اخبار

بی‌بی‌سی: طبق گزارش تازه موسسه نظرسنجی گالوپ، اکثر ایرانیان همچنان آمریکا را بابت این تحریم‌ها مقصر می‌دانند و می‌گویند در زندگی شخصی خود از تحریم‌های بین‌المللی لطمه دیده‌اند.
همچون نظرسنجی مشابه قبلی، اغلب پاسخ‌دهندگان با ادامه برنامه هسته‌ای ایران موافق بوده‌اند.

در این نظرسنجی که با تماس‌های تلفنی صورت گرفته، ۸۵ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که تحریم‌های بین‌المللی به شرایط زندگی و معاش آنها لطمه زده است. نیمی از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که این ضربه “عمده” بوده‌ است.

در عین حال ۱۲ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند تحریم‌ها هیچ تاثیری بر زندگی آنان نگذاشته است.

موسسه گالوپ در فوریه ۲۰۱۳، بهمن ۱۳۹۱ نیز نتایج یک نظرسنجی را کلیک که نتایج آن عمدتا مشابه نتایج اعلام‌شده اخیر بود منتشر کرد.

گزارش جدید که روز ‌۱۵ آبان، ۶ نوامبر،‌ منتشر شده، بر اساس نظرسنجی در سه سال گذشته و با تماس با ۴٬۵۰۷ نفر از شهروندان ایرانی بالای ۱۵ سال تهیه شده است.

گالوپ که از موسسات معتبر فعال در نظرسنجی در جهان است، می‌گوید این نظرسنجی درباره ایران تا ۹۵ درصد، قابل‌تعمیم به کلیت جامعه ایران است.

‘حمایت’ از برنامه هسته‌ای

حسین باستانی، بی‌بی‌سی

به نظر می‌رسد نتایج نظرسنجی‌های تلفنی راجع به موضوعات “بسیار حساس” در کشورهایی چون ایران، به دلایلی مشخص ممکن است با ترکیب دیدگاه‌های واقعی شهروندان، به‌کلی متفاوت باشد.

اگر تلفن منزل یک شهروند ایرانی، مثلا یک زن خانه‌دار، زنگ بزند و در سوی دیگر خط، فردی بگوید که از خارج از کشور تماس می‌گیرد و می‌خواهد نظر او را در مورد برنامه هسته ای ایران – که از چند سال پیش یکی از مهم‌ترین خط قرمزهای حکومت ایران بوده – بداند، از او انتظار چه پاسخی را می‌توان داشت؟ در صورتی که مثلا این شهروند مایل نباشد که هزینه‌های اقصادی برنامه هسته‌ای و تحریم‌های مرتبط با آن بر خانواده‌اش سنگینی کند، تا چه حد می‌توان انتظار داشت که به‌صراحت این نظر را در گفت‌وگو با فرد ناشناسی که می‌گوید از خارج زنگ می‌زند بیان کند؟

این پرسش، به ویژه از آنجا اهمیت می‌یابد که ظاهرا در ایران، این تصور در میان بسیاری از شهروندان وجود دارد که ممکن است آن‌چه در جریان مکالمات تلفنی و خصوصی بیان می‌شود، شنوندگان ناشناسی هم داشته باشد و در آینده، باعث تبعات ناخواسته شود.

با وجود ملموس‌بودن فشار تحریم‌ها برای اغلب ایرانیان، ۶۸ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که تهران باید با وجود تمامی تحریم‌ها برنامه هسته‌ای خود را ادامه دهد.

علاوه بر این ۳۴ درصد نیز گفته‌اند که اگر برنامه هسته‌ای ایران برای مقاصد نظامی به کار برود هم از آن پشتیبانی می‌کنند.

ایالات متحده و اتحادیه اروپا برای واداشتن ایران به توقف فعالیت هسته‌ای، تحریم‌های وسیع یک‌جانبه‌ای علیه نظام بانکی و صنعت نفت و گاز ایران اجرا کرده‌اند.

آنان ایران را متهم می‌کنند که برنامه هسته‌ای‌اش احتمالا مقاصد نظامی دارد ولی تهران این اتهام را همواره رد کرده است.

گزارش اخیر گالوپ در زمانی منتشر می‌شود که مذاکرات هسته‌ای ایران با کشورهای ۱+۵ در جریان است و این گمان مطرح شده است که در ازای توقف بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای ایران، برخی از تحریم‌های بین‌المللی هم سبک شود.

‘مقصر’ تحریم‌ها

از میان پاسخ‌دهندگان، ۴۶ درصد گفته‌اند آمریکا را عامل تحریم‌های فعلی علیه ایران می‌دانند. در همین حال ۱۳ درصد گفته‌اند حکومت ایران، خود در این باره مقصر است.

پس از آن، ۹ درصد از مردم ایران، اسرائیل را درباره تحریم‌ها مقصر شمرده‌اند. سازمان ملل متحد و کشورهای اروپایی هریک با ۶ درصد، در رده آخر هستند.

در این میان ۱۶ درصد از پاسخ‌دهندگان نیز گفته‌اند که نمی‌دانند مسئول اصلی تحریم‌ها کیست یا پاسخی در این باره نداده‌اند. ۴ درصد هم گفته‌اند مسئول تحریم‌ها در میان گزینه‌های پرسیده‌شده نیست یا “هیچ‌کس مسئول این تحریم‌ها نیست”.

در دو سالی که از اعمال تحریم‌های شدید آمریکا و اروپا علیه ایران می‌گذرد، مقامات مختلف جمهوری اسلامی درباره تاثیر این تحریم‌ها سخن گفته‌اند.

رهبر ایران نیز که همواره این اقدامات غرب را بی‌اثر خوانده، این تحریم‌ها را “وحشیانه” بر شمرده است.

حسن روحانی، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در انتخابات خرداد ۹۲ که پیروز آن شد، از جمله در شعارهایش به لزوم رفع تحریم‌ها علیه کشور اشاره کرده و گفته بود: “سانتریفیوژها باید بچرخند اما چرخ مملکت هم باید بچرخد.”

گزیده نتایج نظرسنجی گالوپ

دویچه‌وله: یک مقام ارشد دولت ایالات متحده می­گوید که آمریکا در ازای برداشتن گام نخست از سوی ایران، آمادگی دارد تحریم­ها را به صورت “محدود، موردی، موقتی و برگشت­پذیر” لغو کند. وی تعهد ایران به اقدامات­اش را شرط لغو تحریم­ها دانست.

یک مقام بلندپایه دولت آمریکا در ژنو روز چهارشنبه (۶ نوامبر /۱۵ آبان) اعلام کرد که چنانچه ایران گام اول در اجرای تعهدات‌اش را بردارد و پیشروی برنامه اتمی خود را متوقف کند، آمریکا آماده است تحریم­ها علیه ایران را کاهش دهد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، این مقام آمریکایی که نخواسته نامش فاش شود، اشاره کرده است که لغو مشروط تحریم­ها به طور “موقتی و موردی” خواهد بود. وی در توضیح این تصمیم آمریکا می­گوید، قرار است تحریم­ها در مرحله نخست به مدت شش ماه لغو شوند و اگر ایران در این مدت به تعهدات خود عمل نکند، تحریم­ها بار دیگر از سرگرفته خواهند شد.

دور جدید مذاکرات هسته­ای ایران و کشورهای گروه ۱+۵ شامل آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه‌، چین و آلمان روزهای پنجشنبه و جمعه، ۱۶ و ۱۷ آبان (۷ و ۸ نوامبر) در ژنو برگزار خواهد شد. پیش­تر، دو طرف در روزهای ۲۳ و ۲۴ مهر در ژنو با یکدیگر گفت و گو کرده و فضای مذاکرات را “مثبت” ارزیابی کرده بودند.

