اخبار

دویچه‌وله: به نظر می‌رسد نمایندگان پنج کشور شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان در مذاکره بر سر برنامه اتمی جمهوری اسلامی در آستانه توافق با نماینده ایران هستند. وزرای خارجه آمریکا، فرانسه، آلمان و بریتانیا به ژنو سفر کردند.

گیدو وستروله، وزیرخارجه آلمان روز جمعه اعلام کرد که در مذاکرات گروه ۵+۱ با ایران در ژنو شرکت می‌کند. خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه در وزارت خارجه آلمان، دلیل این سفر را اهمیت زمان کنونی در مذاکره بر سر برنامه اتمی ایران عنوان کرده است.

لورن فابیوس، وزیر خارجه فرانسه و جان کری، وزیر خارجه آمریکا نیز برای شرکت در مذاکرات گروه ۵+۱ با ایران راهی ژنو شدند. یک سخنگوی وزارت خارجه فرانسه روز جمعه (۸ نوامبر/ ۱۷ آبان) در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه سفر وزیرخارجه این کشور به ژنو را تأیید کرد.

وی گفت که به عقیده لورن فابیوس زمان کنونی “زمان مهمی است که نیازمند گفت‌وگو در سطح وزرای خارجه است”. خبرگزاری فرانسه همچینن از سفر ویلیام هیگ، وزیر خارجه بریتانیا به ژنو خبر داده است.

از سوی دیگر در حالی‌که وزیر خارجه روسیه اعلام کرده در مذاکرات ژنو شرکت نمی‌کند، هنوز روشن نیست که آیا وزیر خارجه چین در این نشست شرکت خواهد کرد یا خیر.

دیدار کری با نتانیاهو پیش از ورود به ژنو

پیشتر شرکت وزیر خارجه آمریکا در نشست ژنو قطعی شده بود. جان کری که برای پیشبرد مذاکرات صلح میان اسرائیل و فلسطینیان به خاورمیانه سفر کرده بود، پیش از بازگشت به واشنگتن رهسپار ژنو شد.

وزیر خارجه آمریکا روز جمعه پیش از سفر به ژنو، بار دیگر از امان، پایتخت اردن به اورشلیم (بیت‌المقدس) بازگشت تا با نخست‌وزیر اسرائیل دیدار و گفت‌وگو کند.

اسرائیل به شدت مخالف توافق پیش‌بینی شده با جمهوری اسلامی ایران بر سر برنامه هسته‌ای این کشور است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل روز جمعه در دیدار با جان کری اعلام کرد که خود را به مخالفت با چنین تعهدی متعهد می‌داند. وی افزود که اسرائیل برای دفاع از خود هرچه در توان دارد انجام خواهد داد.

امکان تعلیق موقت تحریم‌ها

مخالفت اسرائیل با این تفاهم‌ها در پی اعلام آمادگی ایالات متحده آمریکا برای کاهش تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی شدت گرفته است. آمریکا پنج‌شنبه (۷ نوامبر/ ۱۵ آبان) به جمهوری اسلامی وعده داد که در صورت کاهش برنامه‌های هسته‌ای ایران، تحریم‌ها به طور “محدود و بازگشت‌پذیر” کاهش خواهند یافت.

اسرائیل اعلام کرده است که با چنین اقدامی سخت مخالف است. نخست وزیر اسرائیل خواستار تشدید تحریم‌ها تا زمان توقف کامل برنامه هسته‌ای ایران است. این درحالی است که محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، تأکید کرده است که در توافق‌نامه ایران و گروه ۵+۱ بحث تعلیق غنی‌سازی اورانیوم مطرح نخواهد شد.

برخی از گزارش‌ها حاکی از آن است که جان کری بعدازظهر روز جمعه، در پایان روز دوم مذاکرات هسته‌ای با محمدجواد ظریف دیدار خواهد کرد. حضور وزرای خارجه آمریکا، آلمان، فرانسه و بریتانیا در مذاکرات ژنو خوشبینی‌ برای دستیابی به توافق میان طرفین مذاکرات را تقویت کرده است.

