در مشروعیت رهبری خامنه ای نیست. حتی اگر ابهامات و تشکیک ها در این باره هم نادیده گرفته شود اقدام هاشمی در تعارض با وصیت نامه آیت الله خمینی بود. در وصیت نامه او که قبل از رای گیری خوانده شد، به صراحت از هر انتسابی به وی در صورتی که در زمان حیاتش به صورت رسمی از رسانه ملی و یا مکتوب در رسانه ها منتشر نشده باشد، پیشاپیش سلب اعتبار شده است. آیت الله خمینی در فرازی از وصیتنامه اش گفته بود:

“اکنون که من (خمینی) حاضرم، بعضی نسبتهای بی واقعیت به من داده می شود و ممکن است پس از من بر حجم آن افزوده شود، لهذا عرض می کنم آنچه به من نسبت داده شده و یا می شود، مورد تصدیق نیست مگر آنکه صدای من یا خط من و امضای من باشد، با تصدیق کارشناسان، یا در سیمای جمهوری اسلامی چیزی گفته باشم.”

اما یک روز بعد از مرگ او و ساعاتی بعد از قرائت وصیتنامه اش، توصیه صریح وی زیرپا گذاشته شد.

آیت الله محسن مجتهد شبستری که در حال حاضر امام جمعه تبریز و نماینده ولی فقیه در استان آذربایجان شرقی است می گوید: “بعد از ظهر جلسه تشکیل شد. ابتدا راجع به شورایی شــدن رهبری صحبت شد زیرا آن موقع در قانون اساسی، رهبر یا شورای رهبری قید شده بود. در آن جلسه چنین مطرح شد که اگر شــورای رهبری رأی بیاورد، کشور به واسطه شورا اداره شود. من بر اساس این صحبتها فهمیدم که کار به درازا میانجامد. لذا یادداشتی نوشته و به هیأت رئیسه فرستادم و نوشتم این بحث را کوتاه کنید و مطالبی را که امام در مورد آیت الله خامنه ای فرموده بودند، مطرح شود. من یادداشــت را به آقای طاهری خرم آبادی [منشی جلسه] فرستاده بودم و او هم نوشته مرا به آقای رفسنجانی داده بود. آقای رفسنجانی گفته بود فعلا صبر کنید بحث شورا به جایی برسد و اگر شورا رأی نیاورد و افراد مطرح شدند، این موضوع را مطرح میکنیم. من ساکت نشستم تا بحث شورا به اتمام برسد. شورا بالاخره رأی نیاورد. البته عده ای در اقلیت مایل به رهبری شــورا بودند اما من از همان ابتدا با رهبری شــورا موافق نبودم و با مخالفان بحث کردم و عوارض رهبری شورا را برایشان توضیح دادم که با اختلاف نظر بین شورا مملکت فلج می شود؛ پس بهتر است رهبری واحد حاکم باشد. پس از روشــن شدن تکلیف بحث شــورا افراد را مطرح کردند. عده ای آیت الله گلپایگانی را پیشــنهاد کردند و مــن دوباره از جا برخاستم و با صدای بلند به آقای هاشمی اعتراض کردم و گفتم من یادداشتی را به شما داده ام و الان وقت قرائت آن رسیده، پس آن را بخوانید. آقای رفسنجانی نوشته مرا خواندند و گفتند آقای شبستری می خواهد من که حضور داشتم و جز شهود بودم توصیه های امام را در مورد آیت الله خامنه ای نقل کنم.

من شــنیده بودم که وقتی آیت الله خامنه ای به کره رفته و آنجا سخنرانی کرده بودند، تلویزیون پخش میکرد و حاج احمدآقا نیز در خدمت امام بود. حاج احمدآقا گفته بود ماشاء الله آیت الله خامنه ای خوب صحبت میکند و جلســه را خوب قبضه کرده است. پس از این حرف حاج احمدآقا، امام فرموده بود آقای خامنه ای شایستگی رهبــری را دارد. علاوه بر این زمانی که آقای منتظری از قائم مقامی رهبری عزل شد، به امام گفته بودند حال که او را عزل کردید بعداً ما گرفتار خواهیم شد. امام در جواب این حرف فرموده بود: با وجود آقای خامنه ای شما غصه ای نداشته باشید. من این دو مورد را شنیده بودم و میدانستم که آقای رفسنجانی به همراه آقای موسوی اردبیلی جزو شاهدان است. لذا در آن یادداشت از آقای رفسنجانی خواستم. که شهادت بدهید امام چنین مطلبی را بیان کرده بودند. آقای رفســنجانی رو به اعضــای خبرگان کــرد و گفت آقای شبســتری از من میخواهند سخنان امام را به شما بگویم، آیا شما موافق هستید؟ همه اعضا گفتند بله بگویید، اگر الان نگویید، پس کی میخواهید بگویید! “آقای رفسنجانی موضوع را مطرح کردند و شــهادت دادند و گفتند که آن موقع آقای موســوی اردبیلی نیز شاهد بود. البته اگر شهادت آنها هم نبود و اگر توصیه امام هم نبود، خواه ناخواه ما نمیتوانستیم فردی اصلحتر از آیت الله خامنه ای پیدا کنیم، یعنی اگر توصیه امام هم مطرح نمی شد بالاخره آقای خامنه ای رأی میآورد منتها با مطرح کردن این امر، انتخاب ایشان به رهبری با سرعت و با رأی اکثریت قاطع اعضا انجام گرفت”.(۱)

