اخبار

ایسنا: پلیس ترکیه از ناکام گذاشتن تلاش برای انفجار مقر نخست‌وزیری این کشور خبر داد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، به نقل از خبرگزاری فرانسه، پلیس ترکیه اعلام کرد: یک عامل انتحاری را که قصد داشت خود را در نزدیکی دفتر رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه منفجر کند، متوقف کرده است.

بنابر اعلام پلیس ترکیه، محافظان دفتر نخست‌وزیری ترکیه در آنکارا به سوی عامل انتحاری شلیک کرده‌اند.

بنا بر این گزارش، فرد مهاجم زخمی و توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده است.

رادیوفردا: روزنامه آمریکایی واشینگتن‌پست از قول «منابع آگاه» می‌نویسد که دولت رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، اوایل سال گذشته میلادی مشخصات مربوط به ۱۰ نفر از ایرانیانی را که در خاک ترکیه با مأموران موساد جلسه داشته‌اند، تحویل جمهوری اسلامی داده است.

در مطلب واشینگتن‌پست که روز پنج‌شنبه ۲۵ مهر به قلم دیوید ایگناتیوس، تحلیلگر این روزنامه، انتشار یافته آمده‌است که این «منابع آگاه» این اقدام ترکیه را یک «خسارت چشمگیر» اطلاعاتی برای اسرائیل و «تلاشی برای ضربه زدن به اسرائیلی‌ها» توصیف کرده‌اند.

به نوشته این گزارش از قرائن موجود چنین برمی‌آید که اسرائیل بخشی از شبکه جاسوسی خود علیه ایران را از طریق خاک ترکیه مدیریت می‌کند زیرا تردد میان ایران و ترکیه به نسبت آسان انجام می‌شود.

تحلیلگر واشینگتن‌پست می‌نویسد که سازمان اطلاعاتی ترکیه همواره تجسس گسترده‌ای در داخل مرزهای خود انجام می‌دهد و از منابع کافی برای نظارت بر جلسات مخفی شهروندان ایران با مأموران اسرائیلی برخوردار است.

ایران در ماه آوریل ۲۰۱۲ اعلام کرد که یک شبکه بزرگ از جاسوسان اسرائیل را منهدم کرده و ۱۵ نفر را در این رابطه بازداشت کرده‌است اما مشخص نیست که آیا این شبکه با شبکه‌ای که هویتشان توسط ترکیه افشا شده مرتبط است یا نه.

به نوشته واشینگتن‌پست، اگرچه مقامات آمریکایی افشای هویت شبکه جاسوسی اسرائیل توسط ترکیه را یک «خسارت اطلاعاتی تأسف‌آور» توصیف کرده‌اند اما در این خصوص اعتراضی به دولت ترکیه نکرده و حتی سال گذشته روابط واشینگتن و آنکارا پس از این رویداد گرم‌تر از گذشته نیز شد.

به نوشته این روزنامه مسئله مجزا دانستن امور اطلاعاتی از سیاست‌های کلان و فراگیرتر روابط خارجه از رویکردهای باسابقه در سیاست آمریکا است.

تحلیلگر واشینگتن‌پست در ادامه می‌نویسد که مقام‌های آمریکایی هیچگاه اطمینان نیافتند که آیا این اقدام ترکیه عملی تلافی‌جویانه در قبال رخداد کشتی «ماوی مرمره» بوده‌است یا بخشی از طیف گسترده‌تر تیرگی روابط ترکیه با اسرائیل در سال‌های اخیر.

در بهار سال ۲۰۱۰، اسرائیل با توسل به خشونت نظامی، مانع از ادامه حرکت بیش از ششصد سرنشین کشتی «ماوی مرمره» به سوی ساحل غزه شد و زمانی که کشتی هنوز در آب‌های بین‌المللی بود، با حمله به آن، ۹ نفر از سرنشینان ترکیه‌ای را کشت.

این کشتی از سوی یک سازمان حقوق بشری که به حزب «عدالت و توسعه» به رهبری اردوغان وابسته است، راهی غزه شده بود تا حصر دریایی غزه را بشکند.

به نوشته واشینگتن‌پست اقدام ترکیه در افشای هویت ۱۰ ایرانی مرتبط با موساد می‌تواند توضیحی باشد برای عدم تمایل بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای پوزش خواستن نسبت به حمله نیروهای اسرائیلی به کشتی «اوی مرمره».

بنیامین نتانیاهو پس از یک سال تعویق سرانجام به اصرار باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، به صورت تلفنی از رجب طیب اردوغان برای حمله نیروهای اسرائیلی به کشتی ترکیه معذرت خواست.

خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه خبر داد که «زیو اِلکین»، معاون وزیر خارجه اسرائیل، از اظهارنظر مستقیم درباره گزارش واشینگتن‌پست خودداری کرده اما گفته‌است که «روابط اسرائیل با ترکیه بسیار پیچیده است.»

