اخبار

خودنویس: علی شمخانی در پاسخ به سوالی درباره رفع حصر، یک لیوان آب نوشید و با اشاره به شرایط سنی و خستگی‌اش، خواست به این سوال پاسخ ندهد تا «قاتی» نکند.
علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی روز سه‌شنبه ۱۹ آبان در یک نشست خبری در واکنش به پرسشی در مورد اقدام این شورا برای رفع حصر میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد،‌ ابتدا گفت: «اجازه دهید یک لیوان آب بخورم».

وی سپس گفت: «با توجه به شرایط سنی‌ام و خستگی از صبح تا کنون ایجاب می‌کند که به این سوال پاسخ ندهم چون قاطی خواهم کرد».

به گزارش [2] ایسنا، شمخانی بازداشت خبرنگاران را نیز برای «صیانت از سلامت خبرنگاران» خواند و گفت که شورای عالی امنیت ملی به این موضوع ورود پیدا کرده است.

او با ذکر این که «موضوع در حال مدیریت شدن است»، گفت: «شاید برخی از اقدامات ناخواسته توسط برخی افراد صورت گرفته که در گردابی افتادند که این گرداب مفید نیست».

دبیر شورای امنیت ملی تاکید کرد: «کسی قصد انهدام و یا خدای نکرده تضعیف کس دیگری را نخواهد داشت. این خط مشی جمهوری اسلامی ایران نیست ولی به طور قطع جامعه گسترده، شریف و زحمت‌کش و کم خواه خبرنگاری ما نیازمند به صیانت است».

شمخانی وعده داد که «آزادی خبرنگاران زمان زیادی نخواهد برد» اما تاکید کرد: «به نظر می‌آید این دوستان مشکل ندارند و بعد از آنکه به آنها گفته شد کارشان غلط بوده به این موضوع اذعان داشتند البته برخی از آنها گفته‌اند که مطلع نبودند».

وی افزود: «قصد بر این است که این دوستان بدانند که آمریکا به شکل مرموزی به دست‌های خواسته و یا ناخواسته خبرنگاران وارد عمل می‌شود. آنها هم چنین چیزی را باور کردند. حال باید این موضوع را به دیگران گفت تا بقیه خبرنگاران مراقب باشند. این موضوع به برخی خبرنگاران گفته شده و پیامک داده شده که مراقب این مشکل باشند تا در این گرداب نیفتند».

بی‌بی‌سی: در حالی که حملات هوایی نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا به مواضع پیکارجویان “دولت اسلامی” (داعش سابق) در عراق و سوریه ادامه دارد، علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران برای دیدار با مقام های لبنان و سوریه به منطقه سفر کرده است.

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران روز سه شنبه از بیروت وارد دمشق پایتخت سوریه شد و با بشار اسد، رئیس جمهور این کشور دیدار کرد. بر اساس گزارش ایرنا، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، آقای شمخانی به بشار اسد گفته “سیاست اصولی ایران در حمایت از سوریه با جدیت ادامه می یابد.”

ایران از مهمترین حامیان نظام سیاسی سوریه و از مهمترین مدافاعان ادامه ریاست جمهوری بشار اسد بوده است. به جز دیدار با رئیس جمهور سوریه، آقای شمخانی در جلسه ناهار کاری با سرلشکر علی مملوک دبیر شورای امنیت سوریه هم شرکت کرده و بر اساس گزارش ها، دو طرف آخرین تحولات سیاسی و امنیتی در منطقه و سوریه را بررسی کردند.
دیدار زیر بمباران ائتلاف ضد داعش

دیدارهای آقای شمخانی در حالی صورت می گیرد که ائتلاف ضد پیکارجویان “دولت اسلامی” به رهبری آمریکا، در حال حمله به مواضع این گروه در سوریه و عراق است.

ایران در پاسخ به دعوت نشدن به نشست وزاری خارجه ائتلاف ضد داعش در پاریس می گوید حاضر به همکاری با این ائتلاف نیست و محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه این کشور هم اخیرا گفته که برخی از اعضای ائتلاف ضد داعش از حامیان پیشین این گروه هستند.

حسن روحانی رئیس جمهور ایران هم اخیرا در مصاحبه با یک تلویزیون روسی گفته “امروز کسانی صحبت از ائتلاف می کنند که برخی از آنها در سال های گذشته به این گروه کمک مالی و تسلیحاتی کردند اما ایران از سه سال پیش با درخواست دولت های سوریه و عراق با این گروه تروریستی مبارزه کرده است.”

