اخبار

دویچه‌وله: طرفین جنگ در سوریه برای تثبیت حوزه‌های نفوذ خود تلاش می‌کنند. اسرائیل نفوذ ایران را خطری برای خود می‌بیند. آمریکا تهدید کرده است. در هر بحرانی نام ایران برجسته می‌شود. هر اقدام حساب‌نشده‌ای می‌تواند به رویارویی بینجامد.

بیش از ۱۰ روز از انهدام یک جنگنده ارتش سوریه توسط آمریکا می‌گذرد؛ اقدامی که واکنش تند روسیه را در پی داشت. کرملین که اعلام کرده بود، این اقدام بدون پیامد نخواهد ماند، کانال تماس خود با فرماندهان آمریکایی که برای هماهنگی در نبرد با داعش در سوریه و پرهیز از رویارویی ناخواسته برقرار شده بود را قطع کرد. مسکو اعلام کرد که از این پس هر “شیء پرنده‌ای” را در مناطق تحت کنترل خود هدف قرار خواهد داد.

سپس پهپاد ساخت ایران در سوریه توسط نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا سرنگون شد. آمریکایی‌ها اعلام کردند که این پهپاد “مقاصد خصمانه” داشته و به همین خاطر توسط جنگنده آمریکایی ساقط شده است.

در کنار این حوادث، ده‌ها حادثه‌ی دیگر هم وجود داشت که هر یک از آنها می‌توانست تحت شرایطی دیگر به شعله‌ور شدن آتش دشمنی‌ها تا سر حد رویارویی نظامی بینجامد.

آمریکا و “تغییر رژیم” ایران

از لحاظ زمانی این حوادث در پی چرخش چشمگیر سیاست دولت آمریکا در قبال ایران به وقوع پیوستند.
USA Rex Tillerson (Getty Images/M. Wilson)

رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا

رکس تیلرسون، وزیر خارجه ایالات متحده، روز ۲۴ خرداد (۱۴ ژوئن) در نشست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا از “تغییر مسالمت‌آمیز رژیم ایران” سخن گفته بود و نیز از وقوف آمریکا به “حضور مستمر بی‌ثبات‌کننده ایران در منطقه” و از “پاسخ” این کشور به اعزام نیروهای شبه‌نظامی از ایران به عراق، سوریه و یمن و حمایت جمهوری اسلامی از حزب‌الله.

وزارت خارجه در تهران بلافاصله واکنش نشان داد و اظهارات رئیس دستگاه دیپلماسی آمریکا را به عنوان مواضعی “مداخله‌جویانه” به‌شدت محکوم کرد. اما رهبر جمهوری اسلامی که دلبستگی چندانی به موضعگیری‌های متعارف دیپلماتیک ندارد، تیلرسون و تیم او را “چاقوکشان تازه‌کار و بی‌تجربه” نامیده بود.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

تنش میان ایران و عربستان سعودی نیز وضعیت بغرنج منطقه و خطر رویارویی‌های خواسته یا ناخواسته را دوچندان کرده است؛ تنشی که یکی از جلوه‌هایش به اعدام شیخ نمر، روحانی شیعه، در عربستان و در پی آن حمله‌ی گروهی “خودسر” به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد در دی ماه ۱۳۹۴ برمی‌گردد. در پی این حمله بود که روابط تهران و ریاض کاملا قطع شد و لحن خصمانه دو طرف به اوج خود رسید.

انتصابی نگران‌کننده

اما امری که این تنش را نگران‌کننده‌تر کرد، انتصاب محمد بن سلمان، از مبتکران اصلی جنگ یمن و سیاست تهاجمی علیه ایران، به مقام ولیعهدی عربستان در روز ۲۱ ژوئن (۳۱ خرداد) بود. او که هر نوع مذاکره‌ای با ایران را رد می‌کند، به‌ویژه به خاطر سخنانش درباره “کشاندن جنگ به داخل مرزهای ایران” معروف است.