رادیوفردا: بنیامین نتانیاهو، نخست‌ وزیر اسرائیل، روز جمعه، هفدهم آبان، در دیدار با جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، از توافق در حال تنظیم میان ایران و کشورهای ۱+۵ در ژنو ابراز خشم کرد و گفت که «اسرائیل خود را به این توافق متعهد نمی‌داند و آن را با قاطعیت کامل رد می‌کند».

آقای نتانیاهو در این دیدار با کری سخنان روز پنج‌شنبه خود را نیز تکرار کرد که توافقی «بد» و «نصف و نیمه» با ایران در حال تنظیم است و سخن از «اشتباهی تاریخی» برای غرب است.

آقای نتانیاهو روز جمعه گفت: «بی‌دلیل نیست که مذاکره‌کنندگان ایرانی با لبخند بر چهره در ژنو حضور دارند.»

رسانه‌های اسرائیل نوشتند، نتانیاهو به طور تلویحی «تهدید» به کاربرد گزینه نظامی کرد و گفت که «این توافق راهکار مسالمت‌جویانه معضل اتمی ایران را از بین می‌برد» و «اسرائیل برای دفاع از خود به هر اقدام لازم دست خواهد زد».

نخست‌ وزیر اسرائیل روز پنج‌شنبه این را نیز گفته بود که توافق در حال تنظیم به سود ایران است و برای جمهوری اسلامی به منزله «معامله قرن» است.

دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای ۱+۵ از پنج‌شنبه، شانزدهم آبان، در ژنو آغاز شده و در نتیجه پیشرفت در گفت‌وگوهای محتوایی، احتمال دستیابی به سند یا متنی که چارچوب همکاری‌های بعدی طرف‌ها را تضمین کند تقویت شده است.

به گزارش رسانه‌های اسرائیل، ملاقات روز جمعه بنیامین نتانیاهو و جان کری در فضای ملتهبی صورت گرفت و نتانیاهو آشکارا خشمگین بود، به گونه‌ای که کری حتی حاضر به گرفتن هیچ عکسی نشد و نتانیاهو به تنهایی در برابر دوربین‌ها قرار گرفت.

جان کری که در تور منطقه‌ای به‌ سر می‌برد، برای سومین بار در دو روز گذشته با نتانیاهو دیدار می‌کرد.

نتانیاهو برای این ملاقات با آقای کری، به فرودگاه بن گوریون رفته بود، زیرا وزیر خارجه آمریکا در بازگشت از اردن، تنها برای زمانی کوتاه در این فرودگاه بین‌المللی اسرائیل توقف کرده بود.

با پیشرفت مذاکرات اتمی میان ایران و پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان، وزیر خارجه آمریکا به طور غیرمنتظره روز جمعه سفر خود در خاورمیانه و شمال آفریقا را ناتمام گذاشت تا با جواد ظریف در ژنو دیدار کند، همان گونه که لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه، نیز به طور غیر منتظره به گفت‌وگوهای ژنو پیوست.

یووال اشتاینیتز، وزیر اطلاعات و امور راهبردی اسرائیل، سیلوان شالوم وزیر انرژی اسرائیل و عضو حزب حاکم لیکود و نیز خانم تسیپی لیونی مذاکره‌کننده ارشد اسرائیلی نیز روز جمعه، هفدهم آبان، در گفت‌وگوهای رسانه‌ای، توافق در حال تنظیم در ژنو را به‌شدت محکوم کردند و گفتند که اسرائیل از آن هیچ رضایتی ندارد.

بسیاری از ناظران می‌گویند، دولت اسرائیل احساس می‌کند که تلاش‌های گسترده‌اش در سال‌های گذشته در مورد لغو برنامه اتمی ایران در حال از دست رفتن است.

اسرائیل توقف کامل برنامه اتمی ایران را درخواست می‌کرد.