وی به رادیو اسرائیل گفت که «ترک‌ها تصمیمی استراتژیک گرفته‌اند تا رهبری را در منطقه خاورمیانه به‌دست بگیرند و برای این کار راه آسان که همان رو کردن برگه ضداسرائیلی است را انتخاب کرده‌اند.»

هاکان فیدان

به نوشته مقاله واشنگتن‌پست، هاکان فیدان، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، نیز از سوی اسرائیل مظنون به داشتن روابط با مقامات جمهوری اسلامی در تهران است.

به گفته آنان، آقای فیدان روابط دوستانه‌ای با تهران دارد و چند سال پیش مأموران اطلاعاتی اسرائیل در گفت‌وگو با مأموران سازمان سیا با لحنی شوخی‌آمیز از هاکان فیدان به عنوان «رئیس دفتر وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در آنکارا» یاد کرده‌اند.

در همین راستا در سال ۸۹ اهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل، نیز از انتخاب هاکان فیدان به عنوان رئیس جدید سازمان اطلاعات ترکیه ابراز نگرانی کرد و گفت که وی «حامی» جمهوری اسلامی ایران است.

روزنامه آمریکایی «وال‌استریت جورنال» ۱۰ اکتبر در مقاله‌ای نوشت که هاکان فیدان که از مشاوران اصلی رجب طیب اردوغان است سه سال پیش پس از احراز پست ریاست سازمان اطلاعات ترکیه از سوی هم‌پیمانان ترکیه متهم شد که اطلاعات حساسی که توسط ایالات متحده و اسرائیل جمع‌آوری شده‌بود را به ایران منتقل کرده است.

این روزنامه هم‌چنین نوشت که ایالات متحده از دریافت اطلاعاتی مبنی بر ارسال اسلحه از سوی هاکان فیدان به جهادگرایان تندروی اسلام‌گرا در سوریه ابراز نگرانی کرده است.

به نوشته «وال‌استریت جورنال» اطلاعاتی که فیدان به ایران تحویل داده شامل ارزیابی‌هایی محرمانه ایالات متحده درخصوص دولت ایران می‌شده و این اقدام فیدان در راستای سیاست همگرایی اردوغان با تهران انجام شده‌است.

این روزنامه می‌نویسد که پس از «بهار عربی» اما، آقای اردوغان سیاست همگرایی با تهران را کنار گذاشت و به دنبال آن هاکان فیدان نیز از مقامات تهران فاصله گرفت.

دویچه‌وله: در پی مرگ یک جوان معترض در ترکیه خشونت و درگیری بار دیگر به این کشور بازگشته است. شهر استانبول شاهد زد و خورد میان نیروهای انتظامی و تظاهرکنندگان بود. در جنوب این کشور نیز درگیری‌هایی میان طرفین روی داد.

ترکیه بار دیگر صحنه تظاهرات اعتراضی و درگیری شده است. شامگاه سه‌شنبه (۱۰ سپتامبر/ ۱۹ شهریور) هزاران نفر در این کشور به خیابان‌ها رفتند.

مرگ یک جوان ۲۲ ساله در جریان یکی از تجمعات اعتراضی در شهر آنتاکیه خشم مردم را برانگیخت. او روز دوشنبه (۹ سپتامبر) در پی اصابت کپسول گازاشک‌آور به سرش، جان خود را از دست داده بود. تظاهراتی اعتراضی که سه‌شنبه شب (۱۰ سپتامبر) در استان هاتای، واقع در جنوب ترکیه برگزار شد، به خشونت و درگیری انجامید.

در استانبول نیز ماموران پلیس برای سرکوب و متفرق کردن تظاهرکنندگان به گاز اشک‌آور و خودروهای آب‌پاش متوسل شدند.

به گفته‌ی شاهدان عینی مأموران پلیس در جریان عملیات خود از گلوله‌های پلاستیکی نیز استفاده کرده و در جریان زدوخوردها حتی افرادی که در تظاهرات مشارکت نداشتند، هدف قرار گرفتند.

طبق گزارش سایت اینترنتی اشپیگل ماموران پلیس در خیابان استقلال که به میدان تقسیم می‌انجامد، بی‌هدف به سوی معترضان شلیک کردند.

به نوشته وبلاگ‌نویسان ترکیه، میزان گاز‌های اشک‌آوری که نیروهای انتظامی شلیک کردند، آنقدر زیاد بود که دیدار مقدماتی تیم ملی جوانان زیر ۲۱ سال ترکیه مقابل سوئد که در استانبول برگزار می‌شد، به علت نفوذ گاز به فضای استادیوم با یک ساعت و نیم تأخیر برگزار شد.

سایت اشپیگل در ارتباط با برخورد خشونت‌آمیز پلیس با تظاهرکنندگان سخنان جوانی ۲۳ ساله را نقل کرده که گفته است: «اگر دولت ما از اینکه در کسب میزبانی بازی‌های المپیک ۲۰۲۰ از توکیو شکست خورده، متعجب است، بهتر است که به برخورد و رفتار نیروهای انتظامی‌اش نگاهی بیاندازد.»

