اخبار

گویانیوز: بازار آزاد ارز در ایران شامگاه دوشنبه نهم مهرماه (یکم اکتبر) پس از پدید آمدن نشانه‌هایی از عقب‌گرد نرخ‌ها شاهد هجوم شهروندان در مقابل صرافی‌ها برای فروش دلارهای خانگی بود.

در حالی که نرخ دلار در بازار ارز تا پایان وقت کاری به قیمت ۱۵ هزار ۳۰۰ تومان نیز رسید، شامگاه گذشته تا بامداد امروز با هجوم دارندگان نگران ارز خانگی برای فروش، دلار دو تا سه هزار تومان کمتر از آخرین قیمت اعلام شده و در برخی شهرها حتی با قیمت زیر ۱۰ هزار تومان نیز معامله شد.

به گزارش رسانه‌های ایران از صبح امروز سه‌شنبه دهم مهر نیز خیابان‌های اطراف میدان فردوسی مملو از فروشندگان دلار خانگی و دلالان و خریداران غیر رسمی بوده است.
وحشت از سقوط بیشتر نرخ ارز

ترس از سقوط قیمت ارز، دلارهای خانگی را با قیمت‌های پائین‌تر به دست دلالان ارز رساند.

چهار راه استانبول خیابان‌های اطراف میدان فردوسی تهران تا قبل از ظهر دوشنبه شاهد حضور پرتعداد شهروندانی بود که با ترس از ادامه روند نزولی قیمت‌ها به فروش دلارهای خانگی دست می‌زدند.

اما به گزارش ایرنا بسیاری از دلال‌ها «با توجه به ریزش شدید قیمت ها از خرید خودداری می کردند یا قیمت های بسیار پایین پیشنهاد می‌دادند… بیشتر صرافی های محدوده چهارراه استانبول تا میدان فردوسی یا خرید و فروش ارز انجام نمی‌دادند یا قیمت های درج شده روی تابلوهایشان با قیمتی که حضوری اعلام می‌کردند، متفاوت بود.»

دوشنبه شب رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایران از فروش دلار با قیمت‌های نازل در شهرهایی نظیر اهواز و مشهد خبر دادند.

مطالب بیشتر در سایت یورونیوز

به گزارش تسنیم، بازار غیر رسمی دلار فروشان در خیابان امام خمینی مشهد تا پاسی از شب شاهد حضور فروشندگان دلارهای خانگی بود و دلار در این بازار با نرخ کمتر از ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان و در برخی موارد هشت هزار تومان معامله شد.

از سوی دیگر به گزارش خبرگزاری ایرنا در اهواز نیز شهروندان نگران برای فروش دلارهای خود در خیابان بیست و چهار متری حضور پررنگی داشتند و ازدحام مردم به حدی بود که موجب ترافیک سنگین در خیابان آزادگان شد.
دلایل سقوط ناگهانی نرخ دلار؛ از بسته بانک مرکزی تا ساز و کار تجاری اروپا

رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ایران روز سه شنبه از اختیارات واگذار شده به بانک مرکزی برای مداخله بیشتر در بازار ارز برای دستیابی به میانگین مناسب قیمت‌ها خبر داد.

غلامرضا تاجگردون در گفت و گو با خبرگزاری خانه ملت گفت:‌ «پیش بینی می شود که اگر اتفاق خاصی رخ ندهد و بانک مرکزی بتواند به خوبی بازار را مدیریت کند روند کاهشی نرخ ارز ادامه یابد تا به یک میانگین مناسب دست یابد.»

صدور اجازه دخالت بانک مرکزی در بازار آزاد ارز از طریق بانک ها و صرافی‌ها در هفته گذشته، باعث شد که بانک مرکزی با صدور بخش نامه‌‌ای بانک ها را به تخصیص ارز اسکناس به نیازهای خدماتی شهروندان ملزم کند.

در این بخشنامه تامین ارز دانشجویی، تحقیقاتی، پزشکی و درمانی و خدمات هواپیمایی از جمله این نیازها ذکر شد.

به گزارش یورونیوز انتشار این خبر با این عنوان که از این پس بانک‌ها و صرافی‌ها به تمامی نیازهای خدماتی مردم ارز اسکناس تخصیص می دهند، فضای روانی بازار آزاد ارز ایران را تحت تاثیر خود قرار داد و شبکه صرافی‌ها نیز با هدف تجدید ذخایر اسکناس خود از برداشت عمومی بازار از چشم‌انداز افزایش عرضه ارز توسط بانک مرکزی، استقبال کرد و با کاهش قیمت‌های خرید خود شتاب روند نزولی قیمت‌ها را افزایش داد.

از سوی دیگر توافق اروپا برای ایجاد ساز و کار تجاری با ایران با وجود تحریم‌های تحمیل شده از سوی آمریکا نیز می‌تواند یکی از عوامل تاثیرگذار بر جو روانی بازار ارز باشد.

در نشست هفته گذشته ایران و کشورهای ۱+۴، کانال های پرداخت به ایران در قبال فروش نفت از سوی کشورهای چین، روسیه، فرانسه، بریتانیا و آلمان تضمین شد.

از سوی دیگر به گفته یک دیپلمات فرانسوی اتحادیه اروپا قصد دارد دلار را به عنوان تنها ارز مورد مبادله برای خرید و فروش نفت از ایران را حذف کرده و جایگزینی برای آن تعیین کند.

رادیوفردا: در حالی که گزارش‌ها در شبکه‌های اجتماعی حاکی از ادامه کاهش بهای ارز در ایران است، بانک مركزی روز سه‌شنبه، دهم مهرماه، در اطلاعیه‌ای از تمام بانک‌های مجاز به انجام عملیات ارزی خواست تا «نسبت به خرید ارز از مردم اقدام کنند».

این بانک در اطلاعیه‌ای با اشاره به تمایل مردم به فروش ارزهای خود و امتناع دلالان ارز و صرافی‌ها از خرید ارز، از مردم خواست با مراجعه به شعب ارزی بانک‌های دارای مجوز، نسبت به فروش ارزهای خود به قیمت اعلامی اقدام کنند.

در نخستین ساعات صبح سه‌شنبه بهای دلار آمریکا در بازار غیررسمی ایران در کانال ۱۵ هزار تومانی، ۱۵۶۵۰ تومان و ساعاتی بعد ۱۳۱۰۰ تومان ثبت شد.

در وب‌سایت‌هایی که نرخ غیررسمی ارزهای خارجی را منعکس می‌کنند، بهای هر یورو به پول ایران ۱۸۱۰۰ تومان ثبت شده بود.

در لحظه تنظیم این گزارش، نرخ دلار در این وب‌سایت‌ها ۱۴۵۰۰ و نرخ هر یورو ۱۶۲۰۰ تومان ثبت شده است.