گام اول از سوی ایران

به گفته­ی مقام ارشد دولت اوباما، کشورهای مذاکره کننده با ایران در این دور از گفت و گوها از ایران خواهند خواست، گام اول را برای رسیدن به توافق بردارد. وی در توضیح گام اول از سوی ایران گفت که کشورهای ۱+۵ از ایران می­خواهند، فعالیت‌های هسته­ای خود را تعلیق کند، تا راه برای دستیابی به توافقی نهایی هموار شود.

گام اول از اقدامات ایران همچنین در ارتباط با میزان غنی سازی اورانیوم، شمار سانتریفیوژهای نصب­شده و راه­اندازی شده، ذخایر مواد هسته‌ای و همچنین نظارت بین‌المللی بر فعالیت­های هسته­ای ایران خواهد بود.
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران

این مقام آمریکایی همچنین گفت: «آنچه ما به دنبال آن هستیم، گامی اولیه و توافقی ابتدایی است که طی آن معلوم شود پیشرفت اتمی ایران متوقف شده است.»

مقام بلندپایه دولت آمریکا با اشاره به تلاش کاخ سفید برای به تعویق انداختن تصویب دور تازه­ای از تحریم­های این کشور از سوی کنگره آمریکا گفت که این امر به دلیل تقویت موضع آمریکا در مذاکرات و برای دستیابی به توافق با ایران صورت گرفته است. وی همچنین تاکید کرد که برای نخستین بار به نظر می­رسد ایران نه برای خرید وقت بلکه برای رسیدن به هدف مذاکره می­کند. (بیشتر بخوانید: نتانیاهو در دیدار با جان کری خواستار تشدید تحریم ایران شد)

ابراز امیدواری مقام­های ایرانی برای دستیابی به توافق

از سوی دیگر محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و رئیس تیم مذاکره کننده هسته­ای می­گوید، در مذاکرات روزهای پنجشنبه و جمعه در ژنو امکان توافق بر سر چارچوب کاری برای حل مسئله هسته­ای وجود دارد.

وزیر خارجه ایران در گفت و گو با شبکه خبری “فرانس ۲۴” تاکید کرد که چنانچه ایران نتواند گام­های نهایی را در این دور از مذاکرات بردارد این کار را در دور بعدی گفت و گوها انجام خواهد داد. به گفته­ی ظریف: «شکست در رسیدن به توافق در ژنو یک فاجعه نخواهد بود.»

وزیر خارجه ایران، در عین حال به “فرانس ۲۴” گفت: «من معتقدم کارهای زیادی باید انجام بگیرد. ما تا حدودی پیشرفت داشته‌ایم، اما در ایران بی‌اعتمادی عمیقی درباره نگرش، رفتار و رویکرد برخی از اعضای گروه ۱+ ۵ وجود دارد.»

از سوی دیگر، خبرگزاری­های ایران از قول عباس عراقچی، یکی از اعضای تیم مذاکره­کننده هسته­ای ایران نقل کرده­اند که دور جدید مذاکرات هسته‌ای وارد محتوا خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، معاون حقوقی و بین­المللی وزارت خارجه ایران ضمن ابراز امیدواری نسبت به دستیابی به پیشرفت در مذاکرات روزهای پنجشنبه و جمعه در ژنو اعلام کرد: «مذاکرات ژنو محکی برای سنجش گروه ۵+۱ است و در این مذاکرات میزان اراده سیاسی آنها برای رسیدن به راه حل در بوته آزمایش قرار می­گیرد.»

دیگربان: علی خامنه‌ای گفته به مذاکرات هسته‌ای ایران و غرب «خوش‌بین» نیست٬ اسرائیل رژیمی «حرام‌زاده» است و آمریکا در مقابل ایران «هیچ غلطی نمی‌تواند بکند.»

آقای خامنه‌ای روز یک‌شنبه (۱۲ آبان) در دیدار با گروهی از دانش‌آموزان و دانشجویان با حمایت از تیم مذاکره کننده هسته‌ای٬ حملات تندی متوجه غرب و آمریکا کرده و گفته نمی‌توان امید همکاری از جانب آن‌ها داشت.

وی با تاکید بر اینکه «آمریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند» افزوده اگر مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ به نتیجه نرسد٬ معنایش این است که «کشور باید روی پای خودش بایستد.»

رهبر جمهوری اسلامی در عین حال اضافه کرده مذاکرات با شش کشور تنها در خصوص برنامه هسته‌ای ایران است و اگر تهران در این مذاکرات عقب‌نشینی کند٬ غرب ده‌ها موضوع دیگر را مطرح خواهد کرد.

خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود اضافه کرده کسی در جمهوری اسلامی نباید تیم مذاکره کننده هسته‌ای را «سازشکار» بداند و آن‌ها را «تضعیف» کند٬ چرا که آن‌ها «بچه‌های خود ما و بچه‌های انقلابند.»

وی همچنین طرح این موضوع که تسلیم شدن در موضوع هسته‌ای باعث رفع مشکلات اقتصادی خواهد شد را «ترفند» و «خلاف‌گویی» دانسته است.

رهبر جمهوری اسلامی در این زمینه از مسئولان دولتی خواسته «برای گشایش مسائل کشور باید نگاه‌شان به درون باشد.»

خامنه‌ای در این سخنرانی اسرائیل را رژیمی «نامشروع و حرام‌زاده» خوانده و گفته که این رژیم با «توطئه» حفظ شده است.

وی همچنین در واکنش به این گفته باراک اوباما که همه گزینه در خصوص ایران روی میز است گفته شما «چه غلطی می‌توانید بکنید.»

خامنه‌ای به تیم مذاکره کننده هسته‌ای توصیه کرده «مراقب لبخند فریبکارانه دشمن» باشند و جلوی کسانی که حرف‌های «یاوه» می‌گویند را بگیرند.

رهبر جمهوری اسلامی اضافه کرده «یک سیاستمدار آمریکایی غلط می‌کند که می‌گوید باید در فلان صحرای ایران بمب اتم بریزیم. {دیپلمات‌های ایران} باید چنین دهانی را خرد کنند.»

دیگربان: مراسم سالروز ۱۳ آبان در ایران برخلاف پیش‌بینی‌ها و تبلیغات گسترده یک ماه گذشته٬ در غیاب مقام‌های بلند‌پایه جمهوری اسلامی و بسیاری دیگر از مسئولان دولتی برگزار شد.

در این مراسم که روز دوشنبه (۱۳ آبان) در تهران و برخی شهر‌های ایران برگزار شد٬ سران قوا٬ مقام‌های بلند‌پایه حکومتی٬ مراجع تقلید و فرماندهان ارشد نظامی حضور نداشتند.

براساس گزارش‌ها٬ علامعلی حداد عادل٬ محمدرضا نقدی٬ سعید جلیلی٬ محمد شریعتمداری٬ حیدر مصلحی٬ احمد توکلی و حدود چهار عضو هیات دولت در راهپیمایی ۱۳ آبان تهران شرکت داشته‌اند.

سهم نمایندگان مجلس در راهپیمایی امسال ۱۳ آبان در تهران و سایر شهر‌های ایران بسیار اندک گزارش شده است.