در آنکارا، پایتخت ترکیه و همچنین دیگر شهرهای این کشور درگیری‌هایی میان تظاهرکنندگان و نیروهای پلیس روی داد. از آغاز ماه سپتامبر ترکیه بار دیگر شاهد حرکت‌های اعتراضی مردم این کشور است، اگر چه این اعتراضات از لحاظ حجم و شدت به مانند رویدادهای ماه ژوئن سال جاری نیست.

رادیوفرانسه: از ابهام در مواضع غرب در قبال رویدادهای مصر که بگذریم، بازخورد این رویدادهای در دو کشور منطقه یعنی ایران و ترکیه در خور توجه است :
مهدی مظفری
گوش کنید (06:20)

اولی برغم سکوت معنادار رهبران ارشد تهران برکناری نظامی محمد مرسی را نتیجۀ خودداری او از اجرای کامل قوانین اسلامی می داند و دومی ضمن کودتا خواندن برکناری محمد مُرسی و محکوم کردن آن با اشاره به کودتاهای پیشین ترکیه نسبت به تکرار مجدد آنها در این کشور ابراز نگرانی می کند.
مهدی مظفری استاد حقوق بین الملل در دانشگاه آهورس دانمارک در خصوص این نگرانی ها از جمله گفته است : ابراز نگرانی رجب طیب اردوغان از تاثیر احتمالی برکناری مُرسی در ترکیه قابل فهم است دست کم به دو دلیل : دلیل اول این است که ترکیه همانند مصر برخوردار از یک کاست نظامی است که نقشی مستقل برای خود قائل است، هر چند این نقش بعد از روی کار آمدن حزب اسلامگرای “عدالت و توسعه” به رهبری رجب طیب اردوغان تا حدودی تضعیف شده است.
افزون بر این، همانند اسلامگرایان مصر یا تونس طرح اسلامگرایان ترکیه نیز برای اسلامی کردن برخی امور در جامعه با شکست روبرو شده و مصداق آن اعتراض های اخیر ترکیه است.
مهدی مظفری سپس گفته است که روحانیان در قدرت ایران نیز که اعتبار و حقانیت خود را به کل از دست داده اند و نوعی روحیۀ انزجار و تنفر از آنان در جامعه گسترش یافته نگرانند که تجربۀ مصر سرمشقی برای سپاه پاسداران ایران بشود که همانند ارتش مصر دارای قدرت های اقتصادی و امتیازات فوق العاده است و می تواند روزی این پرسش را پیش روی خود طرح کند که برای حفظ این امتیازات چه لزومی دارد که فرمانبر یک روحانی یا روحانیانی باشند که کل اعتبار خود را از دست داده اند و به همین دلیل می توانند برای قدرت نظامیان دردسرساز باشند.

دویچه‌وله: پلیس ضدشورش ترکیه برای بیرون راندن معترضان از میدان تقسیم با گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش به آنها حمله کرده است. با مقاومت گروه‌های معترض، درگیری‌های شدیدی میان آنها و نیروهای دولتی پیش آمده است.

عملیات یگان‌های ضدشورش پلیس ترکیه برای بیرون راندن معترضان از “میدان تقسیم” استانبول، تا شامگاه سه‌شنبه (۱۱ ژوئن / ۲۱ خرداد) ادامه داشت. به گفته خبرنگاران خیابان‌های اطراف میدان در دود و آتش فرو رفته و صحنه‌هایی شبیه “جنگ داخلی” به وجود آمده است. یک ایستگاه تلویزیونی اوضاع میدان تقسیم را “جبهه جنگ” خوانده است.

نیروهای ضدشورش از نخستین ساعات بامداد سه‌شنبه با تجهیزات کامل و خشونتی بی‌سابقه از چندین معبر به میدان هجوم بردند تا جوانان مستقر در میدان را بیرون برانند، اما با مقاومتی غیرقابل انتظار روبرو شدند: صدها جوان خشمگین که کلاه‌های ایمنی و ماسک گاز به سر داشتند، به مقابله با نیروهای پلیس در آمدند و در خیابان‌های اطراف با آنها درگیر شدند.

مأموران پلیس برای متفرق کردن معترضان، علاوه بر استفاده از بولدوزر، خودروهای زره‌پوش و ماشین‌های آب‌پاش، به سوی آنها گاز اشک‌آور و گلوله لاستیکی شلیک کردند. بسیاری از جوانان به حملات پلیس با بطری‌های آتش‌زا (کوکتل مولوتوف)، ترقه‌های آتش‌بازی و پاره سنگ پاسخ دادند.

پیش‌تر رجب طیب اردوغان، نخست وزیر به معترضان هشدار داده بود که اگر “میدان تقسیم” را ترک نکنند، باید منتظر اقدامات شدید باشند.