آیت الله علی اصغر معصومی، نماینده استان خراسان در مجلس خبرگان نیز در تأييد این ماجرا خاطراتی را بیان کرده است: “دقايقي قبل از اين ماجرا [کفایت مذاکرات[، يك نفر ]آیت الله مجتهد شبستری[ آمد” و به من گفت: “داستاني هست، نقل قول موثقي از امام وجود دارد، چرا آقاي رفسنجاني آن را نميخواند؟” گفتم: “تو بنويس.” گفت: “نميخوانند.” گفتم: “تو بنويس، من اينجا هستم.” نامه را كه بردند دادند، باز هم آقاي رفســنجاني نخواند! من بلند شدم و گفتم: “مگر ما خبرگان مردم نيستيم؟ از اســتاني كه يك پنجم ايران است نماينده شده ايم. چرا اعتراض نامه مــا را نمي خوانيد؟ چرا نخوانديد؟ براي چــه؟” علنا كردم. در اسناد مجلس خبرگان هست. آقاي هاشمي هم گفتند كه آقاي خامنه ای به خواندن اين نامه راضي نيستند، چون امام در ماجراي اسقاط آيت الله منتظري مي خواستند با او برخورد تندتري بكنند، آگاهان از ماجرا خبر دارند، ايشان حتی نامه ۱/۶ را داده بودند به اخبار ســاعت ۲ بعدازظهر راديو كه اعلام شود. چند ساعت بعد ايشان را منصرف كردند. در گيرودار همين بحثها با امام رؤساي ســه قوه اصرار كردند كه آقا چه كســي را داريم؟ خود امام هم فرموده بود: مگر خامنه ای چه عيبي دارد؟ در ادامه جلسه آن روز گفتيم: ، در نقل اين قول رضايت آقا ملاك نيست، بالاخره اين جمع بايد از جميع جهات مطلع باشند تا بتوانند رأي درستي بدهند، بخوان و خواندند”.

آیت الله سیدعلی اکبر قرشی نیز در تایید این خاطره گفته است:

“بعدازظهر هم گفتوگوها شــروع شد و سخن بر سر شورای رهبری یا تک رهبری دور میزد که نظرخواهی کردند، تک رهبری رأی آورد و قرار شد یک نفر به عنوان رهبر انتخاب شود. در این حال خدا را شــاهد میگیرم که دفعتا و ناگهانی سخن ۶ ، ۵ سال پیش آقای جورکش از خاطرم گذشت که به نقل از حجت الاسلام سراج گفت: “امام فرمودند اگر من از دنیا بروم، آقای خامنه ای برای رهبری از همه بهتر و اصلح اســت.”… بلافاصله یادداشتی خطاب به آقای مشــکینی نوشتم و فرستادم که اگر امام درباره صالحیت رهبری برای نمایندگان آقای خامنه ای سخن گفته اند و شما میدانید، لطفا بگویید. “آقای مشکینی اصلاً به نوشته من جوابی نداد؛ یا اصلا نخواند یا صلاح ندانست که پاسخی بدهد. به هر حال من به آیت الله محسن شبستری، امام جمعه فعلی تبریز و نماینده مقام معظم رهبری در آذربایجان شــرقی که در طرف راست من نشسته بود، گفتم: من شــنیده ام که امام فرمودند اگر من از دنیا رفتم، بهترین کسی که میتواند جانشین من باشد، آقای خامنه ای است. آیا شما درباره آقای خامنهای چیزی شنیده اید؟” گفت: من نیز شنیده ام که امام گفته اگر من از دنیا رفتم، آقای خامنه ای بهترین کسی است که میتواند رهبر نظام باشــد. وقتی آقای شبستری این مطلب را گفت، من بیدرنگ به ایشــان گفتم: پس برخیزیم و با هم فریاد بکشــیم و این مطلب را به همه نمایندگان حاضر بگوییم! آن گاه بنده و آقای شبستری چنان فریاد کشیدیم که همه نمایندگان و رئیس مجلس خبرگان متوجه ما دو نفر شدند. ما گفتیم: آقایان! اگر امام درباره شایستگی رهبری آقای خامنه ای سخنی گفته اند، بگویید تا همه آقایان بدانند، بالاخره سخن امام برای ما خیلی مهم است.« ابتدا آقای طاهری خرم آبادی کمی صحبت کرد و اشاره نمود به نظر و سخن امام که درخصوص صلاحیت آیــت الله خامنه ای گفته بود. در این حال آقای هاشمی حرف را از دهان آقای طاهری خرمآبادی گرفت و گفت: “بله، من و آقای خامنه ای و آقای موســوی اردبیلی و آقای میرحسین موســوی یک روز در محضر امام بودیم و حاج احمدآقا هم حضور داشــت. سخن از رهبری می رفت و ما نگرانی خود را در محضر امام مطرح می کردیم. امام فرمود اگر من از دنیا رفتم، صلاح است آقای خامنه ای رهبر جامعه باشد.قریب به این مضمون بعد آقای هاشمی اضافه کرد روزی من تنها در محضر امام بودم. باز هم از رهبری آینده سؤال کردم، امام فرمود آقای خامنه ای از همه اصلح است”.(۳)

البته قرشی پیشتر در خاطره ای گفته بود: “وقتی قرار شد که رهبر جمهوری اسلامی مرجع نباشد، گفته شد چرا حاج احمد آقا فرزند امام رهبر نشود؟! پس از صحبتهای موافق و مخالف، رأی گرفتند، رأی نیاورد. بعد گفتند شورا باشد. شورایی پیشنهاد شده از ۳ نفر مشکینی و موسوی اردبیلی و خامنه ای. رأی گرفتند، رأی نیاورد. بعد گفتند دو نفر دیگر، رفسنجانی و احمد خمینی هم به آن سه نفر اضافه شود و شورا پنج نفری شود. این پیشنهاد نیز ۴۴ رأی بیشتر نیاورد و رد شد. بالاخره رهبری شخص آقای خامنه ای پیشنهاد شد و ۶۱ رأی آورد”.(۴)

بدینترتیب مدافعان ولایت مطلقه خامنه ای نتیجه می گیرند که نقل خاطره رفسنجانی که در انتهای جلسه خبرگان و قبل از رای گیری در مورد رهبری خامنه ای صورت گرفته بود نقش خاصی نداشته است. در واقع رهبری خامنه ای از قبل محرز شده و او رای لازم را در خبرگان داشته است. نقل قول مشابهی نیز از خود رهبری شایع است که البته در مجاری رسمی منتشر نشده است.