هم‌اینک نخست‌ وزیر اسرائیل می‌گوید که بیرون آوردن حتی یک آجر از دیوار تحریم‌ها می‌تواند تمامی دیواری را که با سختی و در طول سال‌ها بنا شد با فروپاشی روبه‌رو کند.

مقامات آمریکا در روزهای گذشته گفتند که آماده کاهش تحریم‌های یک‌جانبه علیه ایران هستند و احتمال تسهیل در تحریم‌ها را به صورت «هوشمند، مرحله‌ای و برگشت‌پذیر» بررسی می‌کنند.

عباس عراقچی، مذاکره‌کننده ارشد ایران، نیز روز پنج‌شنبه به خبرگزاری مهر گفته بود که «بدون پرداختن به موضوع تحریم‌ها هیچ راه حلی موفق نخواهد بود و پا نمی‌گیرد».

اما اسرائیل امیدوار است با کاربرد نفوذ خود در کنگره آمریکا مانع از آن شود که دولت باراک اوباما تحریم‌ها علیه ایران را کاهش دهد.

سناتور رابرت منندز و سناتور باب کورکر، از چهره‌های بانفوذ مجلس سنای آمریکا، روز پنج‌شنبه گفتند برای جلوگیری از تسهیل در تحریم‌ها علیه ایران تلاش بیشتری خواهند کرد.

رادیوفردا: عباس عراقچی، یکی از اعضای تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران می‌گوید گفت‌گوهای روز پنجشنبه و جمعه با گروه ۱+۵ وارد محتوا خواهد شد.

تیم مذاکره‌کنندگان ایرانی به سرپرستی محمد جواد ظریف٬ وزیر خارجه٬ روز چهارشنبه وارد ژنو شد. وزیر خارجه ایران از پاریس به ژنو پرواز کرد و به تیم‌ مذاکره‌کنندگان پیوست. وی روز چهارشنبه در مقر یونسکو در پاریس سخنرانی داشت.

به گزارش ایرنا، عباس عراقچی، معاون وزارت خارجه روز چهراشنبه ۱۵ آبان ضمن ابراز امیدواری نسبت به حصول پیشرفت در این دور از گفت‌وگوها اظهار کرد: «مذاکرات ژنو محکی برای سنجش گروه ۱+۵ است و در این مذاکرات میزان اراده سیاسی آنها برای رسیدن به راه‌حل در بوته آزمایش قرار می‌گیرد.»

عراقچی افزود که طرف‌های مذاکره در این دو روز وارد محتوا خواهند شد. وی روز دوشنبه تصریح کرده بود که اگر در راه‌حل‌های پیشنهادی از سوی ۱+۵ «رفع تحریم‌ها وجود نداشته باشد، مورد پذیرش ایران نخواهد بود.»

روز چهارشنبه، اما سناتور دموکرات، باب منندز رئیس کمیته روابط خارجی سنا، به شبکه خبری سی‌ان‌ان گفت نباید مانند دوره‌ای که حسن روحانی مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای بود، به ایران اجازه داده شود در خلال مذاکرات برنامه اتمی خود را گسترش دهد.

وی گفت اگر ایران فعالیت‌های هسته‌ای خود را متوقف کند کنگره هم تحریم‌های بیشتر را متوقف خواهد کرد.

رئیس کمیته روابط خارجی سنا همچنین تعلیق تحریم‌های کنونی را آنهم در حالی که برنامه اتمی ایران متوقف نشده، خطرناک خواند و به شدت با آن مخالفت کرد و خواستار اجرای کامل قطعنامه‌های شورای امنیت شد.

دولت اوباما در روزهای اخیر از کنگره آمریکا خواسته است، تحریم‌های یکجانبه علیه ایران را افزایش ندهد.

روزهای ۲۳ و ۲۴ مهرماه٬ ایران و گروه ۱+۵ به گفت‌وگو نشستند. طرف‌های مذاکره در آن موقع توافق کردند که جزییات مذاکرات محرمانه بماند و تیم‌های کارشناسی زمینه مذاکرات دور بعدی فراهم کنند.