محمد بن سلمان مبتکر “محاصره” قطر هم خوانده می‌شود. چهار کشور به رهبری عربستان، دو هفته پیش از ولایتعهدی او، در روز ۵ ژوئن (۱۵ خرداد) به شکل غافلگیرکننده‌ای از قطع کامل روابط دیپلماتیک خود با قطر خبر دادند. سپس چند کشور عربی دیگر نیز به این جمع پیوستند. با اعلام قطع رابطه، مرزهای هوایی، دریایی و زمینی بحرین، امارات و عربستان با قطر مسدود شدند.

چه در سوریه، چه عراق، چه در یمن و چه حتی در قطر، همیشه نام جمهوری اسلامی ایران برجسته می‌شود. عربستان و متحدانش که علت تحریم قطر را حمایت این کشور از “تروریسم” اعلام کرده بودند، سپس به عنوان یکی از ۱۳ شرط خود برای از سرگیری روابط با دوحه، از جمله خواستار قطع رابطه قطر با ایران شدند.
“تحول استراتژیک”

مهم‌ترین تحول روزهای اخیر اما به موضوعی برمی‌گردد که محافل اسرائیلی از آن با عنوان “تحولی ژئواستراتژیک” نام می‌برند. عامل این “تحول”، به گفته‌ی محافل دولتی در اورشلیم، افتادن روستای “تنف” به دست ارتش سوریه بود؛ روستایی واقع در مثلث مرزی میان سوریه، عراق و اردن.

در آغاز ماه ژوئن سال جاری (۲۰۱۷) شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران در عراق موسوم به “حشد الشعبی” با حدود ۱۰۰ هزار جنگجو، به آن سوی مرزهای عراق رسیدند. از نظر مقام‌های اورشلیم، ایران بدین وسیله «به رؤیای دست یافتن به مسیر زمینی برای رسیدن به دریای مدیترانه نزدیک شده است». با تصرف این منطقه ایران می‌تواند به آب‌های مدیترانه راه پیدا کند و از جمله از راه زمینی برای حزب‌الله موشک و سلاح بفرستد. مقام‌های اسرائیلی از سهولت بیشتر در اعزام نیروی انسانی هم نگران‌اند. و رهبر حزب‌الله لبنان روز ۲۳ ژوئن این نگرانی را توجیه کرد.
شنیدن صوت 10:53
“خطر ملموس” رویارویی نظامی با ایران در سوریه • گفت‌وگو با رضا تقی‌زاده

حسن نصرالله با اشاره با اینکه “هر نقطه‌ای در اسرائیل در تیررس موشک‌های حزب‌الله است”، تهدید کرد که جنگ اسرائیل علیه سوریه یا لبنان، می‌تواند “هزاران یا حتی صدها هزار رزمنده را از کل جهان عرب و دنیای اسلام، از ایران، عراق و یمن، به مبارزه بکشاند”. و این تهدیدی توخالی نبود، زیرا در سوریه حدود ۳۰ هزار داوطلب شیعه در کنار حکومت اسد قرار گرفته‌اند. تشکیل “سپاه آزادسازی جولان” در اواسط اسفند ماه سال گذشته (۱۳۹۵) توسط جنبش مقاومت اسلامی “النجباء” عراق را نیز می‌توان در همین راستا دید. مقام‌های اسرائیلی این گروه را “دست‌نشانده” ایران می‌دانند.

در پی همین تحولات بود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کرد که هیچ‌گونه حمله‌ای از خاک سوریه به مناطق تحت کنترل خود را تحمل نخواهد کرد.

چنین بود که اسرائیل در دو حمله پیاپی در روزهای ۲۴ و ۲۵ ژوئن مواضع ارتش سوریه در بلندی‌های جولان را هدف قرار داد و اعلام کرد که این حمله را در واکنش به حمله خمپاره‌ای از خاک سوریه به مناطق تحت کنترل خود در بلندی‌های جولان انجام داده است.