قرار بود نخست وزیر روز چهارشنبه (۱۲ ژوئن) با نمایندگان افراد معترض ملاقات کند و نظر آنها را بشنود. این خبر فضای “پارک گزی” را، که در تصرف جوانان معترض است، تا حدی آرام کرد، اما با حمله غافلگیرانه‌ی پلیس، فضا بار دیگر به شدت متشنج شد. دو تن از نمایندگان گفته‌اند که هرگز با آقای اردوغان ملاقات نخواهند کرد.

“سنگرهای مقاومت”

معترضان به ویژه در خیابان‌های غرب “پارک گزی” در برابر مأموران مسلح مقاومت می‌کنند. آنها با سوزاندان اشیاء گوناگون و همچنین با پوشیدن ماسک ضدگاز و عینک‌های شنا، گاز اشک‌آور را خنثی می‌کنند. در هر گوشه خیابان چیزی در حال سوختن و دود کردن است. از همه طرف صدای آژیر خودروهای پلیس یا آمبولانس بلند است.

معترضان مصمم بودند که سنگرهای خود را در “پارک گزی” حفظ کنند. در ساعات بعد از ظهر نیروهای پلیس نخست معترضان را به زور از میدان تقسیم بیرون راندند. اندکی بعد صدها مأمور با لباس شخصی به “پارک گزی” حمله‌ور شدند، چادرها و پرچم‌های معترضان را پاره کردند.

حسین آونی موتلو، شهردار استانبول، گفته است که عملیات تا بیرون راندن آخرین فرد معترض از “میدان تقسیم” ادامه خواهد یافت. در شهر شایع است که برخی از مأموران لباس شخصی در تحریک نیروهای پلیس و تشدید خشونت دست داشته‌اند.

اردوغان با “مشت آهنین”

نخست وزیر ترکیه که در آغاز از تفاهم و گفت‌وگو با معترضان سخن می‌گفت، اکنون با لحن دیگری حرف می‌زند. رجب طیب اردوغان در برابر فراکسیون اعضای حزب اسلام‌گرای “عدالت و توسعه” گفت که “صبر و تحمل” دولت به آخر رسیده است. پیام این سخن آن است که اردوغان قصد دارد شدت عمل نشان دهد.

بنا به گزارش روزنامه ترکی “حریت” دولت به دستگیری ۲۰ وکیل مدافع منتقد دست زده است. در استانبول شایع است که موج دستگیری در پیش است و دولت قصد دارد عده‌ای از روزنامه‌نگاران و روشنفکران معترض را بازداشت کند.

فرجام اعمال خشونت روشن نیست. این احتمال وجود دارد که خشونت نیروهای دولتی، عده بیشتری از مردم را در شهرهای دیگر به خیابان بکشاند. در روزهای گذشته ناآرامی‌هایی از شهرهای دیگر، از جمله از پایتخت آنکارا، گزارش شده است.
رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه

به گفته ناظران سیاسی، اردوغان به قماری بزرگ دست زده است، زیرا او با مقابله مستقیم با معترضان، عده دیگری، حتی از اطرافیان خود، را به جبهه مخالفان می‌راند. بسیاری از مقامات معتدل و میانه‌رو با اعمال خشونت مخالف هستند. آنها هشدار می‌دهند که دامن زدن به خشم و نفرت می‌تواند به خیزش همگانی منجر شود.

تحرکات اعتراض‌آمیز در استانبول ۱۲ روز پیش در مخالفت با احداث یک مرکز خرید در محل “پارک گزی” شروع شد، اما بعد ابعاد وسیع‌تری به خود گرفت و به وسیله‌ای برای انتقاد از سیاست‌ها و روش زمامداری نخست وزیر اسلامگرای کشور تبدیل شد.

مخالفان اردوغان او را متهم می‌کنند که با افزودن به قدرت فردی می‌کوشد پایه‌های دموکراسی در ترکیه را تضعیف کند. آنها در عین حال عقیده دارند که او قصد دارد با سست کردن پایه‌های نظام لائیک ترکیه، در این کشور حکومتی اسلامی به سبک ایران برپا کند.

دولت این اتهامات را رد کرده و بر تعهد خود به نظام سیاسی ترکیه تاکید کرده است.

تظاهرات ضددولتی در ترکیه تا کنون به کشته شدن ۳ نفر و زخمی شدن ده‌ها نفر منجر شده است.

دویچه‌وله: جنبش اعتراضی مردم ترکیه امروز نیز برای دوازدهمین روز متوالی ادامه یافت؛ معترضین همچنان خواستاراستعفای دولت اسلامی رجب طیب اردوغان و حزب توسعه و عدالت هستند.