صدا و سیما٬ سازمان تبلیغات اسلامی٬ سپاه و بسیج در یک ماه گذشته تبلیغات و برنامه‌ریزی گسترده‌ای در خصوص اجرای گسترده این برنامه تدارک دیده بودند.

طی این مدت صد‌ها تن از روحانیون٬ نظامیان٬ محافظه‌کاران و مسئولان حکومتی و دولتی بر ضرورت برگزاری «با شکوه» ۱۳ آبان امسال تاکید کرده بودند٬ اما در روز راهپیمایی غایب بودند.

برگزار کنندگان این مراسم امیدوار بودند از ۱۳ آبان امسال «۹ دی» دیگری بسازند که به نظر می‌رسد در تحقق این هدف چندان موفق نبوده‌اند.

قانون: مسعود كاظمي-مريم قرباني‌فر: ابراهیم اصغر زاده در سال 1334 درشهرستان خاش از استان سیستان و بلوچستان متولد شد. وی فعال سیاسی اصلاح طلب و نماینده دوره سوم مجلس شورای اسلامي‌بوده و پس از انقلاب از رهبران دانشجویان پیرو خط امام بود. رازی که تا سال‌ها مخفی ماند و اخیرا افشا گردید این بود که ايده اوليه اشغال سفارت توسط وی داده شده بود. اصغرزاده در سال 1353 وارد دانشگاه فنی آریامهر سابق وصنعتی شریف فعلی گردید و از فعالان موثر‌جنبش دانشجویی در این دانشگاه بود، او در انتخابات انجمن‌های اسلامي‌دانشگاه خود رتبه نخست را به دست آورد و بعدها نیز همچنان به فعایت‌های دانشجویی خود ادامه داد. اما شاید مورد عجیب در طول فعالیت سیاسی وی این بود که تنها 24 ساعت پس از اتمام دوران نمایندگی اش در مجلس سوم، بازداشت شد. 13 آبان بهانه خوبی بود که در تحريريه روزنامه «قانون» پای سخنان او بنشینیم و با هم عصرانه‌اي بخوريم و از روزهایی یاد کنیم که کمتر به آن پرداخته شده است. ناگفته‌هايي از ماجراي تسخير سفارت آمريكا در سال 1358 را از زبان اصغرزاده در گفت‌وگو با «قانون» مي‌خوانيم:
در ابتدا مي‌خواهيم بدانیم در اوايل انقلاب مواضع دانشجویان نسبت به دولت بازرگان چه بود ؟
خیلی سخت است بخشی از تاریخ آن دوران را پررنگ تر كنيم. نمي‌خواهم مسئله را بسیار ساختاری ببینم اما واقعیت این است که بازرگان و امام و حزب جمهوری اسلامی یا تمامي‌گروه‌ها و اشخاص دیگر برای ما یک پس زمینه مشخصی داشتند . این که ما به عنوان جنبش دانشجویی در دانشگاه‌ها از سال‌هاي قبل فعال بودیم و بعدتر هم روی انقلاب تآثیر گذاشتیم و نگرش دانشجویان، یا حداقل دانشجویان انجمن‌های اسلامي‌پر از سوال و پرسش شده بود و برداشت ما این بود که شفافیت وجود ندارد و مردم هنوز در خیابان بودند و به انقلابشان علاقه مند، اما ثباتی هم در جامعه وجود نداشت. نه امنیت کشور و نه وضعیت حاکم در جامعه ثباتی نداشت، حتی هم اکنون هم با خواندن روزنامه‌هاي آن زمان مي‌توان این عدم ثبات و به‌هم ریختگی را به خوبی رصد کرد. ما مي‌دانستیم که حکومت شاه را نمي‌خواستیم اما در عین حال اتفاقات آن روزها هم خوب نبود، فضا آشفته بود. بهم ریختگی چندین استان مرزی کشور هم بر این آشفتگی‌ها اضافه مي‌کرد. اتفاقاتی که در دانشگاه‌ها و بین گروه‌های چپ و اسلامي‌یا بین خود گروه‌های چپ مي‌افتاد همگی نشان از آشفتگی بسیار داشت. در این شرایط طبیعی بود که ما به عنوان دانشجویان مسلمان که خود را نزدیک به امام و رهبر انقلاب مي‌دانستیم امنیت اصلی ترین و کانونی ترین نقطه توجه ما باشد و این که چه کنیم فضا تثبیت شود. برای ما در آن زمان تثبیت انقلاب مهم بود و من اعتراف مي‌کنم بسیاری از مواردی که اکنون برای ما خیلی مهم است مثل حقوق بشر و بسیاری از موارد دیگر، آن زمان برای ما اهمیتی نداشت. مانند همین حالا که نگران بازگشت احمدی‌نژاد و تفکرات او هستیم و این که چکار می‌شود کرد که دستاوردهای انتخابات 24 خرداد حفظ شود و به عقب باز نگردیم . از سویی من خودم به خاطر دارم که در تابستان سال 1358 که در حال طراحی دفتر تحکیم بودیم اخباری مي‌رسید که مقدار زیادی جعبه از کشور در حال خارج شدن است و تصور ما هم از خروج این جعبه‌ها بدون تردید این بود که اسنادی در حال خروج از کشور است . از سویی سفارت آمریکا سفارت مهم و بزرگی در ایران بود. آمریکا قبل از انقلاب 48 هزار نفر نیروی نظامي در کشور داشت و سفارتش از کودتای 28 مرداد به جای سفارت سیاسی به یک سفارت امنیتی تبدیل شده بود. بردن شاه به آمریکا هم فوق العاده برای ما اهمیت داشت و از نظر ما تحقیر آمیز تلقی مي‌شد و حتی افکار عمومي‌جهان هم این موضوع را به‌نوعی توهین تلقی می‌کرد.
اسناد جدید که توسط گازیورسکی منتشر شده مي‌گویند که دولت آمریکا در حال دادن اطلاعات به دولت ایران بوده است یعنی حتی تحرکات ارتش عراق را به ایران گزارش مي‌کرده اما بعد از این اتفاقات دادن این اطلاعات متوقف می‌شود؟
معتقد نیستم ما زمینه ساز جنگ بوده ایم، دولت عراق پیش از انقلاب همیشه آرزوی داشتن بنادر خلیج فارس را داشته است و اتفاقا آمریکایی‌ها محرک یا زمینه‌ساز نبودند. اینکه اشغال سفارت زمینه ساز شد را به شدت مردود مي‌دانم اما امکان این هست که فرصت طلایی در اختیار عراق گذاشته شده باشد، اما این هم باز مربوط به دانشجویان نیست. تصمیم دانشجویان برای یک اشغال 48 ساعته سفارت و تحصن در آن هم باز نمی‌توانست زمینه ساز این تحرکات باشد و انجام یک عملیات اعتراضی دانشجویی موقت 48 ساعته قطعا نمی‌توانست این اثر را داشته باشد.
تصمیم اولیه واقعا برای یک اشغال 48 ساعته بود ؟