بیشتر بخوانید: انترناسیونال شیعی ایران

نتانیاهو روز ۲۵ ژوئن (۴ تیر) گفت: «سیاست ما روشن است. ما هیچ‌گونه خمپاره، موشک یا آتشی را تحمل نکرده و به هر نوع حمله‌ای به سرزمین و شهروندان‌مان قاطعانه پاسخ خواهیم داد». این بار اما مخاطب اسرائیل تنها فرماندهان سوری نبودند. گیرنده واقعی این هشدار نظامی می‌توانست سپاه پاسداران ایران و بازوی برون‌مرزی آن سپاه قدس باشد که به گفته مقام‌های اسرائیلی، می‌خواهد موقعیت خود در مرزهای اسرائیل را تثبیت کند.

در همین راستا بود که نتانیاهو از تلاش‌های ایران برای استقرار و تثبیت نظامی موقعیت خود در سوریه ابراز نگرانی کرد. او ضمن تأکید بر اینکه اسرائیل تلاش جمهوری اسلامی برای مجهز کردن حزب‌الله لبنان به سلاح‌های پیشرفته را به دقت زیر نظر دارد، هشدار داد که کشورش اجازه حضور نظامی ایران در جولان را نخواهد داد.

“حزب‌الله دوم” در جولان

از نگاه اسرائیل، ایران و حزب‌الله به عنوان نیروهایی که نابودی اسرائیل را هدف نهایی خود قرارداده‌اند، می‌توانند از فضای موجود در سوریه‌ی جنگ‌زده استفاده کرده و جبهه جدیدی را در بلندی‌های جولان علیه اسرائیل بگشایند.
Israel Yossi Cohen – Chef des Mossad 2015 (picture-alliance/dpa/O. Messinger)

یوسی کوهن، رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل “موساد”

در چنین شرایطی رسانه‌های اسرائیلی از دیدار محرمانه رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل “موساد”، در هفته گذشته با هیأتی آمریکایی خبر داده‌اند. یوسی کوهن در این دیدار در رابطه با گسترش نفوذ ایران در منطقه هشدار داده و از ایالات متحده خواسته است که چون “خطر” ایران را می‌شناسد، وارد عمل شود.

کوهن همچنین با اشاره به کمک تهران در تجهیز تسلیحاتی حزب‌الله لبنان، مدعی شده است که ایران در راستای گسترش نفوذ خود در سوریه، در حال ایجاد “حزب‌الله دوم” در جولان است.

هم‌زمان با این تحولات، تلاش آمریکا برای تسلط بر شرق سوریه نیز دیده می‌شود. زیرا با اعلام رسمی پایان “خلافت داعش” توسط دولت عراق و “کامل شدن محاصره” جهادگرایان در رقه به دست ائتلاف مورد حمایت آمریکا، اصلی‌ترین موضوع بازیگران جنگ داخلی سوریه دیگر نه داعش، بلکه تعیین حوزه‌های نفوذ و به‌خصوص روشن شدن تکلیف مناطق مرزی سوریه و عراق است.

“خطر” رویارویی مستقیم

در این اوضاع بحرانی اما هنوز نشانه‌ای که از تعدیل تنش حکایت کند، از دو قدرت بزرگ جهانی در منطقه، یعنی آمریکا و روسیه دیده نمی‌شود. هیچ‌یک از بازیگران منطقه‌ای هم نرمشی از خود نشان نداده‌اند. از نظر رضا تقی‌زاده، کارشناس روابط بین‌الملل و استاد علوم سیاسی در دانشگاه گلاسکوی بریتانیا، “خطر” رویارویی نظامی مستقیم کاملا “ملموس” است.

نتانیاهو تهدید کرده که برای جلوگیری از حضور نظامی ایران در جولان دست به “هر اقدام لازمی” خواهد زد. خامنه‌ای هم روز ۵ تیر (۲۶ ژوئن) در میانه‌ی بحران، باز هم بر بنیان “فقهی” مبارزه با اسرائیل تأکید کرده و آن را بر همه مسلمانان “واجب” شمرده است. نه از روزنه امیدی برای صلح در یمن خبری هست و نه تلاش‌های نه چندان امیدوارکننده برای حل بحران قطر به جایی رسیده‌اند.

