اخبار

خودنویس:

حضور علی‌اکبر ولایتی در این مذاکرات، از سوی بعضی تحلیل‌گران به تمایل علی خامنه‌ای برای رسیدن به توافق تعبیر شده است. با این وجود، بعضی وب‌سایت‌های داخلی این خبر را تکذیب کرده‌اند.
جان کری و محمدجواد ظریف وزرای خارجه آمریکا و ایران به مسقط پایتخت عمان سفر کردند تا آخرین گفت‌وگوهای خود در دور جدید مذاکرات هسته‌ای میان جمهوری اسلامی و شش قدرت جهانی را انجام دهند. کاترین اشتون نماینده اروپا در مذاکرات هسته‌ای نیز در مسقط حضور خواهد داشت.

در صورتی که این گفت‌وگوها تا ضرب‌الاجل تعیین‌شده یعنی روز ۲۴ نوامبر (سوم آذر) به نتیجه نرسد، شرایط به دوره پیش از مذاکرات ژنو برخواهد گشت و ممکن است مجلسین آمریکا که اکنون جمهوری‌خواهان در آن دست برتر را دارند، تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران وضع کنند.

ظریف و کری طی روزهای اخیر در مصاحبه‌هایی جداگانه گفته‌اند که قصد دارند این مذاکرات را به سرانجام برسانند. در برخی تحلیل‌های رسانه‌های مختلف در روزهای اخیر آمده که پس از پیروزی اخیر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، تیم‌های مذاکره‌کننده ایران و آمریکا بیش از پیش نیاز دارند تا توافق در مهلت مقرر به انجام برسد.

در این میان، المانیتور در گزارشی به قلم لورا روزن، از حضور علی‌اکبر ولایتی مشاور دیرین سیاست خارجی رهبر جمهوری اسلامی و وزیر امور خارجه اسبق نظام خبر داد. ولایتی در دیدار با وزیر خارجه نروژ گفته بود نظر جمهوری اسلامی این است که مذاکرات به نتیجه برسد.

حضور علی‌اکبر ولایتی در این مذاکرات، از سوی بعضی تحلیل‌گران به تمایل علی خامنه‌ای برای رسیدن به توافق تعبیر شده است. با این وجود، بعضی وب‌سایت‌های داخلی این خبر را تکذیب کرده‌اند .

محمدجواد ظریف در مصاحبه‌ای با پرس‌تی‌وی، شبکه انگلیسی‌زبان سیمای جمهوری اسلامی گفت که غرب باید درک کند تحریم‌ها هیچ سهمی در حل و فصل مساله نداشته‌اند. وی اضافه کرد: «تنها چیزی که تحریم‌ها برای غرب به وجود آورده است، حدود ۱۹ هزار سانتریفیوژ است». ظریف در مسقط و طی دیدار با یوسف بن علوی همتای لبنانی خود نیز این سخنان را تکرار کرد و از کشورهای غربی خواست که به آن‌چه «بی‌اثر بودن تحریم‌ها» خواند، توجه کنند.

اواخر ماه اکتبر، جدال لفظی میان سیاستمداران ایرانی و آمریکایی بر سر شکست احتمالی مذاکرات خبر ساز شده بود. وندی شرمن معاون سیاسی وزارت خارجه آمریکا گفت در صورتی که مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی اتمی با ایران به نتیجه نرسد، ایران به طور گسترده‌ای مسوول آن خواهد بود چرا که به گفته او گروه ۱+۵ پیشنهادهای «عادلانه، قابل اجرا و سازگار با خواست طرح‌شده‌ی ایران برای داشتن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای» را به این کشور ارائه کرده‌اند.

عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، گفت [8] که مقامات ایرانی «ایده‌ها و پیشنهادات متعددی» را که به گفته او «دارای قابلیت عملیاتی و اجرایی» بودند، ارائه کردند و ادامه داد: «چنانچه لازم باشد افکار عمومی جهانیان در زمان مقتضی از جزییات این پیشنهادها مطلع خواهند شد و آنگاه همگان قضاوت خواهند کرد که چنانچه فرصت موجود از دست برود کدام طرف مقصر بوده و مسوولیت بر عهده کیست؟».

از سوی دیگر، یوکیا آمانو مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آخرین گزارش خود که در آستانه مذاکرات مسقط منتشر شد [9]، نوشت: «آژانس در شرایطی قرار ندارد که اطمینان موثقی درباره فقدان فعالیت‌ها و مواد هسته‌ای اعلام نشده در ایران ارائه دهد و بنابراین نمی‌تواند نتیجه‌گیری کند که تمامی مواد هسته‌ای موجود در ایران برای فعالیت‌های صلح آمیز مورد استفاده قرار می‌گیرد».

بخشی از گزارش می‌گوید: «ایران نه توضیحی ارائه کرده که آژانس را قادر سازد اقدامات عملی را مشخص سازد و نه هیچ اقدام عملی جدیدی را به عنوان گام بعدی در چهارچوب همکاری پیشنهاد کرده است».

رادیوفرانسه: آمریکا چهارچوب یک توافق بین‌المللی احتمالی با ایران را به این کشور ارائه کرد.

باراک اوباما- رئیس جمهوری آمریکا، با اعلام این خبر، سخنی درباره حتمی بودن دستیابی به یک توافق نهائی تا روز 24 نوامبر یعنی مهلت از پیش تعیین شده نگفت.