در همین حال بر پایه گزارش‌های منتشر شده در خبرگزاری‌ها و شبکه‌های اجتماعی روز سه‌شنبه هم روند نزولی قیمت دلار در بازارهای غیر رسمی در شهرهای ایران ادامه داشت و دلارهای موسوم به «خانگی» از بیم کاهش بیشتر روانه بازار شد.

وب‌سایت خبری جماران گزارش کرد که فروش دلار در بازار فردوسی تهران به طرز گسترده‌ای ادامه دارد و مردم دلارهای خود را به قیمت‌های پیشنهادی دلالان می‌فروشند.

برپایه این گزارش، بیشتر دلارفروشان با پیشنهاد قیمت در کانال ۱۲ هزار تومان، دلارهای خرده‌فروشان بازار ارز را جمع‌آوری می‌کنند و فروشندگان پس از آن که از فروش دلارهایشان به صرافی‌ها ناامید می‌شوند به دست‌فروشانی مراجعه می‌کنند که حاضر به خرید نقدی دلارهای آنها هستند.

بر اساس گزارش خبرگزاری ایسنا، در راسته خیابان سپه تهران برخی صرافی‌ها کرکره را پایین کشیده و نظاره‌گر دلار در بازار غیررسمی هستند و دلالان بیشتر از صرافان تمایل به خریدوفروش دارند.

گزارش تسنیم نیز حاکی از آن است که در شهر قم، از صبح امروز خریدوفروش ارز با قیمت‌های مختلف انجام شده، اما سیر قیمت‌ها نزولی بوده است.

خبرگزاری فارس در همین زمینه در گزارش میدانی خود می‌گوید که بهای هر دلار آمریکا در ۲۴ ساعت گذشته در ایران حدود چهار هزار تومان پایین آمده است.

تسنیم نیز نوشته است که در حال حاضر در بازار ارز در اصفهان، دلال‌ها در حال خرید ارز از مردم هستند، اما ارزی به مردم فروخته نمی‌شود.

آن طور که در گزارش تسنیم آمده است، قیمت انواع خودروهای داخلی نیز «متأثر از کاهش قیمت دلار یک تا ۱۲ میلیون تومان ارزان شد».

همین خبرگزاری از قول رئیس اتحادیه دستگاه‌های مخابراتی و لوازم جانبی در ایران خبر از «کاهش قیمت ۲۰ درصدی» تلفن همراه در بازار موبایل داد و «احتمال تداوم این روند را نیز داد».

دویچه‌وله: عضو اتاق بازرگانی در نشست مشترک با رئیس سازمان برنامه و بودجه او را به توهین به شعور فعالان اقتصادی متهم کرد. حاضران در این نشست آمار نوبخت درباره وضعیت اقتصادی و افزایش اشتغال را غیرواقعی خواندند.

شاید اگر معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه احتمال می‌داد سخنانش در اتاق بازرگانی با چنین واکنش‌های انتقادی تندی روبرو می‌شود، حاضر نبود روز کاری دوشنبه نهم مهرماه خود را با حضور در جمع فعالان اقتصادی بخش خصوصی آغاز کند.

ظاهرا فعالان اقتصادی انتظار داشتند در صبحانه کاری مشترک با محمد باقر نوبخت سخنان دقیق و مهمی درباره سیاست‌های جدید ارزی دولت از زبان او بشنوند.

به گزارش خبرگزاری مهر ارائه “آمار سوخته از اشتعال” و اشاره کذرای نوبخت به وضعیت اقتصادی کشور، حاضران در اتاق بازرگانی تهران را، که جمعی از روسای اتاق‌های دیگر استان‌ها نیز در میان آنها بودند، چنان ناخشنود و عصبانی کرد که عده‌ای قصد ترک جلسه را داشتند.

علی اصغر جمعه‌ای، رئیس اتاق بازرگانی سمنان در واکنش به سخنان نوبخت خطاب به او گفت: «تعجب می‌کنم که این چه برنامه‌ریزی در کشور بوده است که کار اقتصاد را به اینجا کشانده است، اگر کسی مانع است او را معرفی کنید، اگر هماهنگی نیست، عوامل را اعلام کنید، در حالیکه در داخل تیم اقتصادی دولت نیز به شدت ناهماهنگی به چشم می‌خورد.»

اقدامات آمریکا یا سیاست‌های نادرست دولت؟

حمیدرضا صالحی، نماینده فدراسیون انرژی و سندیکای برق نیز با اشاره با این حرف مسئولان دولت که “آمریکا تصمیم گرفته اقتصاد ایران را زمین بزند” از نوبخت پرسید آیا “سیاست سرکوب نرخ ارز در ۵ سال گذشته” که بارها در مورد نادرستی آن تذکر داده شده عامل مهم‌تری در التهاب و تلاطم کنونی بازار ارز نبوده است؟

صالحی گفت: «بیش از هزار قرارداد در بخش توزیع و انتقال صنعت برق متوقف شده است که این ناشی از جهش دلار است و هنوز هیچ برنامه‌ای از سمت سازمان برنامه و بودجه ارایه نشده است.»

علی دیلمقانیان، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران نیز ضمن نادرست خواندن برخی آمار ارائه شده از سوی نوبخت خاطر نشان کرد که بسیاری از معضلات امروز ایران از جمله نوسان‌های شدید در بازار ارز بیش از آن دلیل اقتصادی داشته باشد ناشی از عدم تحقق وعده‌ها و برنامه‌های سازمان برنامه و بودجه است.

او گفت: «برخی آمارهای غلط به شما ارایه می‌شود که نمونه بارز آن آمار اشتغال است؛ ما به عنوان تولیدکننده و افرادی که هر روز کف بازار هستیم و وارد شهرک‌های صنعتی می‌شویم، مشاهده می‌کنیم که میزان اشتغال در جامعه هر روز کاهش می‌یابد و این در حالی است که مجموعه دولت مدعی افزایش اشتغال است.»

یکی دیگر از حاضران در این نشست می‌گوید وقتی دولت از افزایش اشتغال صحبت می‌کند باید پرسید این افزایش با کدام فعالیت تولیدی صورت گرفته زیرا در حال حاضر در شهرک‌های صنعتی شاهد کاهش و رکود تولید هستیم.

ادعای اشتغال‌زایی، توهین به شعور مخاطب

به گزارش خبرگزاری ایلنا، محمود زبردست، عضو اتاق بازرگانی نیز می‌گوید وقتی طی شش ماه گذشته اکثر کارخانه‌ها به نابودی کشانده شده‌اند چطور می‌شود از اشتغال‌زایی سخن گفت؟

زبردست آمار ارائه شده به وسیله نوبخت را توهین به شعور فعالان اقتصادی خواند و افزود: «نسبت دادن همه مسائل به دشمن جای تاسف است. جالب است دولت از محل فروش ارز به دنبال درآمد است که هم بدهی‌های دولت مهرورز را بدهد و هم او را تطهیر کند و برای دولت تدبیر فحش بخرد.»