اما رفسنجانی مدعی است که بعد از بن بست ایجاد شده به خاطر رای نیاوردن آیت الله سید محمد رضا گلپایگانی و همچنین مخالفت اکثریت با تلاش جمعی برای طرح دوباره آیت الله منتظری وی ابتکارعمل را در دست گرفته و با ذکر خاطره یاد شده و گرفتن تایید آیت الله موسوی اردبیلی و سید احمد خمینی زمینه را برای رهبری خامنه ای مساعد ساخته است.

داوری در خصوص اینکه رفسنجانی مجبور به اقدام فوق شده و یا خودش طراح این موضوع بوده است نیاز به اطلاعات بیشتر و انتشار کامل مفاد مذاکرات در جلسه مجلس خبرگان در انتخاب بعد از فوت آیت الله خمینی دارد. اما حتی اگر ادعای اصول گرایان افراطی که با هدف مشروعیت زدایی از رفسنجانی در نظام صورت می گیرد درست باشد باز موید نقش خاص رفسنجانی است. طبق ادعای انها افرادی که آغاز گر طرح رهبری خامنه ای بوده اند، رفسنجانی را مخاطب قرار داده اند. اگر وی با پیشنهاد آنها موافقت نمی کرد و خاطره مزبور را تایید نمی کرد معلوم نبود عبای ولایت فقیه بر دوش خامنه ای قرار می گرفت.

حضور رفسنجانی در هیات رئیسه و اداره جلسه نیز نمی تواند دلیل موقعیت محوری رفسنجانی در طرح خاطره فوق در مجلس خبرگان باشد. طبق ادعای افرادی که محرز بودن رهبری خامنه ای به خاطرات آنها مستند شده است، آیت الله مشکینی رئیس وقت مجلس خبرگان اعتنایی به درخواست آنها نکرده است. بنابراین اگر رفسنجانی موافقت نکرده بود هیات رئیسه اجازه طرح خاطره و خرج کردن از آیت الله خمینی برای تثبیت رهبری خامنه ای را نمی داد.

ممکن است گفته شود او جزو شهود بوده است. اولا او تنها شاهد روایت ادعایی نبوده است. چنان که موسوی اردبیلی و میرحسین موسوی که به ادعای هاشمی شاهد این گفته ها بوده اند تاکنون نظری نداده و تاییدی نیفزوده اند. به هر حال هاشمی می توانست شهادت ندهد. بخصوص که در روایت های ذکر شده نشانه ای دال بر نظر مستقیم و حمایت قطعی آیت الله خمینی بر جانشینی خامنه ای وجود ندارد.

هنوز چگونگی رهبر شدن خامنه ای در پرده ابهام است و اطلاعات محدود منتشر شده نیز غیر طبیعی بودن این اتفاق را تایید می کند. گسترش درگیری ها در درون بلوک قدرت می تواند به روشن شدن زوایای تاریک ماجرا کمک نماید.البته تا زمانی که رهبری خامنه ای ادامه دارد امکان انتشار اطلاعات کامل مربوطه وجود ندارد. تنها خروج کشکش ها از محدوده کنترل شده می تواند باعث افشای داده های جدیدی شود. در این میان واکنش رفسنجانی و فاش ساختن برخی اسرار ناگفته نقش مهمی دارد.

منابع:
۱- سایت رجانیوز، ۱۳۹۳/۹/۲۴، کد خبر: ۲
۲- سایت رجانیوز، ۱۳۹۱/۱۰/۸، کد خبر: ۱۴
۳- خاطرات آیت الله سیدعلی کبر قرشی، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۶۱-۱۶۳
۴- روزنامه کیهان، تیر ماه ۱۳۶۸

رادیوفردا: به رغم تاکید برخی مسئولین عالی‌رتبه قضایی ایران مبنی بر ممنوعیت انتشار مطالب و تصاویر محمد خاتمی در رسانه ها،‌ پیام های تسلیت حسن روحانی و اکبر هاشمی رفسنجانی، خطاب به او در رسانه ها از جمله خبرگزاری دولتی ایران منتشر شده است.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، پیامش را با عنوان « حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین جناب آقای سیدمحمد خاتمی، دامت عزّه» خطاب به رئیس جمهور سابق ایران آغاز کرده و همچنین اکبر هاشمی‌رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت ایران هم،‌ پیام تسلیت خود را با خطاب کردن محمد خاتمی با عنوان «رئیس دولت اصلاحات» شروع کرده است.

خواهر محمد خاتمی روز شنبه دوم اسفندماه بر اثر بیماری در گذشته است.

پیام آقای روحانی در پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری و نیز پیام آقای هاشمی هم در وب سایت شخصی او منتشر شده و سپس برخی خبرگزاری‌ها مانند ایرنا و ایلنا و ایسنا آن‌ها را بر روی خروجی خود قرار داده‌اند.

همه این‌ها درحالی است که در تازه‌ترین اظهار نظرها درباره ممنوعیت حضور رسانه‌ای محمد خاتمی،‌ دادستان کل ایران نیز بر این موضوع تاکید مجدد کرده است.

ابراهیم رئیسی روز شنبه دوم اسفند در حاشیه یک همایش در پاسخ به سوالی مبنی بر این‌که با توجه به ممنوع‌التصویر شدن آقای خاتمی، برخی در فضای مجازی اعلام کرده‌اند که ما رسانه این فرد هستیم، گفت: «سخنگوی قوه قضائیه موضع دستگاه قضایی را در رابطه با این موضوع اعلام کرده است؛ توضیحی که آقای محسنی‌اژه‌ای در رابطه با این موضوع ارائه کردند، جای هیچ سوالی را باقی نمی‌گذارد.»