هر حرکت نابجا، هر تحرک حساب‌نشده و یا هر اقدام تحرک‌آمیزی می‌تواند نیروهایی چون آمریکا و روسیه، آمریکا و ایران، عربستان و ایران و یا ایران و اسرائیل را در برابر یکدیگر قرار دهد. در یکی از آخرین ادعاها، نماینده اسرائیل در سازمان ملل از اقدام “تحریک‌آمیز” ایران به شورای امنیت شکایت کرده است. ایران در این شکایت متهم شده که از “ستاره داود”، نماد دیانت یهود و دولت اسرائیل، برای ارزیابی دقت در هدف‌گیری موشک‌هایش استفاده کرده است.

ایران وایر: هفته گذشته آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با حیدر عبادی، نخست‌وزیر عراق ضمن مخالفت با برگزاری همه‌پرسی استقلال کردستان عراق بر لزوم تقویت نیروهای حشد شعبی، بسیج مردمی عراق که مورد حمایت ایران است، تاکید کرد. حشد شعبی در حال حاضر بیشتر نقاط مرزی عراق با سوریه را در اختیار دارد.

با نزدیک شدن به پایان حضور داعش در عراق و سوریه به نظر می‌رسد قدرت‌های نظامی مختلف در خاک سوریه نگران فردای این کشور بدون حضور داعش هستند که شاید هیچ‌وقت به یکپارچگی قبل نرسد.

اگرچه جمهوری اسلامی بارها تاکید کرده حضورش در سوریه برای مقابله با داعش و از بین بردن آن است اما برخی از تحلیل‌گران معتقدند از نظر استراتژیک، اهمیت مرزهای عراق و سوریه برای جمهوری اسلامی، در تامین خط ارتباطی از تهران تا بیروت است. حزب الله لبنان حدود یک ماه پیش اعلام کرد بخشی از مرزهای شرقی لبنان با سوریه را از حضور نیروهای داعش پاکسازی کرده است و کنترل آن را به ارتش لبنان واگذار می‌کند.

در شمای کلی حضور نیروهای مختلف در خاک سوریه، همزمان ارتش ترکیه و نیروهای کرد در شمال سوریه مستقر هستند، شمال غربی نیز دریای مدیترانه واقع شده است که بیشتر این مرز در کنترل نیروهای اسد قرار دارد که با حمایت هوایی روسیه همراه است. در جنوب سوریه گروه‌های شبه‌نظامی مختلفی حضور دارند که برخی از آن‌ها مورد حمایت آمریکا است. در ماه‌های اخیر چندین بار نیروهای نزدیک به ایران در مناطق مختلف جنوب سوریه مورد هدف حمله‌های نظامی آمریکا قرار گرفتند.

در عین‌حال، در نزدیکی این مرز، پایگاه هوایی تنف واقع شده است که نزدیک‌ترین منطقه به مثلث مرزی عراق، سوریه و اردن به حساب می‌آید. این پایگاه مورد استفاده نیروهای ویژه ارتش آمریکا است.

میثم بهروش، پژوهش‌گر روابط بین‌الملل در دانشگاه لوند سوریه در گفت‌وگو با “ایران‌وایر” می‌گوید ایران در پی دستیابی به این منطقه است تا بتواند هم عراق را تحت نفوذ خود داشته باشد و هم مسیری رو به غرب سوریه بگشاید. اما به نظر او، مهم‌تر از منطقه تنف، استان “دیر الزور” سوریه است.

به گفته او، اگر ایران بتواند به این استان که بالاتر از “تنف” و در جنوب “رقه” قرار دارد، دست پیدا کند، می‌تواند مسیری به سمت غرب سوریه تا اسراییل باز کند. یعنی یک مسیر از مرز عراق تا دمشق، تا دسترسی زمینی ایران را برای اعمال نفوذ و هماهنگی نیروها در غرب سوریه که در اختیار بشار اسد است، تضمین کند. از آن‌جا هم به لبنان و محل استقرار حزب‌الله و اسراییل دسترسی خواهد داشت.

