اخبار

رادیوفردا: گزارش‌ها حاکی که طی دو روز اخیر سه پاسدار دیگر در سوریه کشته شده‌اند. طبق این گزارش‌ها طی دو هفته اخیر دست کم ۲۰ ایرانی در درگیری‌های سوریه کشته شده‌اند.

به گزارش «باشگاه خبرنگاران جوان»، سجاد طاهر نیا پاسدار اعزامی از گیلان روز یکشنبه سوم آبان ماه در جریان درگیری‌های اخیر در حلب کشته شده است.

همچنین به گزارش « تسنیم» سید روح‌الله عمادی روز شنبه در حلب سوریه کشته شده است. طبق این گزارش سید روح‌الله عمادی متولد سال ۱۳۵۹ و ساکن سواد کوه مازندران بود.

در همین حال گزارش‌ها حاکی است که محمد ظهیری،ستوان سوم تکاور پاسدار از استان خوزستان نیز در نزدیکی حلب کشته شده است.

سایت مشرق با انتشار عکس و اسامی نیروهای سپاهی و بسیجی نوشته است که در دو هفته اخیر ۲۰ پاسدار در سوریه کشته شده‌اند.

​​در همین زمینه «بسیج پرس» گزارش داده است که امین کریمی، از پاسداران سپاه حفاظت انصار المهدی، نیز روز پنجشنبه ۳۰ مهرماه در حلب کشته شده است.

یک منبع آگاه به «بسیج پرس» گفته است: امین کریمی از پاسداران سپاه حفاظت انصار المهدی که به صورت داوطلبانه برای دفاع از حرم حضرت زینب و نبرد با تروریست‌ها به سوریه رفته بود، همزمان با شب تاسوعا در شهر حلب کشته شد.

سپاه حفاظت انصارالمهدی از لشکرهای زیر مجموعه سپاه پاسداران است که مسئولیت حفاظت از مسئولین جمهوری اسلامی را عهده دار است.

در همین زمینه، ایرنا گزارش داده است که جسد محمدعلی حسینی که از او به عنوان مدافع حرم یادشده، شامگاه یکشنبه به کرمان منتقل شده است.

مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان کرمان درباره محمدعلی حسینی گفته است: وی از لشکر فاطمیون بود و مرداد ماه از کرمان با رضایت خانواده به سوریه اعزام شد.

محمدرضا حسنی سعدی اضافه کرده است: محمدعلی حسینی از اتباع مجاز افغان در کرمان است و ۱۸ سال سن داشت که حدود ۱۵ روز پیش در منطقه حلب سوریه در نبرد با تروریست‌ها کشته شد.

این در حالی است که در سه هفته اخیر دستکم سه فرمانده سپاه در سوریه کشته شده‌اند. خبر کشته شدن حسین همدانی، یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دو هفته پیش منتشر شد.

ارتش سوریه به همراهی نیروهای حزب الله لبنان و با پشتیبانی هوایی روسیه طی هفته های اخیر عملیات گسترده‌ای در مناطق مختلف سوریه علیه نیروهای مخالف بشار اسد آغاز کرده‌اند.

رسانه‌های غربی می گویند، دو هزار ایرانی در این عملیات اخیر حضور دارند، اما مقام‌های جمهوری اسلامی حضور نیروهای نظامی ایران در سوریه را برای جنگیدن با مخالفان مسلح بشار اسد تکذیب می‌کنند و می‌گویند که این افراد نقش «مستشاری» دارند.

رادیوفردا: مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز جمعه کشته شدن ۱۵ ایرانی در سوریه را در ۲۴ ساعت گذشته تکذیب کرد.

رمضان شریف در گفتگو با خبرگزاری تسنیم، کشته شدن دو تن با نامهای کریمی و عبدالله باقری را تایید کرده و گفته است این افراد از نیروهای سپاه انصار المهدی و به گفته او از مدافعان حرم بودند.

عبدالله باقری نیارکی، که روز پنجشنبه در حلب کشته شد،از محافظان محمود احمدی‌نژاد، رییس جمهوری پیشین ایران بود.

رادیوفردا: همزمان با انتشار گزارش‌های غیر رسمی درباره کشته شدن ۱۵ نیروی نظامی ایران در سوریه در روز پنجشنبه ۳۰ مهر، خبرگزاری فارس خبر داد عبدالله باقری، محافظ محمود احمدی‌نژاد رییس جمهوری سابق ایران، در همین روز در حلب کشته شده است.

خبرگزاری فارس گزارش داده است: «عبدالله باقری نیارکی که برای مدتی محافظ محمود احمدی‌نژاد بود روز پنجشنبه در حلب کشته شد».

در این گزارش اشاره نشده که آیا وی عضو نیروی قدس سپاه پاسداران بوده است یا نه.

برادر آقای باقری ضمن تایید این خبر گفته که جنازه او هنوز به ایران بازنگشته است.

در همین حال، خبرگزاری «تسنیم» گزارش داد که محمود احمدی‌نژاد به منزل عبدالله باقری نیارکی رفته است.

این خبرگزاری نزدیک به سپاه پاسداران، گفته که «سردار گرجی‌زاده فرمانده حفاظت سپاه و جمعی از مسئولان سپاه انصارالمهدی و همچنین جمعی از فرماندهان سپاه» نیز همراه رییس جمهوری سابق ایران بوده‌اند.

پس از عملیات نظامی روسیه در سوریه و همچنین انتشار گزارش‌هایی درباره «پیشروی» ارتش سوریه «با حمایت ایران، روسیه و حزب‌الله» در حلب، گزارش‌های بیشتری از کشته شدن فرماندهان ارشد و نیروهای سپاه پاسداران در سوریه منتشر شده‌ است.

حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه ایران، روز ۲۸ مهر با اشاره به عملیات نظامی در سوریه و همچنین به گفته او «اقدامات گسترده‌تری برای مبارزه با تروریسم» گفته بود که ایران به درخواست سوریه، تعداد «مستشاران نظامی» خود را در این کشور افزایش داده‌ است.

​​ایران همراه با روسیه از حامیان اصلی رژیم بشار اسد در سوریه محسوب می‌شود.

از زمان آغاز جنگ داخلی در این کشور که با سرکوب اعتراضات مسالمت آمیز مردم سوریه در پنج سال پیش شروع شد، بیش از ۲۵۰ هزار نفر کشته و میلیون‌ها نفر آواره شده‌اند.

در همین حال سایت «عصر ایران» نوشت که «منابع غیررسمی» از کشته شدن ۱۵ ایرانی در سوریه در روز پنج شنبه خبر می‌دهند.

این سایت با اشاره به حضور تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران در سوریه به عنوان «مستشار نظامی» نوشت که علاوه بر این شماری از ایرانیان نیز به عنوان «نیروهای داوطلب برای حفاظت از حرم حضرت زینب» در جنوب دمشق پایتخت سوریه فعالیت می‌کنند.

انتشار این گزارش در حالی است که مقام‌های جمهوری اسلامی حضور نیروهای نظامی ایران در سوریه را برای جنگیدن با مخالفان مسلح بشار اسد تکذیب می‌کنند و می‌گویند که این افراد نقش «مستشاری» دارند.

با این حال، رمضان شریف مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران با بیان اینکه ۱۵ نفر «عدد صحیحی نیست»، افزود: «تا آنجایی که من در جریانم پنج تا شش نفر از افراد در استان‌های خوزستان و قم، شهر اسلامشهر و استان خراسان رضوی است که با دو نفر از نیروهای سپاه انصار مجموعا هشت نفر می‌شوند که در چند روز گذشته به شهادت رسیدند».

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، وی همچنین خبر داد که دو نفر از نیروهای سپاه انصار روز جمعه در سوریه کشته شده‌اند.

سپاه حفاظت انصارالمهدی از لشکرهای زیر مجموعه سپاه پاسداران است که مسئولیت حفاظت از مسئولین جمهوری اسلامی را عهده دار است.

باشگاه خبرنگاران جوان همچنین به نقل از «یک منبع آگاه» در «تیپ فاطمیون» اعلام کرد که پنج ایرانی سه روز پیش در استان ادلب سوریه کشته شده‌اند.

رسانه‌های ایران هم روز جمعه گزارش دادند که در روزهای گذشته دستکم هفت ایرانی و سه افغان در درگیری‌های سوریه کشته شده‌اند.