بله فقط یک اشغال 48 ساعته در نظر دانشجویان بود. ببینید در آن فضایی که ما بودیم و احساس می‌کردیم مملکت دارد از هم می‌پاشد و خیلی از شعارهای انقلاب تحقق پیدا نکرده است و دائما اطلاعیه مي‌دادیم و راهپیمایی می‌گذاشتیم و از سویی دانشجویان انجمن‌هاي اسلامي‌از همان روزهای اول بعد از انقلاب وارد دیالوگ با دولت شدند و خود من با آقای بازرگان وارد گفت‌وگو شدیم و حتی به خاطر ارتباطات با دانشجویان از وضعیت استان‌ها می‌گفتیم و حتی از ما خواسته شد که در ایام عید سال 58 به کمک دولت برویم در استان‌های مختلف. جلسات ما با دولت موقت تقریبا از 20 روز بعد آغاز شد. حتی یک بار بنده با خود آقای بازرگان وارد بحث شدم، یادم هست که همان زمان مریم عضدانلو (رجوي) هم در جلسه بود و حتی اصرار آقای بازرگان در زمان تشکیل وزارت جهاد این بود که از اعضای سازمان مجاهدین هم باشند که با مخالفت بنده بحث‌هایی پیش آمده است و دعواهایی شکل گرفت اما این به هیچ وجه به این معنی نبود که ما با آقای بازرگان که مورد حمایت امام بود گارد داشته باشیم یا بخواهیم وی را ساقط کنیم چرا که بعد از این جلسات بارها امام از مهندس بازرگان حمایت کرد. در اردیبهشت سال 1358 ایده تشکیل جهاد سازندگی توسط همین حلقه دانشجویان با امام مطرح شد. جلساتی شکل مي‌گرفت که این جلسات شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت بود که یک گروه مشاوران داشت. ما نام آن را گروه «بازو» گذاشته بودیم که در حقیقت فعالیت حرفه ای سیاسی داشتند و با رای‌گیری در دانشگاه‌ها انتخاب شده بودند. این گروه 5 نفره گروه مشاوران شامل آقایان «خامنه‌ای، موسوی خوئيني‌ها، بنی‌صدر، حسن حبیبی و مجتهدشبستری» بودند که گاهی حاج احمد آقا نیز شرکت می‌کرد که ما دعوتشان می‌کردیم، اما گروه مشاوران شامل همان 5 نفر بود.
طرح را اولین بار چه کسی ارائه داد؟
خود من طرح را ارائه دادم. تا مدت‌ها هم به هیچ وجه این مسئله بیان نمی‌شد تا این که این اواخر گفته شد و بنده نیز دیگر بیان کردم که اولین بار طرح از جانب بنده بود.
تقریبا یک فاصله دو هفته ای وجود دارد‌، شاه 30 مهر بالاخره وارد آمریکا می‌شود و شما در دو هفته این طرح را شروع کردید و به اجرا رساندید. طرح دقیقا چه بود؟
ایده من سه لایه داشت، ایده اول این‌بود که یک زنجیره انسانی دور سفارت بکشیم و این زنجیره انسانی ترکیبی بود از اطلاعیه و بیانیه دادن و بالاخره نشان دادن اعتراض، ایده دوم هم حمله به سفارت بود، حمله به معنی تصرف نبود، به این معنی که سفارت را با سنگ بزنیم و تا بالای دیوار برویم و برگردیم؛ ایده سوم این بود که برویم داخل سفارت و تحصن کنیم. تحصن کردن پیش از این هم در تاریخ ایران نمونه و سابقه داشت و نتیجه مي‌گرفتیم‌، من این طرح‌ها را با شورای مرکزی مطرح کردم و جلسه گروه 5 نفره شورای مرکزی در ساختمانی در میدان انقلاب تشکیل مي‌شد . من ابتدا پیش از طرح ایده‌، خبرهایی از آن چه مي‌دانستم و شنیده بودم انتقال دادم از جمله خبری که دو تا از بچه‌هاي انقلابی که در فرودگاه مهرآباد شاغل بودند به من داده بودند که جعبه‌هاي بسیار بزرگی دارد از طریق مهرآباد به آمریکا منتقل مي‌شود و من این موضوع و چند موضوع و خبر دیگر را به اعضا منتقل کردم و به این نتیجه رسیدیم که سفارت آمریکا در حال انجام اعمال خاصی است و بعد هم موضوع انتقال شاه به آمریکا را مطرح کردیم.
بسته‌ها چه بودند؟
این بسته‌ها از گیت‌های دیگری می‌رفتند و بازرسی نمی‌شدند و گمرک فرودگاه‌ها به شدت به این قضیه اعتراض داشتند و سفارت آمریکا قبل از انقلاب مقامات ایران را شنود می‌کرد و توسط پایگاه‌های جاسوسی در شمال کشور فضای رادار و بیسیم شوروی را چک مي‌کرد و شنود مي‌شد و به هر حال اکثر کشورهای اطراف از این طریق شنود می‌شدند، هر چند مهم‌ترین دلیلش جلوگیری از افزایش کمونیسم بود و شاه هم به نوعی راضی بود از این جریان اما آمریکایی‌ها دربار را هم شنود مي‌کردند.
پس انتقال شاه تیر خلاص بود برای اشغال سفارت و در هر حال شاید اتفاق مي‌افتاد. در جایی از صحبت‌هایتان گفتید که ارتباط بسیار خوبی با دولت آقای بازرگان داشتید، آیا هیچ وقت نشد با آقای بازرگان در این رابطه صحبت کنید و این موضوع که به هر حال روابط اطلاعاتی بین آمریکا و ایران وجود دارد؟
دوستی ما به عنوان جنبش دانشجویی با دولت موقت بیشتر مربوط به ماه‌های اول بود و هر چه جلوتر رفتیم این زاویه بیشتر و راه گفت‌وگو سد شد. به طوری که در مهر 1358 بین ما و دولت موقت یا طرفداران دولت یک شکافی ایجاد شد اما حقیقتا قصد ما از اشغال سفارت حذف دولت موقت یا حتی حذف لیبرال‌ها هم نبود، ما هیچ مشکلی با دولت بازرگان نداشتیم.
برگردیم به جریان اشغال سفارت، چه اتفاقاتی در جلسه شورای مرکزی افتاد؟
من و آقایان میردامادی و بی طرف یک جلسه گذاشتیم و هر کدام از ما 3 نفر قرار شد 4 نفر از دانشگاه خود را معرفی کنیم تا هسته مرکزی شامل 15 نفر شود. این 15 نفر‌، نفرات اصلی بودند که ایده اشغال سفارت را بررسی کردند . در این مرحله دو ایده دیگر ناکارآمد تشخیص داده شد و رد گردید و ایده اشغال 48 ساعته در دست بررسی قرار گرفت . ببینید تمامي تدارکات و اتفاقات و مسائل بعدش برای یک حضور 48 ساعته تدارک دیده شده بود نه بیشتر . تمامي‌جوانب ماجرا بررسی شد و تاکید مي‌کنم که تمامي‌دست‌نوشته‌هاي آن زمان ما موجود است که تنها برای اشغال 48 ساعته سفارت برنامه ریزی شده بود و البته ما به جوانب این اتفاق و حوادث بعدش هم پرداختیم و حتی در همان دست‌نوشته‌ها هم قید شده است که این اتفاق مي‌تواند دولت بازرگان را با خطر مواجه کند اما ما به هیچ وجه سقوط دولت بازرگان را در نظر نداشتیم و اصلا به آن فکر هم نمي‌کردیم چون دولت مورد حمایت امام بود. از سویی فکر مي‌کردیم که نظر امام چگونه مي‌تواند باشد و البته تاکید بسیار بر این نکته که این حرکت باید صرفا یک حرکت دانشجویی باشد و به هیچ وجه نباید نظامي‌باشد. و مدام تآکید مي‌شد بر روی حرکت دانشجویی موقت. در رابطه با این حرکت تا زمانی پاسخگو خواهم بود که طراحی 48 ساعته آن بر عهده خودم بوده است اما از جایی که دیگر این حرکت تبدیل به یک حرکت ملی شد و انقلاب دوم لقب گرفت فراتر از برنامه ریزی ما بود.
بعد از جلسه سه نفره شما 15 نفر هسته مرکزی چه اشخاصی بودند ؟
همه اسامي‌را به یاد نمي‌آورم اما خودم به همراه آقایان میردامادی‌، زحمتکش‌، بی طرف‌، سیف اللهی‌، رحمتی‌، شهید دادمان‌،اکبر رفان‌، عباس عبدی‌، محمد‌هاشمي‌، باطنی را در یاد دارم که حضور داشته‌اند و آقای زحمتکش بعدها به عنوان رئیس عملیات انتخاب شد. ایده در همین جمع پخته و کامل شد و بعدتر تصمیم گرفتیم که با بعضی اشخاص مشورت کنیم چون ایده هر چقدر کامل تر مي‌شد بیشتر احساس مي‌کردیم که مي‌تواند از بعضی جهات برای کشور مشکل ایجاد کند و تصمیم گرفتیم با آقای موسوی خوئيني‌ها مشورت کنیم .