یکی دیگر از انتقادها به دولت که در صبحانه کاری با نوبخت مطرح شد بی توجهی به نظرات بخش خصوصی و عدم مشورت و بی‌اعتنایی به پیشنهادهای فعالان اقتصادی این بخش در تصمیم‌گیری‌ها و دستورالعمل‌های دستگاه اجرایی است.

بخشنامه‌ای ناگهانی، ایجاد اشتغال برای قاچاقچیان

محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات با بیان این که دونالد ترامپ نیز زمانی که اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران را اعلام کرد سه ماه مهلت داد، خطاب به معاون رئیس جمهور گفت: «اما شما یک شبه بخشنامه صادر کردید؛ یک شبه گفتید صادرات گوجه، مرغ یا اقلام دیگر ممنوع است این درحالی است که صادرکننده تعهد داده و باید خسارت بدهد.»

دیدار صبحگاهی نوبخت با فعالان بخش خصوصی در ساختمان اتاق بازرگانی تهران در حالی به پایان رسید که تقریبا هیچ یک از حاضران رئیس سازمان برنامه و بودجه و تیم اقتصادی دولت را از انتقادهای تند و گلایه‌های خود بی‌نصیب نگذاشتند.

در این نشست دولت حسن روحانی همچنین متهم شد که برای جبران کسری بودجه و پرداخت بدهی خود به بانک‌ها و تامین اجتماعی ارز می‌فروشد، به صادرکنندگان محصولات پتروشیمی رانت می‌دهد و با تصمیم‌گیری‌های نادرست “ایجاد اشتغال برای قاچاقچی و پیله‌ور” می‌کند.

دویچه‌وله: دلایل مشخص افزایش جهشی قیمت دلار با ابهام زیادی روبه‌رو است. رسانه‌ها از کنترل‌ناپذیری بازار ارز می‌گویند. برخی از تعیین قیمت دلار در خارج از مرزها خبر می‌دهند. تندروها خواستار محدود کردن فضای مجازی برای کنترل بازارند.

گذشتن قیمت دلار در روز گذشته از مرز ۱۹ هزار تومان، کارشناسان را به جست‌وجوی عامل اصلی افزایش “شبانه” آن واداشته و رسانه‌های ایران هم در روز پنجشنبه پنجم مهرماه (۲۷ سپتامبر) به آن پرداخته‌اند.

اینک ماه‌هاست که با فواصلی متفاوت، از “رکورد” افزایش قیمت دلار در بازار آزاد ایران خبر می‌رسد. اما به نظر می‌رسد که این واژه دیگر کارآیی لازم را ندارد، زیرا بسیاری از کارشناسان اقتصادی، با توجه به شرایط کنونی، حد و سقفی مشخص را برای این افزایش قیمت نمی‌شناسند.

رسانه‌ها حتی می‌نویسند، روشن نیست که قیمت دلار در تهران تعیین می‌شود یا در دبی، آنکارا، هرات، اربیل، سلیمانیه یا ایروان. هیچکس هم مسئولیت مستقیم التهاب شدید بازار ارز را نمی‌پذیرد و کسی هم دلیل روشن و مستندی برای آن عنوان نمی‌کند.

برخی البته همواره دست خارجی و “توطئه دشمن” را در کار می‌بینند. روزنامه “کیهان” در شماره امروز خود با اشاره به تغییر “شبانه” قیمت دلار و لزوم محدود کردن فضای مجازی برای کنترل قیمت ارز، قاطعانه می‌گوید که «مدیریت بازار ارز در اختیار آن طرف آب و فضای مجازی قرار گرفته است».

نسخه این روزنامه حکومتی برای حل مشکل افزایش قیمت دلار چنین است: «وقتی فضای مجازی (حداقل در زمینه نرخ ارز) جولانگاه افرادی شده که احتمالا به دلیل وابستگی به خارج، نرخ‌ها را بالا می‌برند، آیا نباید با آنها برخورد شود؟ آیا نباید وزارت ارتباطات به طور قاطع اقدام به بستن فضای مجازی مخرب و ملتهب‌کننده بازار ارز نماید؟»

تعیین قیمت دلار در ترکیه؟

البته “کیهان” در دیدن عامل خارجی در پشت نوسانات ارزی تنها نیست. روزنامه “اعتماد” هم در شماره امروز خود، البته بی‌آنکه به نتیجه‌گیری “کیهان” برسد، می‌نویسد: «به نظر می‌رسد بخشی از علاقه مردم به حضور در بازار [ارز]، مربوط به اخباری است که از بیرون کشور نشأت می‌گیرد.»

این روزنامه اصلاح‌طلب با طرح این پرسش که آیا “قیمت دلار از ترکیه مدیریت می‌شود؟” نوشته است: «سه‌شنبه شب، پس از سخنرانی رئيس‌جمهور آمريكا در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، با وجود بسته بودن بازارهای داخلی، برخی سايت‌ها و صرافی‌های خارج از كشور، به ويژه در تركيه، شروع به بالا بردن قيمت‌ها كردند.»

روزنامه “اعتماد” در یادداشت خود ادامه می‌دهد که «نااطمينانی‌های اقتصادی ايجاد شده كه مردم را با وجود جهش قيمت‌ها، به خريد بيشتر ترغيب می‌كند، گويا با جنگ روانی عده‌ای در خارج از مرزها تكميل شده است». اعتماد تصریح کرده است که با وجود بالا رفتن قیمت دلار، تقاضا نه تنها کاهش نیافته، بلکه افزایش هم داشته است.

اما در واقع هیچکس فرمول رسیدن به این امر مسلم را نمی‌شناسد که به فرض وجود دست‌هایی خارجی در بازار ارز، این چه دستی است که توانسته قیمت دلار را به نسبت اوایل سال ۹۶ تا حدود پنج برابر افزایش دهد.

به گفته عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، ۹۷ درصد از منابع ارزی کشور در اختیار این بانک است. پس این چگونه سه درصدی است که می‌تواند بر کل منابع ارزی بانک مرکزی غلبه کرده و قیمت ارز را تعیین کند؟ تا زمانی که مبارزه‌ای ریشه‌ای با، به گفته خود مسئولان جمهوری اسلامی، “فساد سیستماتیک” در نگیرد و توزیع و قیمت‌گذاری دلارهای نفتی با مکانیسمی شفاف همراه نباشد، پاسخ دادن به چنین پرسشی ناممکن به نظر می‌رسد.