ایران همانطور که محمد جواد ظریف گفته بود، در تیم کارشناسی خود از افراد جدیدی٬ از جمله کارشناسان تحریم استفاده کرده است.

در مذاکرات ژنو تیم آقای ظریف را، عباس عراقچی معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه، مجید تخت روانچی معاون اروپا و آمریکای وزارت خارجه، حمید بعیدی‌نژاد مدیر کل امور اقتصادی و تخصصی بین‌المللی وزارت خارجه، داوود محمدنیا مشاور حقوقی وزارت خارجه و محمد امیری مدیرکل امور پادمان های سازمان انرژی اتمی تشکیل می‌دهند.

محمدجواد ظریف روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه در پاریس بود و از جمله با همتای خود لوران فابیوس دیدار داشت.

وزیر خارجه ایران در مصاحبه‌ای با فرانس ۲۴ گفت رسیدن به توافق «در این هفته ممکن» است. وی با این حال تاکید کرد که اگر هم این هفته توافقی حاصل نشد، فاجعه‌ای رخ نخواهد داد.

محمدجواد ظریف گفت: «معتقدم کارهای زیادی باید انجام بگیرد. ما تاحدودی پیشرفت داشته‌ایم اما در ایران بی‌اعتمادی عمیقی درباره نگرش، رفتار و رویکرد برخی از اعضای گروه ۱+ ۵ وجود دارد.»

وی تصریح کرد: «اگر ما به توافقی در این دور از مذاکرات دست نیافتیم، فاجعه‌‌‌ای رخ نخواهد داد.»

ظریف با بیان اینکه همه طرف‌ها می‌توانند قدم اول را بدارند، گفت: «رسیدن به توافق دشوار نیست و حتی ممکن در این نشست (ژنو) به دست آید.»

دولت روحانی ابراز امیدواری کرده است که ظرف یک سال بتواند به مناقشه‌ هسته‌ای ایران پایان دهد.

دیگربان: علی خامنه‌ای گفته به مذاکرات هسته‌ای ایران و غرب «خوش‌بین» نیست٬ اسرائیل رژیمی «حرام‌زاده» است و آمریکا در مقابل ایران «هیچ غلطی نمی‌تواند بکند.»

آقای خامنه‌ای روز یک‌شنبه (۱۲ آبان) در دیدار با گروهی از دانش‌آموزان و دانشجویان با حمایت از تیم مذاکره کننده هسته‌ای٬ حملات تندی متوجه غرب و آمریکا کرده و گفته نمی‌توان امید همکاری از جانب آن‌ها داشت.

وی با تاکید بر اینکه «آمریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند» افزوده اگر مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ به نتیجه نرسد٬ معنایش این است که «کشور باید روی پای خودش بایستد.»

رهبر جمهوری اسلامی در عین حال اضافه کرده مذاکرات با شش کشور تنها در خصوص برنامه هسته‌ای ایران است و اگر تهران در این مذاکرات عقب‌نشینی کند٬ غرب ده‌ها موضوع دیگر را مطرح خواهد کرد.

خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود اضافه کرده کسی در جمهوری اسلامی نباید تیم مذاکره کننده هسته‌ای را «سازشکار» بداند و آن‌ها را «تضعیف» کند٬ چرا که آن‌ها «بچه‌های خود ما و بچه‌های انقلابند.»

وی همچنین طرح این موضوع که تسلیم شدن در موضوع هسته‌ای باعث رفع مشکلات اقتصادی خواهد شد را «ترفند» و «خلاف‌گویی» دانسته است.

رهبر جمهوری اسلامی در این زمینه از مسئولان دولتی خواسته «برای گشایش مسائل کشور باید نگاه‌شان به درون باشد.»

خامنه‌ای در این سخنرانی اسرائیل را رژیمی «نامشروع و حرام‌زاده» خوانده و گفته که این رژیم با «توطئه» حفظ شده است.