چرا آقای موسوی‌خوئيني‌ها؟
موسوی خوئيني‌ها در آن زمان نماینده امام در صدا و سیما بود و از سویی با توجه به این که در سال‌هاي قبل از انقلاب بین موسوی خوئيني‌ها و دانشجویان نزدیکی به وجود آمده بود و ايشان در مسجد نیاوران تفسیر‌هاي نوینی از قرآن ارائه مي‌کرد که برداشت‌هاي انقلابی از‌آن‌مي‌شد بسیار مورد توجه دانشجویان بود،او در گروه 5 نفره شورای مشورتی ازآن‌مي‌شد رای آورده بودند و این خود نشان مي‌دهد ایشان در میان دانشجویان محبوبیت داشته اند.
شما بسیار واضح و روشن به آقای موسوی خوئيني‌ها گفتید قصد تصرف سفارت را دارید ؟
بله‌، بسیار صریح با ایشان در میان گذاشتیم. به خاطر این که ما یک مشکل داشتیم، مشکل ما توجیه دانشجویان مذهبی و انقلابی بود . آنها معتقد بودند این کار مي‌تواند در مقابل انقلاب قرار بگیرد یا مورد خشم امام واقع شود و عمل خودسرانه ای تعبیر شود و این که اگر دانشجویان مورد خشم امام قرار بگیرند دیگر امکان ادامه فعالیت برای انجمن‌هاي اسلامي‌دانشجویان ممکن نخواهد بود و اصلا جنبش دانشجویی سرنوشت تراژیکی پیدا خواهد کرد. از سویی به انقلاب کمک کرده بعد از انقلاب هم وارد نهادهای امنیتی و سیاسی شده و بعد با یک حرکت اشتباه مورد سرزنش واقع شود و این موضوع مي‌توانست کاملا انقطاع ایجاد کند و با این تحلیل‌ها بود که به سراغ موسوی خوئيني‌ها رفتیم.
چند نفر آن زمان در سفارت بودند و اصلا می‌دانستید که عده‌ای موفق به ترک سفارت شده اند؟
حدود 150 نفر آن زمان داخل سفارت بودند. ما حدس مي‌زدیم که عده ای از سفارت خارج شده اند و در عین حال برای ما مهم نبود چون ما مي‌خواستیم فقط یک تحصن موقت انجام دهيم و اصلا تصور آن مقاومت را از سوی آنان نمی‌کردیم و قصد گروگان‌گیری نداشتیم.
بعدها دانشجویان بازجویی از ایرانی‌های مرتبط با این ماجرا یا گروگان‌ها را بر عهده داشتند؟
به هیچ وجه، دانشجویان نه هیچ ایرانی و نه حتی هیچ آمریکایی را بازجویی نکردند. تنها یک سری اطلاعات اولیه از آمریکایی‌ها گرفته شد. به هیچ وجه دانشجویان نقشی در بازجویی‌هاي هیچ شخصی نداشتند. در آن زمان دادستانی بود و مرحوم آقای قدوسی دادستان بودند و آقای حجازی رابط بین دانشجویان و دادستانی بودند. از همان ابتدا پرونده‌هاي نظامي‌در اختیار بخش‌هاي نظامي‌قرار گرفت. اسناد اقتصادی و سیاسی را خودمان بررسی می‌کردیم و بعدتر که به تکنیک بازسازی اسناد دسترسی پیدا کردیم خودمان اسناد را بازسازی و ترمیم کردیم. در رابطه با پرونده افرادی که با سفارت آمریکا ارتباط داشتند ما هیچ نقشی نداشتیم اما اطلاعات را منتقل مي‌کردیم. یعنی اگر نیروهای امنیتی از ما سوال می‌کردند که این افراد چه اسم رمزی داشته‌اند یا چه ارتباطات و نقشی داشته‌اند ما اینها را به صورت خاص فقط در اختیار نهادهای امنیتی قرار مي‌دادیم. افشاگری‌ها در دستور کار ما نبود و این موضوع یکی از کارهای پیچیده دانشجویان بود که اشتباهات زیادی هم در آن رخ داد، من همین جا اعلام می‌کنم که اگر قرار بر نقد تاریخی آن 444 روز باشد راجع به چند نکته از جمله بستن چشم‌هاي گروگان‌ها، افشای بعضی اسناد، طولانی شدن روند گروگان‌گیری و مذاکره حرف دارم و اینها اشکالاتی بود که تاثیر اقدامات دانشجویان را خنثی کرد. کما این که من از مذاکرات الجزایر و قراردادش دفاع می‌کنم. جمله‌ای که با تلاش بسیار بهزاد نبوی در قرار داد قرار گرفت مبنی بر این که «آمریکا (چه از لحاظ سیاسی و چه نظامی) در امور داخلی ایران مداخله ننماید» در تاریخ آمریکا بی سابقه بود.( این که ابرقدرتی بپذیرد در امور داخلی کشور دیگری دخالت مي‌کرده است که حالا بخواهد بپذیرد دیگر مداخله نکند) و این جمله نشان دهنده حقانیت دانشجویان ایرانی بوده است و حقارت آمریکا در این که در امور داخلی ایران دخالت مي‌کرده است و همچنین بندی که به این مي‌پردازد که اتباع آمریکایی نمي‌توانند علیه ایرانی‌ها اقامه دعوا کنند.
موضوع امکان ارتباط با آمریکا نبوده است که بارها به وجود آمد، تا پیش از اشغال سفارت بسیاری از حاضران در راس قدرت در جمهوری اسلامي‌در آن زمان یا حتی تندروهای مذهبی به این صراحت از دشمنی با آمریکا نمي‌گفتند اما اشغال سفارت توسط شما باعث شد که خیلی‌هاي دیگر شهامت این را پیدا کنند که بسیار تندتر از همان دانشجویان خط امام که حالا اصلاح طلب هستند در همان مسیر گام بردارند و فضا را در رابطه با این موضوع رادیکال تر هم بکنند و اهرم فشار روي دولت‌ها شوند.
امکان دارد این اثرش باشد، این درست است اما ببینید الان مي‌شود گفت که اقدام آن زمان دانشجویان منجر به رادیکال تر شدن فضا یا موجب حذف لیبرال‌ها از جامعه شد ولی اتفاقی که واقعا افتاد باید دیده شود، من قصد ندارم چون خودم در آن حادثه بوده ام از آن دفاع کنم، من تاریخ را روایت مي‌کنم. برخورد تاریخ هم این است که تکلیف با آمریکا در سال 42 و با صحبت‌هاي امام روشن شد یا در طول انقلاب شعارهای «بعد از شاه نوبت آمریکاست» اصلا ربطی به دانشجویان ندارد. چریک‌هاي فدایی و مجاهدین خلق و سایر گروه‌های مسلح هنرشان ترور افسران آمریکایی بود، این که شاه دست نشانده آمریکایی‌هاست، دولت کودتایی بوده و کودتایی که آمریکایی‌ها انجام داده‌اند یا این که ساواک عامل سازمان سیا‌ست مدام در جامعه شنیده می‌شد. همکاری‌های اطلاعاتی شاه و آمریکا اصلا به انقلاب هم ارتباطی پیدا نمي‌کرد و بسیار روشن بود. من اين بخش را مي‌پذیرم که شاید تندروی‌‌هايی در بخش‌هاي دیگری به وجود آمد؛ اما این که اصرار کنیم اقدام دانشجویان پیرو خط امام عامل و باعث دشمنی بین ایران و آمریکا بوده‌اند را به هیچ وجه نمي‌پذیرم. 16 سال پیش همان دانشجویان پیرو خط امام هسته اصلی جنبش اصلاحات را پایه گذاشتند و همین گروه بودند که به دولت آقای خاتمي‌کمک کردند تا دیپلماسی جدیدی را پایه گذاری کند، چه کسانی بودند که اتوبوس بازرگانان را در همان برهه در تهران به گلوله بستند؟ پس 16 سال پیش شرایطی فراهم شد.با همین شرایطی که اکنون دولت آقای روحانی جلو می‌رود، دولت آقای خاتمي‌مي‌توانست رابطه را دوباره برقرار کند تا این همه آسیب ادامه پیدا نکند و تا این حد تحریم‌ها ادامه نیابد و پرونده هم از آژانس به شورای امنیت نرود.