بنا بر گزارش‌ها امروز پلیس ضد شورش استانبول برای پاکسازی میدان تقسیم وارد کارزار شد ولی با مقاومت معترضین حاضر در میدان و پارک “گزی” روبرو شد. تصاویر منتشر شده حکایت از درگیری‌های نسبتاً خشن هزاران معترض حاضر درمحل و نیروهای پلیس ضد شورش دارد

رجب طیب اردوغان- نخست وزیر ترکیه، در سخنرانی امروز در برابر اعضای حزبش “حزب عدالت و توسعه” گفت که «هیچ تظاهرات دیگری را تحمل نخواهد کرد». رجب طیب اردوغان با اطمینان از حمایت اکثر مردم ترکیه از وی، این لحن تند را به خود گرفت و به تظاهرکندگان گفت که برای ابراز ناخشنودی خود از انتخابات شهرداری‌ها در سال ٢٠١٤ استفاده کنند.

رجب طیب اردوغان، همچنین خبر مرگ چهارمین تظاهرکننده را هم که به شدت زخمی شده بود اعلام نمود

این ناسازگاری اردوغان با ناخشنودان انتقادات بسیاری را در جهان به دنبال داشت. از جمله آمریکا، اتحادیه اروپا و شماری سازمان دفاع حقوق بشر از به کار بردن گسترده زور توسط پلیس ترک ابراز ناخشنودی کردند.

در همین حال پلیس ترک، حدود ٥٠ وکیل دعاوی را که علیه دخالت امروز صبح پلیس علیه تظاهر کنندگان میدان تقسیم، دست به اعتراض زده بودند را بازداشت نمود؛ آنها که از همان ١٢ روز پیش، یعنی روز آغاز تظاهرات دست به اعتصاب زده بودند، برای این اعتراض در صحن دادگستری استانبول گرد آمده بودند.

رئیس دادسرای ترکیه- متین فیضی اغلو، در بیانیه ای که بر فیس بوک خود منتشر کرد، با تأثر بسیاراز این کار پلیس اعلام نمود که برای دیدار با مقامات، از آنکارا به استانبول سفر خواهد کرد.

گفتنی است که ده‌ها وکیل دعاوی هم اکنون به دلایلی مبهم چون همکاری با سازمان‌های زیرزمینی و به ویژه با شورشیان کرد حزب کار گردان کرد ترکیه (پ.کا.کا.) در بازداشت موقت به سر می برند. البته این تازگی ندارد چرا که وکلا همواره هدف مقامات ترک بوده اند.

به هر رو، ده‌ها پلیس ترک پس از خالی کردن میدان تقسیم راهی پارک “گزی” شدند که درآن تظاهر کنندگان جمع هستند و اردوگاه خود را برپا نموده اند. این مأموران پس از حدود ده دقیقه پارک را ترک کرده به میدان تقسیم بازگشتند.

دویچه‌وله: نمایندگان معترضان استانبول در دیدار با بلنت آرینج، معاون نخست‌وزیر ترکیه، فهرستی از خواست‌های خود را به وی ارائه کردند. آن‌ها از جمله خواستار برکناری روسای پلیس شهرهایی هستند که علیه معترضان به خشونت متوسل شدند.

دیدار نمایندگان معترضان و نهادهای مدنی با بلنت آرینج، معاون نخست‌وزیر ترکیه پیش از ظهر روز چهارشنبه (۵ ژوئن/۱۵ خرداد) انجام گرفت. ایوب مومجو، یکی از سخنگویان متعرضان فهرستی از خواست‌های معترضان را به معاون نخست‌وزیر ترکیه ارائه کرد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه از استانبول، در این فهرست معترضان خواهان برکناری روسای پلیس شهرهایی شده‌اند که در آن‌ها با معترضان با خشونت رفتار شده است.

معترضان هم‌چنین خواهان آزادی همه بازداشت‌شدگان اعتراض‌های چند روز اخیر در شهرهای ترکیه شدند. توقف پروژه ساخت مرکز تجاری-فرهنگی در محل پارک گزی میدان تقسیم یکی دیگر از خواست‌های معترضان است؛ پروژه‌ای که آتش اعتراض‌های چند روز گذشته را روشن کرد.

هم‌چنین معترضان خواهان ممنوعیت کاربرد گاز اشک‌آور از سوی پلیس و نیروهای امنیتی علیه شهروندان در تجمع‌های اعتراضی شده‌اند.

ایوب مومجو، عضو سندیکای مهندسان ساختمانی و از سخنگویان متعرضان گفت، پاسخ دولت به خواست‌های آن‌ها چگونگی حوادث بعدی را تعیین خواهد کرد.

عذرخواهی دولت از مجروحان

روز گذشته بلنت آرینج، معاون رجب طیب اردوغان به‌طور غیرمترقبه از زخمی‌شدگان خشونت‌های پلیس در روزهای گذشته عذرخواهی کرد. آرینج این کار را پس از ملاقاتی با عبدالله گل، رئیس جمهور ترکیه انجام داد.