برای ایجاد و حفظ این مسیر استراتژیک که جمهوری اسلامی به دنبال آن است، چندین راه وجود دارد که راحت‌ترین آن به تحلیل بهروش از “دیر الزور” می‌گذرد: «اگر ایران بتواند در “تنف” حضور داشته باشد، از آن‌جا مسیر مستقیمی به دمشق در غرب سوریه وجود دارد. از سوی دیگر مسیر استراتژیک دیگری که به تنف می‌رسد از جنوب ایران و سپس بصره آغاز می‌شود، تا نجف و بغداد و رمادی ادامه پیدا می‌کند تا به تنف برسد. اگر ایران این مسیر را بگیرد، می‌تواند تا مدیترانه را تحت پوشش خود قرار دهد. اما این راه به خاطر حضور نیروهای مخالف بشار اسد و مورد حمایت آمریکا به این راحتی‌ها امکان مسیر نیست.»

مسیر دیگر برای گسترش منطقه تحت نفوذ ایران و رسیدن به حزب‌الله لبنان، از رقه می‌گذرد که به نظر می‌رسد به دست آوردن آن هم آسان نیست. کردها برای به دست آوردن رقه موقعیت بهتری دارند. اما یک مسیر برای ایجاد این راه ارتباطی با حزب‌الله و هم‌مرزی با اسراییل وجود دارد که از “دیر‌الزور” می‌گذرد.

به عقیده بهروش با توجه به این‌که نیروهای اسد با نزدیک شدن به “رقه” مورد هدف قرار می‌گیرند و نیروهای مورد حمایت ایران هم به اطراف “تنف” نزدیک می‌شوند، شانس به دست آوردن این مسیر از استان “دیر الزور” برای جمهوری اسلامی بیشتر است؛ آن‌هم استانی که نفت‌خیز به حساب می‌آید.

مسیری از شرق به غرب سوریه که البته در اختیار نیروهای داعش است: «اگر ایران بخواهد این مسیر را از آن خود کند، نیروهای اسد باید از غرب یعنی دمشق و پالمیرا وارد شوند و نیروهای ایرانی هم از سمت عراق به کمک بیایند. در این صورت می‌توان گفت مسیر ارتباطی شرق تا غرب سوریه تضمین خواهد شد. دسترسی ایران به این مسیر بیشتر است چون مسیر عراق در اختیار حشد شعبی است.»

بهروش معتقد است در حال حاضر نیروهای حامی اسد از جمله ایران و حزب‌الله در حال تثبیت دستاوردهای نظامی خود در سوریه هستند و درعین‌حال تلاش می‌کنند تا جبهه‌ای به سمت غرب سوریه بگشایند: «این تثبیت به معنای تقویت حزب‌الله و ارسال تجهیزات نظامی پیش فته‌تر، از جمله موشک‌های کوتاه‌برد و میان‌برد به داخل لبنان است. همین مساله‌ای که باعث نگرانی و موضع‌گیری اسراییل شده است.»

حضور اسراییل در منطقه چالش برانگیز بلندی‌های جولان اما به گفته بهروش، سوار شدن بر قطار تهاجمی جدیدی است که در خاورمیانه به راه افتاده و از جانب آمریکا و عربستان سعودی حمایت می‌شود و «برای همین است که حضور نظامی‌اش را در سوریه، نه علیه داعش و فتح شام بلکه در بلندی‌های جولان علیه حزب‌الله و ایران و نیروهای حامی بشار اسد تشدید کرده است.»

اسراییل در ماه‌های گذشته به دنبال ایجاد و تقویت روابط رسمی خود با عربستان سعودی هم بوده و تقاضا کرده است که با مقامات عربستان سعودی دیدارهای رسمی شکل بگیرد: «عربستان الان در منطقه همان چیزی است که اسراییل می‌خواهد؛ یعنی نزدیکی با آمریکا و تقابل با ایران. قطر و ناخالصی‌های اعراب را در نزدیکی با اسراییل هم کنار می‌گذارد. عربستان با قطر که حامی فلسطین و حماس است قطع رابطه کرده است، از ترکیه فاصله گرفته و هم عرض منافع اسراییل در منطقه و سوریه حرکت می‌کند.»