رئیس جمهوری آمریکا گفت ما به آنها چارچوبی را ارائه کردیم که نیازهای صلح آمیز آنان را در زمینه انرژی، برآورده می کند.

باراک اوباما در عین حال تأکید کرد که او نبود توافق را به یک توافق بد ترجیح می دهد.

باراک اوباما گفت: «درباره ایران، با توجه به مجازات‌های بی سابقه‌ای که دولت آمریکا به اجرا گذاشت، مسئولان ایرانی برای نخستین بار به صورت جدی گرد میز مذاکرات نشستند تا ما را قانع کنند که در جستجوی دست یابی به سلاح اتمی نیستند.

درباره این که آیا ما می توانیم با ایران به توافق برسیم، به این پرسش تنها 3 یا 4 هفته دیگر می توانیم پاسخ دهیم. من قصد ندارم پیش از وقت دراین باره اظهار نظر کنم. آن چه مورد نظر ماست یک توافق اطمینان بخش است.
اگر ایران بتواند با پیشنهاد توافق نامه ای ما را قانع کند که صدد داشتن سلاح اتمی را ندارد، در این صورت ما نیز می‌توانیم جهان و افکار عمومی را قانع کنیم که قادریم از دست یافتن این کشور به سلاح اتمی جلوگیری نمائیم؛ آن هنگام زمان مطرح کردن موضوع با کنگره فرا خواهد رسید و من مطمئن هستم که می توانم کنگره را نیز مطمئن سازم که امضای یک توافق نامه با ایران بهترین راه حل برای جلوگیری از تبدیل این کشور به یک قدرت اتمی است؛ این راه حل از هر اقدام دیگری و حتی اقدام نظامی موثرتر و مفید تر است.
اما شرط اجتناب ناپذیر این است که در این زمینه یک توافق رضایت بخش به دست آید و من همچنان که همواره تکرار کرده ام، نبودن توافق را به یک توافق ناقص و نارسا تر جیح می دهم».

گفتنی است که جان کری- وزیر امور خارجه آمریکا، دیروز در پاریس تکرار کرد که تمدید مهلت گفتگوها پس از تاریخ 24 نوامبر در دستور کار قرار ندارد.

گفتنی است که محمد جواد ظریف- وزیر امور خارجه ایران و همتای آمریکائی اش، قرار است به منظور دستیابی به یک توافق کلی در روزهای 9 و 10 نوامبر، در حضور کاترین اشتون- مذاکره کننده اروپائی، درعمان گفتگو کنند.

جان کری که قرار است هفته‌آینده با دیپلمات‌های ایران و اروپایی در مورد آخرین دور از مذاکرات سال جاری در زمینه پرونده هسته‌ای ایران دیدار نماید، گفت که اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه ‌های هسته‌ای ایران برای این کشور باید آسان باشد.

جان کری و لوران فابیوس- وزرای خارجه آمریکا و فرانسه، در دیدار دیروز خود در پاریس تأکید کردند که ایران حق تولید انرژی هسته‌ای را دارد اما نباید از آن برای ساخت بمب هسته‌ای استفاده شود.

روزنامه آمریکایی “نیویورک تایمز”، امروز (چهارشنبه) در یادداشت روزانه خود در در پبوند با مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی، نوشت: «برخی از اعضای کنگره نگران توافق بد تیم آمریکایی حاضر در مذاکرات با ایران هستند».

این روزنامه می افزاید: «اعمال فشار بر متحدین آمریکا برای اعمال تحریم‌های جدید تلاشی یک جانبه و بیهوده در مجبور ساختن ایران در تسلیم شدن در جریان مذاکرات هسته‌ای است. این رویکرد هوشمندانه نیست و موجب ایجاد بحران‌های مهم دیپلماتیک و اقتصادی علیه اتحادیه اروپا،چین، هند و ترکیه شده و البته به طور جدی به منافع آمریکا نیز ضربه وارد خواهد کرد».

بنابر این گزارش، بسیاری از اعضای کنگره خواهان اعمال تحریم‌های جدید سنگین علیه ایران تاحدی هستند که این کشور را طی چند هفته آینده وادار به تسلیم کند.

جمعی از دیپلمات‌های ارشد اروپایی نیز در یادداشتی که در روزنامه “گاردین” به چاپ رسید، خواستار توافق میان ایران و ١+۵ تا تاریخ ٢٤ نوامبر شدند.

گاردین می نویسد، به تعویق انداختن تصمیم نهایی جدی موجب می‌شود فرصت‌های بیشتری برای مخالفان این مسیر دیپلماتیک به وجود آید تا به این فرایند خدشه وارد سازند.
هزینه شکست برای ایران هم از نظر اقتصادی و هم امنیتی بسیار بالا خواهد بود.

دویچه‌وله: رئیس بنیاد تاریخ‌پژوهی معاصر ایران با انتقاد از سعی تیم مذاکره‌کننده اتمی ایران برای رسیدن به توافق با گروه ۱+۵ دولت روحانی را “بدعت‌گذار” خواند و مردم را به ایستادگی در برابر “کسانی که راه سازش پیش گرفته‌اند” فراخواند.

حمید روحانی، رئیس “بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی” (که رسانه‌ها از آن بنام “بنیاد تاریخ‌پژوهی معاصر ایران” نیز نام می‌برند)، امروز دوشنبه (۱۲ آبان / ۳ نوامبر) از تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران و دولت حسن روحانی به شدت انتقاد کرد.