وی همچنین در واکنش به این گفته باراک اوباما که همه گزینه در خصوص ایران روی میز است گفته شما «چه غلطی می‌توانید بکنید.»

خامنه‌ای به تیم مذاکره کننده هسته‌ای توصیه کرده «مراقب لبخند فریبکارانه دشمن» باشند و جلوی کسانی که حرف‌های «یاوه» می‌گویند را بگیرند.

رهبر جمهوری اسلامی اضافه کرده «یک سیاستمدار آمریکایی غلط می‌کند که می‌گوید باید در فلان صحرای ایران بمب اتم بریزیم. {دیپلمات‌های ایران} باید چنین دهانی را خرد کنند.»

رادیوفردا: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی با حمایت از نمایندگان ایران در مذاکرات اتمی، ماموریت آنها را «سخت» خواند و هشدار داد که کسی نباید آنها را «سازش‌کار» بنامد.

آقای خامنه‌ای که روز یکشنبه، ۱۲ آبان در آستانه سالروز اشغال سفارت آمریکا در تهران سخنرانی می‌کرد با اشاره به مذاکرات اتمی ایران با قدرت‌های جهانی از جمله ایالات متحده گفت که مذاکره‌کنندگان ایرانی «بچه‌های خود ما و بچه‌های انقلابند و هیچ کس نباید آنها را سازش‌کار بماند».

به گفته او، گروه مذاکره‌کنندگان «ماموریت سختی را بر عهده دارند و هیچ کس نباید ماموری را که مشغول کاری است تضعیف کند».

هشدارهای آقای خامنه‌ای در شرایطی مطرح می‌شود که حسن روحانی و نمایندگان دولت او در مذاکرات اتمی با ایالات متحده و دیگر اعضای گروه ۱+۵ هدف انتقادات شدید محافظه‌کاران داخلی قرار دارند.

از نشانگان این انتقادات نصب پوسترهایی در شهر تهران با عنوان «صداقت آمریکایی» بود که آمریکایی‌ها را غیرقابل اعتماد معرفی می‌کرد، تصاویری با پس‌زمینه تیره که نماینده فرضی آمریکا را مسلح نشان می‌داد در حالی که نماینده ایران نیز که پشت میز مذاکره نشسته است، بی‌شباهت با محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و مسئول مذاکرات اتمی نیست.

نصب این پوسترها واکنش مقامات دولت روحانی را در پی داشت تا جایی که عباس عراقچی از مذاکره‌کنندگان ارشد ایران آن را در جهت تضعیف مذاکره‌کنندگان ایرانی دانست و گفت: «زمانی که رزمندگان ما در جبهه نبرد حضور داشتند، تمام کشور برای روحیه دادن به آنها بسیج می‌شد و هیچ کسی در خیابان‌ها پوستر نصب نمی‌کرد تا آنها را جور دیگری خطاب کنند.»

اکنون اما آیت‌الله خامنه‌ای تلاش می‌کند مانع انتقاد محافظه‌کاران داخلی از نمایندگان دولت شود و دراین‌باره هشدار می‌دهد.

«به مذاکره خوشبین نیستم، اما از آن ضرر نمی‌کنیم»

بر اساس گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله خامنه‌ای، وی در ادامه این سخنرانی با اشاره به اظهارات پیشین خود مبنی بر «عدم خوشبینی» به مذاکرات گفت که الان هم به مذاکره خوشبین نیست اما «باذن الله از این مذاكرات ضرری هم نمی‌كنیم و این تجربه، ظرفیت فكری ملت ما را بالا خواهد برد.»

او سپس گفت: «اگر مذاكرات به نتیجه برسد كه چه بهتر ولی اگر نتیجه نگرفتند معنایش این باشد كه كشور باید روی پای خودش بایستد.»