آقای شمخانی دوشنبه شب از تهران وارد بیروت پایتخت لبنان شده و در این کشور با حسن نصرالله، دبیرکل حزب الله لبنان، تمام سلام نخست وزیر و نبیه بری رئیس مجلس دیدار کرده بود.

ایرنا، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی می گوید آقای شمخانی در پایان دیدارش از بیروت، در گفت وگو با خبرنگاران از آمادگی ایران برای همکاری های دفاعی و کمک به تجهیز ارتش لبنان به سلاح های مورد نیاز خبر داده و گفته که این کمک ها در سفر قریب الوقوع سمیر مقبل وزیر دفاع لبنان به تهران، ارائه می شود.

رسانه های ایران از قول آقای شمخانی در جریان دیدارش با رئیس مجلس لبنان گزارش کرده اند که او درباره مبارزه با پیکارجویان “دولت اسلامی” گفته “ما همچنان مفتخریم که علمدار و نخستین و اصلی ترین مقابله کننده با جریان های تروریستی در منطقه بوده و خواهیم بود.”

خبرگزاری فارس می گوید آقای شمخانی در راس یک هیات امنیتی و سیاسی به دو کشور منطقه سفر کرده است. حسین امیرعبداللهیان معاون امور عربی وزارت خارجه ایران از جمله همراهان آقای شمخانی است.

خودنویس: سوابق شمخانی و بخصوص سکوت وی در ۴ سال اخیر و عدم موضع‌گیری منفی در برابر جنبش سبز شواهدی هستند که بر اساس آنها می‌توان نتیجه گرفت او شخصا موافق رفع حصر رهبران نمادین جنبش سبز است.

پسامد مهم انتخاب شمخانی در سیاست داخلی و به خصوص مسائل امنیتی است. تقی کروبی ادعا کرده است که خامنه ای سرنوشت موسوی و کروبی را به شورای امنیت ملی سپرده است. در صورت صحت این ادعا، شمخانی در این فرایند نقشی کلیدی خواهد داشت. سوابق شمخانی و بخصوص سکوت وی در ۴ سال اخیر و عدم موضع‌گیری منفی در برابر جنبش سبز شواهدی هستند که بر اساس آنها می‌توان نتیجه گرفت او شخصا موافق رفع حصر رهبران نمادین جنبش سبز است. اما وی ملاحظات و دشواری هایی به عنوان نماینده رهبری دارد که دستش را چندان باز نمی‌گذارد.

موضوع رفع حصر بستگی خیلی زیادی به تبعات امنیتی آن دارد. حاکمیت از ابتدا تصمیم به برخورد قضایی و امنیتی با موسوی و کروبی نداشت. مقاومت و اراده آنها برای مبارزه و تغییر فضای سیاسی و همزمانی فراخوان آنان با بهار عربی، حاکمیت و رهبری را مجبور ساخت که آنها را در منزل شان محصور کنند.

بخش تندروی اصول‌گرایان به دنبال برخورد قضایی و حتی اعدام آنها نیز بود ولی خامنه ای با این تصمیم موافقت نکرد. به نظر می‌رسد از دید وی محاکمه و زندانی کردن رسمی موسوی و کروبی موقعیت آنها را در داخل و خارج ارتقاء می‌بخشد و عملا آنها را به عنوان رهبران مخالف تثبیت می‌کند. لذا از حربه حصر خانگی به صورت موقتی استفاده شد تا اولا جلوی تاثیرگذاری و سازماندهی اعتراضات از سوی آنها گرفته شود ثانیا ارتباط بین بدنه و رهبری جنبش سبز مختل گردد و ثالثا فضا برای تغییر مواضع انها از طریق اعمال فشار و مصالحه مساعد شود.

اما ایستادگی موسوی و کروبی اجازه نداد تا هدف سوم محقق شود. علی رغم اینکه نمانیدگان دستگاه امنیتی و رهبری بار‌ها با آنها صحبت کرده و در باغ سبز نشان دادند تا آنها از مواضع خود کوتاه آمده و به توافقی با نظام برسند. اما تا کنون این تلاش‌ها نا فرجام بوده است.