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه، روز ۲۷ بهمن گفته بود که رسانه‌ها حق ندارند تصویر یا مطلبی از محمد خاتمی، رئیس جمهوری اسبق ایران، منعکس کنند و با «رسانه‌های متخلف» برخورد خواهد شد.

همچنین آقای اژه‌ای تاکید کرده بود: «در مورد کسانی که شورای عالی امنیت ملی در مورد آن‌ها تصمیم گرفته یا قوه قضاییه آن‌ها را به عنوان سران فتنه محسوب می‌کند، دستگاه قضا می‌تواند دستوراتی بدهد.»

در همین رابطه، چند روز پیش مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، ممنوع التصویر شدن محمد خاتمی، رییس جمهوری پیشین ایران را «اقدامی نامتعارف، غیر قانونی و دارای جهت گیری‌های سیاسی» توصیف کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی مجمع مدرسین حوزه علمیه قم، اعضای شورای مرکزی این مجمع، اقدام قوه قضاییه را واکنش به اقبال عمومی جامعه به محمد خاتمی دانسته است.

همچنین در واکنش به سخنان سخنگوی قوه قضائیه، صفحاتی در فیس‌بوک با عنوان «رسانه خاتمی می‌شویم» ایجاد شده است. در روزهای گذشته همچنین تعدادی از کاربران فیس‌بوک عکس‌های پیشین خود با محمد خاتمی و یا عکس‌هایی از او را منتشر کرده‌اند.

انصاف: علی نجفی توانا در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به اینکه آیا محمدرضا رحیمی بعنوان یکی از وکلای دادگستری زیر مجموعه کانون وکلای مرکز است تائید کرد و گفت: پروانه وکالت رحیمی برای این کانون است.

وی در پاسخ به اینکه با توجه به حکم صادره علیه رحیمی به جرم ارتشاء و فساد و زندانی شدن وی همچنان پروانه وکالت این متهم وجاهت قانونی دارد گفت: ابتدا باید حکم صادر شده به کانون ها ابلاغ شود. در این احکام یا محرومیت مستقل است و یا اینکه فرد از سوی دادگاه محرومیت هایی را به همراه دارد. وقتی حکم دادگاه به کانون ابلاغ شد دادگاه انتظامی کانون وکلا اگر تشخیص داد رفتار و جرم متهم بر خلاف شان وکالت بوده پروانه وکالت را ابطال می کند که هنوز دستور یا حکمی از سوی دادگاه انتظامی به کانون مرکز ارسال نشده است.

مهر: روحاني را به طور کامل قبول دارم. ما با ايشان از مجلس همكاري داشتيم و از لحاظ تفكر خيلي نزديك هستيم و هيچ شبهه‌اي درصلاحيتشان براي من نيست. كابينه‌اش را هم با توجه به شرايط كشور، نسبتاً خوب انتخاب کرد.

خبرگزاری مهر- گروه سیاست: کمتر سیاستمداری در دنیا را می توان پیدا کرد که گردش و جابجایی موافقان و مخالفانش به اندازه اکبر هاشمی رفسنجانی باشد. رییسِ امروزِ مجمع تشخیص مصلحت نظام و رییس جمهور دوران سازندگی اگر چه خود را متعلق به انقلاب، نهضت امام و پیرو رهبری می داند اما بارها مورد تمجید و یا انتقاد جریانهای سیاسی قرار گرفته است.

منتقدان سرسخت آیت الله که در نیمه دوم دهه ۷۰ لقب هایی چون عالیجناب خاکستری به او دادند و سدی در برابر اصلاحات قلمدادش کردند، اکنون او و جریانش را ناجی خود می دانند و در مقابل، اصولگرایانی که تمام قد در سالهای اول انقلاب تا انتخابات مجلس ششم از او دفاع کردند و با رای آنها به عنوان یکی از آخرین سهمیه های تهرانی ها به مجلس راه یافت و سپس انصراف داد، اکنون شدیدترین انتقادها را به او و مواضعش به ویژه در جریان فتنه ۸۸ دارند.

سیاستمدار ۸۰ ساله اما به نگاه پدرانه و جذب حداکثری تاکید می کند و خود را ورای جریان های سیاسی می داند و می گوید: «شما باید مرا خیلی خوب شناخته باشید! در داخل انقلاب، هیچ وقت از یک جریان در مقابل جریانات دیگر حمایت نمی‌کردم، چون همه را از احزاب داخل نظام می‌دانستم و با همه در مسایل مختلف همکاری داشتم.»

گفتگوی خبرگزاری مهر و روزنامه تهران تایمز با وی در محل کارش در ساختمان قدس یا همان کاخ مرمر انجام شد. یک ساعت پرسش و پاسخ از مسائل داخلی و بین المللی. از انقلاب و حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن گرفته تا انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری. از رابطه اش با نسخه شبیه به خود یا همان حسن روحانی تا ارتباط کاری و عاطفی با رهبر معظم انقلاب و از مذاکرات هسته ای و «توافق خوب» تا عربستان،عراق، بازار نفت و سیاست خارجی. دست آخر هم یک سوال حاشیه ای و کلیدی که او بین خانواده و انقلاب، کدام را انتخاب می کند.

