اخبار

خودنویس: انتخاب حقوق‌دان‌های جدید شورای نگهبان، فعالیتش در عقیم‌سازی جمهوریت و جلوگیری از تحقق کامل اراده ملت در عرصه حکمرانی را وارد مرحله تازه‌ای ساخته است. عباسعلی کدخدائی هم از شورا رفت…

وی از سال ۱۳۸۴ سخنگویی شورای نگهبان را بر عهده داشت. او از معتمدین ونزدیکان شیخ احمد جنتی است و همچنین روابط نزدیکی با بیت رهبری و اصول گرایان افراطی دارد. بر مبنای برخی گمانه زنی‌ها مدیریت سیاسی شورای نگهبان، هماهنگ سازی ناظران و نیرو‌های تحت خدمت شورای نگهبان و اجرای خواسته‌های رهبری در مهندسی انتخابات توسط او صورت می‌گرفته است.

در اصل جنتی ریاست و نظارت عالیه را بر عهده دارد ولی اجرای تدابیر خاص و هدایت تصمیمات شورای نگهبان در چارچوب خواست حاکمیت توسط عباسعلی کدخدایی در ۸ سال گذشته انجام شده است. او نقش محوری در ابلاغ و رسانه‌ای کردن عملکرد شورای نگهبان و دفاع از تصمیمات در انتخابات‌های سال ۸۸ و ۹۲ ایفا کرد.

او آنگونه که خود مدعی است از حسن روحانی و علی لاریجانی خواسته بود که از هاشمی رفسنجانی بخواهند که برای حفظ شان خود و مصلحت نظام از کاندیداتوری انصراف بدهد. صادق لاریجانی وی را به همراه ۵ حقوق‌دان دیگر به مجلس معرفی کرد اما بر خلاف توقعات وی نتوانست جزو سه نفر اول بشود. محسن اسماعیلی که ملایم ترین دیدگاه در بین اعضاء شورای نگهبان را دارد توانست با کسب ۹۱ درصد رای نمایندگان حاضر در مجلس رتبه اول را بدست آورد. بعد از وی سام سوادکوهی و نجات‌الله ابراهیمیان به ترتیب با کسب ۵۷ درصد و ۵۰ درصد نفرات بعدی شدند. این دو از چهره‌هایی هستند که در طول سه دهه گذشته در دستگاه قضایی فعالیت کرده و مدارج حقوقی را طی نموده‌اند.

کدخدایی ۱ یک رای کمتر از ابراهیمیان بدست آورد. تا بعد از ۱۲ سال از جمع اعضاء حقوق دان شورای نگهبان خارج گردد. او در ۸ سال گذشته همزمان نقش‌های معاونت اجرایی و سخنگویی شورای نگهبان را نیز بر عهده داشت.

انتخاب مجلس معنادار بود و تا حدی با پیروزی روحانی هم‌سویی داشت. جایگاه کدخدایی در بین حقوق‌دان‌های شورای نگهبان مشابه سعید جلیلی در بین کاندیدا‌های ریاست جمهوری بود. همچنین رای بالا به اسماعیلی که نزدیک‌ترین فاصله با منتقدین شورای نگهبان را دارد نیز پیام روشنی داشت که اکثریت مجلس خواهان تغییر رویه شورای نگهبان است. البته تغییر مورد نظر محدود به رعایت مولفه‌های پایه‌ای جمهوری اسلامی و حفظ بازی خودی‌ها است. اما با عملکرد جاری شورای نگهبان زاویه دارد.

معاونت اجرایی و امور انتخابات توسط دبیر شورای نگهبان انتخاب می‌شود. با توجه به نظر مثبت جنتی، می‌توان پیشبینی کرد کدخدایی پست معاونتش در شورای نگهبان را حفظ نماید. اما تصمیم شورای نگهبان مبنی بر مسکوت گذاشتن انتخاب سخنگو وصرفا انتخاب دبیر و قائم مقام دبیر، امر غیر متعارفی بود که حتی مورد توجه خبرگزاری فارس نیز قرار گرفت. به نظر می‌رسد اختلافات در داخل شورای نگهبان رو به افزایش است و این امر باعث شده تا کدخدایی نتواند توسط اکثریت اعضاء شورا به سخنگویی برگزیده شود. همچنین برایند نظرات بگونه ای بوده که فعلا سخنگو نیز انتخاب نشده است و ممکن است شورای نگهبان دیگر سخنگویی تعیین ننماید.

اختلاف در شورای نگهبان امر جدیدی نیست اما این اختلاف تاثیری بر برونداد شورای نگهبان تا کنون نداشته است. الیته تصمیم گیری‌های اصلی شورای نگهبان معمولا توسط اراده‌های مسلط قدرت و در بیرون از شورا گرفته می‌شود. در انتخابات سال ۱۳۸۸ شایع بود که دو عضو شورا تمایل به ابطال انتخابات داشته‌اند. در این دوره نیز مساله رد صلاحیت رفسنجانی در شورای نگهبان مساله ساز شده بود و حذف رفسنجانی از زقابت‌ها تنها با نظر مثبت سه فقیه و ۵ حقوق دادن صورت گرفت. آیت الله هاشمی شاهرودی غایب بود. آیت الله مومن مخالفت کرد و سرانجام با پافشاری شیخ محمد یزدی و احمد جنتی و رای مثبت مدرس یزدی و اکثریت حقوق‌دان‌ها، صلاحیت رفسنجانی احراز نشد.