خبرگزاری دولتی ایرنا در تیرماه خبر داده بود که جنازه «حدود ۴۰۰» نفر از نیروهای کشته شده در سوریه، به ایران بازگردانده شده و دفن شده است.

این خبرگزاری اشاره‌ای به تابعیت ایرانی یا افغان این نیرو‌ها نکرده بود.

در همین حال سایت تابناک در اردیبهشت‌ماه خبر داده بود ۲۰۰ تبعه افغان که عضو «لشکر فاطمیون» بوده‌اند، در نبردهای داخلی سوریه کشته شده‌اند.

رادیوفردا: گزارش‌ها حاکی است که در چند روز گذشته دست کم پنج ایرانی و سه افغان در درگیری‌های سوریه کشته شده اند.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، جنازه احمد استحکامی روز پنجشنبه ۳۰ مهرماه به شیراز منتقل شده است و مراسم تشییع وی روز جمعه در شهرستان جهرم برگزار می‌شود.

طبق این گزارش، رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان جهرم از احمد استحکامی به عنوان «پاسدار مدافع» حرم یاد کرده که در سوریه کشته شده است.

این در حالی است که روز چهارشنبه مراسم تشییع نادر حمید دیلمی نیز در اهواز برگزار شد.

گزارش رسانه‌های ایران حاکی است که وی در سوریه کشته شده است.

در مراسم تشییع نادر حمید دیلمی، عباس کعبی، نماینده خوزستان در مجلس خبرگان رهبری و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم حضور داشته است.

گزارش برخی از سایت های خبری ایران حاکی است که نادر حمید دیلمی هفته گذشته بر اثر اصابت گلوله دچار جراحت شدید شده و در یکی از بیمارستان‌های کشور سوریه بستری و تحت مراقبت قرار گرفت، اما پس از چند روز به حالت کما رفت و درگذشت.

در همین حال گزارش‌ها حاکی است که مراسم تشییع مجید صانعی و مجتبی کرمی، که در سوریه کشته شدند، نیز روز چهارشنبه در همدان برگزار شد.

​​به گزارش رسانه‌های ایران مجید صانعی‌موفق، عضو گردان ۱۶۱ امام حسین همدان، و مجتبی کرمی ، عضو گردان ۱۵۴ تکاور همدان، در سوریه کشته شدند.

رسانه های ایران توضیح بیشتری در خصوص نحوه کشته شدن این افراد ارائه نکرده اند و فقط از آنها به عنوان «مدافعان حرم» در سوریه یاد کرده اند.

در همین زمینه، مراسم تشییع رضا دامرودی یکی دیگر از نیروهای ایرانی که در سوریه کشته شده است روز چهارشنبه در شهرستان سبزوار برگزار شد. گزارش‌ها حاکی است که جنازه رضا دامرودی به زادگاهش روستای دامرود بخش روداب سبزوار منتقل شد.

گزارش‌ها حاکی که چهارشنبه مراسم تشییع سه شهروند افغانستان که در سوریه کشته شدند نیز در قم برگزار شده است. به گزارش خبرگزاری بسیج، سید مجتبی حسینی، سید ضیاء حسینی و علی غلامی سه شهروند افغانستان، در درگیری‌های کشته شده‌اند.

این در حالی است که در سه هفته اخیر دستکم سه فرمانده سپاه در سوریه کشته شده اند. خبر کشته شدن حسین همدانی، یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دو هفته پیش منتشر شد.

ارتش سوریه به همراهی نیروهای حزب الله لبنان و با پشتیبانی هوایی روسیه طی هفه های اخیر عملیات گسترده ای در مناطق مختلف سوریه علیه نیروهای مخالف بشار اسد آغاز کرده اند.

رسانه های غربی می گویند، دو هزار ایرانی در این عملیات اخیز حضور دارند، اما مقام‌های جمهوری اسلامی حضور نیروهای نظامی ایران در سوریه را برای جنگیدن با مخالفان مسلح بشار اسد تکذیب می‌کنند و می‌گویند که این افراد نقش «مستشاری» دارند.

رادیوفرانسه: رامی عبدالرحمان، رییس سازمان دیده بان حقوق بشر سوریه، گفته است که نه فقط حزب الله لبنان قوای نظامی اش را در لبنان تقویت کرده، بلکه هزاران نیروی نظامی جمهوری اسلامی ایران نیز در فرودگاه “حمیم” در لاذقیه پیاده شده اند.

ابو محمد الجولانی، رهبر گروه نصرت در سوریه که شاخۀ القاعده در این کشور به شمار می رود، خواستار تشدید و گسترش حملات اسلامگرایان علیه روسیه شده که از دو هفته پیش بمباران مواضع اسلامگرایان و مخالفان بشار اسد در سوریه را آغاز کرده است.
رهبر القاعده در سوریه همچنین از جهادیون خواسته است که روستاهای شیعیان علوی در سوریه را بمباران کنند. او همچنین ۳ میلیون یورو جایزه برای سر بشار اسد و ۲ میلیون یورو نیز برای سر حسن نصرالله، رهبر حزب الله لبنان، جایزه تعیین کرده است.
رهبر گروه نصرت، همچنین پیش بینی کرده است که مداخلۀ نظامی روسیه در سوریه شکست بمراتب سنگین تری از ناکامی روسیه در افغانستان برای رهبران مسکو در پی داشته باشد. او از جهادیون منطقۀ قفقاز خواسته است که به تلافی مداخلۀ نظامی روسیه در سوریه، نظامیان و غیرنظامیان روسیه را آماج حملات خود قرار بدهند.
به گزارش سازمان دیده بان حقوق بشر سوریه، هواپیماهای روسیه، به حملات شان در استان های حماه، ادلب و حلب در پشتیبانی از پیشروی نیروهای ارتش بشار اسد، حزب الله لبنان و نظامیان جمهوری اسلامی ایران ادامه می دهند.
امروز سه شنبه سیزدهم اکتبر، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که جنگنده های “سوخوی” این کشور در بیست و چهار ساعت گذشته ۸۶ هدف را در استان های “رقه”، “حماه”، “ادلب”، “لاذقیه” و “حلب” بمباران کرده اند که از آغاز بمباران های هواپیماهای روسی در سوریه بی سابقه است.
با این حال، نیروهای بشار اسد امروز در تلاش شان برای پیشروی در مرکز این کشور و محاصرۀ “خان شیخون” با شکست روبرو شده و مجبور به عقب نشینی شدند.
هواپیماهای روسیه تاکنون حملات خود را بر مناطق مرکزی و شمالی سوریه به ویژه در “ادلب” و “حماه” متمرکز کرده اند که مناطق تحت نفوذ گروه نصرت در سوریه به شمار می روند.
رهبر گروه نصرت همچنین از همۀ گروه های اسلامی مسلح در سوریه خواسته است که اختلافات شان را کنار بگذارند و برای تحمیل شکستی سنگین علیه کشورهای غربی و روسیه با یکدیگر متحد شوند.

امروز صبح دو خمپاره به سفارتخانۀ روسیه در دمشق اصابت کرد که در مقابل آن شماری در پشتیبانی از عملیات نظامی مسکو در سوریه تجمع کرده بودند. در واکنش، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجۀ روسیه، این حمله را اقدامی تروریستی خواند که هدف اش، به گفتۀ او، جلوگیری از پیروزی در مقابل تروریسم و افراطیون است.

بی‌بی‌سی: بنا بر گزارش‌ خبرگزاری‌های ایران، سرتیپ فرشاد حسونی زاده و سرتیپ حمید مختاربند از اعضای ارشد سپاه پاسداران در سوریه کشته شده اند.

جزئیات و محل کشته شدن این دو نفر اعلام نشده است، اما خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران گزارش کرده که این دو نفر توسط نیروهای گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) کشته شده‌اند.

خبر کشته شدن فرشاد حسونی زاده، فرمانده پیشین تیپ صابرین سپاه پاسداران از سوی حسن شمشادی، خبرنگار رادیو و تلویزیون جمهوری اسلامی نقل شده که آن را بر روی صفحه اینستاگرم خود منتشر کرده بود.