او در آستانه نهمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ که قرار است ۲۰ آبان در مسقط برگزار شود، در نشستی با عنوان “از قیام حسینی تا نهضت خمینی” گفت که عده‌ای سعی کرده‌اند دین اسلام و اهداف آن را از مسیر اصلی آن منحرف کنند. وی در ادامه بدون نام بردن از حسن روحانی دولت کنونی را “دولت بدعت‌گذار”، در برابر “دولت خدمت‌گذار” گذشته، خواند.

حمید روحانی گفت که دولت کنونی، امام حسین (امام سوم شیعیان) که “انقلاب اسلامی نمونه‌ای از حرکت او بوده” را “اهل تعامل” معرفی می‌کند. او افزود که هدف حرکت امام حسین دفاع از اسلام بوده و گاه انسان “خدا و پیغمبر را نادیده می‌گیرد تا کار خود را درست جلوه دهد”.
حمید روحانی

حمید روحانی

برخورد با کج‌روی‌ها

حمید روحانی سپس درباره مذاکرات هسته‌ای گفت: «مقام معظم رهبری در مورد مذاکرات حرفشان را گفته‌اند، ایشان تاکید کرده‌اند که مذاکرات بی‌نتیجه است و انسان عاقل هم طبیعتا نباید کار بیهوده را انجام دهد، ایشان یک رسالت دارند و ما هم یک وظیفه، این‌که در برابر کج‌روی‌ها برخورد کنیم.»

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۲۲ مرداد (۱۳ اوت) امسال (۱۳۹۳) درباره مذاکره و رابطه با کشورهای غربی گفته بود که “مذاکره برخلاف تصورات برخی‌ها، به هیچ چیز کمک نمی‌کند”. در حالی‌که رئیس جمهور حسن روحانی به شدت از “تعامل هراسان” انتقاد و بر “تعامل سازنده با دنیا” تاکید کرده بود، خامنه‌ای گفته بود که تعامل با آمریکا و اسرائیل غیر قابل قبول است.

در عین‌حال در روزهای اخیر مقامات مختلف جمهوری اسلامی نسبت به این‌که مذاکرات میان ایران و گروه ۱+۵ در نهمین دور خود به توافق برسد ابراز خوشبینی کرده‌اند. از جمله دیروز یکشنبه وزیر امور خارجه ایران، محمد جواد ظریف، اعلام کرد که اگر حقوق هسته‌ای کشور به رسمیت شناخته شود، ایران آماده توافق است و همچنین رئیس مجلس شورای اسلامی، علی لاریجانی، گفت که نگاه دو طرف در مذاکرات اتمی به یکدیگر نزدیک شده است.

تیم هسته‌ای جدا شده از خط امام

حمید روحانی که در آستانه سالروز تسخیر سفارت آمریکا توسط “دانشجویان خط امام” سخن می‌گفت، مذاکره‌کنندگان را افرادی “جدا شده از خط امام ” خواند و گفت: «در حال حاضر آرزوی این افراد که از مذاکرات نتیجه‌ای جز تحقیر ملت نگرفته‌اند، این است که مقام معظم رهبری در مذاکرات دخالت کنند تا همه تقصیرها را به گردن ایشان بیندازند و بگویند ما به مذاکره و رسیدن به توافق نزدیک شده بودیم، اما مانع کار ما شدند.»

حمید روحانی بر “ایستادگی و مقاومت” به جای “مذاکره و سازش” تاکید کرد و گفت که “کسانی که راه مذاکره و سازش را پیش گرفتند به مکتب حسین [انقلاب اسلامی] پشت کردند”.

رئیس بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی همچنین مدعی شد ‌که از سفر محرمانه یک هیئت ایرانی به آمریکا اطلاع یافته که در زمان روح‌الله خمینی نیز به این کشور سفر کرده بوده است.

حمید روحانی از تسخیر سفارت آمریکا توسط “دانشجویان خط امام” در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ به عنوان حرکتی یاد کرد که “ابهت آمریکا را شکست و ایران را از وابستگی مبرا ساخت”. او گفت که امروز چنین انسان‌هایی که اقدام به چنین “عمل انقلابی” کنند در جامعه کم است. او افزود امروز همه منتظرند تا رهبر جمهوری اسلامی حرکت کند و بقیه پشت سر او راه بیفتند در حالی که “حداقل کاری که می‌توان کرد ایستادن در برابر انحراف است”.

انتقاد حمید روحانی دنباله سایر انتقادهایی است که از زمان آغاز مذاکرات اتمی در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی از سوی گروه معروف به “دلواپسان مذاکرات هسته‌ای” مطرح شده است. این گروه چند بار با برگزاری همایش‌های “ما دلواپسیم” دولت روحانی را به سازشکاری و تسلیم در برابر غرب متهم کرده‌است.

حمید روحانی مورخ “انقلاب اسلامی” و از اعضای دفتر روح‌الله خمینی در نجف است. او مؤسس و رئیس سابق مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۹ بوده است. آیت‌الله روح الله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۶۷ تدوین تاریخ انقلاب اسلامی را به وی سپرد. او در سال ۱۳۸۱ بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی را پایه‌گذاری کرد.