اما این رویداد بسادگی انجام نشد. رفسنجانی مدعی است ابتدا شورای نگهبان صلاحیت وی را تایید کرده است. اما با حضور وزیر اطلاعات فضا عوض می‌شود. اگر چه با مخالفت برخی از اعضاء، حیدر مصلحی در هنگام تصمیم‌گیری جلسه شورای نگهبان را ترک می‌کند. کدخدایی این مساله را رد می‌کند اما در عین حال اصل حضور حیدر مصلحی را می‌پذیرد که به عنوان رئیس یکی از منابع استعلام شورای نگهبان اطلاعاتی را در خصوص کاندیدی دیگر مطرح کرده است. حضور وزیر اطلاعات و یا رایزنی‌های وی برای لیست نهایی افراد تاییدصلاحیت شده مسبوق به سابقه است. اما این مذاکرات پیش از جلسات نهایی شورای نگهبان صورت می‌گرفت.

حال به نظر می‌رسد بعد از این واقعه اختلافات در شورای نگهبان بیشتر از قبل شده است اگر چه هنوز جدی نیست. عدم انتخاب کدخدائی به عنوان سخنگو یکی از جلوه‌های این اختلاف است. از بیرون نیز اصول گرایان منتقد وضع موجود و مخالفان یکه تازی ولی فقیه و اصول گرایان افراطی از بیرون فشار می‌ آورند تا شورای نگهبان تغییراتی را انجام دهد. طرح پیشنهاد علنی شدن مذاکرات شورای نگهبان در این راستا است.

تا پیش از انتخابات یزدی و جنتی بخش تند رو و شاهرودی و مومن بخش میانه‌روی فقهای شورای نگهبان را نمایندگی می‌کردند. مدرس یزدی در وسط آنها قرار داشت. مهدی شب زنده‌دار که به عنوان عضو جدید شورای نگهبان جایگزین آیت الله رضوانی شد، مشی‌ای مشابه مدرس یزدی دارد. او فقط در حوزه علمیه فعالیت می‌کرده و با شورای فقهی شورای نگهبان همکاری می‌کرده است. در مجموع مدرس یزدی و شب زنده‌دار به شاهرودی و مومن نزدیک‌تر هستند. اما شیخ محمد یزدی نیز بعد از انتخابات تغییر موضع محدودی پیدا کرده و از گفتمان سوم تیر دور گشته و به اصول‌گریان سنتی نزدیک‌تر شده است. بنابراین موازنه قوای کنونی شورای نگهبان نشانگر افزایش فاصله این شورا با اصول‌گرایان تند رو است.

البته این مساله تا جایی است که تصمیم گیری‌ها بر عهده شورای نگهبان باشد و گرنه اگر قرار بر دخالت رهبری و اراده‌های مسلط بیرون از شورا باشد، شکاف داخلی تعیین کننده نیست. در روز‌های آینده مشخص می‌شود که عملکرد شورای نگهبان نیز در فصل جدید سیاسی ایران تغییر می‌کند یا اینکه اختلافات از محدوده کنترل شده و نا چیز عبور نمی نماید.

رادیوفردا: احمد توکلی، نماینده اصولگرای مجلس، می‌گوید مردم حق دارند بدانند که چرا شورای نگهبان صلاحیت نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری را رد کرده است.

احمد توکلی، روز پنجشنبه، دوم خرداد، در گفت‌وگو با وبسایت تسنیم، تصریح کرد که شورای نگهبان باید به‌گونه‌ای عمل کند که جایگاهش حفظ شود.

سایت احمد توکلی، یکی از نخستین رسانه‌های ایران بود که در فردای رد صلاحیت اکبر هاشمی رفسنجانی، انتقادات صریحی به شورای نگهبان وارد کردكه ساعاتی بعد، از این وبسایت حذف شد.

اکنون این نماینده اصولگرای مجلس، ضمن اینکه می‌گوید، شخص رد صلاحیت شده باید به نظر این شورا «تمکین» کند، تصریح می‌کند: «شورای نگهبان می‌تواند موجب تقویت خودش باشد و رفتاری داشته باشد که برای عامه عقلای جامعه توجیه‌پذیر باشد. یکی از این موارد که می‌تواند به شورای نگهبان کمک کند، ارائه توضیحات در مورد تصمیماتش است.»

احمد توکلی با اشاره به شش حقوقدان و شش مجتهد شورای نگهبان، می‌گوید این ۱۲ نفر «در هر صورت معصوم نیستند و ممکن است خطا و یا اشتباهی داشته باشند، بنابراین راه شکایت و اعتراض نیز باز است.»

وی ضمن آنکه به تعبیر خود «توهین» به شورای نگهبان را مذموم دانسته، تاکید می‌کند که حتی آیت‌الله خمینی «به شورای نگهبان تذکر دادند شما باید رفتارتان به گونه‌ای باشد که خودتان باعث افزایش اعتبار و جلب اعتماد بیشتر مردم شوید.»