در بخش اول این گفتگو به مسائل داخلی پرداخته ایم که از نظرتان می گذرد؛

هرساله در آستانه دهه فجر، تحلیل‌هایی از سوی رسانه های بیگانه می‌شود که مردم تحت فشار هستند، گرفتاری دارند، از نظام فاصله گرفتند و امسال مثلاً کمتر می‌آیند. ولی حضور مردم در این ۳۶ سال مستمر و هر سال پرشورتر بوده و نسل‌های جدید هم به راهپیمایی می‌آیند. سوال ما به طور مشخص این است که رمز این استمرار و حضور چیست و پیامش برای طرف‌های فرا مرزی ما چه می‌تواند باشد؟

بسم الله الرحمن الرحیم، به گواهی اخبار خبرنگاران داخلی و خارجی، حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن پرشور و معنادار است و امسال خود من هم لحظاتی که در مسیر خیابان آزادی همراه مردم شدم، دیدم که جمعیت، خیلی انبوه و دیدنی است. مسؤولین صداوسیما گفتند که یک برابر و نیم سال قبل است. این‌گونه احساس می‌کنم که اکثریت قاطع مردم ذاتاً از اینکه در ایران انقلاب اسلامی شده، راضی هستند. چون مردم مسلمان هستند و دلشان با اسلام است، به خصوص شیعیان که جایی نداشتند و الان مرکزی پیدا شده است.

مردم به اصل انقلاب دلبند هستند. نگرانی‌هایی پیش می‌آید که مبادا به خاطر شرایط و وجود بعضی از مشکلات و بعضی مواضع‌ و مشکلات سیاسی و اقتصادی، مردم دلزده شوند و دیگر در راهپیمایی‌ها نیایند. البته می‌دانم کسانی دلزده هستند و نمی‌آیند؛ ما که نمی‌گوییم همه‌ مردم آمدند! به نظر می‌رسد این نشان می‌دهد که مردم به اصل انقلاب با وجود بعضی اشکالاتش، علاقه‌مندند و دلشان می‌خواهد اشکالات برطرف شود و انقلاب بماند. تشخیص هم دادند که یکپارچگی ملی را به رخ خارجی‌ها کشیدن، یک اعتبار بزرگ است.

در دنیایی که به دموکراسی خیلی پای‌بند هستند، جمعیت، رأی و حضور مردم، مهم و یک اصل است. وقتی می‌بینند مردم ایران در هر شرایطی و در سرما، گرما، باران و آفتاب این‌گونه می‌آیند و هر سال هم این حضور تکرار می‌شود، طبعاً اثر مثبت دارد. یعنی احساس پایبندی مردم، آنها را به این نتیجه می‌رساند که نمی‌توان با این انقلاب حالت خصومت‌های تند گرفت.

نیکسون رئیس‌جمهور اسبق آمریکا می‌گفت که یکی از هنرهای کشورهای در حال توسعه این است که به راحتی مردم را به خیابان می‌کشانند. ولی در مورد جمهوری اسلامی این قضیه متفاوت است. بحث کشاندن نیست و مردم خودشان با میل و رغبت می‌آیند…

برای چنین برنامه‌هایی که ملی است، خیلی از مردم خودشان می‌آیند. البته برای چنین حضور انبوهی باید برنامه‌ریزی کرد. در غرب و یا خود آمریکا اگر روزی برای حضور مردم در خیابان‌ها باشد، برنامه‌ریزی نمی‌کنند؟ در ایران هم بخش‌هایی هستند که مردم را به گونه‌ای جمع می‌کنند. به نظرم تردیدی نیست که مردم ایران خودشان می‌آیند و هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید که مردم مثلاً با انگیزه‌های مادّی می‌آیند.

در آغاز سی و هفتمین سال انقلاب اسلامی هستیم. از روحانیت به عنوان ستون اصلی انقلاب یاد شده است، شما آینده روحانیت را در بحث انقلاب اسلامی و همچنین حفظ انقلاب اسلامی چگونه ارزیابی می‌‌کنید؟

فکر می‌کنم اگر وضع کشور خوب اداره شود، روحانیت هم کاملاً همراه می‌شود که ذاتاً همراه است. اما وقتی اوضاع کشور با گرانی‌ها، دعواها، مجادلات سیاسی و فسادهایی که شکل گرفته، بد شود، خیلی‌ها از روحانیت زده می‌شوند و بی‌تفاوتی‌هایی در آنها پیدا می‌شود. واقعاً روحانیت یک قدرت جدی و مادر در کشور است. روحانیت در دوران پهلوی سرکوب شده بود اما قلب مردم با روحانیت بود که وقتی دوران پهلوی اول گذشت، کم کم خودش را نشان داد و تبدیل به این قدرت بزرگ شد. حوزه‌ها و حدود هفتاد، هشتاد هزار مسجد و همین مقدار حسینیه و هر روز یک مراسم برای تولد و شهادت ائمه(ع)، محرم و صفر و ماه رمضان و فاطمیه، برنامه‌های دینیِ روحانیت است که به عنوان یک قدرت به هم پیوسته در سراسر کشور جریان دارد. البته هر مقدار که مشکلات در کشور باشد، مردم با روحانیت مشکل پیدا می‌کنند. چون روحانیت را عامل این انقلاب می‌دانند. لذا با حل کردن مشکلات کشور، عزت روحانیت بیشتر می‌شود و آینده بهتری هم می‌تواند پیدا کند.

در انتخابات ۹۲ اتفاقاتي در كشور افتاد و دولت آقاي روحاني روي كارآمد كه هم تحليلگران داخلي و هم خود مردم اعتقاد دارند كه این دولت با مواضع جنابعالی همسو است و بخش عظيمي از افرادي كه الان مسئوليت‌هاي اجرايي دارند، قبلاً در دولت شما بودند. ارزيابي تان از اين دولت چيست؟ نقاط مثبت و منفي دولت تدبير و اميد را چه می دانید؟

—دكتر روحاني را به طور کامل قبول دارم. ما با ايشان از مجلس همكاري داشتيم و در جنگ خيلي همكاري داشتيم و بعد هم در مركز تحقيقات بوده اند. زماني كه من رياست جمهوري بودم، ايشان رئيس شوراي عالي امنيت ملی کشور بود. ما با ايشان از لحاظ تفكر خيلي نزديك هستيم و هيچ شبهه‌اي در صلاحيتشان براي من نيست. كابينه‌اش را هم با توجه به شرايط فعلي كشور، نسبتاً خوب انتخاب کرد، بالاخره مجلس هم در كابينه حق دارد و بايد رأي بدهد و مسئوليت دارد.