دویچه‌وله: جایزه‌ی سال ۲۰۱۴ انجمن جهانی “پیشبرد علم” به امید کوکبی، فیزیک‌دان و زندانی سیاسی تعلق گرفت. مسئولان این انجمن ایستادگی کوکبی در دفاع از “آزادی علمی” و تن ندادن او به همکاری با آن‌چه به آن اعتقاد ندارد را ستودند.

جایزه‌ی “آزادی و مسئولیت علمی” متعلق به انجمن جهانی “پیشبرد علم” به امید کوکبی، فیزیک‌دان و زندانی سیاسی ایرانی، تعلق گرفت.

در بیانیه‌ی این انجمن جهانی علمی ضمن تقدیر از تلاش‌های کوکبی در دفاع از حق آزادی علمی محققان آمده است: «اتفاق رایجی نیست که یک دانشمند جوان در دفاع از حق آزادی آکادمیک و علمی، آزادی خویش را به خطر بیاندازد. امید کوکبی اما این خطر را کرد.»

بیانیه می‌گوید این جایزه به دلیل “شجاعت” کوکبی و “ایستادگی او در دفاع از حق آزادی علمی” و این‌که ترجیح داد حبس را تحمل کند اما از دانش خود در راهی که به آن باور ندارد استفاده نکند، به این محقق جوان تعلق می‌گیرد.

امید کوکبی کیست؟

امید کوکبی یکی از برگزیدگان المپیاد فیزیک و دانشجوی نخبه‌ی ایرانی است که در دانشگاه تگزاس آمریکا به عنوان محقق مهمان در رشته‌ی فیزیک اتمی با گرایش لیزر به تحقیق مشغول بود.

او در بهمن ماه ۱۳۸۹ هنگامی که بعد از سفری کوتاه به ایران قصد بازگشت به آمریکا را داشت در فرودگاه امام خمینی بازداشت شد. کوکبی به اتهام “ارتباط با دولت متخاصم” و ” کسب درآمد نامشروع” در دادگاهی به ریاست قاضی صلواتی به ۱۰ سال حبس محکوم شد.

دادگاه به این دلیل که دانشگاه آمریکایی هزینه‌ی سفرهای تحقیقاتی و مطالعاتی کوکبی به ایران را پرداخت می‌کرد، او را به “کسب درآمد نامشروع” متهم کرد. دلیل اتهام “ارتباط با دولت متخاصم” نیز این است که کوکبی پیش از این حاضر نشده بود بورسیه جمهوری اسلامی شود و ترجیح داده بود با بورسیه دانشگاه آمریکایی برای ادامه‌ی تحصیل به خارج از کشور برود.

پرهیز کوکبی از همکاری با برنامه اتمی ایران

امید کوکبی در نامه‌ای که از زندان به بیرون فرستاد اعلام کرد که چندین بار از سوی مقامات امنیتی و نظامی ایران به دلیل تخصص‌اش به فعالیت در برنامه‌ی اتمی ایران دعوت شد و هربار این دعوت را رد کرد. او نوشت که او به “حق آزادی شخصی در انتخاب مسیر حرفه‌ای زندگی” باور دارد و تمایلی نداشته تا عضوی از برنامه‌ی اتمی چالش‌برانگیز ایران باشد.

گزارش‌ها از داخل بند ۳۵۰ زندان اوین حاکی از آن است که امید کوکبی در زندان به دیگر زندانیان علاقه‌مند، زبان انگلیسی و فیزیک درس می‌دهد.

در سپتامبر گذشته ۱۸ برنده‌ی جایزه‌ی نوبل در نامه‌ی سرگشاده‌ای به آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، خواستار آزادی کوکبی شدند. سعید خلیلی، وکیل مدافع کوکبی پیش از این اعلام کرد که با درخواست او برای برگزاری مجدد دادگاه مخالفت شده است.

دویچه‌وله: علیرضا زاکانی٬ نماینده مجلس گفته “توافقات هسته‌ای با عبور از خطوط قرمز نظام اسلامی نهایی شده” و مرضیه افخم٬ سخنگوی وزارت خارجه این اتهام را “افترا به تیم مذاکره‌کننده” خوانده و هشدار داده که قابل پی‌گیری است.

در حالی که کمتر از یک ماه به ضرب‌الاجل از پیش تعیین شده (۲۴ نوامبر٬ ۳ آذر) برای دست‌یابی به توافق نهایی و درازمدت هسته‌ای میان ایران و شش قدرت جهانی باقی‌مانده٬ بحث بر سر شرایط این توافق و حساسیت نسبت به همه زوایای آن در محافل سیاسی داخلی بالا گرفته و دولت در حالی که اقداماتش بیش از پیش زیر ذره‌بین ناظران است٬ با دور جدیدی از انتقادات محافظه‌کاران روبرو شده است.

علیرضا زاکانی٬ نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی٬ روز سه‌شنبه (۶ آبان٬ ۲۸ اکتبر) در تذکری شفاهی به وزیر خارجه مدعی شد که “طبق اطلاعات و اخبار واصله، توافقات هسته‌ای فی‌مابین هیات ایرانی و طرف آمریکایی نهایی شده” و از دستگاه دیپلماسی کشور خواست که سکوت خود را در این باره بشکند و از دستگاه‌های امنیتی هم تقاضا کرد که پشت‌پرده این توافق را برای ملت ایران مشخص کنند.