به گزارش تسنیم حمید مختاربند، مسئول سابق ستاد تیپ یکم حضرت حجت اهواز هم روز گذشته (دوشنبه، ۲۰ مهر) در سوریه کشته شد.

تیپ صابرین که زمانی زیر نظر آقای حسونی زاده اداره می‌شد، یگان تکاوری ویژه نیروی زمینی سپاه است که مسئولیت آن انجام عملیات‌های ویژه در محدوده جغرافیای ایران است.

خبر کشته شدن این عضو سپاه کمتر از یک هفته پس از کشته شدن سرتیپ حسین همدانی، از فرماندهان ارشد سپاه در سوریه اعلام شده است.

آقای همدانی بلندپایه‌ترین عضو سپاه بوده که تاکنون در سوریه کشته شده است.

سپاه پاسداران همواره گفته است که نیروی نظامی که در جنگ شرکت کند، در سوریه ندارند و اعضای آن صرفا به عنوان مستشار به ارتش بشار اسد، رئیس جمهور سوریه مشاوره نظامی می‌دهند.

خودنویس:

انتشار پیامی تصویری و سو تفاهم‌برانگیز از سوی مدیران توئیتر خامنه‌ای، باعث تعجب رسانه‌ها شده است.

یو-اس تودی دیروز نسبت به انتشار توئیت عجیب خامنه‌ای واکنش نشان داد. نویسنده مقاله به ذکر این نکته می‌پردازد که هویت مالک این حساب توئیتر که دائما علیه آمریکا شعار می‌دهد، هنوز تایید نشده است. در پیام روی این توئیت گرافیکی، سخنان اخیر رهبر جمهوری اسلامی درج شده است که خطاب به آمریکا گفته بود: «ما از هیچ جنگی استقبال و هیچ جنگی را آغاز نمی‌کنیم اما اگر جنگی روی دهد آن کس که از نبرد سرشکسته خارج می‌شود آمریکای متجاوز و جنایتکار است.»

البته این حساب در روز ۱۷ جولای نیز توئیت نوشتاری مشابهی منتشر کرد.

یو‌-اس تودی به این نکته اشاره می‌کند که انتشار این پیام گرافیکی، همزمان با تلاش انگلستان برای عادی کردن رابطه با جمهوری اسلامی و برداشتند هشدار به شهروندان برای سفر به ایران است.

لازم به ذکر است که بر روی گوشه‌ی سمت راست بالای تصویر، نشانی سایت رسمی آیت‌الله خامنه‌ای دیده می‌شود.

بی‌بی‌سی: حسین باستانی

مهمترین معمای عملیات کربلای ۴، اصرار فرماندهی ارشد سپاه بر اجرای آن، با وجود شواهد فراوان لو رفتن عملیات بود

وقتی هفته پیش کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ایران، خبر از کشف اجساد “۱۷۵ غواص شهید” عملیات کربلای ۴ در پی “عملیات اخیر” این کمیته داد، احتمالا کمتر کسی شدت و نوع واکنش افکار عمومی به این خبر را پیش بینی می کرد.

این خبر در شرایطی منتشر می شد که در بهمن ماه ۱۳۸۸، خبرگزاری فارس به نقل از “منابع محلی عراقی” نوشته بود “احتمالاً بیش از ۱۷۰ پیکر شهدای ایرانی” عملیات کربلای ۴ هنوز در داخل خاک آن کشور هستند.

شباهت تخمین ۱۷۰ نفری اعلام شده در خبر ۶ سال پیش فارس و خبر ۱۷۵ نفری جدید، قابل توجه به نظر می‌رسید. ولی هر چه بود، انتشار خبر جدید با توجه گسترده رسانه ها و شبکه های اجتماعی مواجه شد. در عین حال، این خبر نتیجه غیرمنتظره ای نیز داشت و آن، جلب توجه کم سابقه مخاطبان به دلایل شکست عملیات کربلای ۴ در سال ۱۳۶۵ بود.

شدت این واکنش ها به حدی بود که در ابتدای هفته جاری، کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با انتشار بیانیه‌ای، بدون توضیح بیشتر از کسانی “به دنبال کودتا و بر اندازی” بوده اند انتقاد کرد که خبر کشف اجساد غواصان را “حربه ای قرار داده اند تا پنجه ای بر پیکر نظام بکشند”.

نکته قابل تامل در مورد آمار تلفات ایران در کربلای ۴، نسبت نامتعارف تعداد کشته ها به ناپدیدشدگان، مطابق گزارش سپاه پاسداران است: مشخصا اینکه به ازای هر ۱ کشته، تقریبا ۴ نفر ناپدید شده اند. تعداد زیاد مفقودالاثرهای ایران در عملیات کربلای ۴، باعث شده تا از آن زمان تاکنون، موضوع ‘اجساد شهدای کربلای ۴’ به یکی از دغدغه های آشنای مرتبط با دوران جنگ تبدیل شود

این کمیته از سوی دیگر، همچنین بدون توضیح بیشتر، به عده ای که در مورد “این فاجعه دچار تردید شده اند” وعده داد که “در زمان مناسب، سیم ها و طناب ها و دیگر ابزاری که این جنایت با آنها صورت پذیرفته را به نمایش خواهد گذاشت”. واکنشی که ظاهرا، حکایت از وجود کسانی داشت که در مورد اطلاع رسانی‌های کمیته جستجوی مفقودین “دچار تردید” هستند.
شکست کربلای ۴

عملیات کربلای ۴، سوم دی ماه ۱۳۶۵ آغاز شد و هدف اصلی آن، تصرف شهر بصره بود. اما در عمل، این عملیات به بزرگترین شکست – و البته نه پرتلفات ترین عملیات – ایران در طول جنگ هشت ساله با عراق انجامید و تنها یک روز بعد متوقف شد.

در همین مدت کوتاه، تعداد زیادی از نیروهای ایرانی کشته، زخمی یا مفقودالاثر شدند. اکبر هاشمی رفسنجانی در بخشی از خاطرات سال ۱۳۶۵ خود، تلفات این عملیات را به نقل از علی شمخانی فرمانده وقت نیروی زمین سپاه چنین گزارش می کند: “نزدیک ۱۰۰۰ شهید و ۳۹۰۰ مفقودالاثر داشتیم که اکثر آنها را باید شهید حساب کرد و حدود ۱۱ هزار مجروح .” روایت عراقی ها از تلفات ایران، البته بسیار بیشتر از اینهاست.

نکته قابل تامل در مورد آمار تلفات ایران در این عملیات، نسبت نامتعارف تعداد کشته ها به ناپدیدشدگان، مطابق روایت فوق است: مشخصا اینکه به ازای هر ۱ کشته، تقریبا ۴ نفر ناپدید شده اند.

برای درک بهتر معنای این نسبت، کافی است اشاره شود که به گفته یحیی رحیم صفوی مسئول وقت عملیات سپاه، در عملیات بعدی ایران یعنی کربلای ۵، حدود ۷۶۰۰ نیروی ایرانی کشته و حدود ۳۵۰۰ نفر مفقودالاثر شدند که تقریبا به معنی نسبت “۱ به نیم” بود. این در حالی است که نسبت ناپدیدشدگان ایران در کربلای ۵، به عنوان پرتلفات ترین عملیات ایران در طول جنگ، بیش از حد متعارف بود.

مطابق گزارش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، شواهدی همچون شلیک مکرر منور بر روی منطقه ای که عملیات قرار بود از آنجا شروع شود -درست در آستانه عملیات کربلای ۴- به نگرانی ها در مورد لو رفتن عملیات دامن زده بود. ولی ‘با آنکه اوضاع نگران کننده به نظر مى رسید، اما تحلیل فرماندهى آن بود که شرایط عادى است’

تعداد زیاد مفقودالاثرهای ایران در عملیات کربلای ۴، که ناشی از عواملی همچون از هم پاشیدن سریع عملیات، عقب نشینی های سریع و رها شدن اجساد بسیاری از کشته شدگان در دست نیروهای عراقی بود، باعث شده تا از آن زمان تاکنون، موضوع “اجساد شهدای کربلای ۴” به یکی از دغدغه های آشنای مرتبط با دوران جنگ تبدیل شود. دغدغه ای که به طور اجتناب ناپذیر، حساسیت شدید افکار عمومی را نسبت به اخبار مرتبط با کشف بقایای کشته شدگان و دلایل شکست این عملیات به دنبال داشته است.