با توجه به شرايط، كابينه قابل قبولی است. همكاران ديگري را كه در مراحل پايين‌تر دارند خيلي نمي‌شناسم. از استاندارها، فرماندارها و بخشدارها بعضي‌ها شكايت دارند و مي‌گويند كه همه خوب انتخاب نشده‌اند. البته انصافاً نباید همه نیروها را يكباره بيرون ريخت و اين از كارهايي بود كه هميشه با آن مخالف بوديم. بالاخره همه مردم كه با هم بد نيستند، تفاوت‌هايي دارند که باید همدیگر را تحمل کنند.

گفتگوی مهر با هاشمی رفسنجانی

به نظرم آقاي روحاني كارش را خوب شروع كرده. موضوعات مورد توجه هم خوب انتخاب شده است. مهمترين آنها مسائل خارجي است. ما بايد مسائل خارجي‌مان را حل كنيم. رهبری هم مخالفتي با اين مساله ندارند، بلكه تشويق هم مي‌كنند. بالاخره ما مي‌خواهيم با دنيا تعامل كنيم.

ايران كشوري با منابع عظيم است كه ظرفيت تعامل با همه دنيا را دارد. الان هم نيروي انساني ما خيلي زياد و قوي است و هم در منابع طبيعي، به خصوص نفت و گاز غنی هستیم كه اگر در دنيا اول نباشيم، دوميم. جغرافياي ما كم نظير است. ما در نقطه‌اي هستيم كه بهترين راه خطوط هوايي از غرب به شرق و از شمال به جنوب جهان را در اختیار داریم. خطوط لوله گاز و نفت كه الان حرف اول را مي‌زند، بهترين راهشان ايران است. فيبر نوري كه مي‌خواستند از شانگ‌هاي تا برلين بكشند، نقطه مهمش ايران بود كه البته كوتاهي‌هایی شد و در بعضي جاها عوض و چيز ديگري شد. همه اينها قدرت تعامل است. ايران اگر بخواهد با دنيا تعامل داشته باشد، مي‌تواند هم به خيلي جاها كمك كند و هم استفاده‌هاي كلاني ببرد. معنايش اين است كه بايد سياست خارجي ما سياست تهاجمي نباشد و سياست تعاملي باشد که جزو عقايد هميشگي ما بوده است.

شرايط بعد از جنگ را به یاد آورید كه خيلي فرسوده شده بوديم. تعامل با دنيا را تجديد كرديم و همين باعث شد كه همه درها باز شد و به آساني توانستيم طرح‌هاي زيربنايي بسيار عظيم را آن هم با فاينانس خارجي‌ها اجرا كنيم، هزینه ها هم بعد از آن از درآمد خودش ‌پرداخته می شد و در اين میان در كشورمان شغل ايجاد مي‌شد و نيروهاي ما آموزش می دیدند. اين کار مي‌تواند همیشه و در همه جا ادامه داشته باشد. برعكسش هم مي‌شود؛ يعني الان مي‌توانيم اين كار را بكنيم و اگر وضع آن گونه شد، مي‌توانيم طرح‌هاي مهمي را در دنيا فاينانس كنيم و به آنجا برويم و طرح‌هايشان را انجام بدهيم. یعنی می‌توانیم همين كارهايي را كه ديگران مي‌كردند، بكنيم. چون بانك‌هاي دنيا معمولاً پولش را مي‌دهند و فقط اعتبار مي‌خواهند كه کشور و شرکت‌ها باید معتبر باشند.

به نظرم ما از تعامل عقب هستيم. البته همه وقت و کار دولت براي اين نيست. آقاي روحاني يك تيم را در وزارت خارجه گذاشتند و وظيفه طبيعي‌اش همین است و دارد انجام مي‌دهد.

مسئله مهمتر ايشان در داخل، مسئله تورم است كه تورم را پايين بياورند. بالاخره آنچه را كه مردم عادي مي‌فهمند، تورم را در غذا و لباس و چيزهاي مصرفي مي‌بينند. ضمناً توضيح داده نشده كه اگر مي‌گوييم تورم را پايين آورديم، یعنی رشدش را پايين آورديم. اگر قبلاً رشد آن ۴۳ درصد بوده، اينها مي‌گويند الان ۱۴ یا ۱۸ درصد شده است. يعني باز هم قیمت‌ها ۱۴ درصد رشد دارند. بنابراين كارهایي كردند منتها دستشان بسته و روابط خارجي ما بد بوده است. در این شرایط جنس گران وارد کشور مي‌شود و خيلي چيزهايي كه شما مي‌دانيد. اينها(دولت) در حدي كارشان را كرده اند.

از لحاظ فرهنگي ايشان مسائلي را وعده داده بودند كه همه به حق بود و بعضي‌ها را توانستند و اجرا كردند و برای اجرای بعضي‌ها هم مانع پيدا مي‌شود. بايد بپذيريم با توجه به شرايطي كه در كشورمان هست، قوه مجريه همه كاره نيست. براساس قانون اساسی بالاي سر همه ما رهبري و نظر ایشان حجت است که همه مسؤولین بايد آن را درنظر بگيرند. قوه قضائيه ميدان وسيعي دارد كه بايد با آن هم تعامل باشد. خيلي از كارهاي دولت مثل بودجه و كارهاي ديگر را بايد مجلس تأييد كند. آقاي روحاني قوه مجريه را با اين شرایط در اختيار گرفته است و نباید خيال كنيم كه دستش باز است و هر كاري را که بخواهد، می‌تواند انجام دهد.

به نظرم موفقيت‌هاي قابل قبولي دارند، ولي آن مقداري كه ما آرزو داشتيم هنوز محقق نشده است.