“روزهای پایانی” بازار ثانویه

اما برخی کارشناسان در ایران گمانه‌زنی‌هایی درباره عوامل نوسانات ارزی و افزایش “شبانه” قیمت دلار دارند. وحید شقاقی، تحلیلگر مسایل اقتصادی، در گفت‌وگو با سایت “فرارو”، با اشاره به اینکه بازار ثانویه ارز “عملا از کارکرد افتاده و به تدریج به روزهای پایان خود نزدیک می‌شود”، می‌گوید: «واردکننده رسمی حاضر نیست دلار را با قیمت بیش از ۸۰۰۰ تومان خریداری کند. زیرا می‌داند که کالایی که با ارز بیش از ۸۰۰۰ تومان وارد شود، خریداری نخواهد داشت. در طرف مقابل صادرکننده غیرنفتی هم حاضر نیست دلار خود را با قیمت ۸۰۰۰ تومان بفروشد. زیرا یک بازار جذابتری در کشور وجود دارد که می‌تواند با قیمت بالاتری دلار خود را به فروش برساند. پس صادرکننده غیرنفتی تمام تلاشش این است که یا دلار خود را وارد بازار نکند یا دیر وارد کند یا ارز کمتری وارد کند.»

این تحلیلگر اقتصادی در ادامه با اشاره به اینکه “پتروشیمی‌ها” که بایستی طبق آمار ۱۶ میلیارد دلار تا پایان سال جاری (۱۳۹۷) وارد بازار کنند، تاکنون تنها ۲ / ۵ میلیارد دلار وارد کرده‌اند، می‌گوید، عواملی این‌چنینی باعث شده تا بازار “شفاف” ثانویه به خاطر “عدم تمایل صادرکنندگان عملا از کار بیفتد” و بازار آزاد جهت‌دهی اقتصاد ایران را برعهده بگیرد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

دولت روحانی در نظر داشت تا از صادرات غیرنفتی برای تأمین ارز بازار استفاده کند. به همین دلیل قرار بر این شد که صنایع فولاد و پتروشیمی به عنوان مهم‌ترین منبع تأمین ارز، ضمن تداوم بهره‌مندی از یارانه تولید، به صدور محصولات خود بپردازند.

اما به گزارش “فرارو”، برخی فعالان اقتصادی ادعا می‌کنند که «در نشستی غیر رسمی که بین فولادی‌ها برگزار می‌شود آن‌ها تصمیم می‌گیرند ارز را وارد بازار نکنند و دلار را به ۱۲ هزار تومان برسانند، آن‌هم زمانی که دلار حدود ۸ هزار تومان بوده است. در کنار آن‌ها پتروشیمی‌ها تصمیم می‌گیرند که با فولادی‌ها همگام شوند و طرحی را پیشنهاد می‌کنند که با شاخص بورس نیز بازی کنند و هم بابت رشد شاخص سود ببرند و هم بابت عدم عرضه ارز به بازار».

وحید شقاقی دلیل تأثیرگذاری سخنرانی اخیر ترامپ بر بازار ارز ایران را نیز بدین‌گونه توضیح می‌دهد: «برخی امید داشتند که گشایش‌هایی در نیویورک اتفاق بیفتد و حتی شاید در پشت پرده تعاملاتی انجام شود، اما مشخص شد که به هیچ عنوان این اتفاقات رخ نخواهد داد و این سریعا روی بازار تاثیر گذاشت. اما با این حال من معتقد هستم که ضعف‌های داخلی ما تاثیر بسیاری در این وضعیت دارد و نباید همه مسائل را به سیاست خارجی ربط داد.»

تبدیل ریال به ارز در کشورهای همسایه

یک تحلیلگر دیگر اقتصادی اما نظر دیگری دارد. حمیدرضا اشرف‌زاده در خصوص تغییر “شبانه” قیمت دلار، بر موضوعی پرتو می‌افکند که کمتر از آن سخن گفته می‌شود: «درست است که ساعت یازده شب بازار ایران تعطیل است، اما همچنان در برخی نقاط مانند دبی، هرات، سلیمانیه و… خرید و فروش انجام می‌شود و معمولا هم رسانه‌های خارجی قیمت‌های اعلامی خود را از طریق این بازار‌ها به دست می‌آورند.»

این تحلیلگر اقتصادی ادامه می‌دهد: «اما آنچه که این روز‌ها در حال وقوع است به این دلیل است که یک عده سعی دارند پول خود را از کشور خارج کنند. اما نمی‌توانند این را در بازار ایران تبدیل به دلار کنند. زیرا با توجه به حجم آن، خیلی سریع شناسایی می‌شوند؛ بنابراین چه کار می‌کنند، ریال خود را به بازار‌های همسایه مثل دبی و باقی شهر‌های همسایه می‌برند و در آنجا تبدیل به ارز می‌کنند. به همین دلیل است که ارزش ریال به شدت رو به کاهش است و ارز هم هر روز قیمتش بالا می‌رود.»

بسیاری از تحلیلگران اقتصادی دلیل اصلی التهاب بازار ارز و افزایش بی‌رویه قیمت دلار را بیشتر ناشی از احساس بی‌ثباتی در متن جامعه ایران به خاطر سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی جمهوری اسلامی می‌دانند. به باور آنان، ناروشنی چشم‌انداز سیاسی و اجتماعی در ایران هر چه بیشتر باعث بی‌اعتمادی مردم به آینده، عطش آنها برای تبدیل دارایی‌هایشان به ارز و کاهش مداوم ارزش پول ملی می‌شود.

افزایش قیمت دلار “حدی” ندارد

مهدی تقوی، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، به “خبرآنلاین” گفته است، تا زمانی که مردم این‌چنین متقاضی خرید دلار باشند، “نمی‌توان حدی را برای رشد قیمت دلار در نظر گرفت”. به گفته این استاد اقتصاد، تداوم وجود خریدار دلار با وصف افزایش سرسام‌آور قیمت آن، “نشانه‌ای است از بی‌اعتمادی مردم به آینده”. مهدی تقوی ادامه می‌دهد: «وقتی فعال اقتصادی سردرگم می‌شود و نمی‌تواند آینده کسب و کار خود را پیش‌بینی کند، به طریق اولی مردم نیز سردرگم می‌شوند و دست به رفتارهای هیجانی و عجیب و غریب می‌زنند.»

حسن روحانی، رئیس جمهوری، و دیگر مقام‌های دولتی ایران در ماه‌های گذشته بارها مدعی وجود “ارز کافی” در کشور شده و نگرانی‌ها در این خصوص را بی‌مورد خوانده‌اند. اما متوقف نشدن تقاضا برای خرید ارز در ایران، نشان از بی‌توجهی متقاضیان به اظهارات مسئولان جمهوری اسلامی دارد.