در چنین شرایطی، به باور او اگرچه احتمال تجزیه سوریه نه به شکل رسمی و قانونی بلکه به صورت دفکتو وجود دارد اما «همین الان هم شرق سوریه از دست حکومت خارج شده است. چه برسد به وقتی که کردها رقه را بگیرند و مخالفان بشار اسد جنوب این کشور را. در این میان وضعیت دیر الزور نامشخص است. تنازعی فرسایشی اتفاق خواهد افتاد و مطمئنا به بهای تمامیت ارضی سوریه تمام خواهد شد.»

در این میان به نظر می‌رسد تنش‌ها در شرق سوریه شدت پیدا کند و ادامه داشته باشد؛ شاید با حضور نظامیس بیشتر و پررنگ‌تر ایران. همان‌طور که بهروش می‌گوید پیشاپیش تنازع بزرگی در شرق سوریه اتفاق افتاده است و نگاه‌ها امروز به آن سمت است. موقعیت ایران در فردای سوریه تا حد زیادی وابسته به این جنگ در شرق سوریه است.

برخی از تحلیل‌گران، ایران در میدان سوریه چهار هدف مشخص دارد: نخست حفظ اسد به هر قیمت در مرحله کنونی؛ چراکه با از دست رفتن حکومت اسد، ایران متحد کلیدی خود را در مرز اسراییل است. در این صورت راه ارتباطی حز‌ب‌الله و گروه‌های فلسطینی مورد حمایت ایران با جمهوری اسلامی مسدود می‌شود. هدف دوم تایید تاکتیک کردهای سوریه در مقابله با داعش است اما ایران حاضر به قبول موضع مستقل آن‌ها در قبال اسد نیست. سوم ایران در پی حفظ خط ارتباطی خود با مناطق تحت تصرف شیعیان عراق، حکومت اسد در سوریه و ایجاد عمق استراتژیک تا مرزهای اسراییل است. در نهایت، هدف چهارم جمهوری اسلامی و حزب‌الله افزایش حضور در مرزهای سوریه و اسراییل برای بالا بردن تهدید راهبردی علیه آن است.

برای اطلاع بیشتر از طرف‌های درگیر درسوریه این گزارش را بخوانید.