ارتباطي كه بين شما و روحانی از قبل، چه در مركز تحقيقات و چه جاهاي ديگر بود، هنوز هست؟

— بله ارتباط هست.

یعنی هنوز با هم مشورت می‌کنید؟

بله، با ایشان در فواصل مختلف جلسات می‌گذاریم و مسایل را بررسی می‌کنیم و اگر نظراتی لازم باشد، با هم تفاهم می‌کنیم. ایشان در حدی که وقت کنند، به مجمع می‌آیند. در مجموع رفاقت و مسایل عاطفی‌ سر جای خودش هست. با کابینه‌ ایشان هم همینطور است. با وزرا در حدّ کارهایی که به مجمع مربوط می‌شود، ارتباط داریم.

به نقاط مثبت اشاره کردید، آیا انتقادی هم دارید؟

اگر انتقاد داشته باشم، در جلسات می‌گویم. البته ایشان هنوز در اوایل کارش است و مشکلاتی که از دولت قبل برای ایشان باقی مانده، انصافاً از مشکلاتی که ما در جنگ تحویل گرفتیم، بدتر است. ما در جنگ خسارات و رکود و اوضاع بد سیاست خارجی را تحویل گرفتیم و الان مشکلات علاوه بر همه اینها فساد هم هست که خیلی دامنگیر شده و ممكن است بسياري از نيروهایي كه مشغول كارند با دولت همدل نباشند.

سال ۷۶ در آخرین جلسه و نشست خبری و مطبوعاتی که داشتید، در پاسخ به سوال یک خبرنگار ـ که فکر می‌کنم از رسانه آمریکایی بود ـ گفتید: هیچ اختلاف نظری با رهبری معظم انقلاب ندارم و حتی حاضرم برگه‌ سفید امضا به ایشان بدهم. الان هم آیا شرایط همین است و بر همان اعتقاد و در واقع عدم اختلاف سلیقه معتقد هستید؟

من هیچ‌وقت نگفتم اختلاف سلیقه نداریم. چون اختلاف سلیقه بین انسان‌ها طبیعی است. با رهبری نیز در کنار روابط خیلی صمیمانه و دوستانه‌ و کارهای فراوانی که داشتیم، طبیعی بود که اختلاف سلیقه داشته باشیم. اما با هم تفاهم و اختلافات را حل می‌کردیم. از آن زمان که ایشان رهبر شدند، وظیفه‌ام بود اطاعت کنم. تا زمانی که ایشان رهبر نبودند، ممکن بود در اختلاف سلیقه به نظر خودم عمل کنم، ولی وقتی ایشان رهبر شدند، حرف ایشان حجت شد. بحث‌هایمان را می‌کنیم و وقتی که نظر ایشان اعلام شود، تابع همان هستیم.

جلسات مستمری که از سابق و دوران ریاست جمهوری و بعدها بوده، به همان شکل ادامه دارد؟

جلسات ما بستگی به کارها دارد. اینکه همین جوری بنشینیم و حرف‌های جلسه‌ای بزنیم، نیست. همیشه با هم کار داشتیم. حتی پیش از انقلاب به خاطر کارهایی که داشتیم، می‌بایست جلسه داشته باشیم و هماهنگ باشیم. پس از پیروزی انقلاب جلسات ما به خاطر مسؤولیت‌ها بود که در دهه‌ اول زیاد بود. هفته‌ای دو، سه بار جلسات سران و جلسات دو نفری داشتیم. موقعی که رئیس‌جمهور شدم، حداقل هفته‌ای یک جلسه داشتیم. در فاصله دو جلسه ده، پانزده موضوع جمع می‌شد که در جلسه بعدی، مطرح و تمام می‌کردیم.

گاهی ایشان به دفتر من می‌آمدند و گاهی من به دفتر ایشان می‌رفتم. بعد از اینکه دیگر رئیس‌جمهور نبودم، آن مقدار کار نبود و من رئیس مجمع تشخیص مصلحت بودم که براساس قانون، مشاور ایشان است. چون در اینجا تصمیم مستقل نداریم.

ما مشاور هستیم و باید مسایلی را که ایشان قبول می‌کند در دستور باشد بررسی کنیم و نظرمان را بدهیم و به آنجا برود و ایشان نظر نهایی را می‌دهند و منتشر می‌شود و اعلان می‌کنند. لذا الان آن مقدار کار با ایشان نداریم. البته جلسات دوستانه به خاطر بُعد عاطفی هنوز باقی است که باعث می‌شود برای کارهای کوچک هم جلسه بگذاریم.

گفتگوی مهر با هاشمی رفسنجانی

الان در ماه یک بار همدیگر را می‌بینیم، مگر اینکه این فواصل چیزی پیش بیاید که باید بیشتر ببینیم و کافی هم هست. چون در آنجا همه حرف‌ها را می‌زنیم. البته الان کار ایشان از من بیشتر است و خیلی کار دارند. ایشان باید نیروهای مسلح و نهادهای فراوانی که زیر نظرشان هستند، مثل صداوسیما، بنیاد مستضعفان و خیلی نهادهای دیگر را اداره کند. روحانیت و اقشار مردم علاقه‌مندند ایشان را سالی یک بار ببینند. مثلاً حق ائمه جمعه که ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر می باشند است که سالی یک بار بیایند و ارشاد بگیرند. مسؤولین هم همینطور. دولت، قوه قضائیه، مجلس و دیگران هم علاقه‌مند هستند. من این چیزها را ندارم و می‌دانم کار ایشان سنگین است، به همین خاطر مراعات می‌کنم. اگر هم ملاقاتی بخواهم، فوری انجام می‌شود.