در مورد دولت موقت و نهضت آزادی حرف بسیار است. در مورد افشاگری‌ها، من خودم ایراداتی دارم و در مورد برخورد با دولت موقت هم همین طور . دولت موقت را دانشجویان ساقط نکردند‌، آن چه وجود داشت مناسبات بین امام و دولت موقت بود و بازرگان باید خودش این رابطه را پیش مي‌برد. به نظر من حتی بودن دولت موقت بعد از اشغال سفارت بسیار به نفع ایران بود.
اما افشاگری‌ها روی سرنوشت کاندیداها هم تاثیر گذاشت.
خير. اصلا این گونه نیست. در مورد کاندیداهای ریاست جمهوری تنها موردی که افشا شد اسناد مربوط به آقای مدنی بود. هیاتی که از طرف امام برای نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری تشکیل شده بود اسناد را از ما خواستند. خواسته هیات هم روشن شدن ارتباطات مدنی بود که ما هم اسناد این ارتباطات را به آنها تحویل دادیم و آنها هم در تعیین محدوده مربوط به کاندیداهای ریاست جمهوری نظرات سیاسی را به هیچ وجه دخالت ندادند.
برای درست دیدن این قضیه به لیست کاندیداهای ریاست جمهوری که در 5 بهمن 1358 تهیه و تنظیم شده دقت کنید. دانشجویان نه کاندیدا بودند نه کاندیدایی داشتند که بخواهند در حمایت از کسی کاری کنند.
البته فکر مي‌کنم برای پیدا کردن پاسخ بخش زیادی از پرسش‌هاي بعد از افشاگری‌ها تا بازداشت‌ها باید به این بپردازیم که چرا 444 روز این تسخیر به طول انجامید، من مي‌خواهم برگردم به این روایت که چرا 48 ساعت این همه طولانی شد؟
خیلی صریح بگویم که وقتی وارد سفارت آمریکا شدیم دیگر آن جلسات و مذاکرات پشت درهای بسته نبود و ناگهان ما با اشخاصی مواجه شدیم که حتی آنها را نمي‌شناختیم. مدیریت و فرماندهی قضیه بسیار پیچیده شده بود. ما وارد سفارت شدیم و در همان ابتدا با موسوي‌خوئيني‌ها تماس گرفتیم و ايشان هم خود را به سرعت به سفارت رساند. اتفاقی که افتاده بود آشفتگی محض بود، یعنی همه چیز به‌هم ریخته بود. فکر می‌کنم حدود ساعت 2 ظهر بود که من اولین مصاحبه مطبوعاتی را انجام دادم، عده‌ای داشتند ساختمان اصلی را جست‌وجو مي‌کردند و عده‌ای سعی مي‌کردند آمریکایی‌هايی را که در اختیار گرفته بودند را در یک مکان جمع کنند. شورای مرکزی دانشجویان آپارتمان سفیر که یک آپارتمان ویلایی در وسط سفارت بود را در اختیار خود گرفته و به عنوان مقر اصلی انتخاب کرد. اولین کاری که باید مي‌کردیم روشن کردن موقعیت بود و از آقای موسوي‌خوئيني‌ها خواستیم که ماجرا را با امام در میان بگذارد. آقای موسوي‌خوئيني‌ها با حاج احمد آقا تماس تلفنی برقرار کرد و اطلاع داد که دانشجویان انجمن‌های اسلامي‌هستند و این دانشجویان اقدام به تصرف سفارت آمریکا کرده‌اند و در اعتراض به آمریکا وارد سفارت شده اند و از مریدان امام هستند. همه این لحظات، لحظات پر اضطرابی برای ما بود که نکند با خشم مواجه شویم یا این که جنبش دانشجویی از این رفتار آسیب ببیند یا برای انقلاب بد شود. حاج احمد آقا پیامي‌را از طرف امام برای دانشجویان فرستادند و آن جمله مشهور را مي‌گویند که « جایی که گرفتید‌، جای بسیار خوبی است و محکم آن‌جا بایستيد و تکان نخوريد». اما همچنان ما تصورمان این نبود که قرار است 48 ساعت تبدیل به 444 روز شود. اما کمي‌بعدتر مردم در محل سفارت حاضر شدند و بعد حاج احمد آقا وارد سفارت شد و به حادثه رسمیت داده شد و نقطه اوج این ماجرا‌،سقوط دولت موقت بود.
زمانی که دولت بازرگان سقوط کرد چه احساسی داشتيد؟
فهمیدیم ما خودمان شدیم گروگان این گروگان گیری. در آن لحظه فهمیدیم که دیگر ما کاره‌ای نیستیم، دانشجویان خط امام‌، تحصیل و زندگیشان در گرو حادثه ای بود که در اختیارشان نیست، در حقیقت جامعه و افکار عمومی، رهبری انقلاب و تصمیم‌های شخصی همه صاحب منصبان آن زمان داشت این حادثه را به مسیری نامشخص هدایت مي‌کرد. سهم ما در اتفاقات بعد از سقوط دولت موقت متفاوت بود.
چگونه حركت شما از جنبش اعتراضی موقت دانشجویی به این ماجرای طولانی مدت تبدیل شد؟
ببینید ما نقشی در این ماجرا نداشتیم و معتقد هستم فقط نباید به نقش طرف ایرانی توجه کرد، آمریکا هم در این قضیه نقش داشت. در اسناد مدارکی وجود دارد که صریحا سولیوان تصریح مي‌کند باید از ایرانی‌ها و واکنششان ترسید، یکی از گروگان‌ها بعد از آزادی به کارتر گفته بود که اگر مي‌خواستید شاه را به آمریکا راه بدهید ابتدا باید سفارت خود در ایران را تعطیل مي‌کردید و اینها همه نشان از این داشت که طرف مقابل هم حساسیت‌هاي مردم ایران را نادیده گرفته و به آن توجه نکرده است.
تا روز آخر گروگانگیری شما در سفارت حضور داشتید؟
خير. حدود دو ماه آخر به دلایلی دیگر حضور نداشتم.
امروز نظر طراح اشغال سفارت آمريكا نسبت به مسائل روز سياسي كشور چيست؟
در زمان دولت احمدی نژاد اتفاقاتی که افتاد هیچ ربطی به اتفاقات ابتدای انقلاب یا اهداف انقلاب نداشت، متاسفانه یک اجماع همگانی علیه ایران بود. اينكه اولویت آقای روحانی با توجه به تخصصش بخواهد سیاست خارجی و دیپلماسی بین المللی باشد راهکار مناسبی است و هم ایشان مي‌تواند در آن موفق شود اما دیپلماسی ادامه سیاست داخلی است. نمي‌شود در سیاست داخلی فضا را بست و با مردم محرمانه برخورد کرد. نمي‌شود جلوی گردش آزاد اطلاعات را گرفت و به جنبش‌هاي اجتماعی بی توجه بود و برای مذاکره برويم. اتفاقی که در دنیا می‌افتد این است که ژنرال‌هاي دیپلماسی هر کشور نماینده افکار عمومي‌مردم و جامعه خود هستند و اگر یک دولت پشتوانه اجتماعی اش ضعیف باشد، پای میز مذاکره هم ناچار است امتیاز بدهد و این منجر به ضعفش مي‌شود و این نکته ای است که آقای روحانی باید مدنظر قرار بدهد.
متن كامل را در قانون‌آنلاين بخوانيد