در دی ماه ۱۳۹۲ محمداسماعیل کوثری از فرماندهان سپاه پاسداران در زمان جنگ گفت که بعد از کربلای ۴، اکبر هاشمی رفسنجانی در جلسه فرماندهان سپاه گفته نمی داند در خطبه های نمازجمعه تهران باید چگونه سرنوشت عملیات را به مردم توضیح بدهد و گلایه کرده است که در همان جلسه، ۲۵ نفر از فرماندهان سپاه صحبت کرده اند و حتی “حرف ۲ نفرشان هم یک جور نبوده است”.

در خاطرات سال ۱۳۶۵ آقای رفسنجانی، اشاره ای دیگر به ناهماهنگی های پیش از عملیات وجود دارد که از “غافلگیر” شدن خود وی از خبر شروع عملیات خبر می دهد. وی در سوم دی ماه ۱۳۶۵ نوشته است: “معلوم نبود که امشب حمله آغاز می‌شود یا خیر؟ آقای سنجقی را به منطقه فرستادیم. نزدیک ساعت ده خبر دادند که عملیات با نام کربلای چهار آغاز شده‌است؛ غافلگیر شدیم.”

نکته عجیب در مورد “غافلگیری” اکبر هاشمی رفسنجانی از شروع عملیات کربلای ۴ این است که ظاهرا شروع این عملیات، به هیچ وجه برای عراقی ها غافلگیر کننده نبود. به عبارت دیگر، عملیات کربلای ۴ قبل از انجام، “لو رفته بود”.
لو رفتن عملیات

در خاطرات سال ۱۳۶۵ هاشمی رفسنجانی، اشاره ای به ‘غافلگیر’ شدن وی از خبر شروع عملیات خبر می دهد. وی نوشته است: ‘معلوم نبود که امشب حمله آغاز می‌شود یا خیر؟… نزدیک ساعت ده خبر دادند که عملیات با نام کربلای چهار آغاز شده‌است؛ غافلگیر شدیم.’ این در حالی بود که در سوی دیگر، عراقی ها از شروع عملیات غافلگیر نشده بودند

در خاطرات منتشر شده در ایران راجع به عملیات کربلای ۴، اشاره های متعددی راجع به قرائن لو رفتن عملیات قبل از شروع آن وجود دارد. جدیدترین اثری که در این مورد منتشر شده، خاطرات میرزا محمد سلگی از فرماندهان سپاه در زمان جنگ تحت عنوان “آب هرگز نمی‌میرد” است که اخیرا -سوم خرداد- رونمایی شده است.

این کتاب تصریح دارد که در آستانه کربلای ۴ “یک اشکال اساسی ما را تهدید می‌کرد و آن عدم رعایت اصول امنیتی و اطلاع دشمن از حضور قریب یکصد هزار نیروی ایرانی در عقبه این منطقه بود.” به نوشته آقای سلگی، وجود شواهد اطلاع احتمالی عراقی ها از عملیات، “موجی از نگرانی” را در سپاه ایجاد کرده بود. اقدام عراق به بمباران اردوگاه غواصانی که قرار بود عملیات را شروع کنند، یا استقرار “سنگرهای متعدد تیربار و حتی پدافند ضدهوایی” در حاشیه اروند رود که قرار بود محل شروع عملیات ایران باشد، از جمله این شواهد بودند.

در دی ماه ۱۳۹۳، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ مطلبی تفصیلی را در همین زمینه منتشر کرد که بعدها، عینا در تعدادی از سایت های مربوط به تاریخ جنگ نیز منتشر شد و شرح کاملی را از شواهد افزایش آمادگی عراق در آستانه عملیات ارائه می داد. شواهدی که از شدت گرفتن بمباران و آتش توپخانه عراق پیش از کربلای ۴ گرفته، تا شلیک مکرر منور بر روی اروند رود، آن هم درست در آستانه شروع عملیات را شامل می شد.

بنابر گزارش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، با وجود تمام این شواهد و “با آنکه اوضاع نگران کننده به نظر مى رسید، اما تحلیل کلى فرماندهى آن بود که شرایط عادى است”. بنا بر همین گزارش، به محض ورود غواصان ایرانی به اروند، نیروهای عراقی که با استفاده از منور سطح آب را کاملا روشن کرده بودند، با تیربارهای سنگین و حتی ضدهوایی دست به کشتار نیروهای ایران زدند. با وجود این، همچنان نظر فرماندهی قرارگاه عمل کننده این بود که “شرایط حاد نیست”.

بنابر یک گزارش منتشر شده از سوی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، به محض ورود غواصان ایرانی به اروند، نیروهای عراقی که با استفاده از منور سطح آب را کاملا روشن کرده بودند، با تیربارهای سنگین و حتی ضدهوایی دست به کشتار نیروهای ایران زدند. با وجود این، همچنان نظر فرماندهی قرارگاه عمل کننده این بود که ‘شرایط حاد نیست’

محسن رضایی، در فصل ششم کتاب “جنگ به روایت فرمانده”، در مورد میزان “غافلگیری” عراق قبل از عملیات کربلای ۴ نوشته است: “تا یک هفته قبل از عملیات بر اساس ارزیابی فرماندهان، غافلگیری در حدود ۸۰ درصد بود، اما از یک هفته به عملیات هر چه به شب عملیات نزدیک می‌شدیم، این رقم کاهش می‌یافت تا حدی که شب عملیات به حدود ۵۰ درصد رسیده بود.” نوشته ای که در آن، توضیح بیشتری راجع به نحوه محاسبه چنین درصدهایی ارائه نشده است.

فرمانده سپاه در زمان جنگ، می افزاید که در شب عملیات “تصمیم گرفتیم طوری عمل کنیم که اگر تا قبل از روشن شدن هوا متوجه لو رفتن عملیات شدیم، عملیات را متوقف کنیم.” وی در عین حال تاکید می کند که فرماندهان لشکرهای عمل کننده را از این تصمیم آگاه نکرده “چرا که باید با قاطعیت می‌جنگیدند و نباید تزلزلی در آن‌ها به وجود می‌آمد”.

اظهارات آقای رضایی به معنی آن است که فرماندهی تصمیم گرفته بوده که با وجود ریسک “۵۰ درصدی” لو رفتن عملیات، آن را در شب سوم دی شروع و درصورت موفقیت آمیز نبودن، قبل از صبح متوقف کند.

با وجود این، بنا بر گزارش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، حتی روز بعد نیز “در پى اظهار خوش بینى چند تن از فرماندهان” عملیات ادامه پیدا کرده، اما از حدود ساعت ۱۱ صبح عراق علیه مواضع رزمندگان ایرانی دست به پاتک زده و سرانجام، یک ربع قبل از نیمه شب چهارم دی، توقف عملیات اعلام شده است.

این گزارش، البته اندکی با روایت محسن رضایی تفاوت دارد که در کتاب “جنگ به روایت فرمانده” می نویسد: “هنگامی که عملیات شروع شد، بعد از گذشت چند ساعت یقین پیدا کردیم که عملیات لو رفته است. و با این شرایط دیگر غافلگیری معنا نداشت. بنابراین از نزدیکی‌های صبح [چهارم دی] به نیروها دستور داده شد که برای برگشت خودشان را آماده سازند و نیروها تقریباً تا قبل از ظهر به عقب برگشتند.”
تناقض در مورد عامل لورفتن عملیات

در پی واکنش های خبر کشف بقایای ۱۷۵ غواص کشته شده در عملیات کربلای ۴، خبرگزاری فارس در روز دوم خرداد گزارشی را منتشر کرد که مقصر لو رفتن عملیات را سازمان مجاهدین خلق، جبهه ملی و نهضت آزادی می دانست و با وجود همه اینها می افزود: “بنا بر اظهارات فرماندهی کل سپاه، لو رفتن عملیات از رده‌های بالای سیاسی کشور صورت گرفته است.”