بلنت آرینج، معاون رجب طیب اردوغان بلنت آرینج، معاون رجب طیب اردوغان

عذرخواهی معاون نخست‌وزیر ترکیه با استقبال دولت آمریکا، که از متحدان نزدیک ترکیه به شمار می‌رود روبرو شد. با این‌حال معترضان تعبیر دیگری از عذرخواهی دولت دارند. یکی از سخنگویان سندیکای کارگران کسک (KESK) می‌گوید، این عذرخواهی به‌خاطر کاستن از ابعاد خسارت‌هاست و زمانی مطرح شد که دولت در تنگنا گیر کرده بود.

سندیکای “کسک” به همراه “دیسک”، سندیکای دیگر ترکیه در همبستگی با معترضان اعضای خود را به اعتصاب و تظاهرات دعوت کرده است. براساس گزارش خبرگزاری فرانسه از استانبول، هزاران نفر از اعضای این دو سندیکا روز چهارشنبه ۵ ژوئن در دو خیابان‌ استانبول به سوی میدان تقسیم راهپیمایی کردند.

ادامه اعتراض‌ها در استانبول

با وجود عذرخواهی دولت، همایش‌های اعتراضی در میدان تقسیم همچنان ادامه دارد. این تجمع‌ها اما بر خلاف چند روز گذشته عمدتا بدون خشونت و درگیری بوده است. معترضانی که روز چهارشنبه در میدان تقسیم جمعه شده بودند، خطاب به رجب طیب اردوغان شعار می‌دادند، «خرابکارها اینجا هستند، طیب کجاست؟». اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه در حال دیدار از چند کشور شمال افریقاست. او روز چهارشنبه در الجزایر بود.

اعترض‌های چند روز اخیر در شهرهای ترکیه از استانبول و از پارک “گزی” در نزدیکی میدان تقسیم آغاز شد. اقدام دولت برای کندن درختان پارک گزی برای احداث یک متجمع تجاری-فرهنگی با مقاومت جمع کوچکی از طرفداران محیط زیست مواجه شد.

رفتار خشونت‌آمیز پلیس با هوداران محیط زیست آتش اعتراض‌های گسترده‌ای را دامن زد که در چند روز گذشته در ده‌ها شهر جریان داشت. در جریان این اعتراض‌های ضد دولتی صدها نفر زخمی و شمار زیادی نیز بازداشت شدند.

رفتار خشن پلیس ترکیه با اعتراض‌های کشورهای دیگر از جمله ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا روبرو شد. شورای حقوق بشر سازمان ملل خواستار تحقیق مستقل در باره رفتار خشونت‌بار پلیس با معترضان شده است.

بی‌بی‌سی: عباس عراقچی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در نشست خبری در روز چهارشنبه، ۱۵ خرداد (۵ ژوئن)، در واکنش به خبر بازداشت یک تبعه ایران در ترکیه،‌ هرگونه دخالت جمهوری اسلامی در ناآرامی های اخیر آن کشور را تکذیب کرد.

آقای عراقچی افزوده است که وزارت خارجه از طریق رسانه‌های خبری از بازداشت شهروند ایرانی در ترکیه آگاه شده و از دولت ترکیه خواسته است در مورد صحت و سقم این گزارش، توضیح دهد.

سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است که اگر ایرانی بودن فرد بازداشتی محرز شود، سفارت ایران خواستار دسترسی کنسولی به او خواهد شد.

روز گذشته، وبسایت تلویزیون دولتی ترکیه گزارش کرد که یک شهروند ایرانی به نام شایان شاملو به اتهام تحریک تظاهرات کنندگان در میدان کیزیل‌آی شهر آنکارا، پایتخت ترکیه، دستگیر شده است.

براساس این گزارش، نیروهای امنیتی ترکیه اطلاع یافته‌اند که افرادی از برخی کشورها به منظور تحریک تظاهرکنندگان ضد دولتی وارد ترکیه شده اند.

سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است که اعتراضات ترکیه، یک موضوع داخلی آن کشور است و جمهوری اسلامی امیدوار است این ناآرامی‌ها به صورت مسالمت آمیز حل و فصل شود.

تظاهرات اعتراضی ترکیه شش روز پیش در مخالفت با یک طرح ایجاد یک مجتمع تجاری در محل یک پارک در استانبول آغاز شد اما درگیری نیروهای پلیس و تظاهرکنندگان را در پی آورد.
تظاهرات استانبول

مخالفان اردوغان دولت اسلامگرای او را به تضعیف نظام لائیک و دموکراسی ترکیه متهم کرده اند

در ادامه این تظاهرات،‌شهرهای مختلف ترکیه در روزهای اخیر محل برگزاری تجمع های اعتراضی علیه رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، بوده که دولت اسلامگرای او را به خودرایی و تلاش برای تحمیل تضعیف دموکراسی و تحمیل ضوابط اسلامی بر آن کشور متهم کرده اند.

رجب طیب اردوغان، رهبر حزب اسلامگرای عدالت و توسعه، از سال ۲۰۰۳ تا کنون سمت نخست وزیری را در اختیار داشته و دستاوردهای قابل توجهی در حل مشکلات اقتصادی ترکیه و تقویت نقش بین المللی و منطقه‌ای این کشور داشته است.