به گفته علیرضا زاکانی: «اخبار واصله حکایت از عبور از خطوط قرمز ترسیمی از سوی نظام اسلامی در توافق ضمنی داشته که بی‌شک منجر به تضییع حقوق ملت ایران و پایمال شدن دستاوردهای هسته‌ای خواهد شد.»

او ادامه داده: «پذیرش خواسته‌های ظالمانه طرف آمریکایی در کاهش غنی‌سازی و تغییر ماهیت بخش‌هایی از صنعت غنی‌سازی در مقابل لغو بخش کوچکی از تحریم‌ها، غیرقابل قبول برای ملت رشید ایران و موجب ضرر به منافع ملی و مصالح انقلاب اسلامی است.»

با این حال٬ مرضیه افخم٬ سخنگوی وزارت امور خارجه٬ اتهام “عبور از خطوط قرمز ترسیمی از سوی نظام اسلامی” را که توسط آقای زاکانی مطرح شده٬ رد کرد و گفت: «تا کنون هیچ توافقی در هیچ موضوعی صورت نگرفته و تنها توافق موجود در مورد نام و عنوان توافق نهایی است که “برنامه جامع اقدام مشترک ” است.»

خانم افخم تاکید کرد: «تیم مذاکره کننده نسبت به خطوط قرمز نظام کاملا واق٬ و با دقت و حساسیت بر رعایت آن ملتزم است و طرح ادعاهایی مبنی بر این که مذاکره‌کنندگان از خطوط قرمز نظام عبور کرده‌اند٬ به‌نوعی بی‌توجهی و نادیده گرفتن مدیریت کلان کشور است.»

او همچنین هشدار داد که طرح این اتهام٬ “افترا به مذاکره‌کنندگان” محسوب می‌شود و “قابل پی‌گیری” است٬ و افزود: «تیم مذاکره کننده بیش از سایرین و به روشنی می‌دانند هر توافقی بدون رعایت خطوط قرمز نظام بی‌ارزش است.»

پیش‌تر اسماعیل کوثری٬ دیگر نماینده مجلس شورای اسلامی و از اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس٬ با لحنی تهدیدآمیز گفته بود: «شخصاً به آقای ظریف گفته‌ام که دیگر نمی‌گذاریم جام زهر دیگری نوشیده شود.»

بیشتر بخوانید: صفحه ویژه پرونده هسته‌ای ایران

این نماینده مجلس که در همایش “از کربلا تا تهران؛ از کوفه تا ژنو” در دانشگاه قم سخن می‌گفت٬ همچنین اظهار داشت که درخواست از رئیس‌جمهور برای حضور یافتن یکی از نمایندگان در تیم مذاکره‌کننده با مخالفت حسن روحانی مواجه شده است.

اختلاف میان اعتدال‌گرایان و محافظه‌کاران بار دیگر در آستانه ضرب‌الاجل ۲۴ نوامبر در حالی بالا گرفته که هنوز اختلافات بسیاری میان ایران و قدرت‌های جهانی بر سر نهایی کردن توافق جامع باقی مانده است. ابعاد برنامه غنی‌سازی ایران در آینده از مهم‌ترین مسائل حل‌نشده است و از سوی دیگر ایران بار دیگر اعلام کرده که لغو تدریجی و پله‌پله تحریم‌ها را هم نمی‌پذیرد.

وندی شرمن، معاون سیاسی وزارت امور خارجه آمریکا، گفته است که “جنگلی از بی‌اعتمادی” هنوز میان ایران و غرب وجود دارد. هنوز مشخص نیست که مطابق توافق پیشین٬ توافق نهایی تا ۳ آذر حاصل خواهد شد یا دو طرف بار دیگر به تمدید زمان مذاکرات رای خواهند داد.

عصرایران: وزیر اطلاعات اسراییل گفت:می توان توافق را به تاخیر انداخت و با ایجاد فشار بیشتر به ایران ، این کشور را واداشت تا از مواضع کنونی خود در موضوع هسته ای عقب نشینی کند.
مقامات رژیم اسراییل در دو روز گذشته بر حملات لفظی و تهدیدهای خود در موضوع برنامه هسته ای ایران افزوده اند.

به گزارش عصر ایران پس از هشدار روز یکشنبه نتانیاهو درباره توافق هسته ای به گفته او “بد” قدرت های جهانی با ایران در موضوع هسته ای، دو وزیر کابینه او روز گذشته در مصاحبه با رادیو اسراییل با هشدار به کشورهای طرف مذاکره با ایران، آنها را از توافق هسته ای با ایران بازداشتند.

“یووال اشتینیتز” وزیر اطلاعات اسراییل روز گذشته در مصاحبه با رادیو اسراییل با هشدار به کشورهای گروه 1+5 گفت : این کشورها چه اصراری به توافق با ایران تا مهلت تعیین شده 24 نوامبر دارند.

او گفت: می توان توافق را به تاخیر انداخت و با ایجاد فشار بیشتر به ایران ، این کشور را واداشت تا از مواضع کنونی خود در موضوع هسته ای عقب نشینی کند.

اشتینیتز با اشاره به اینکه قدرت های جهانی تهدید برنامه هسته ای ایران را درک می کنند، اما افزود: برخی از قدرت ها احساس می کنند مشکلات مهم تر و فوری تری از جمله تهدید داعش وجود دارد و از این رو می خواهند برای حل بحران داعش به هر نحوی شده موضوع ایران را از روی میز بردارند تا موضوعات مهم تر از جمله داعش را حل و فصل کنند.