احمد سوداگر رئیس متوفی پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس و از بنیانگذاران اطلاعات عملیات سپاه، در مصاحبه با سایت بازتاب نزدیک به محسن رضایی، بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی ایران در ابتدای جنگ ایران و عراق را عامل لو دادن عملیات کربلای ۴ دانسته است. این ادعا، در شرایطی مطرح شده که دریادار افضلی، به اتهام توطئه علیه امنیت ملی و جاسوسی برای کا گ ب، در اسفند ۱۳۶۲ یعنی حدود سه سال قبل از عملیات کربلای ۴ اعدام شده بود

گزارش فارس، در اثبات اتهامی که متوجه نهضت آزادی دانسته بود، به مصاحبه ای از محمد اسماعیل کوثری از فرماندهان سابق سپاه و نماینده فعلی مجلس اشاره می کرد که مدعی “نقش نهضت آزادی در جمع‌آوری اطلاعات مربوط به عملیات کربلای ۴ و انتقال این اطلاعات به سرویس‌های جاسوسی غربی (آمریکا) و در نهایت دستگاه امنیتی عراق” شده بود.

نهضت آزادی ایران، که بعد از بازپس گیری خرمشهر در سال ۱۳۶۱ طرفدار خاتمه جنگ با عراق بود، از آن زمان به بعد به کرات توسط برخی از مدافعان شیوه مدیریت جنگ متهم به همکاری با عراق شده و در مقابل، به دفعات متهم کنندگان را دعوت به محاکمه قضایی متهمان به این همکاری کرده است.

در اظهارنظر دیگر راجع به فاش شدن اطلاعات کربلای ۴، یحیی رحیم صفوی در دی ماه ۱۳۹۳ گفته است که عملیات “به دلیل لو رفتن توسط فرد خبیثی که بعدها پناهنده شد” شکست خورد. وی نیز توضیح بیشتری راجع به این فرد و دلیل عدم افشای نام وی نداده است.

حتی در مهرماه ۱۳۸۵، احمد سوداگر رئیس سابق پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس و از بنیانگذاران اطلاعات عملیات سپاه، در مصاحبه با سایت بازتاب نزدیک به محسن رضایی، بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی ایران در ابتدای جنگ ایران و عراق را عامل لو دادن عملیات کربلای ۴ دانسته است.

سرتیپ سوداگر گفته: “در عملیات کربلای چهار، فردی از قرارگاه به بالا اطلاعات را برده و به عراق داده است… بعدها هم که مشخص شد احتمالا افضلی، فرمانده نیروی دریایی که بعدا اعدام شد، جاسوس سیا بوده و اطلاعات را انتقال داده است.”

این ادعا، در شرایطی مطرح شده که دریادار افضلی، به اتهام توطئه علیه امنیت ملی و جاسوسی برای کا گ ب، در اسفند ۱۳۶۲ یعنی حدود سه سال قبل از عملیات کربلای ۴ اعدام شده بود.

بیان ادعاهایی در این سطح در مورد عاملان لو رفتن عملیات کربلای ۴، احتمالا کمک زیادی به جلب اعتماد افکار عمومی در مورد روایت های برخی مسئولان نظامی سابق و فعلی راجع به این عملیات نکرده است.

یحیی رحیم صفوی در دی ماه ۱۳۹۳ گفته است که عملیات کربلای ۴ ‘به دلیل لو رفتن توسط فرد خبیثی که بعدها پناهنده شد’ شکست خورد. وی توضیح بیشتری راجع به این فرد و دلیل عدم افشای نام وی نداده است

اما گذشته از چنین ادعاهایی، تعدادی از مسئولان ایرانی از نقش داشتن ماهواره های جاسوسی ایالات متحده در لو رفتن عملیات کربلای ۴ نیز سخن گفته اند که به نظر می رسد این ادعا، از سوی برخی از منابع آمریکایی نیز تایید شده است.

در یکی از جدیدترین اظهارنظرهای آمریکایی ها در این زمینه، دیوید کریست “مورخ ارشد” و مشاور سابق وزارت دفاع ایالات متحده، در مرداد ۱۳۹۲ در مصاحبه ای با بی بی سی فارسی تایید کرد که ایالات متحده با ارائه اطلاعات عملیات کربلای ۴ به عراقی ها، باعث شکست این عملیات شده است.

به طور کلی آمریکا، حداقل از حدود دو سال قبل از عملیات کربلای ۴ تصمیم به حمایت اطلاعاتی از حکومت عراق گرفته بود. مطابق یک سند از طبقه بندی خارج شده، در سال ۱۹۸۴ رونالد ریگان در دستوری دولت آمریکا را موظف به جلوگیری از سقوط صدام در مقابله با جمهوری اسلامی ایران کرده بود. دستوری که در سال های بعد، به کمک های اطلاعاتی موثر واشنگتن به بغداد انجامید.

در عین حال، به نظر می رسد که پیش از عملیات کربلای ۴، آمریکایی ها به دلایلی ویژه تصمیم به اتخاذ موضعی تهاجمی تر در مقابل ایران گرفته بودند: این عملیات، حدود هفت ماه بعد از سفر محرمانه رابرت مک فارلین مشاور اسبق امنیت ملی آایالات متحده به ایران برای زمینه سازی بهبود روابط صورت گرفت که به گونه ای جنجالی ناکام ماند و به تشدید کم سابقه دشمنی واشنگتن و تهران انجامید.

این در حالی بود که پیش از ماجرای مک فارلین، بهبودی موقتی در روابط ایران و ایالات متحده ایجاد شده بود که به گفته آمریکایی ها، کمک اطلاعاتی و تسلیحاتی محدود این کشور به جمهوری اسلامی در جریان عملیات فتح فاو (عملیات والفجر ۸ در بهمن ۱۳۶۴) را به دنبال داشت.
جان رزمندگان ایران چقدر اهمیت داشت؟

شمایی که اگر کسی حرف آتش بس بزند زمین را به آسمان وصل می‌کنید، اگر شما بگویید جنگ، امام هم می‌گوید ادامه بدهید، اگر شما بگویید نه، امام هم می‌گوید نه، چون نگاه امام به شما است، اگر می‌خواهید بجنگید، معطل نکنید مملکت و کشور و اینها را. اگر هم نمی‌خواهید بجنگید خودتان بروید به امام بگویید ما نمی‌توانیم بجنگیم، من هم نمی‌روم چون اگر من بروم امام فکر می‌کند من از خودم گفتم
روایت احمد غلامپور از فرماندهان کربلای ۵ از سخنان هاشمی رفسنجانی به فرماندهان سپاه بعد از کربلای ۴

یکی از بزرگترین ابهامات مربوط به عملیات کربلای ۴ آن است که چرا با توجه به شواهد لو رفتن این عملیات، تصمیم به توقف آن گرفته نشد؟

واقعیت آن است شاید هنوز هم نتوان به این سوال پاسخی قطعی داد.

با وجود این، مجموعه روایت های موجود از مسئولان سیاسی و نظامی جنگ حکایت از آن دارند که هم افرادی چون فرماندهان ارشد سپاه که مصر به ادامه جنگ تا “سرنگونی” حکومت صدام حسین بودند و هم کسانی چون اکبر هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی که به دنبال “یک پیروزی” برای خاتمه جنگ از موضع بالا بودند، فتح بصره را ضروری می دانستند.

نیاز به تامین همین هدف بود که نهایتا، به جمع بندی نظام در مورد حرکت قطعی برای فتح بصره و متعاقبا، طراحی عملیات کربلای ۴ در سپاه پاسداران منجر شد. فرماندهی ارشد سپاه، ظاهرا تا حدی مصمم به اجرای این عملیات “سرنوشت ساز” بود که به راحتی زیر بار نمی رفت به خاطر احتمال لو رفتن عملیات و افزایش تلفات، همه چیز را متوقف کند.

طبق خاطرات سال ۱۳۶۳ اکبر هاشمی رفسنجانی، محسن رضایی فرمانده سپاه از مرداد ماه همان سال – یعنی حدود دو سال پیش از کربلای ۴ – در نامه ای به آیت الله خمینی نوشته بود که “اگر مهلت بدهید، دو ساله جنگ را با پیروزی تمام می کنیم.”

جلال الدین طاهری‌ اصفهانی‌، امام جمعه متوفی اصفهان، روایت عجیبی از حضور خود در منطقه در شب عملیات و گفتگویش با حسین خرازی از فرماندهان اصلی جنگ را دارد که تنها دو ماه بعد و در جریان عملیات کربلای ۵ کشته شد.