بازگشت تحریم‌های آمریکا علیه ایران حتی پیش از اجرایی شدن آن، تأثیرات خود را بر اقتصاد ایران بر جای گذاشت. نخستین پیامدهای خبر بازگشت تحریم‌ها نوسانات ارزی و کاهش ارزش پول ملی در ایران و در نتیجه گران شدن حتی بیش از دو برابری و کمبود برخی کالاها بود؛ وضعیتی که به نوبه خود نارضایتی شهروندان از حکومت را افزایش داد. نارضایتی عمومی به‌خصوص از وضعیت معیشتی و اوضاع اقتصادی نیز اولین جلوه‌هایش را در تظاهرات خیابانی دی‌ماه و مردادماه گذشته نشان داد.

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، ۱۸ اردیبهشت‌ماه گذشته (هشتم ماه مه) خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران را اعلام کرد. دور نخست تحریم‌ها ۱۵ مرداد گذشته از جمله در حوزه‌های خرید و تهیه دلار توسط جمهوری اسلامی، تجارت طلا و فلزات گرانبها و خودروسازی آغاز شد و روز ۱۳ آبان‌ماه آینده نیز تحریم‌های آمریکا در حوزه نفت و انرژی و مبادلات بانک مرکزی ایران اعمال می‌شوند.

رادیوفرانسه: مشاهدات میدانی در باره نرخ ارز در بازار آزاد نشان می دهد که ، نرخ ارز در روند شدید افزایشی قرار گرفته است. هر دلار آمریکا روز چهارشنبه ۴ مهر/۲۶سپتامبر تا سقف ١۷ هزار و پانصد تومان معامله می‌شود. همچنین نرخ هر یورو در این بازار در محدوده ۲۰ هزار و پانصد تومان خریدوفروش می‌شود .در همین حال، قیمت یک سکه طلا (طرح جدید) در معاملات بازار آزاد، امروز به بالای ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسیده است. افزایش قیمت ارز و سکه بدنبال اظهارات تند دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در باره ایران در نشست سالانه سازمان ملل متحد شدت گرفت.

به گزارش خبرگزاری ایلنا از خیابان فردوسی و چهارراه استانبول، نرخ ارز در روند افزایشی خود به سرعت در حال تاختن است و به نوعی در عرض یک روز با تغییر کانال قیمت خود این مسیر را ادامه می‌دهد. به طوری که نرخ هر دلار امریکا در عرض یک روز از کانال ١۶هزار تومان وارد کانال ١۷هزار تومان شد و هم اکنون نیز در بازار دلالان با فاصله گرفتن از نرخ درج شده در تابلوی صرافان به سمت ١۸ هزار تومان در حال حرکت است.

ایلنا همچنین می نویسد: منشاء و دلیل افزایش نرخ ارز هرچه باشد، تاثیر بالایی در شکل‌دهی انتظارات تورمی آحاد جامعه دارد و از سویی سیاست‌گذاری را بسیار مشکل می‌کند .برای نمونه با فاصله گرفتن نرخ ارز بویژه دلار و یورو در بازار آزاد و بازار ثانویه ترغیب صادرکنندگان عمده و دارندگان ارز به تزریق در سامانه نیما کاهش می‌یابد و این مساله می‌تواند منجر به نابودی بازار ثانویه ارز شود.همچنین افزایش نرخ‌ها موجب تشویق دارندگان ارز خانگی به فروش آن در بازار آزاد شده، موضوعی که به روشنی قابل مشاهده است به طوری که خریدوفروش ارز در بازار نسبت به روزهای دیگر افزایش یافته بود.

خبرگزاری دانشجو: عاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور با بیان اینکه قیمت ویزا قریب ۴۱ دلار است گفت: با توافقاتی که با بانک مرکزی شده است با دلار بازار تعادلی قریب ۷ هزار تومان به زائران داده می‌شود.
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، حسین ذوالفقاری بعد از ظهر امروز در چهارمین جلسه ستاد اربعین استان کرمان که در محل سالن پیامبر اعظم (ص) استانداری کرمان برگزار شد با بیان اینکه ساختاری به لحاظ گستردگی، تعاملات، همکاری، مخاطبین و … مانند پیاده‌روی اربعین از گذشته تا حال نداشته‌ایم اظهار داشت: سال گذشته قریب ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر زائر اربعین داشتیم.

وی با اشاره به اینکه همه هدف باید خادمی خادمان امام حسین (ع) باشد و فکر چیز دیگر نباشیم گفت: با ارزیابی انجام شده از سال ۹۴ تاکنون اصلاح ۱۵۰ اشکال در برگزاری این مراسم بود.

معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور با بیان اینکه در سال ۹۵ قریب ۵۰ درصد این اشکالات برطرف شد و در سال ۹۶ نیز کاهش اشکالات را داشتیم افزود: قصد داریم در امسال این مشکلات را به صفر برسانیم.

وی با اشاره به اینکه باید زیرساخت‌ها لازم برای این ایام آماده شود بیان کرد: تسهیل در رفت و آمد زائران و کاهش هزینه‌ها را باید در این ایام داشته باشیم.

ذوالفقاری با بیان اینکه میوه مراسم اربعین، مسائل فرهنگی است که باید در زائران ایجاد شود گفت: دشمن قصد آن را دارند تا شکوه مراسم اربعین را کاهش دهند.

وی تصریح کرد: دشمنان به دنبال آن هستند تا از یک حاشیه کوچک در مراسم اربعین؛ در فضای مجازی و … علیه نظام جمهوری اسلامی و شیعه فتنه ایجاد کند و به برای منافع خود استفاده کنند و باید خود مردم رعایت کنند.

رئیس ستاد اربعین کشور با اشاره به فرموده مقام معظم رهبری که مراسم اربعین باید به خود مردم محول شود گفت: تأکید ما نیز بر همین است و حرکت ما در عراق باید به‌گونه‌ای باشد در جهت افتخار دو کشور ایران و عراق.

وی با بیان اینکه قیمت ویزا قریب ۴۱ دلار است افزود: با توافقاتی که با بانک مرکزی شده با دلار بازار تعادلی قریب ۷ هزار تومان به زائران داده می‌شود.

ذوالفقاری با اشاره به اینکه در حال کاهش هزینه بیمه برای زائران هستیم که هزینه بیمه از سال پیش نیز کمتر شود گفت: تأکید بر این است که ستاد استانی در استان‌ها راه‌اندازی شود و از سیستم مرکزی فاصله بگیریم و تمام امورات استان در استان برنامه‌ریزی شود.

وی عنوان کرد: براساس توافقاتی که انجام شده است پلیس+۱۰ به همراه انجام امور گذرنامه همزمان کار‌های ویزا را نیز انجام دهد تا فرد معطل نشود.

دبیر شورای امنیت با بیان اینکه اگر تعامل خوبی با نیرو‌های عراقی نداشتیم تمام افرادی که غیرمجاز به عراق رفته بودند حداقل ۶ ماه زندانی داشتند گفت: به‌دنبال این هستیم در عراق فعالیت‌های ماندگار انجام دهیم و هرسال به‌دنبال ساخت زیر‌ساخت برای بناکردن موکب نباشیم.