رادیوفردا: شبه‌نظامیان شیعه حامی دولت مرکزی عراق که از حمایت ایران نیز برخوردار هستند، می‌گویند نفرات داعش را از یک روستای مرزی با سوریه بیرون کرده و کنترل منطقه را در دست گرفته‌اند. گفته می‌شود شبه‌نظامیان عراقی و ارتش سوریه در تلاش برای به‌هم پیوستن در مناطق مرزی هستند.
یک روز پس از گزارش خبرگزاری رویترز در مورد پیش‌روی نیروهای موسوم به «بسیج مردمی» به سوی مرز سوریه، فرماندهان این گروه «کنترل» یک نقطه مرزی را تائید کرده‌اند. این گروه هشتم خرداد ماه گفته است روستایی را در مرز سوریه در تصرف خود دارد.
احمد الاسدی، یکی از سخنگویان «بسیج مردمی» (حشد الشعبی) گفته است تصرف این نقطه مرزی «گام نخست برای آزادسازی تمام مرز [عراق و سوریه] است».
بنا بر گزارش‌ها، شبه‌نظامیان شیعه عراق و ارتش سوریه، که این دومی نیز از حمایت ایران برخوردار است، قصد دارند در مناطق مرزی دو کشور به یکدیگر بپیوندند. گفته می‌شود برقراری رابطه دو طرف در مرز، به بشار اسد و نیروهای حامی او در جنگ داخلی سوریه، نیز برتری بیشتری خواهد داد.
با این همه نیروهای حامی بشار اسد راه سخت‌تری برای رسیدن به مرز عراق خواهند داشت، و برای این کار باید از مناطقی که بگذرند که در کنترل شبه‌نظامیان مورد حمایت ائتلاف به رهبری آمریکا است. از جمله شبه‌نظامیان کـرد که در حال حاضر نبردهای زمینی علیه «حکومت اسلامی» در رقه را پیش می‌برند.
فرماندهان شبه‌نظامیان شیعه عراق می‌گویند آماده هستند با گذشتن از مرز، برای کمک به ارتش سوریه و نیروهای حامی اسد، به مناطقی بروند که نبردها با شورشیان سوری در جریان است. پیش از این نیز گزارش‌هایی از «اعزام» شبه‌نظامیان شیعه عراق به مناطقی مانند حلب منتشر شده بود.
اما چندان مشخص نیست واکنش احتمالی شبه‌نظامیان کـرد سوریه به اقدام احتمالی شبه‌نظامیان عراقی برای گذشتن از مناطق تحت کنترل آن‌ها چه خواهد بود.
گروه موسوم به حشد الشعبی از حامیان دولت مرکزی عراق است و گفته می‌شود در مورد اقدامات خود نیز به بغداد پاسخگو است. با این حال این گروه از حمایت ایران برخوردار است و فرماندهان سپاه پاسداران نیز در میان آن‌ها حضور دارند؛ به‌تازگی نیز رسانه‌های داخلی ایران از کشته‌شدن یکی از این فرماندهان در عراق خبر داده‌اند.
نیروهای «بسیج مردمی» در عین حال بخشی از کارزار نظامی در نبرد برای آزادسازی موصل هستند؛ کارزاری که هسته مرکزی آن را ارتش، پلیس فدرال و نیروهای ضدتروریسم عراق تشکیل می‌دهد و از حمایت ایالات متحده نیز برخوردار است.
هشت ماه است که از آغاز عملیات بازپس‌گیری موصل می‌گذرد. سه روز پیش مقام‌های نظامی عراق اعلام کردند نیروهای امنیتی و ارتش آن کشور مرحله پایانی آزادسازی شهر را، با حمله به بخش‌های باقی‌مانده که هنوز در تصرف نفرات گروه موسوم به حکومت اسلامی‌ست، آغاز کرده‌اند.

رادیوفردا: یک وزیر اسرائیلی با اعلام اینکه «وقت کشتن بشار اسد فرا رسیده است»، از حذف رئیس‌جمهوری سوریه به عنوان «مقدمه رسیدن به سر افعی در تهران» سخن گفته است.

به گزارش رسانه‌های اسرائیل، یوآو گالانت وزیر مسکن اسرائیل روز سه‌شنبه ۲۶ اردیبهشت گفته است، «کشتن بشار اسد به مثابه قطع کردن دم افعی است».

آقای گالانت در یک سخنرانی در «همایش بین‌المللی نبرد زمینی و لجیستیک» در حومه بیت‌المقدس (اورشلیم) افزوده است که «بعد از آن، می‌توانیم بر روی سر [افعی] که در تهران است تمرکز کنیم».

وزیر اسرائیلی این را نیز افزوده است که «هرکس مردم را می‌کشد و جسدهایشان را می‌سوزاند جایی در این دنیا ندارد».

یوآو گالانت از «اهریمن شیعی» سخن گفته و افزوده است، «تمامی جهان باید این غول را به درون بطری برگرداند».

به گفته وزیر اسرائیلی، ایران «خطری برای ثبات همه جهان است اما همچنان اصلی‌ترین تهدید برای اسرائیل باقی مانده است».

گالانت افزوده است که به باور او «ایران بخشی از راه حل سوریه نیست؛ اصل مشکل، ایران است».

به گفته وزیر اسرائیلی، «حکومت بشار اسد بدترین رژیم بعد از جنگ جهانی دوم است» که «جنایات او با حمایت روسیه و ایران صورت می‌گیرد».

یوآو گالانت گفته است: «حزب‌الله پشت سر سوریه است و ایران پشت سر حزب‌الله ایستاده است».

سران اسرائیل سال‌ها از «خطر ایران» سخن گفته و بشار اسد را محکوم کرده‌اند اما این نخستین بار است که یک وزیر اسرائیلی به صراحت از کشتن بشار اسد و «رسیدن به سر افعی در تهران» سخن گفته است.