او مدعی شد: درست است که مساله دولت اسلامی (خلافت خود خوانده گروه تروریستی داعش) یک تهدید است اما تهدید اصلی همچنان از ناحیه خلافت قدیمی اسلامی (ایران) است.

آویگدور لیبرمن وزیر خارجه اسراییل نیز در مصاحبه ای مشابه با رادیو اسراییل ، ایران را به طور تلویحی به حمله یکجانبه اسراییل تهدید کرد.

لیبرمن با اشاره به اینکه اسراییل باید امنیت شهروندان خودرا تامین کند، گفت: اگر شما بخواهید شلیک کنید نباید بگویید می خواهیم شلیک کنیم، باید این کار را بکنید.

لیبرمن افزود: مقامات اسراییل به اندازه کافی درباره تهدید ناشی از برنامه هسته ای ایران حرف زده اند، اما اکنون زمان عمل است نه حرف زدن.

دویچه‌وله: با وجود ابراز امیدواری حسن روحانی به حل و فصل مسائل هسته‌ای تا ۴۰ روزه آینده، وزیر خارجه ایران، انتظار زیاده از حد از مذاکرات وین را رد کرد. قرار است روز چهارشنبه ۱۵ اکتبر، وزیر خارجه آمریکا به گفت‌وگوها بپیوندد.

مذاکرات سه جانبه نمایندگان ایران، آمریکا و اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه ۱۴ اکتبر/۲۲ مهر در هتل کوبورگ وین آغاز شد. عباس عراقچی و مجید تخت‌روانچی، معاونان وزیر خارجه ایران، ویلیام برنز و وندی شرمن، معاونان وزارت خارجه امریکا و هلگا اشمید، معاون کاترین اشتون در این گفت‌و‌گو شرکت داشتند.

ظریف و اشتون، عصر این روز دیداری در چارچوب شام کاری خواهند داشت و مذاکرات در صبح چهارشنبه با حضور جان کری، وزیر خارجه آمریکا ادامه می‌یابد.

عباس عراقچی، معاون ظریف، هفته گذشته گفته بود که مذاکرات ممکن است به تعویق بیفتند. اما وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که مهلت تعیین شده به قوت خود باقی است. ظریف روز سه‌شنبه در وین گفت با وجودی که انتظار نداریم در این دور به توافق خاصی دست یابیم، اما همه به توافق نهایی امیدواریم.

غرب می‌خواهد یقین حاصل کند که ایران در صدد ساخت بمب اتمی نیست. ایران نیز اصرار دارد که برنامه‌های اتمی‌اش مقاصد صلح‌آمیز دارند و خواستار لغو تحریم‌های بین‌المللی است. مهلت دستیابی به توافق جامع ۲۴ نوامبر تعیین شده است.
یکی از محورهای مورد بحث، حجم اورانیوم غنی‌شده و نحوه و زمان‌بندی لغو تحریم‌هاست.

“توافق در وین بسیار بعید است”

حسن روحانی دوشنبه شب ۲۱ مهر و در آستانه این دور از گفت‌وگوها در برنامه گفت‌وگوی مستقیم با مردم گفته بود که در کلیات با ۱+۵ اتفاق نظر داریم اما با وجود بحث‌های مهم در جزییات، در مورد برداشته شدن تحریم جای اختلاف‌نظر نیست. روحانی گفت: «این که کار از کی باید آغاز شود و اولش چگونه باشد و دومش چه باشد، مسائل مهمی است که باید حل شود ولی در کلیات مسئله امروز توافق داریم.»

ظریف در وین به خبرنگاران گفته است که موضوعات بسیار زیادی برای حل و فصل باقی‌مانده‌اند و رسیدن به توافق در مذاکرات وین بسیار بعید است. او به “واقعیات موجود در صحنه منطقه‌ای و بین‌المللی” اشاره و ابراز امیدواری کرد که طرف مقابل با پذیرفتن این واقعیت‌ و “واقعیات برنامه پیشرفته صلح‌‌آمیز هسته‌ای ایران”، به راه حلی دست یابد.

بیشتر بخوانید: خوشبینی محتاطانه ایران و آمریکا به آینده مذاکرات هسته‌ای

اهمیت مذاکرات کنونی در وین با وجود اذعان ظریف به محدود بودن انتظارات از آن، به اشارات روحانی در تفاهم طرفین بر مبنای قاعده برد-برد و پیش‌برد گفت‌وگوها توسط ایران و آمریکا باز می‌گردد.

روحانی در سخنان تلویزیونی خود عنوان کرد که در مسئله هسته‌ای هیچ وقت به یک سال قبل برنخواهیم گشت و «فکر می‌کنیم در ۴۰ روز باقیمانده مسائل قابل حل و فصل باشند.»

تاکنون مذاکرات با هماهنگی محوری کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پیش برده شده‌، اما به نظر می‌رسد سایر اعضای گروه ۱+۵ در انتظار توافق‌های آمریکا و ایران هستند.

هفتمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ از ۱۹ تا ۲۵ سپتامبر در نیویورک برگزار شد و بدون نتیجه ملموسی پایان گرفت. اختلاف اساسی در این مذاکرات، غنی‌سازی اورانیوم و تعداد سانتریفوژهای ایران بود. آیت‌الله خامنه‌ای، میزان غنی‌سازی را خط قرمز ایران در گفت‌وگوها خوانده است.

بی‌بی‌سی: خبرگزاری رویترز به نقل از ‘منابع دیپلماتیک’ خود می‌گوید که یکی از کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، که نتوانسته برای سفر به ایران ویزا بگیرد، آمریکایی بوده است.

نماینده ایران در آژانس می‌گوید این کشور تعهدی ندارد که به همه بازرسان و کارشناسان آژانس ویزا بدهد.

بنا به اعلام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در سفر ماه اوت هیاتی از این نهاد به تهران یکی از اعضای هیات ویزا نگرفت.

آژانس هویت و ملیت این فرد را اعلام نکرد، اما گفت این سومین باری بود که درخواست ویزای او از طرف ایران رد می‌شد.

حال رویترز، به نقل از منابعی که خواسته‌اند هویتشان فاش نشود، می‌گوید این فرد آمریکایی و از کارشناسان تسلیحات اتمی بوده است.

یکی از موضوعات مورد ابهام برای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در برنامه هسته‌ای ایران، تحقیقات ادعایی درباره ساخت سلاح هسته‌ای است.

آژانس مشخصا در باره عدم صدور ویزا برای این فرد موضعی نگرفته اما در گزارش ۵ سپتامبر خود گفته بود هر یک از کارشناسان آژانس که تخصصش برای انجام تحقیقات مورد نیاز باشد باید بتواند در فعالیت‌های آژانس شرکت کند.

رضا نجفی، نماینده ایران در آژانس گفته است: “ایران هیچ تعهدی برای اعطای روادید به کارشناسان آژانس ندارد.”

آقای نجفی درباره کارشناسی که درخواست ویزایش رد شده گفته است که این فرد “با تابعیت خاص، تنها کارمند آژانس است و بازرس انتصابی هم نیست.”

ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در این هفته مذاکراتی دو روزه داشتند که ایران آنها را مثبت توصیف کرده است. آژانس می‌گوید که گفتگوها با ایران ادامه خواهد داشت

رادیوفردا: وزارت دارايی بريتانيا روز جمعه سوم اکتبر (۱۱ مهرماه) اعلام کرده است که دانشگاه صنعتی شريف، بابک زنجانی و شماری از شرکت ها و موسسات ايرانی را از فهرست تحريم های خود خارج کرده است.

در بیانیه وزارت دارايی بريتانيا آمده است که اين تصميم در پی صدور حکم دادگاه عمومی اروپا بين ۴ ژوئن(۱۴ خرداد) تا ۳ ژوئيه (۱۲ تير) سال جاری مبنی بر آزادی اموال اين افراد و موسسات، گرفته شده است.

وزارت دارايی بريتانيا اعلام کرده است که علاوه بر بابک زنجانی، شرکت بازرگانی سورينت متعلق به او، همچنين شرکت ملی نفکتش ايران ، شرکت بيمه معلم و بانک سينا نيز از فهرست تحريم ها خارج شده اند.

درحالی اسم بابک زنجانی از فهرست تحريم های بريتانيا خارج شده است که وی در ايران در زندان به سر می برد و قوه قضاييه اتهام های متعددی عليه او وارد کرده است.

بابک زنجانی در دسامبر ۲۰۱۲ (۱۳۹۱) هدف تحريم‌های اتحاديه اروپا قرار گرفت . اتحاديه اروپا از او به عنوان چهره‌ای «کليدی» در معاملات نفتی ايران نام برده بود.

پس از تحريم های اتحاديه اروپا، وزارت خزانه‌داری ايالات متحده نيز بابک زنجانی و شبکه شرکت‌های تجاری او را به اتهام انتقال ميلياردها دلار از طرف حکومت ايران و ناديده گرفتن تحريم‌های بين‌المللی در رابطه با برنامه اتمی تهران در فهرست تحريم‌ها قرار داد.

بابک زنجانی که به گفته خودش مالک بيش از ۷۰ شرکت و ده‌ها ميليارد دلار سرمايه در ايران و خارج از کشور است، پارسال به اتهام «فساد مالی» بازداشت و روانه زندان شد.

بنا بر اين گزارش که در خبرگزاری‌های مختلف ايران نيز بازتاب داشته، اميرعباس سلطانی،‌یک عضو کمیته پیگیری پرونده بابک زنجانی در مجلس هفته گذشته با اشاره به پرونده بابک زنجانی گفته بود: «سه يا چهار وزير و مسئول دولت احمدی‌نژاد از جمله وزير دارايی، رئيس بانک مرکزی و وزير نفت در اين مسئله درگير بوده و بايد پاسخگو باشند.»

بيژن نامدار زنگنه، وزير نفت ايران، روز ۲۱ مرداد، گفته بود که بابک زنجانی با مصوبه کارگروه نفت دولت و با نامه رئيس کل بانک مرکزی در دولت گذشته، دو ميليارد و ۷۰۰ ميليون دلار دريافت و به «حساب بانک جعلی» خود واريز کرده‌است.