توکلی گفت: «توهین حتی به نهادی به غیر از شورای نگهبان نیز خوب نیست، ولی سئوال و اعتراض و شنیدن پاسخ نیز حق مردم است و پاسخ دادن نیز وظیفه شورای نگهبان است.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که شورای نگهبان، اکبر هاشمی رفسنجانی کاندیدای مورد اجماع اصلاح‌طلبان و طیفی از اصولگرایان را رد صلاحیت کرده بطوریکه در این چند روز کل انتخابات را تحت‌الشعاع قرار داده است.

این شورا اسفندیار رحیم مشایی نامزد محمود احمدی‌نژاد برای انتخابات ریاست‌جمهوری را نیز رد صلاحیت کرده است. هم احمدی‌نژاد و هم رحیم‌مشایی گفته‌اند که این مسئله را از طریق رهبر جمهوری اسلامی پیگیر خواهند شد.

اما روز پنجشنبه، احمد علم‌الهدی، عضو خبرگان رهبری و امام جمعه مشهد، گفت در ملاقاتی که با آیت‌‌الله خامنه‌ای داشته، رهبر جمهوری اسلامی گفته است که او دستوری برای تغییر رای شورای نگهبان نمی‌دهد.

رد صلاحیت هاشمی که به «شوک» پیش از انتخابات تعبیر شد، با انتقاد اصلاح‌طلبان و طیفی از اصولگرایان «معتدل» نظیر علی‌ مطهری نماینده مجلس و شماری از روحانیون قم مواجه شده است.

خانواده آیت‌الله روح‌الله خمینی نیز رد صلاحیت یکی از بنیانگذاران انقلاب را «غیرقابل باور» دانسته، و حتی زهرا مصطفوی خمینی، در نامه‌ای سرگشاده به رهبر جمهوری اسلامی گفته است که پدرش آیت‌الله خمینی، اکبر هاشمی رفسنجانی، را دارای صلاحیت رهبری می‌دانسته است.

علی مطهری هم که خود ستادی برای حمایت از هاشمی‌رفسنجانی زده بود، در اعتراض به شورای نگهبان گفته است که این شورا حتی صلاحیت آیت‌الله خمینی هم رد می‌کرد.

اما احمد توکلی که روز پنجشنبه لب به انتقاد از شورای نگهبان گشوده، در سایت الف که نظرات وی را منعکس می‌کند، صبح رد صلاحیت‌ها مطلبی بدون نام منتشر کرد که بعد حذف شد.

سایت احمد توکلی خطاب به شورای نگهبان پرسید: «رد صلاحیت آیت‌الله از کدام نوع بوده است قانون یا مصالح عالی؟ این مصالح عالی با کدام قرائت تشخیص داده شده است؟ قرائت به سبک افراطیون که آیت‌الله را فتنه‌گر می‌دانند یا اهل انصاف و اعتدال؟… معیار تایید صلاحیت فردی چون سعید جلیلی چیست؟… چطور می‌شود افرادی با سابقه طولانی سیاسی و کار اجرایی ردصلاحیت می‌شوند اما جلیلی تائید می‌شود؟ آیا معاونت یک وزارتخانه ستادی و دبیری شورای عالی امنیت ملی کار اجرایی محسوب می‌شود؟ آیا حقیقتاً مردم جلیلی را رجل سیاسی می‌دانند؟»

نویسنده سایت توکلی در ادامه می‌پرسد: «چرا شورای نگهبان خود را پاسخگو نمی‌داند؟ به رأی شورای نگهبان باید تمکین کرد. این سرنهادن به حکم قانون است. سَلَّمنا. اما بهتر نیست این گردن نهادن قانونی به حجت عقلانی و منطقی مستحکم شود؟ که اگر چنین شوند می‌توان بر سینه سپر کرده مردم تکیه کرد نه سر به زیری آنها.»

سایت الف در پایان نوشته بود شواهد حاکی از آن است که این بار ‌آیت‌الله خامنه‌ای از حکم حکومتی استفاده نمی‌کند.

اکبر هاشمی رفسنجانی، روز چهارشنبه در نخستین موضع‌گیری خود با انتقاد شدید از گروه‌هایی که زمام امور کشور را به‌دست گرفته‌ا‌ند، گفت: «من خود می‌دانم نباید می‌آمدم و در جلسات خصوصی هم گفتم که اینها را از هرکس بهتر می‌شناسم.»

وی تصریح کرد: «اشاره کردم، “نگفتم نمی‌آیم”. همین یک جمله کافی بود که لشکرکشی سنگینی کنند. پس از آن بود که سیل نامه‌ها و تلفن‌ها از نجف، قم و مشهد که همه از مراجع بزرگ بودند برای نامزدی بنده آغاز شد. چطور می‌توانستم اینقدر مستبد به رای خودم باشم که به آنها و به خصوص این جوانان نه بگویم؟»

انتخابات ریاست جمهوری و شوراها قرار است روز ۲۴ خرداد برگزار شود.