آقای اردوغان و حزب عدالت و توسعه تاکید داشته اند که به دموکراسی و نظام سیاسی ترکیه وفادار هستند اما به گفته منتقدان، دولت در صدد تحمیل یک رژیم دینی بر مردم ترکیه بوده است.

در جریان تظاهرات روزهای اخیر، صدها تن از معترضان به اتهام اغتشاش و تحریک به تظاهرکنندگان به اقدامات خشونت آمیز بازداشت شده اند.

مخالفان دولت ترکیه این اتهام را رد کرده و تلویزیونی دولتی این کشور را متهم کرده اند که در گزارش اخبار تظاهرات، بی طرفی را رعایت نمی کند و به خصوص از گزارش دقیق اقدامات خشونت آمیز نیروهای امنیتی خودداری می ورزد.

تا چند سال اخیر، دولت‌های ایران و ترکیه روابط دوستانه ای داشتند اما موضعگیری های متضاد دو طرف در قبال بحران سیاسی سوریه باعث تیرگی روابط دوجانبه شده است.

دولت اسلامگرای ترکیه از مخالفان حکومت بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، حمایت می کند در حالیکه جمهوری اسلامی طرفدار آقای اسد است.

راه دیگر احسان سلطانی: دامنه دار دانستن ماجرای اعتراضات اخیر ترکیه یا استفاده از تعابیری چون «بهار ترکی» با واقعیت های سیاسی و اجتماعی این کشور هم خوانی ندارد.

در روزهای اخیر به کرات شنیده می شود که خواست و مطالبه ی اصلی معترضان ترک جلوگیری از پیشروی اسلامگرایان در این کشور است؛عدالت و توسعه،حزب حاکم ترکیه سال هاست با به دست گرفتن مهمترین گلوگاه های امنیتی و سیاسی در نبود احزاب مخالف پیشروی های خود را در تمامی سطوح سیاسی،اجتماعی این کشور انجام داده و می توان گفت از زمان به قدرت رسیدن هیچ حزب قدرتمند مخالفی را در مقابل خود ندیده است.

در جریان اعتراضات اخیر برخی از تحلیل گران سعی می کنند میان ملی گرایی و راهبردهای سیاسی حزب عدالت و توسعه تفاوت ایجاد کنند و این اعتراضات را به ملی گرایان منسوب کنند که در مقابل اسلامگرایی صف آرایی کرده است.

اما واقعیت چیز دیگریست؛حزب عدالت و توسعه پس از روی کار آمدن سعی کرد روایتی جدید از ناسیونالیسم را عرضه کند که از یک سو با قرائت های قبلی کمالیست ها تفاوت داشته باشد و از سوی دیگر همسو با بسترهای فکری جامعه امروز ترکیه باشد.از همین رو داوود اغلو در کتابی با عنوان Stratejik Derinlik (عمق استراتژیک) برای اولین بار با تببین اینکه دولت ترکیه میراث دار امپراطوری عثمانی است -علیرغم اینکه دولت های پیش این مسئله را رد می کردند- اندیشه های نوین عثمای گری را مطرح کرد.در واقع رویکرد کلی حزب حاکم این بود که در سیاست داخلی و خارجی راهبردی تبیین کند که هم حامل هویت جامعه سنی ترکیه باشد و هم با نگاه ملی گرایانه میراث عثمانی را با شعارهای ملی پیش ببرد و در مقابل، قرائت های پیشین جامعه لائیک را به چالش بکشد و نقش نظامیان را به حداقل برساند.

اوتوریتۀ حزب عدالت و توسعه و فقدان احزاب صاحب نفوذ و قدرتمند جهت ایجاد توازن و از سوی دیگر شکست گفتمان های حزب حاکم مبتنی بر نوعثمانی گری در عرصه داخلی باعث انسداد سیاسی در این کشور شده است.سیاست های حزب حاکم باعث شده تا این کشور با سه همسایه نزدیک و قدرتمند خود در نزاع سیاسی قرار بگیرد؛چه انکه احزاب مخالف داخلی، دخالت این کشور در امور داخلی سوریه و پشتیبانی ارتش آزاد را یکی از خطاهای راهبردی حزب حاکم بر می شمرند که باعث هزینه هایی چون ریحانلی برای ترکیه شده است.