وقتی بعضی از افراد سابقه دار و متعهد از مسئولین سپاه می آیند و می گویند به داد سپاه برسید که سپاه در حال احتضار است، جواب آنان چیست؟ اگر مرجعی قاطع برای بررسی خطاها و ضعف ها و تقصیرات منجر به شکست های پی در پی در دو سال اخیر در جبهه ها وجود داشت و برای جان هزاران جوان که مفت و در اثر بی احتیاطی ها از دست می روند ارزش قائل بودیم اوضاع جنگ و جبهه ها بهتر از حال بود
نامه آیت الله منتظری به ایت الله خمینی، یک سال قبل از عملیات کربلای ۴

اظهارات آقای طاهری، که در خرداد ۱۳۸۵ در روزنامه اعتماد ملی منتشر شده، حکایت دارد: “دیدم‌ که‌ عراقی‌ها از منورهایی‌ استفاده‌ می‌کنند که‌ شب‌ را مانند روز روشن‌ می‌کند. به‌ خرازی‌ گفتم‌ خودت‌ را به‌ آقای‌هاشمی‌ برسان‌ و بگو که‌ عملیات‌ لو رفته‌ است‌. خرازی‌ رفت‌ و برگشت‌ و گفت‌ که‌ آقای‌هاشمی‌ گفته‌ که‌ من‌ مقلد امام‌ هستم‌ و باید عملیات‌ انجام‌ شود. من‌ پاسخ‌ دادم‌ که‌ امام‌ هم‌ اگر شرایط‌ را ببینند، اجازه‌ عملیات‌ نخواهند داد. اما به‌ هر حال‌ عملیات‌ انجام‌ شد.”

اگر اکبر هاشمی رفسنجانی در آن زمان واقعا چنین برداشتی داشته، به این معنی است که مدافعان انجام عملیات کربلای ۴، تصمیم خود را به تصویب رهبری جمهوری اسلامی ایران رسانده و چنین تصمیمی، با وجود شواهد ناشی از پرتلفات بودن عملیات، برگشت ناپذیر تلقی می شده است.

به گفته احمد غلامپور از فرماندهان عملیات کربلای ۵، بعد از عملیات کربلای ۴ اکبر هاشمی رفسنجانی، در غیاب فرماندهان ارتش، جلسه ای را با فرماندهان سپاه برگزار کرده و در آن خواسته است اعلام کنند که چه برنامه ای برای ادامه جنگ دارند.

سرتیپ غلامپور می گوید که آقای رفسنجانی به فرماندهان گفته است: “شمایی که اگر کسی حرف آتش بس بزند زمین را به آسمان وصل می‌کنید، اگر شما بگویید جنگ، امام هم می‌گوید ادامه بدهید، اگر شما بگویید نه، امام هم می‌گوید نه، چون نگاه امام به شما است، اگر می‌خواهید بجنگید، معطل نکنید مملکت و کشور و اینها را. اگر هم نمی‌خواهید بجنگید خودتان بروید به امام بگویید ما نمی‌توانیم بجنگیم، من هم نمی‌روم چون اگر من بروم امام فکر می‌کند من از خودم گفتم.”

روایت این جلسه، نشان می دهد که تصمیمات آیت الله خمینی در مورد جنگ و عملیات نظامی، تا چه حد تحت تاثیر ارزیابی های فرماندهان ارشد سپاه بوده است.

البته، همه اینها به معنی موافقت همه فرماندهان سپاه با شیوه اداره جنگ نبوده است. در تمام طول جنگ، نشانه هایی متعدد از مخالفت جدی گروهی از فرماندهان با نحوه اداره جنگ وجود داشته که بسیاری از آنها در جریان نبرد جان خود را از دست داده اند. هرچند گروه دیگری از آنان نیز زنده هستند.

چون عملیات‌های بعد از فتح خرمشهر مثل رمضان، والفجر مقدماتی، والفجر۱ و خیبر به نتایج مطلوبی نرسیده بود، لذا بین برخی از فرماندهان همچون شهید رستگار و شهید بهمنی [دو تن از فرماندهان معترض سپاه که در عملیات بدر کشته شدند] ابهاماتی به‏وجود آمده بود که باید به همین سبک به جنگ ادامه دهیم یا سبک دیگری را انتخاب کنیم. بنابراین اعتراضاتی در سپاه تهران شکل گرفت که این اعتراضات عمدتا درباره نحوه ادامه عملیات‌ها بود
محسن رضایی، فرمانده سپاه در زمان جنگ

محور بخش مهمی از این مخالفت ها، نوع نگاه برخی تصمیم گیران جنگ به موضوع تلفات انسانی بوده است. نگاهی که گویی بر مبنای آن، ملاحظه سرنوشت نیروهای رزمنده ایرانی، در حدی تعیین کننده نبوده که مبنای تصمیم گیری راجع به انجام شدن یا نشدن یک عملیات – فارغ از آنکه لو رفته باشد یا نه – قرار بگیرد.
سپاهیان معترض

آیت‌الله منتظری، قائم مقام رهبری در زمان جنگ، در کتاب خاطرات خود، با اشاره به برخی از این مخالفت ها نوشته است: “گاهی بعضی از فرماندهان در کارشان شبهه می‎کردند و می‎گفتند ما داریم زمینه کشته شدن بعضی از این جوان ها را فراهم می‎کنیم، امکانات به ما نمی‌دهند، به جای امکانات ما از نیروهای مخلص استفاده می‎کنیم، فرماندهی قوی نیست، برنامه‌ریزی‌ها قوی نیست، برنامه‌هایمان لو می‎رود،خیلی از برنامه‌هایی که تنظیم شده بود لو رفت و بچه‌های مردم شهید شدند.”

آقای منتظری در مهر ماه ۱۳۶۴، درست یک سال قبل از عملیات کربلای ۴، در نامه ای از آیت الله خمینی پرسیده است: “وقتی بعضی از افراد سابقه دار و متعهد از مسئولین سپاه می آیند و می گویند به داد سپاه برسید که سپاه در حال احتضار است، جواب آنان چیست؟” وی افزوده است: “اگر مرجعی قاطع برای بررسی خطاها و ضعف ها و تقصیرات منجر به شکست های پی در پی در دو سال اخیر در جبهه ها وجود داشت و برای جان هزاران جوان که مفت و در اثر بی احتیاطی ها از دست می روند ارزش قائل بودیم اوضاع جنگ و جبهه ها بهتر از حال بود.”

محسن رضایی در اسفند ۱۳۸۹، در اشاره ای جداگانه به مخالفان فرماندهی ارشد سپاه می گوید: “چون عملیات‌های بعد از فتح خرمشهر مثل رمضان، والفجر مقدماتی، والفجر۱ و خیبر به نتایج مطلوبی نرسیده بود، لذا بین برخی از فرماندهان همچون شهید رستگار و شهید بهمنی [دو تن از فرماندهان معترض سپاه که در عملیات بدر کشته شدند] ابهاماتی به‏وجود آمده بود که باید به همین سبک به جنگ ادامه دهیم یا سبک دیگری را انتخاب کنیم. بنابراین اعتراضاتی در سپاه تهران شکل گرفت که این اعتراضات عمدتا درباره نحوه ادامه عملیات‌ها بود.”

کتاب خاطرات سال ۱۳۶۳ اکبر هاشمی رفسنجانی، روایت های جزئی تری را از شدت مخالفت های داخلی با فرماندهی سپاه ارائه می کند. این کتاب، به عنوان نمونه در ۲۷ آبان ماه از گزارش فضل الله محلاتی نماینده آیت الله خمینی در سپاه در مورد “موج مخالفت با فرماندهی سپاه” حکایت دارد، و در ۱ آذر از درخواست محسن رضایی برای “برخورد خشن تر و تنبیه مخالفان” فرماندهی خبر می دهد.