در عین حال حاکمیت در خنثی سازی نقش آفرینی موسوی و کروبی و ایزوله کردن آنها موفق بود. خلاء وجود رهبران نمادین جنبش سبز در فروکش کردن آن جنبش و حاکم شدن فضای یاس نقش بسزایی داشت. شورای هماهنگی راه امید نتوانست جای خالی آنها را پر کند.

بنابراین حاکمیت زمانی رضایت به آزادی موسوی و کروبی می‌دهد که آنها یا نتوانند و یا نخواهند در هیات نقش قبلی خود ظاهر شوند. روند حوادث نشان می‌دهد که موسوی و کروبی و رهنورد به خواست خود عرصه را خالی نمی‌کنند و در مواضع شان نیز تغییری حاصل نشده است. بنابراین زمانی حصر به صورت تدریجی برداشته می‌شود که آزادی آنها منجر به حرکتی در جامعه نشود و صرفا به رفع محدودیت‌های فیزیکی منجر گردد. در این حالت رفع حصر به معنای تحرک و قوت گرفتن گفتمان جنبش سبز نخواهد بود.

از دید حاکمیت آزادی موسوی و کروبی با پایان یافتن جنبش سبز و به زعم خود شان مرگ فتنه پیوند خورده است. دولت روحانی و گفتمان اعتدال وی نیز در این خواسته با حاکمیت و خامنه ای همسو است. اما به دلیل شعار هایی که برای رعایت حقوق شهروندی داده است و حفظ امید و حمایت اجتماعی مجبور است اقداماتی برای آزادی آنها انجام دهد. تداوم حصر موسوی و کروبی مشکلاتی را برای دولت روحانی ایجاد می‌کند. اما هم دولت اعتدال و هم بخش‌های مختلف اصول‌گرایان هم نظر هستند که جنبش سبز و رویکردی که موسوی و کروبی اتخاذ کردند نباید زنده شده و دوباره در جامعه مطرح گردد.

حال اصول‌گرایان و رهبری اننظار دارند روحانی به نحوی مسئله موسوی و کروبی را حل نماید که رفع حصر آنها منجر به ادامه فعالیت‌های اعتراضی و انتقادی سابق آنها نشود. این انتظار وضعیت سختی را پیش روی روحانی و به طور مشخص شمخانی قرار داده است.

حال باید دید شمخانی به چه نحو با مسئله برخورد می‌کند؟ البته فضای سیاسی کنونی کشور نیز تفاوت‌های زیادی با سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۸۹ دارد. امکان فراخوان برای راهپیمایی و به جرکت در آوردن قطار متوقف شده اعتراضات خیابانی در حال حاضر وجود ندارد. بخشی از جامعه و پایگاه هدف جنبش سبز امیدوار به برنامه حسن روحانی است.

از سوی دیگر ریاست جمهوری و برنامه حسن روحانی در محدوده قابل پذیرش موسوی و کروبی است. بنابراین مجموعه این عوامل باعث می‌شوند موسوی و کروبی عملا در کوتاه مدت امکان فعالیت و مانور خاصی نداشته باشند. این مساله برای حل مشکل رفع حصر آنها فضا ایجاد می‌کند تا بدون اینکه آنها از مواضع گذشته خود عدول کنند ولی بعد از رفع حصر کار خاصی مانند گشذته انجام ندهند و از خطر قرمز‌های نظام عبور ننمایند، از حصر خانگی خارج شوند.

البته این مساله فقط در کوتاه مدت است اما در افق زمانی میان مدت و بخصوص معلوم شدن سرنوشت دولت روحانی فضا برای حرکت جنبش سبز و نقش آفرینی موسوی و کروبی مساعد می‌شود.

اما فعلا وضعیت صبر وانتظار ضمن ایستادگی بر روی مواضع بر اردوگاه جنبش سبز حاکم است. بنابراین امکان رفع حصر تدریجی مشابه ماجرای آیت الله منتظری وجود دارد و می‌توان پیشبینی کرد در هفته‌های آینده حصری که از ابتدا هم به صورت نا محدود برنامه ریزی شده نبود، برداشته شود. کما اینکه محدودیت‌ها روی موسوی و کروبی و رهنورد بعد از انتخابات به طور نسبی کم شده است.

در عین حال رفع حصر رهبران نمادین جنبش سبز بدون عقب نشینی از مواضع شان شکستی برای حاکمیت است و همچنین موجبات نارضایتی و خشم اصول‌گرایان تند رو را فراهم می‌سازد.