رادیوفردا: همزمان با افزایش دوباره قیمت دلار به مرز ۱۴ هزار تومان، یک عضو اتاق بازرگانی اصفهان گفت که نرخ ارزهای خارجی در ۴۰ سال گذشته دو هزار برابر شده است.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، روز دوشنبه ۱۹ شهریور نرخ دلار با ۱۴۰۰ تومان افزایش به ۱۳ هزار و ۸۰۰ تومان رسید.

بر اساس این گزارش، تقاضا برای خرید ارز بار دیگر بالا رفته است.

افزایش دوباره قیمت دلار در حالی رخ داده که قیمت دلار پس از رسیدن به ۱۵ هزار تومان کاهش یافته و در روز یکشنبه به ۱۲ هزار و ۴۰۰ تومان رسیده بود.

خبرگزاری ایلنا انتشار گزارش رد لایحه اصلاح قانون مبارزه با پول‌شویی، یکی از چهار لایحه مرتبط با اجرای مقررات گروه ویژه اقدام مالی یا اف‌ای‌تی‌اف (FATF)، در مجمع تشخیص مصلحت نظام را دلیل افزایش قیمت دلار در روز دوشنبه دانسته است.

با این حال خبرگزاری ایسنا سخنان رئیس بانک مرکزی مبنی بر اینکه دولت برنامه جدیدی برای تزریق ارز به بازار ندارد را یکی از دلایل افزایش قیمت دلار دانست.

افزایش شدید قیمت ارز در بازار آزاد ایران از فروردین ماه و پس از انتشار گزارش‌ها درباره احتمال خروج آمریکا از برجام آغاز شد.

در همین حال به گفته خبرگزاری آسوشیتدپرس، از زمان خروج آمریکا از برجام در روز ۱۸ اردیبهشت امسال، ارزش پول ملی ایران بیش از ۱۴۰ درصد کاهش یافته است.

افزایش قیمت دلار بر دیگر شاخص‌های اقتصادی در ایران اثر گذاشته و موجی از اعتراضات در چندین شهر ایران شکل گرفته‌ است.

بر اساس اعلام بانک مرکزی، نرخ تورم ماهانه مردادماه ۵.۵ درصد بوده، رقمی کم‌سابقه که در ۲۰ سال گذشته تکرار نشده بود.

همچنین مرکز پژوهش‌های مجلس ایران پیش‌بینی کرد که نرخ رشد اقتصادی در امسال به منفی نیم و منفی ۲.۸ درصد کاهش خواهد یافت. این رقم در سال گذشته مثبت ۳.۷ درصد بود.

با این حال مصطفی رناسی، رئیس کمیسیون سیاستگذاری و پایش اتاق بازرگانی اصفهان، گفت که در ۴۰ سال گذشته نرخ کالاها و خدمات چند هزار برابر اما نرخ دلار دو هزار برابر شده است.

وی اضافه کرد: «از قیمت هر متر زمین گرفته تا حداقل حقوق گرفته تا قیمت کالای مصرفی چندین هزار برابر شده، ولی ارز کمترین رشد را داشته است».

به گفته آقای رناسی، قیمت هر کیلوگرم گوشت در این مدت از هفت تومان به ۷۰ هزار تومان رسیده یعنی ۱۰ هزار برابر افزایش یافته است.

وی خواستار تک نرخی شدن قیمت دلار شد و افزود که ارز دو نرخی عامل ایجاد رانت می‌شود.

در حال حاضر قیمت ارز در ایران سه نرخی است. نرخ ارز دولتی ۴۲۰۰ تومان است و قیمت دلار در سامانه نیما که مربوط به فروش ارز حاصل از صادرات غیرنفتی است، زیر ۱۰ هزار تومان است.

دولت حسن روحانی در ماه‌های گذشته بارها سعی کرد تا با ارائه سیاست‌های جدید ارزی، بازار را کنترل کند اما هیچ یک از این سیاست‌ها تاکنون موفق نبوده است.

بر اساس گزارش خبرگزاری های ایسنا، ایلنا، فضای مجازی و رادیو فردا/ ا.م/ ک.ر

رادیوفردا: گزارش‌ها از بازار آزاد ارز و سکه در ایران حاکی از ثبت رکوردهای تازه در قیمت‌هاست. آخرین رقم ثبت شده برای هر دلار آمریکا ۱۳ هزار تومان در عصر روز دوشنبه ۱۲ شهریور است که بیانگر رکوردی بی‌سابقه در قیمت این ارز است.

ساعاتی پیش از ثبت این قیمت، هر دلار از مرز ۱۲ هزار تومان عبور کرده بود و قیمت هر سکه نیز به چهار میلیون و ۵۸۵ هزار تومان رسید.

این ارقام، نشان‌دهنده این است که ارزش ریال ایران ظرف سه روز گذشته تا ۱۵ درصد ارزش خود را از دست داده است.

ارزش پول ملی ایران در یکسال گذشته بیش از ۷۰ درصد سقوط داشته است.

بنابر گزارش‌ها، قیمت هر یورو نیز ۱۴ هزار و ۱۵۰ تومان، قیمت پوند ۱۵ هزار و ۷۴۴ تومان و قیمت درهم امارات ۳۳۱۱ تومان دادوستد شد.

سکه تمام بهار آزادی طرح جدید چهار میلیون و ۵۸۵ هزار تومان و سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم هم چهار میلیون و ۱۱ هزار تومان معامله شد.

سایت روزنامه «دنیای اقتصاد» در تحلیلی از وضعیت بازار در روز دوشنبه نوشته که «به نظر می‌رسد آنچه زمینه‌ساز بازگشت نوسانات به بازارها شد، ناشی از ورود دوباره تقاضای سفته‌بازی و احتیاطی به بازار بود. از سوی دیگر، به گفته فعالان، شکست پی در پی سطوح قیمتی موجب شده است که تقاضای فنی زیادی روز به روز وارد بازار شود».

این سایت افزوده است: «برخی دیگر از فعالان باور داشتند، تقاضای فصلی مهاجرت دانشجویی نیز در بازار وجود دارد؛ تحت تاثیر این نوع از تقاضا، روز گذشته قیمت دلار کانادا به حدود ۹۸۰۰ تومان رسیده بود».

یکی از دلایل اصلی که برای تنش دوباره در بازار سکه و ارز ایران به رغم اجرای سیاست‌های جدید ارزی عنوان می‌شود، اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، است.

آقای همتی روز شنبه گفته بود که «ذخایر ارزی، ناموس بانک مرکزی است» و سیاست این است که «از منابع بانک مرکزی برای تنظیم بازار ارز» استفاده نشود و کنترل بازار ارز از راه وارد شدن منابع حاصل از صادرت غیرنفتی تأمین شود.