اما از سوی دیگر با وجود تمام انتقاداتی که به روند تصمیم گیری های حزب عدالت و توسعه وارد است،احزاب مخالف برای تغییر شرایط از قدرت کافی برخورد نیستند.در واقع پس از آنکه بایکال رهبر حزب خلق ترکیه با توطئه سیاسی حزب حاکم از طریق انتشار یک نوار غیر اخلاقی جایگاه خود را از دست داد و مجبور به کناره گیری شد و با توجه به آنکه قلیچ دار اوغلو رهبری جدید این حزب هم چندان از نفوذ و کاریزمای کافی برخوردار نیست یکی از ریشه دارترین احزاب این کشور به محاق رفت. ارگنه کن هم با برخورد چکشی سازمان امنیت ارتش مواجه شد و می توان گفت تمام رهبران آن دستگیر و محکوم به زندان های طولانی مدت شدند.از این روست که احزاب مخالف به تنهایی از توان کافی برای رویارویی با حزب عدالت و توسعه و جذب آرای ریزشی و مجاب کردن پایگاه اجتماعی آن برای ایجاد پاره ای تغییرات در صحنه سیاسی کشور برخوردار نیستند.

لذا در ماه های اخیر نوعی همگرایی بین احزاب و جریان های مخالف ایجاد شده است.اعضای ارگنه کن با کمالیست ها و احزابی چون جمهوری خلق به توافق هایی دست یافتند که نتیجه آن بهره برداری از اشتباهات راهبردی حزب حاکم و خیابانی کردن اعتراضات در مقابل این اشتباهات است؛اما واقعیت ماجرا این است که شاید همگرایی احزاب مخالف باعث شود تا چند روزی اعتراضات خیابانی ادامه دار شود و ماجرای میدان تقسیم و برخورد خشن نیروهای امنیتی همچون جرقه ای به اعتراضات دیگر منجر شود اما به نظر می رسد نبود راهبرد کافی برای آینده این اعتراضات و همینطور وجود پایگاه قدرتمند اجتماعی حزب حاکم، سرنوشتی همچون اعتراضات سال ۸۸ ایران را برای مخالفان و منتقدان ترک به دنبال داشته باشد.

فراموش نکنیم حزب حاکم از پایگاه اجتماعی بسیار قدرتمندی در ترکیه برخوردار است؛بر اساس نظر سنجی یکی از موسسات معتبر کشور ترکیه که در سال ۲۰۱۲ انجام گرفت تعداد افرادی که خود را مومن و مسلمان می دانند با ده درصد افزایش به ۸۵ درصد رسیده است.این نظر سنجی با بررسی نسبت افرادی که خود را مقید به انجام اداب دینی می دانند و با مقایسه افزایش این میزان نسبت به سال های گذشته نتیجه گیری می کند که پایبندی به ارزش های اسلامی در میان شهروندان ترکیه همچنان بالاست و سیر سعودی دارد.

این نظر سنجی توسط Turkiye degerler Atlasi در سال ۲۰۱۲ انجام شده و در روزنامه صباح ترکیه مورد بررسی قرار گرفته است: برای دیدن منبع اینجا را کلیک کنید.

رادیوفردا: هفته پیش مسئولان متروی آنکارا در ترکیه، پس از این که در دوربین های مدار بسته بوسه یک دختر و پسر ثبت شد، اعلامیه ای میان مسافران توزیع کرده و از آن ها خواستند «شئونات اخلاقی» را رعایت کنند.

در اعتراض به این اعلامیه، روز شنبه چهارم خرداد ماه ده ها زوج عاشق پيشه در يک ايستگاه متروی شهر آنکارا به طور همزمان محبوب خود را بوسیدند.

اعلامیه مسئولان مترو باعث شد يکی از قانونگذاران مخالف دولت اعتراض خود را اعلام کند. وی خواستار توضيح حزب اسلامگرای حاکم شد و پرسيد که آيا مقام های متروی شهری اساساً اجازه چنين برخوردهايی با شهروندان را دارند يا خير.

از زمان شکل گیری دولت رجب طیب اردوعان و حزب او، بسياری از نيروهای سکولار ترکیه بيم آن دارند که حزب حاکم کنونی در پی بسط نقش اسلام در ترکيه است.

در نهايت، روز شنبه، حدود ۱۰۰ نفر در ايستگاه متروی فوق جمع شدند و در اعتراض به تحول اخير چندين دقيقه به بوسيدن معشوق خود پرداختند. تظاهرکنندگان ضمن سردادن شعار، پلاکارد هايی را نيز به همراه داشتند که روی آنها نوشته شده بود «بوسه رايگان».

در مقابل گروهی ۲۰ نفره از اسلامگراهای آنکارا نيز به مخالفت با اين عده پرداختند. پليس آنکارا نيز با ايجاد مانع بين دو گروه از برخورد ميان آنها جلوگيری کرد.

شبکه تلویزیونی الجزیره گزارش داد که در میان این دو جمع اعتراضی، برخوردها و تنش ها و حتی پرتاب سنگ صورت گرفته ولی مصدومیت جدی درپی نداشته است.

پلیس ترکیه در میان تجمع دو گروه حاضر شده و با گذاشتن موانع، میان دو گروه فاصله گذاشت تا از درگیری جلوگیری کند.

هافینگتن پست در گزارش خود نوشته شمار اسلامگرایانی که برای اعتراض آمده بودند، کم بوده و حدود ۲۰ تن بوده اند.