در آینده‌ نه چندان دور دو انتخابات مهم برای مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی داریم. برنامه‌ شما برای این دو مجلس چیست؟ آیا از حزب و لیست خاصی حمایت می‌کنید؟

شما باید مرا خیلی خوب شناخته باشید. در داخل انقلاب، هیچ وقت از یک جریان در مقابل جریانات دیگر حمایت نمی‌کردم، چون همه را از احزاب داخل نظام می‌دانستم و با همه در مسایل مختلف همکاری داشتم. البته نقطه ضعفی که پیش آمد، از انتخابات مجلس پنجم بود که من رئیس‌جمهور بودم. وقتی می‌خواستند نامزدها را تعیین کنند، جامعه روحانیت خیلی پیشتاز بود. جلساتی داشتیم و می‌گفتم که شما در جامعه روحانیت باید حالت پدری داشته باشید. چون این کار برای بقیه‌ جاها سرمشق می‌شود و این برای اتحاد کشور خیلی مهم است و تجزیه قدرت‌های انقلابی و رودرروی هم قرار گرفتن، بد است. لذا پذیرفتند که ۵ نفر از به اصطلاح الان «اصلاح ‌طلبان» را در لیست خود بیاورند. آن موقع هنوز این اسم‌ها نبود و اصطلاحاتی مثل چپ و راست یا محافظه‌کار و رادیکال و خط امامی و امثال اینها بود.

در حضور من پذیرفتند که ۵ نفر را بپذیرند. بعد بین گروه‌های خودشان مطرح کردند که آنها قبول نکردند و نپذیرفتند. من هم با آن حالت پدری که می‌خواستم داشته باشم به همه گفتم که با هم همکاری کنید. آن موقع حزبی نبود و اعضایی از هیأت دولت(کارگزاران) پیغام دادند که اگر این کار در جایی هماهنگی نشود، خودمان لیست می‌دهیم که آن اختلافات پیش آمد و نقطه آغاز یک دوره بود. یعنی کاملاً بر خلاف نظر من بود و خیلی تلاش کردم که نشود و مرحوم دکتر حبیبی هم تلاش کرد. اما آن‌گونه شد.

هنوز هم همان روحیه را دارم. یعنی فکر می‌کنم نیروهای داخل انقلاب و آنهایی که نسبت به انقلاب مخلص هستند، نباید با هم سرجنگ و دعوا داشته باشند. اختلاف سلیقه، در یک حزب هم هست که راه حل خودش را دارد.

لذا خودم تا به حال از حزبی حمایت نکردم. البته اگر برای انتخاب یک فرد باشد، مثل انتخابات اخیر، وقتی نتوانستم بیایم، از آقای روحانی حمایت کردم. همان موقع هم گفتم که آقای دکتر ولایتی هم فرد صالحی است، ولی من فعلاً از آقای دکتر روحانی حمایت می‌کنم. خودم هم سال‌هاست که تمایل ندارم وارد انتخابات شوم. قطعاً بنای من این بود که بعد از ریاست‌ جمهوری کاری این‌گونه انجام ندهم. چون کارهای زیادی در مجمع تشخیص مصلحت هست و به آنها و به کارهای علمی و فکری بپردازم. اما نشد. مثلاً در انتخابات هشت سال قبل خبرگان، نمی‌خواستم بیایم، اما رهبری گفتند که واجب است و باید بیایی. من گفتم که خودم واجب نمی‌دانم و مناسب من نیست در چنین انتخاباتی شرکت کنم و لازم هم نیست. اما ایشان اصلاحاتی در کار کردند و مرا قانع کردند که بیایم و آمدم. الان هم تمایل واقعی من این است که به یادداشت‌های فراوانی که دارم و باید تنظیم و کتاب شوند، بپردازم.

گفتگوی مهر با هاشمی رفسنجانی

شاخص شما برای حمایت از افراد چیست؟ چه معیارهایی برای حمایت از افراد دارید؟

گفتم که فعلاً حمایت نمی‌کنم. اگر شخص اصلحی ببینم، حمایت می‌کنم. شاخص‌اش افکار خودم است. آنچه الان خودم عقیده و تجربه دارم، میانه‌روی و اعتدال است که آن را یک اصل اسلامی می‌دانم. همکاری جهانی و تعامل را یک ضرورت برای اداره کشور و پرهیز از تندروی‌ها و سخت‌گیری‌ها و دوری کردن از بد اخلاقی‌ها را لازم می‌دانم. افکار من روشن است و در همه جا می‌توانید ببینید.

کسانی که شما را می‌شناسند چه طرفداران و چه منتقدان اذعان دارند که شما یاور دیرین انقلاب بوده اید و خدمات ارزنده ای در سالهای قبل و بعد از انقلاب داشته اید. اما این روزها بحث‌هایی در فضای جامعه و رسانه ها درباره خانواده تان وجود دارد و این پرسش که اگر آقای هاشمی بخواهد بین انقلاب و خانواده انتخاب کند، چه تصمیمی خواهد گرفت. دیدگاهتان در این باره چیست؟

کسانی این مسایل و این حرف را مطرح می‌کنند یا مغرض و یا نسبت به سابقه خانواده ما جاهل هستند. نمی‌گویم اصیل‌ترین خانواده‌ای که به این انقلاب پایبند باشد، خانواده‌ ماست، ولی بچه‌های من از روزی که چشمشان را باز کردند، پدر خانواده را در مبارزه و زندان و مادرشان را در تلاش برای آزادی پدر دیده‌اند. در جنگ، مهدي و ياسر هر دو مجروح شدند. يكي شيميايي شد و ديگري مجروح. خوشبختانه از لحاظ زندگی هم احتیاجی نداشتند و ندارند که دنبال کارهای مادی بروند. همه‌ انقلابی و در عین حال نسبت به بعضی از کارهایی که می‌بینند، منتقد هستند و همان انتقاداتشان باعث می‌شود که بعضی‌ها این حرف‌ها را بزنند. من فکر می‌کنم خانواده ما در انقلاب بزرگ شده و در انقلاب می‌ماند و با انقلاب می‌میرد.

ادامه دارد…