با این حال تحلیلگران اقتصادی و فعالان بازار می‌گویند صادرکنندگان کالاهای غیرنفتی که ملزم به ارائه ارزهای خود در بازار هستند تا آن را به تعادل برسانند، تنها بخشی از آن را وارد بازار می‌کنند که تکافوی نیازهای آن نیست.

بر اساس آماری که رئیس بانک مرکزی ایران ارائه کرده‌است، میزان صادرات غیرنفتی ایران ۴۰ میلیارد دلار در سال است.

از سوی دیگر، با نزدیک شدن به موعد تحریم‌های اصلی آمریکا در روز ۱۳ آبان که قرار است صنعت نفت ایران را هدف قرار دهد، چشم‌انداز آینده برای فعالان اقتصادی تیره‌وتار شده و اظهارات مقام‌های جمهوری اسلامی نیز نتوانسته است آرامش را به بازار بازگرداند.

بازارهای مالی ایران که در ماه‌های گذشته به شدت آشفته بوده‌است، بعد از ارائه سیاست‌های جدید ارزی بانک مرکزی در ۱۶ مرداد، برای مدت کوتاهی به آرامش رسید تا جایی که قیمت دلار به زیر ده هزار تومان رسید.

با این حال، در روزهای اخیر قیمت ارز و سکه طلا به صورت جهشی بالا رفته‌ است و به گزارش روز یکشنبه خبرگزاری ایسنا، «فعالان بازار» می‌گویند: «اکنون فروشنده عادی در بازار بسیار کم پیدا می‌شود و اگر هم فروشنده‌ای هست افرادی هستند که برای نوسان‌گیری دست به معامله می‌زنند».

با خروج آمریکا از توافق هسته‌ای شش قدرت جهانی با ایران موسوم به «برجام» در ۱۸ اردیبهشت امسال، وضعیت اقتصادی ایران متشنج شده و علاوه بر کاهش صادرات نفت در یک ماه گذشته، قیمت کالاهای اساسی، ارز و سکه نیز به شدت افزایش یافته‌است.

ویدئویی که روز دوشنبه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده. مرتبط با صحنه‌هایی از تجمع افراد در خیابان منوچهری تهران در ارتباط با افزایش قیمت ارز:

رادیوفردا: یک روز پس از آن که یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس اظهار کرد که سرنوشت ۹ میلیارد دلار ارزی که با نرخ دولتی ارائه شده مشخص نیست٬ بانک مرکزی در پاسخ گفت که سرنوشت این منابع کاملا مشخص است.

خبرگزاری تسنیم روز پنجشنبه٬ ۱۸ مرداد گزارش کرد که عزت‌الله یوسفیان ملا در خصوص ارائه ارز دولتی بر شفافیت تاکید کرده و گفته است: «هیچ دلیلی ندارد کسی ارزی را برای واردات گندم یا کالاهای ضروری مانند دارو گرفته باشد و محرمانه باشد.»

طبق این گزارش آقای یوسفیان ملا در ادامه به اختصاص ۱۱ میلیارد دلار ارز دولتی اشاره کرده و مدعی شده است: «از این مقدار تنها دو و نیم میلیارد دلار افشا شده و متاسفانه مشخص نیست نزدیک به ۹ میلیارد دلار چه شده است.»

نامشخص بودن سرنوشت ۹ میلیارد دلار ارزی بار اول نیست که به میان می‌آید و ماه گذشته نیز از سوی خبرگزاری دانشجویان ایران٬ ایسنا٬ مطرح شده بود.

در واکنش به اظهارات آقای یوسفیان ملا٬ بانک مرکزی ۱۹ مرداد در اطلاعیه‌ای تاکید کرد که سرنوشت این ۹ میلیارد دلار مشخص است و افزود که با توجه به این که فرآیند ثبت سفارش٬ دریافت ارز دولتی و نهایتا واردات کالا یک فرآیند چند ماهه است٬ این که تا این تاریخ در برخی موارد ارزی داده شده ولی کالایی وارد نشده٬ به معنای آن نیست که این کالا قرار نیست وارد شود.

در ادامه این اطلاعیه آمده است که اسامی تمامی افرادی که در چهارماه گذشته ارز را به نرخ رسمی دریافت کرده‌اند به نهادهای نظارتی و گمرک ارسال شده و در صورت مشاهده هرگونه تخلف با آن‌ها برخورد خواهد شد.

بانک مرکزی در حالی از ارائه اسامی این افراد به نهادهای نظارتی و گمرک خبر داده که حسن روحانی شش تیرماه مشخصا از وزارت تجارت و بانک مرکزی خواسته بود تا اسامی این دریافت‌کنندگان را به صورت عمومی منتشر کنند.

به دنبال این درخواست اسامی برخی از دریافت‌کنندگان ارز دولتی در دو نوبت منتشر شد٬ اما نه تمام آن‌ها.

در همین خصوص خبرگزاری دانشجویان ایران٬ ایسنا٬ ۶ تیرماه گزارش کرد که از ۱۲ میلیارد دلار ارز دولتی که بانک مرکزی به واردکنندگان داده٬ تنها اسامی دریافت‌کننده سه میلیارد دلار از سوی بانک مرکزی اعلام شده و سرنوشت ۹ میلیارد دلار دیگر مشخص نیست.

در همین راستا و به دنبال انتشار اطلاعیه بانک مرکزی٬ محمود صادقی٬ نماینده مجلس نیز ۱۹ مرداد ماه در توئیتی از عملکرد بانک مرکزی انتقاد کرد.

به دنبال خروج آمریکا از برجام بازار ارز ایران دچار تنش‌های بسیاری شد که اجرایی شدن اخیر تحریم‌ها بر شدت این نوسانات افزود.

در این میان مخالفان دولت حسن روحانی عملکرد دولت در این خصوص را نیز بی‌تاثیر نمی‌دانند.

این حملات از جمله متوجه احمد عراقچی، معاون ارزی بانک مرکزی بوده که منتقدان عملکردش در بانک مرکزی را از عوامل سقوط ارزش پول ملی می‌دانند.

احمد عراقچی که برادرزاده عباس عراقچی٬ معاون وزیر امور خارجه ایران است٬ در حال حاضر در ارتباط با پرونده «اخلالگران در نظام پولی و بانکی کشور» در بازداشت به سر می‌برد.
با استفاده از اطلاعیه بانک مرکزی٬ تسنیم٬ ایسنا٬ توئیتر و رادیو فردا/ د.آ

کیهان لندن: وزارت خزانه‌داری آمریکا برای تأکید بر جدی بودن تصمیم واشنگتن در تحریم و محاصره رژیم ایران، یک آژانس مسافرتی و گردشگری در مالزی را به دلیل همکاری و معامله با شرکت هواپیمایی «ماهان»، در فهرست تحریم‌ها قرار داد. این آژانس دیگر قادر نخواهد بود با شرکت‌های بین‌المللی دیگر معاهده یا قراردادی داشته باشد. ایالات متحده با علنی کردن این مجازات در حق آژانس مالزیایی پیامی جدی و قاطع برای دیگر شرکت‌ها که می‌خواهند با «ماهان» معامله کنند فرستاد تا حساب خود را از این هواپیمایی جدا کنند.
آیا تحریم‌های جدید را نیز می‌شود دور زد؟!