براساس مصوبات دولت پيشين، معاون اول رئيس جمهور، وزير نفت، وزير صنايع، وزير اقتصاد، وزير اطلاعات، معاون برنامه‌ريزی رياست جمهوری، رئيس‌کل بانک مرکزی، مديرعامل شرکت ملی نفت و رئيس دفتر رئيس‌جمهور، از سال ۱۳۸۹ اعضای کارگروه نفت دولت بوده‌اند.

رادیوفردا: همزمان با آغاز دور پایانی از مذاکرات هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی در نیویورک، خبرگزاری رویترز در یک گزارش «اختصاصی» نوشته است، ایران برای کمک به ائتلاف تشکیل شده به رهبری آمریکا در مقابله با پیکارجویان «حکومت اسلامی»، خواهان نشان دادن «نرمش» از سوی مذاکره‌کنندگان با خود در گفت‌وگوهای هسته‌ای شده است.

رویترز گزارش خود را یکشنبه سی‌ام شهریور با استناد به «مصاحبه رویترز با مقامات ارشد ایرانی که نخواسته‌اند نامشان برده شود»، منتشر کرده است.

دور هفتم و نهایی از مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه کشورهای ۱+۵ از جمعه گذشته، بیست و هشتم شهریور، در نیویورک آغاز شده است.

رویترز مدعی است که یکی از «مقامات ارشد ایرانی حاضر در مذاکرات نیویورک» به این خبرگزاری گفته است، «کمک، یک جاده دو طرفه است؛ در مقابل چیزی که می‌دهید، باید چیزی بگیرید».

این مقام ایرانی به رویترز یادآور شده است که «داعش تهدیدی برای امنیت همه جهان است… و ایران با نفوذ بسیاری که در منطقه دارد، می‌تواند در مقابله با این تروریست‌ها کمک کند».

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، جمعه گذشته گفته بود، «ایران می‌تواند در شکست داعش نقش مهمی ایفاء کند»؛ این درحالی است که آقای کری در کنفرانس دو هفته پیش پاریس گفته بود حضور ایران در ائتلاف برای مقابله با گروه «حکومت اسلامی» («داعش» پیشین) «مناسب نیست».

«گزارش اختصاصی» رویترز در خصوص «آمادگی ایران برای همکاری در مقابله با حکومت اسلامی به شرط نرمش غرب در برنامه هسته‌ای ایران» در حالی انتشار یافته است که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، دوشنبه گذشته گفت، او دستور داده است که ایران به ائتلاف آمریکا در مبارزه با «داعش» نپیوندد.

آیت الله خامنه‌ای گفته بود، در هفت روزی که در بیمارستان بستری بود، یکی از خبرهایی که «مایه تفریح» او شد، سخنان مقامات وزارت خارجه آمریکا در این خصوص بود که آمریکا حضور ایران در ائتلاف در برابر «داعش» را «مناسب نمی‌داند» در حالی که این او بود که دستور داده بود درخواست‌های آمریکا برای پیوستن ایران به این ائتلاف، رد شود.

حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، نیز در روزهای گذشته در مصاحبه با رسانه‌های آمریکایی احتمال کمک به آمریکا در مقابله با «حکومت اسلامی» را رد کرده بود.

همچنین محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، که در نیویورک بسر می‌برد، در رشته مصاحبه‌هایی با رسانه‌های آمریکایی، گفته است که ایران به این قطعیت نرسیده است که آمریکا در مبارزه با «داعش» جدی است.

گزارش رویترز در خصوص اعلام آمادگی مشروط ایران در مبارزه با «خلافت اسلامی» در برابر نرمش غرب در باره غنی‌سازی در برنامه اتمی ایران در حالی است که نیویورک تایمز و خبرگزاری آسوشیتدپرس شنبه بیست و نهم شهریور نوشته بودند آمریکا به ایران پیشنهاد تازه‌ای را برای معامله «برد- برد» ارائه کرده است.

وزیر خارجه ایران نیز در مصاحبه‌ای در آمریکا گفته است «اگر باراک اوباما وعده‌ای بدهد، ایران قول او را می‌پذیرد و محترم می‌شمارد».

در این میان، برخی ناظران نیز می‌گویند از آنجا که ۲۱ نفر از سناتورهای آمریکا از هم اکنون علیه طرح ذکر شده در گزارش نیویورک تایمز موضع‌گیری کرده‌اند، احتمال ارائه چنین پیشنهادی از سوی آمریکا به ایران را جدی می‌کند.

براساس گزارش نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس، آمریکا پیشنهاد کرده اتصال‌های میان آبشارهای سانتریفیوژهای ایران قطع شود و اورانیوم غنی شده به آنها تزریق نگردد تا هم غرب بتواند بگوید که فاصله زمانی ایران تا دستیابی احتمالی به بمب اتمی ایران را طولانی‌تر کرده و هم ایران بتواند بگوید که ۱۹ هزار سانتریفیوژ خود را حفظ کرده است.

آیت الله خامنه‌ای با کاهش شمار سانتریفیوژهای ایران در مذاکرات هسته‌ای مخالفت کرده و از این‌رو، طرحی که نیویورک تایمز آن را منتشر کرده است، می‌تواند این درخواست را نیز برآورده کند.

ایران و قدرت‌های جهانی تا سوم آذر، ۲۴ نوامبر، برای دستیابی به توافق جامع هسته‌ای مهلت دارند.

مذاکرات هسته‌ای در حالی در نیویورک دنبال می‌شود که حسن روحانی نیز این هفته برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به این شهر می‌رسد.