خیلی برای ما راحت شده که ۳۰۰ تا جنازه رو توی عملیات بذاریم وسط معرکه بیاییم عقب. کار کردن [برنامه ریزی] قبل از عملیات خیلی سخت شده، ولی تلفات دادن در داخل عملیات خیلی ساده شده… هزار تا، دو هزار تا، سه هزار تا، اصلا انگار نه انگار. اگر فردا هم بهمون بگن صد هزار تا، مثل اینکه عددها دیگه، یک با هزار دیگه فرقی نداره… تخریبچی [پاکسازی کننده میدان مین] اومده می گه آقا، یه گردانی رو معبر کنار دستش [رو] باز کردیم، به فرمانده گردان می گیم آقا، معبر [پاکسازی شده از مین] ۳۰۰ متر دست چپه، بیار نیروهات رو از دست چپ، از تو معبر میدان مین ببر. اومده به بچه ها می گه کی داوطلبه بره رو میدان مین؟… من خودم جوابی ندارم برای این [روش] روز قیامت بدم. اگه برادرا جواب دارن، خوش به حالشون
حسن باقری، از فرماندهان جنگ، که در ۱۳۶۱ در فکه کشته شد

در سالگرد شروع جنگ ایران و عراق، شبکه یک تلویزیون ایران برای اولین بار سخنرانی غلامحسین افشردی، معروف به حسن باقری، از فرماندهان معروف جنگ را پخش کرد که در جمع تعدادی از همسنگران خود، از نحوه مدیریت جنگ انتقاد می کرد. وی، که در بهمن ۱۳۶۱ در فکه کشته شد و آن قدر زنده نماند تا شاهد روزهای بدتر دو سال پایانی جنگ باشد، ظاهرا سخنرانی خود را پس از عملیات رمضان بیان کرده بود که نخستین عملیات ناکام ایران به سمت بصره محسوب می شد.

حسن باقری در جریان این سخنرانی می گوید: “خیلی برای ما راحت شده که ۳۰۰ تا جنازه رو توی عملیات بذاریم وسط معرکه بیاییم عقب. کار کردن [برنامه ریزی] قبل از عملیات خیلی سخت شده، ولی تلفات دادن در داخل عملیات خیلی ساده شده. هیچ به روی خودمون هم نمیاریم.”

او به تلخی گلایه می کند: “اول جنگ بچه های تبریز تو دهلاویه ۷۰ تا شهید دادن، خدا شاهده همه تنشون می لرزید. حالا، هزار تا، دو هزار تا، سه هزار تا، اصلا انگار نه انگار. اگر فردا هم بهمون بگن صد هزار تا، مثل اینکه عددها دیگه، یک با هزار دیگه فرقی نداره.”

این فرمانده لشکر، در ادامه خاطره ای عجیب را نقل می کند که حکایت دارد: “تخریبچی [پاکسازی کننده میدان مین] اومده می گه آقا، یه گردانی رو معبر کنار دستش [رو] باز کردیم. به فرمانده گردان می گیم آقا، معبر [پاکسازی شده از مین] ۳۰۰ متر دست چپه، بیار نیروهات رو از دست چپ، از تو معبر میدان مین ببر. اومده به بچه ها می گه کی داوطلبه بره رو میدان مین؟”

حسن باقری هشدار می دهد: “من خودم جوابی ندارم برای این [روش] روز قیامت بدم. اگه برادرا جواب دارن، خوش به حالشون.”

دویچه‌وله: گروه‌های تندرو در ایران می‌گویند مسئولان کشور فقط صحبت از “توافق” می‌کنند اما “جنگ قطعا اتفاق خواهد افتاد” و باید مردم را برای جنگ آماده کرد. طرفداران دولت در مقابل می‌گویند تندروها کسب‌وکارشان در جنگ و جنگ‌طلبی است.

حسن روحانی معتقد است پیروزی او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ پیروزی گفتمان “تعامل با جامعه جهانی” بود. او پیش از انتخابات گفته بود: «ما برای اینکه به اهداف ملی دست پیدا کنیم و برای اینکه کشور را از تحریم ظالمانه نجات دهیم و برای اینکه روابطمان را با دنیا براساس تعامل سازنده بنیانگذاری کنیم در این عرصه ورود کرده‌ایم.»

پس از پیروزی درانتخابات نیز گفت: «پیام انتخابات ۱۳۹۲ سیاست خارجی پویا و فعال با جهان بود که البته همراه با احترام، منافع و حفظ حقوق متقابل است.»

براین اساس او بلافاصله پس از آغاز دوره ریاست‌جمهوری‌اش مذاکره جدی با قدرت‌های بزرگ به‌ویژه آمریکا برای حل و فصل مناقشه‌ی هسته‌ای و برچیدن تحریم‌های ایران را در دستور کار نخست دولت خود قرار دارد.

دو سال مذاکرات نفس‌گیر تیم سیاست خارجی روحانی با قدرت‌های جهانی اکنون به هفته‌های و روزهای پایانی خود نزدیک می‌شود. آگاهان می‌گویند اصو‌ل‌گرایان تندرو این روزها تمام نیروی خود را به کار گرفته‌اند تا مانع از توافق دولت روحانی با قدرت‌های جهانی شوند. تجمع و تحصن روزهای اخیر تندروها در شهرهای مختلف کشور بخشی از این تلاش‌هاست.

«مردم را برای جنگ آماده کنید!»

پایگاه خبری “آرمان پرس”، یکی از تریبون‌های تندورهای اصول‌گرا، در مخالفت با سیاست دولت در مذاکرات هسته‌ای، اعلام کرده که “قطعا جنگ خواهد شد” و از مسئولان کشور خواسته “مردم را برای جنگ و جهاد آماده کنند”.
تظاهرات علیه مذاکرات هسته‌ای

تظاهرات علیه مذاکرات هسته‌ای

این وبسایت نوشته است: «این روزها و در زیر سایه افزایش تهدیدها و حتی تهدید اتمی کشورمان برای اولین بار در طول انقلاب اسلامی، مسئولان نه تنها برنامه‌ای برای آمادگی مردم در مقابل این تهدیدها ندارند بلکه در اقدامی عجیب مردم را به فرار از جنگ و پناه بردن به دیپلماسی خنده که انتهای آن به هیچ عنوان مشخص نیست دعوت می‌کنند.

بیشتر بخوانید: صفحه ویژه پرونده هسته‌ای ایران

به نظر این وبسایت اصول‌گرا، دولت روحانی هیچ اعتقادی به “جنگ” و “آماده‌سازی” مردم ندارد، “اما نیروهای اصول‌گرا را چه شده است که در سکوتی خفت‌بار فرو رفته‌اند و تلاشی برای تزریق نیروی جنگ و جهاد در مویرگ‌های جامعه نمی‌کنند؟”

“آرمان‌پرس” می‌افزاید: «تا به کی باید فریاد توافق سر داد و از جنگ فرار کرد؟ مباحث مذاکره و تحریم تا به کجا؟ چرا ملت را درگیر تورم و رفاه و بیمه کرده‌ایم؟ و چرا هیچ کس خبری از جهاد پیش رو دم نمی‌زند؟ جهاد و جنگی که قطعا اتفاق خواهد افتاد.»

«کسب‌وکار تندروها در جنگ است»

یک روحانی طرفدار سیاست‌های دولت اما می‌گوید ذات وجودی و کسب و کار گرو‌ههای تندرو در “جنگ و جنگ‌طلبی است؛ حالا چه جنگ نرم، چه جنگ سرد، چه جنگ لفظی و چه جنگ با سلاح”.

آیت‌الله محسن غرویان، یکی از استادان حوزه عملیه قم با اشاره به تجمع‌های تندروها در روزهای اخیر به خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفت: «این‌ها (تندروها) می‌خواهند تمام مملکت را به این حالت جنگ‌طلبی بکشانند و از صلح و آرامش و روابط حسنه و توافق، اصلا تنفر دارند، به طور ژنتیکی و ذاتی این‌چنین‌اند و این تجمع‌ها هم در راستای همین هدف است.»

غرویان افزود، همین چند ساعت پیش پیامکی برای من فرستادند که “مسئولان مملکت چرا مردم را برای جنگ آماده نمی‌کنند؟ فقط صحبت از توافق می‌کنند و صحبت از آرامش می‌کنند؛ مگر جنگ و جهاد در اسلام نداریم؟ باید مردم را برای جنگ هم آماده کرد؛ سخن از توافق و سبد کالا نباید باشد”.