اما در مورد خود «ماهان‌ایر» چه؟ شرکت هواپیمایی «ماهان» سال‌هاست که به عنوان شرکتی مشکوک زیر ذره‌بین قرار گرفته است. نام این شرکت از ده سال پیش در فهرست سیاه قرار گرفته بود. پس از آغاز مذاکرات هسته‌ای میان اوباما و ایران، فشار بر این شرکت هواپیمایی وابسته به سپاه کاهش یافت، و این شرکت توانست یکی از هواپیماهای خود را که پیشتر بریتانیا خواستار برگرداندن آن بود، حفظ کند. پس از آنکه برای بریتانیا روشن شد که یکی از هواپیماهای «ماهان» با فاکتورهای جعلی خریداری شده و هویت خریدار اصلی در معامله پنهان شده است، لندن خواستار بازگرداندن آن هواپیما شد، اما پس از توافق هسته‌ای، بریتانیا نیز از این مطالبه چشم‌پوشی کرد. اما اکنون با باز شدن مجدد پرونده تحریم‌های آمریکا و فعال شدن نهادهای امنیتی و مالی واشنگتن علیه رژیم ایران مقامات ایالات متحده به شرکت‌ها و دولت‌های جهان که می‌خواهند با «ماهان‌ایر» کار کنند، هشدار داده است.

شرکت ماهان مانند بسیاری از شرکت‌های به ظاهر غیرنظامی در ایران، یکی از بازوهای سپاه پاسداران است که حدود ۲۰ سال است برای حمل ونقل جنگجویان فرقه‌ای وابسته به سپاه، سلاح‌های ممنوعه و فعالیت‌های مخفی دیگر مورد استفاده قرار گرفته. این شرکت برای فرار از پیگرد قانونی از سوی نهادهای بین‌المللی خود را به عنوان یک شرکت هواپیمایی خصوصی تحت مالکیت یک «مؤسسه خیریه» معرفی کرده بود. اما با گذشت زمان مشخص شد که ماهان یکی از دستگاه‌های تحت کنترل و مالکیت سپاه پاسداران است و برای این نهادِ «دولت در دولت» خدمات متعددی در داخل و خارج از ایران ارائه می‌دهد.

فعالیت‌های سپاه پاسداران تنها به شرکت‌های هواپیمایی مانند «ماهان‌ایر» و مشابه محدود نمی‌شود بلکه این نهاد «دولت در دولت» دارای پالایشگاه‌های نفتی، بانک‌ها و کارخانجات برای رقابت با دیگر مؤسسات ونهادها در داخل سیستم دولت ایران است. شرکت «ماهان» تنها یکی از نهادهای سپاه است که در حمل اسلحه و هزاران جنگجوی فرقه‌گرا از سراسر منطقه برای سرکوب قیام سوری‌ها نقشی بسیار «کثیف» ایفا کرد. این شرکت ظاهرا یک شرکت حمل و نقل غیرنظامی است اما در واقع تمام فعالیت‌هایش حمل و نقل اسلحه یا جنگجویان فرقه‌ای از کشوری به کشور دیگر بوده است. این فعالیت‌ها نه تنها با معاهدات و قراردادهای بین‌المللی در تضاد است بلکه با تمام توافق‌نامه‌هایی امضاشده بین ایران و شرکت‌های تولیدکننده‌ی هواپیماهای مسافربری مانند «ایرباس» که حدود ۴۰ هواپیما در ناوگان شرکت ماهان دارد نیز مغایر است.

تصمیم ایالات متحده برای تحریم آژانس مسافرتی مالزیایی ممکن است گامی کوچک به نظر برسد اما هشدار و زنگ خطری است برای همه شرکت‌هایی که می‌خواهند در آینده با شرکت «ماهان‌ایر» معامله و همکاری کنند و خدماتی چون فروش قطعات یدکی و یا حمل و نقل مسافر به این شرکت ارائه دهند. از نظر آمریکا این شرکت‌ها حتی اگر در اماکنی دور از خاورمیانه مانند مالزی هم فعالیت کنند مورد تحریم ایالات متحده قرار خواهند گرفت.

فعال کردن تحریم‌های اقتصادی و مالی علیه رژیم ایران، تنها راهی است که باعث عقب‌نشینی تهران از مواضع خود و موافقت مقامات تهران با ۱۲ شرطی که مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا، در ماه مه سال جاری اعلام کرد، خواهد شد. وزیر خارجه آمریکا گفته بود که «ایران دو گزینه بیشتر ندارد: یا توجه به امور داخل کشور وتلاش برای بازسازی اقتصادی، و یا ادامه سیاست کنونی و هدر دادن پول مردم ایران در جنگ‌های بیهوده خارجی. ایران نمی‌تواند هر دو گزینه را همزمان انتخاب کند».

در این میان، دو سلاح اصلی می‌تواند رژیم ایران را از نفس بیندازد: یکی منع استفاده رژیم از دلار در معاملات تجاری که باعث می‌شود نتواند نفت خود را به فروش برساند؛ دیگری تحت پیگرد قانونی قرار دادن مشتریان نفت ایران در بازار جهانی که باعث خودداری مشتریان از خرید نفت رژیم تهران می‌شود. کار دیگری که باید صورت بگیرد امتناع شرکت‌های بیمه‌ی کشتی‌ها و تانکرهای حمل و نقل از معامله با ایران است. این راه‌ها می تواند رژیم ایران را از پای درآورد.

رژیم جمهوری اسلامی در وضعیت بسیار بغرنجی قرار گرفته است. برخی دوستان ایرانی‌ من از وضعیت بسیار دشوار کشور سخن می‌گویند که حتی از زمان تحریم‌های قبلی در دوران احمدی نژاد نیز بدتر شده است بطوری که ایرانیان خارج برای انتقال چند هزار دلار به حساب‌های بستگان خود در داخل کشور نیز در نتیجه ممنوعیت معامله با ایران از سوی سیستم‌های بانکی و مالی بین‌المللی با مشکل روبرو می‌شوند. ولی باید گفت ما شاهد جنگی بدون خونریزی اما بسیار خطرناکتر علیه رژیمی هستیم که حتی قادر به تأمین آب آشامیدنی برای بخش‌های وسیعی از کشور خود نیست.

*منبع: شرق‌الاوسط
*نویسنده: عبدالرحمن الراشد
*ترجمه و تنظیم از کیهان لندن (تیتر اصلی: «تحریم شرکت هواپیمایی ماهان»)