رادیوفردا: مراسم سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران که روز دوشنبه، ۱۳ آبان، با حضور هزاران ایرانی در اطراف این سفارتخانه در تهران برگزار شد با نصب بیلبوردهای مناقشه‌برانگیز ضدآمریکایی و تاکید حاضران بر ادامه شعار «مرگ بر آمریکا» تاکید کردند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، در این مراسم هم‌چنین محمد شریعتمداری، معاون اجرایی رییس‌جمهوری ایران، حسن قاضی‌زاده هاشمی، وزیر بهداشت، علی‌اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش، و رضا فرجی دانا، وزیر علوم دولت روحانی، حضور یافتند.

رسانه‌های داخلی در مورد تعداد شرکت‌کنندگان در تظاهرات مربوط به این سالگرد که در خیابان طالقانی تهران برگزار شده جزئیاتی منتشر نکرده‌اند اما محمدرضا نقدی، رییس سازمان بسیج مستضعفین، روز دوشنبه به خبرگزاری فارس گفت که «تاکنون طبق برخی برآوردها، پنج برابر جمعیت سال‌های گذشته در این مراسم حضور یافته‌اند.»

خبرگزاری تسنیم نیز ترکیب تظاهرکنندگان را «جمع کثیری از دانشجویان، دانش‌آموزان و آحاد مردم» توصیف کرده‌است.

خبرگزاری فارس نیز از میان نمایندگان مجلس که در تظاهرات روز ۱۳ آبان شرکت کرده‌اند به غلامعلی حدادعادل، زاهدی، قاسم جعفری و قاضی‌زاده اشاره کرده است.

به نوشته این خبرگزاری، سعید جلیلی، نامزد شکست خورده در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، «سخنران ویژه» ۱۳ آبان بود و محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، حیدر مصلحی، وزیر پیشین اطلاعات، و کامران دانشجو، وزیر علوم دولت دهم، از دیگر شرکت‌کنندگان در این مراسم بودند.

مراسم ۱۳ آبان که در رسانه‌های جمهوری اسلامی از آن با عنوان «روز ملی مبارزه با استکبار» یاد می‌شود در سالگرد تصرف سفارت آمریکا برگزار می‌شود که در ۱۳ آبان سال ۱۳۵۸ روی داد.

در آن تاریخ گروهی که خود را «دانشجویان پیرو خط امام» می‌خواندند با بالا رفتن از دیوارهای سفارتخانه ایالات متحده وارد آن شده و ۵۲ دیپلمات آمریکایی را به مدت ۴۴۴ روز به گروگان گرفتند که این اقدام تاثیر منفی شدیدی بر روابط ایران و آمریکا گذاشته‌است.

جلیلی: شعار مرگ بر آمریکا علیه یک درصد از افراد است

به نوشته خبرگزاری تسنیم، سعید جلیلی، که از نامزدهای مورد حمایت گروه‌های محافظه‌کار در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران بود، در سخنرانی روز دوشنبه خود گفت که «شعار مرگ بر آمریکا شعار متفکرترین و صادق‌ترین انسان‌های ماست.»

وی با این حال توضیح داد که این شعار «علیه یک درصدی است که مدافع مناسبات ظالمانه حاکم بر جهان حتی در خود آمریکاست.»

به نوشته خبرگزاری فارس، قطعنامه تظاهرات سراسری ۱۳ آبان ماه که برای تجمع‌کنندگان قرائت شد نیز بر ادامه یافتن شعار «مرگ بر آمریکا» تاکید کرده و نوشته‌است که «تا هنگام استیفای حقوق حقه ملت ایران و پایان یافتن سیاست‌های ظالمانه دولت مستکبر، غیرقابل‌اعتماد و عهدشکن ایالات متحده در قبال جامعه بشری، همچنان شعار راهبردی “مرگ بر آمریکا” عامل وحدت ملی و نشانه بارز انزجار جبهه مقاومت ضد آمریکایی در میهن اسلامی خواهد بود.»

«مرگ بر آمریکا» از اوایل انقلاب ۵۷ به این‌سو همواره از شعارهای اصلی هواداران نظام جهوری اسلامی بوده است، با این حال طی هفته‌های اخیر و در سایه ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های غربی ازجمله آمریکا، برخی جناح‌ها در مورد به صلاح بودن ادامه این شعار ابراز تردید کرده‌اند.

از آن جمله محمدتقی رهبر، امام جمعه اصفهان، در مصاحبه‌ای با روزنامه «قانون» گفت: «آیه قرآن نازل نشده که شعار مرگ بر آمریکا را همیشه سر دهیم و همان‌طور که آن روزها با روس‌ها برخورد کردیم و دیگر شعار ندادیم، با آمریکا نیز همان‌طور برخورد می‌کنیم.»

اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، هم از آیت الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، نقل و قول کرده که وی خواستار پایان دادن به این شعار شده بود.

مسئله بیلبوردها

خبرگزاری فارس در ادامه گزارش خود از تظاهرات امسال ۱۳ آبان نوشت که «نصب بیلبوردها و بنرهای صداقت آمریکایی در خیابان‌های منتهی به لانه جاسوسی [سفارت] آمریکا در حالی که برخی گروه‌ها سعی در حذف این بیلبوردها از معابر عمومی داشته‌اند، از نکات جالب مراسم ۱۳ آبان امسال است.»

اشاره این خبر به بیلبوردهایی است که به تازگی در اکثر تقاطع‌ها و خیابان‌های تهران نصب شده‌بود و به نظر می‌رسد که هدف از آنها، «تخریب» مذاکرات ایران و آمریکا باشد.

این بیلبوردها و بنر‌ها که «صداقت آمریکایی» عنوان گرفته‌اند، به نظر می‌رسد حاوی این پیام باشند که مذاکره با آمریکا سودی ندارد چرا که آمریکایی‌ها «فاقد صداقت» هستند.