این استاد حوزه می‌گوید‌: «متأسفانه عده‌ای دنبال این تفکر خشونت و جنگ و زدوخورد با همه دنیا هستند و نمی‌خواهند توافق برقرار شود. مسئله دیگر هم این است که واقعا بسیاری از این‌ها درد مردم را درک نمی‌کنند و می‌گویند تحریم هیچ اثری ندارد. آن آقا هم در دولت قبل می‌گفت این قدر قطعنامه صادر کنید تا قطعنامه‌دانتان پاره شود و از این حرف‌ها؛ اما الان همان‌ها آمده‌اند و می‌گویند تحریم‌ها باید یکجا لغو شود.»

آیت‌الله غرویان معتقد است، هدف تندروها «شکست دادن مذاکرات و دولت در زمینه دیپلماسی خارجی است چراکه اینها از انتخابات ۹۲ به این طرف عقده‌دار شده‌اند؛ کاندیدای خودشان در آن انتخابات رأی نیاورده و به هر حال می‌خواهند این دولت را زمین بزنند».

بی‌بی‌سی: ارتش عراق و شبه‌نظامیان حامی آن، در عملیات خود در استان انبار از حمایت ایران برخوردازند

یک گزارش رسیده از عراق، از کشته شدن ۱۵ نیروی ایرانی در جریان حمله انتحاری امروز پیکارجویان گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) به یک پایگاه نیروهای پلیس در استان انبار حکایت دارد.

بنا بر همین گزارش، اخیرا یک محموله از موشک های ضدتانک ایرانی نیز به این پایگاه تحویل داده شده بود.

مقام های عراقی پیشتر گفته بودند که دست‌کم ۴۵ تن از مأموران پلیس عراق در حمله انتحاری داعش در استان انبار کشته شده‌اند.

مهاجمان انتحاری، امروز سه خودرو بمبگذاری شده را به پایگاهی در منطقه ثرثار کوبیده‌اند. این پایگاه در مسیری واقع شده که شهرهای فلوجه و سامرا را به هم متصل می کند.

یک منبع مطلع گفته است که چندین تن از افسران عالی‌رتبه در میان قربانیان هستند.

استان انبار هفته های اخیر صحنه نبردهای شدید بین نیروهای طرفدار دولت عراق و پیکارجویان داعش بوده است.

نیروهای داوطلب شبه نظامی شیعه تحت حمایت ایران به همراه ارتش عراق و قبایل سنی، عملیاتی را برای گرفتن دوباره کنترل شهر رمادی، مرکز استان که در ماه گذشته سقوط کرد آغاز کرده اند.
موشک اندازهای ایرانی

یک منبع امنیتی در فرماندهی عملیات انبار به بی بی سی گفت که در حمله روز دوشنبه به مقر گردان ۳ تیپ ۲۱ پلیس فدرال عراق سه خودروی زره پوش (هاموی) مورد استفاده قرار گرفته است که پیش تر به دست داعش افتاده بود.

این منبع افزوده است چندین تن از افسران ارشد کشته شده اند و سردار موسی حیدر، فرمانده تیپ ۹ در میان ۳۳ نفر از مجروح شدگان است.

یک منبع ارشد امنیتی در استان انبار به طور جداگانه به بی‌بی‌سی گفت “اقدامات نهایی” برای اخراج داعش از رمادی در روزهای آینده انجام می شود.

این منبع گفت که شش موشک انداز زلزال-۲ ساخت ایران به خط مقدم در انبار منتقل شده است. موشک غیرهدایت شونده زلزال-۲ کلاهکی به وزن ۶۰۰ کیلوگرم را حمل می کند و برد آن ۳۰۰ کیلومتر است.

این منبع همچنین می گوید که سه هزار نفر در یک پایگاه نظامی در شرق رمادی برای حمله به شهر آموزش دیده اند.

نخست وزیر عراق گفته است که بیش از ۲۳۰۰ خودروی زره پوش (هاموی) در جریان تصرف شهر موصل به دست داعش، به دست نیروهای این گروه افتاده است.

دویچه‌وله: روزنامه آمریکایی “واشنگتن پست” گزارش داد که شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی یمن‌چند شهروندان آمریکایی را در زندان‌های خود اسیر کرده‌اند. وزارت خارجه آمریکا با تایید این خبر حاضر نشد اطلاعات بیشتری در این رابطه منتشر کند.

روزنامه آمریکایی “واشنگتن پست” در گزارشی نوشته است که که چهار شهر وند آمریکایی در زندان‌های شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی یمن‌در نزدیکی صنعا، پایتخت یمن،، پایتخت این کشور به سر می‌برند.

گفته می‌شود که سه نفر از این شهروندان آمریکایی در امر تجارت فعالیت می‌کرده‌اند و نفر چهارم تابعیت مضاعف آمریکایی و یمنی داشته است. “واشنگتن پست” همچنین نوشته است که دولت آمریکا تا کنون موفق به آزادی این شهروندان از زندان‌های یمن نشده، زیرا این کشور با شورشیان شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی یمن‌ارتباطی ندارد.

نماینده وزارت امور خارجه آمریکا با تایید این خبر اعلام کرد که این وارت‌خانه همه سعی خود را برای آزادی شهروندان آمریکایی از زندان شبه‌نظامیان حوثی به کار برده است. نماینده وزارت خارجه آمریکا در ادامه گفت که به خاطر حفظ حریم خصوصی این شهروندان حاضر نیست اطلاعات بیشتری در این رابطه منتشر کند.

گفت‌وگوهای عمان

همزمان با این خبر یکی از نمایندگان دولت یمن که به خاطر درگیری‌های موجود در این کشور در ریاض، پایتخت عربستان سعودی اقامت دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رویترز اعلام کرد که گفت‌وگوهایی میان شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی یمن‌و مقامات آمریکا در سلطان‌نشین عمان آغاز شده است.

گفته می‌شود هدف این گفت‌وگوها یافتن راهکاری برای پایان درگیری‌های خونین در یمن است. این نماینده دولت یمن در ادامه گفت: به ما اطلاع داده‌اند که این دیدار‌ و گفت‌وگو به خواست دولت آمریکا آغاز شده است.»

هنوز شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی یمن‌و دولت آمریکا این خبر را تایید یا تکذیب نکرده‌اند. در صورتی که این خبر صحت داشته باشد، نخستین ارتباط مستقیم میان دولت آمریکا و شورشیان حوثی یمن‌برقرار شده است.

آمریکا مهم‌ترین متحد عربستان سعودی در مبارزه علیه شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی یمن‌است. عربستان در ماه مارس سال جاری ائتلافی از چندین کشور برای مبارزه با شبه‌نظامیان حوثی تشکیل داد.

دولت آمریکا نیز وظیفه کمک‌های نظامی و تکنیکی به نیروهای ائتلاف را به عهده گرفته است. عمان اما به رغم عضویت در شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس (GCC)، در ائتلاف علیه دولت یمن نیست.

بمب‌های خوشه‌ای عربستان در یمن

سازمان‌های حقوق بشری انتقاد کرده‌اند که در یمن بمب‌های خوشه‌ای که در سراسر جهان ممنوع اعلام شده‌اند، به کار رفته‌اند. سازمان دیده‌بان حقوق بشر در بیانیه‌ای نسبت به استفاده این بمب‌ها در شمال یمن اعتراض کرده است.

این سازمان حقوق بشری اعلام کرده که در شمال یمن، که مرکز فعالیت‌های شبه‌نظامیان شیعی‌مذهب حوثی است، آثار استفاده از بمب‌های خوشه‌ای دیده شده است. دیده‌بان حقوق بشر از بعضی مجروحان کودک نیز در میان آسیب‌دیدگان این بمب‌های خبر داه است.

دیده‌بان حقوق بشر اعلام کرده که اعضای این سازمان خود در شمال یمن دیده‌اند که بمب‌های خوشه‌ای از هواپیماها به زمین پرتاب شده‌اند و چون تنها ائتلاف کشورهای عرب به رهبری عربستان سعودی بمباران مواضع شبه‌نظامیان حوثی را به عهده دارند، مشخص می‌شود که آنها مسئولیت استفاده از این بمب‌ها را به عهده دارند.

دیده‌بان حقوق بشر در ادامه از عربستان سعودی خواسته است که استفاده از بمب‌های خوشه‌ای را پایان دهد، زیرا این بمب‌ها می‌توانند در صورت منفجر نشدن مدت‌ها انفجارپذیر باقی بمانند و خطری دائمی باشند بخصوص برای کودکان.