آیت‌الله خامنه‌ای اواخر تابستان سال جاری نیز از لزوم «نرمش قهرمانانه» در عرصه سیاست خارجی سخن گفته بود و تنها چند روز پس از آن بود که حسن روحانی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با باراک اوباما، همتای آمریکایی خود از طریق تلفن گفت‌وگو کرد، رویدادی که در حیات ۳۴ ساله جمهوری اسلامی بی‌سابقه بوده است.

با این حال، آقای خامنه‌ای بعدها اعلام کرد که برخی از اقدامات مسئولان دولت در سفر نیویورک «به‌جا نبوده است»، چنان‌که اکنون نیز به دولت روحانی توصیه می‌کند که «نباید به دشمنی که لبخند می‌زند اعتماد کرد».

لبخند آمریکایی‌ها و گزینه نظامی

به گفته او، «آمریكایی‌ها از آن طرف لبخند می‌زنند و اظهار میل به مذاكره می‌كنند و از این طرف بلافاصله می‌گویند همه گزینه‌ها روی میز است. خب چه غلطی ممكن است انجام دهند».

مقامات آمریکا بر ضرورت پیدا کردن راه‌حلی مسالمت‌جویانه برای مناقشه اتمی ایران تاکید می‌کنند، اما سخنان آنها همواره با هشدار نسبت به تهران همراه بوده که در صورت بن‌بست در مذاکرات، گزینه نظامی نیز علاوه بر تحریم‌ها روی میز است.

از جمله باراک اوباما چند روز پس از مکالمه تلفنی خود با حسن روحانی در دیداری با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر ضمن براز امیدواری به حل و فصل این مناقشه اتمی از رطریق دیپلماسی به تهران هشدار داد که آمریکا «هیچ گزینه‌ای از جمله گزینه نظامی را از روی میز بر نمی‌دارد».

اکنون نیز خامنه‌ای با اشاره به اتحاد میان اسرائیل و ایالات متحده می‌گوید: «آمریكایی‌ها بیشترین ملاحظه را با صهیونیست‌ها دارند و مجبورند ملاحظه آنها را كنند ولی ما این ملاحظه را نداریم.»

او در نهایت تاکید می‌کند که جمهوری اسلامی از روز اول هم «رژیم صهیونیستی را یك رژیم نامشروع و حرامزاده» می‌دانسته است.

اشاره به افشاگری‌های اسنودن

اما بخشی از سخنان روز یکشنبه علی خامنه‌ای به اشغال سفارت آمریکا در تهران اختصاص داشت، اقدامی که ۱۳ آبان ۱۳۵۸ به دست عده‌ای از دانشجویان پیرو آیت‌الله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی صورت گرفت و باعث خاتمه روابط سیاسی ایران و آمریکا شد.

آقای خامنه‌ای اظهار داشت: «۳۰ سال پیش جوانان ما اسم سفارت آمریكا را گذاشتند لانه جاسوسی. امروز سفارت‌خانه‌های آمریكا در نزدیك‌ترین كشورها به آمریكا اسمشان شده لانه جاسوسی؛ یعنی جوانان انقلاب ما ۳۰ سال جلوتر بودند.»

این سخنان در عین حال اشاره‌ به افشاگری‌های ادوارد اسنودن، کارمند قراردادی پیشین در سازمان امنیت ملی آمریکا، دارد که ادعا می‌کند این نهاد امنیتی و اطلاعاتی، مکالمات برخی از رهبران اتحادیه اروپا و دیگر متحدان آمریکا و همین‌طور شهروندان برخی کشورها را شنود می‌کرده است.

از جمله یکی از اسناد تازه منتشر شده آقای اسنودن نشان می‌دهد که سازمان امنیت ملی آمریکا سفر آقای خامنه‌ای به کردستان در سال ۱۳۸۸ را تحت نظارت دقیق داشته است، به‌طوری که «گفته‌های بی‌سیمی محافظان او، خلبانان و کارکنان هواپیما یا هلی‌کوپتری که او را حمل کرده نیز نظارت و شنود شده‌اند».

مقامات ایران هنوز به این گزارش واکنشی نشان نداده‌اند.