نصب این پوسترها واکنش مقامات دولت روحانی را در پی داشت تا جایی که عباس عراقچی از مذاکره‌کنندگان ارشد ایران آن را در جهت تضعیف مذاکره‌کنندگان ایرانی دانست؛ این بیلبوردها بعد از آن از سطح شهر جمع‌آوری شد.

رادیوفردا: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی با حمایت از نمایندگان ایران در مذاکرات اتمی، ماموریت آنها را «سخت» خواند و هشدار داد که کسی نباید آنها را «سازش‌کار» بنامد.

آقای خامنه‌ای که روز یکشنبه، ۱۲ آبان در آستانه سالروز اشغال سفارت آمریکا در تهران سخنرانی می‌کرد با اشاره به مذاکرات اتمی ایران با قدرت‌های جهانی از جمله ایالات متحده گفت که مذاکره‌کنندگان ایرانی «بچه‌های خود ما و بچه‌های انقلابند و هیچ کس نباید آنها را سازش‌کار بماند».

به گفته او، گروه مذاکره‌کنندگان «ماموریت سختی را بر عهده دارند و هیچ کس نباید ماموری را که مشغول کاری است تضعیف کند».

هشدارهای آقای خامنه‌ای در شرایطی مطرح می‌شود که حسن روحانی و نمایندگان دولت او در مذاکرات اتمی با ایالات متحده و دیگر اعضای گروه ۱+۵ هدف انتقادات شدید محافظه‌کاران داخلی قرار دارند.

از نشانگان این انتقادات نصب پوسترهایی در شهر تهران با عنوان «صداقت آمریکایی» بود که آمریکایی‌ها را غیرقابل اعتماد معرفی می‌کرد، تصاویری با پس‌زمینه تیره که نماینده فرضی آمریکا را مسلح نشان می‌داد در حالی که نماینده ایران نیز که پشت میز مذاکره نشسته است، بی‌شباهت با محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و مسئول مذاکرات اتمی نیست.

نصب این پوسترها واکنش مقامات دولت روحانی را در پی داشت تا جایی که عباس عراقچی از مذاکره‌کنندگان ارشد ایران آن را در جهت تضعیف مذاکره‌کنندگان ایرانی دانست و گفت: «زمانی که رزمندگان ما در جبهه نبرد حضور داشتند، تمام کشور برای روحیه دادن به آنها بسیج می‌شد و هیچ کسی در خیابان‌ها پوستر نصب نمی‌کرد تا آنها را جور دیگری خطاب کنند.»

اکنون اما آیت‌الله خامنه‌ای تلاش می‌کند مانع انتقاد محافظه‌کاران داخلی از نمایندگان دولت شود و دراین‌باره هشدار می‌دهد.

«به مذاکره خوشبین نیستم، اما از آن ضرر نمی‌کنیم»

بر اساس گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله خامنه‌ای، وی در ادامه این سخنرانی با اشاره به اظهارات پیشین خود مبنی بر «عدم خوشبینی» به مذاکرات گفت که الان هم به مذاکره خوشبین نیست اما «باذن الله از این مذاكرات ضرری هم نمی‌كنیم و این تجربه، ظرفیت فكری ملت ما را بالا خواهد برد.»

او سپس گفت: «اگر مذاكرات به نتیجه برسد كه چه بهتر ولی اگر نتیجه نگرفتند معنایش این باشد كه كشور باید روی پای خودش بایستد.»

آیت‌الله خامنه‌ای اواخر تابستان سال جاری نیز از لزوم «نرمش قهرمانانه» در عرصه سیاست خارجی سخن گفته بود و تنها چند روز پس از آن بود که حسن روحانی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با باراک اوباما، همتای آمریکایی خود از طریق تلفن گفت‌وگو کرد، رویدادی که در حیات ۳۴ ساله جمهوری اسلامی بی‌سابقه بوده است.

با این حال، آقای خامنه‌ای بعدها اعلام کرد که برخی از اقدامات مسئولان دولت در سفر نیویورک «به‌جا نبوده است»، چنان‌که اکنون نیز به دولت روحانی توصیه می‌کند که «نباید به دشمنی که لبخند می‌زند اعتماد کرد».

لبخند آمریکایی‌ها و گزینه نظامی

به گفته او، «آمریكایی‌ها از آن طرف لبخند می‌زنند و اظهار میل به مذاكره می‌كنند و از این طرف بلافاصله می‌گویند همه گزینه‌ها روی میز است. خب چه غلطی ممكن است انجام دهند».

مقامات آمریکا بر ضرورت پیدا کردن راه‌حلی مسالمت‌جویانه برای مناقشه اتمی ایران تاکید می‌کنند، اما سخنان آنها همواره با هشدار نسبت به تهران همراه بوده که در صورت بن‌بست در مذاکرات، گزینه نظامی نیز علاوه بر تحریم‌ها روی میز است.

از جمله باراک اوباما چند روز پس از مکالمه تلفنی خود با حسن روحانی در دیداری با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر ضمن براز امیدواری به حل و فصل این مناقشه اتمی از رطریق دیپلماسی به تهران هشدار داد که آمریکا «هیچ گزینه‌ای از جمله گزینه نظامی را از روی میز بر نمی‌دارد».

اکنون نیز خامنه‌ای با اشاره به اتحاد میان اسرائیل و ایالات متحده می‌گوید: «آمریكایی‌ها بیشترین ملاحظه را با صهیونیست‌ها دارند و مجبورند ملاحظه آنها را كنند ولی ما این ملاحظه را نداریم.»

او در نهایت تاکید می‌کند که جمهوری اسلامی از روز اول هم «رژیم صهیونیستی را یك رژیم نامشروع و حرامزاده» می‌دانسته است.

اشاره به افشاگری‌های اسنودن

اما بخشی از سخنان روز یکشنبه علی خامنه‌ای به اشغال سفارت آمریکا در تهران اختصاص داشت، اقدامی که ۱۳ آبان ۱۳۵۸ به دست عده‌ای از دانشجویان پیرو آیت‌الله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی صورت گرفت و باعث خاتمه روابط سیاسی ایران و آمریکا شد.

آقای خامنه‌ای اظهار داشت: «۳۰ سال پیش جوانان ما اسم سفارت آمریكا را گذاشتند لانه جاسوسی. امروز سفارت‌خانه‌های آمریكا در نزدیك‌ترین كشورها به آمریكا اسمشان شده لانه جاسوسی؛ یعنی جوانان انقلاب ما ۳۰ سال جلوتر بودند.»

این سخنان در عین حال اشاره‌ به افشاگری‌های ادوارد اسنودن، کارمند قراردادی پیشین در سازمان امنیت ملی آمریکا، دارد که ادعا می‌کند این نهاد امنیتی و اطلاعاتی، مکالمات برخی از رهبران اتحادیه اروپا و دیگر متحدان آمریکا و همین‌طور شهروندان برخی کشورها را شنود می‌کرده است.

از جمله یکی از اسناد تازه منتشر شده آقای اسنودن نشان می‌دهد که سازمان امنیت ملی آمریکا سفر آقای خامنه‌ای به کردستان در سال ۱۳۸۸ را تحت نظارت دقیق داشته است، به‌طوری که «گفته‌های بی‌سیمی محافظان او، خلبانان و کارکنان هواپیما یا هلی‌کوپتری که او را حمل کرده نیز نظارت و شنود شده‌اند».

مقامات ایران هنوز به این گزارش واکنشی نشان نداده‌اند.