یوآو گالانت معاون ستاد کل ارتش اسرائیل و سال‌ها یک ژنرال ارتش بوده که به تازگی به «کولانو»، یکی از احزاب هم‌پیمان با دولت بنیامین نتانیاهو پیوسته است.

به گزارش وای.نت و جروزالم پست، سخنان وزیر اسرائیلی در واکنش به انتشار گزارش آمریکایی در مورد سوزاندن اجساد زندانیان سوری در یک زندان در نزدیکی دمشق بیان شده است.

وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه گزارش داد در زندان صیدنایا در ۴۵ کیلومتری پایتخت سوریه هر هفته حدود ۵۰ زندانی حلق‌آویز شده و جسدها در یک کوره درون زندان سوزانده شده است.

وزارت خارجه آمریکا تصاویر این کوره جسدسوزی را نیز منتشر کرده و بنا کردن کوره را به ارتش وفادار به بشار اسد نسبت داده است.

سوریه روز سه‌شنبه گزارش و تصاویر انتشار یافته از سوی دولت آمریکا را رد کرد و آن را یک «سناریوی هالیوودی» نامید.

اسرائیل در دوره اخیر، با «تثبیت حضور نظامی ایران در سوریه» مخالفت کرده و بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل، گفته است که کشورش دائمی شدن حضور نظامی ایران در نزدیکی مرز با اسرائیل را تحمل نمی‌کند.

نتانیاهو دو ماه پیش برای بیان مخالفت اسرائیل با حضور نظامی ایران و حزب‌الله در سوریه، به مسکو رفت و با ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه گفت‌وگو کرد.

اسرائیل بعد از آن چند بار به مراکز مختلف نظامی سوریه حمله هوایی کرد.

نخست‌وزیر اسرائیل یکی از حملات هوایی علیه یک مقر نظامی حومه دمشق را با این عنوان که جنگ‌افزار پیشرفته از ایران برای حزب‌الله به سوریه به این قرارگاه رسیده بود، تأیید کرد.

مقام‌ها و رسانه‌های اسرائیل پیشاپیش خبر داده‌اند که نتانیاهو موضوع حضور ایران در سوریه را در گفت‌وگوهای روزهای آینده خود با رئیس جمهوری آمریکا در سفر دونالد ترامپ به اسرائیل مطرح خواهد کرد.

بی‌بی‌سی: مقامات سوریه حمله موشکی آمریکا به یک پایگاه هوایی دولتی در مرکز آن کشور را تایید کرده و گفته‌اند این حمله تلفاتی برجای گذاشته است.

بامداد جمعه، ۱۸ فروردین (۷ آوریل)، خبرگزاری دولتی سوریه با انتشار یک بیانیه رسمی، حمله موشکی آمریکا به یک پایگاه هوایی این کشور را تایید کرد و به نقل از مقامات محلی، از تلفات این حمله خبر داد. در اطلاعیه‌ای که به نقل از “یک منبع نظامی” سوریه منتشر شده آمده است که “سحرگاه امروز، جمعه، یکی از پایگاه‌های هوایی ما در نواحی مرکزی کشور هدف حمله موشکی ایالات متحده قرار گرفت و تلفاتی برجای گذاشت و دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، اعلام کرد که کشور او این حمله را انجام داده است.”

در ادامه این اطلاعیه آمده است که “باید توجه داشت که سازمان‌های تروریستی در مناطق متعددی از سوریه هدف ضربات شدید ارتش عربی سوریه قرار گرفته‌اند و تجاوزگری آمریکا بعد از وقایع شهرک خان شیخون در استان ادلب و در پی تبلیغات گسترده توسط کشورهایی صورت می‌گیرد که جنگ تروریستی علیه سوریه را رهبری کرده‌اند.”

این اطلاعیه می‌افزاید که ولادیمیر ساوروکوف، نماینده دایم روسیه در سازمان ملل پس از جلسه شورای امنیت هشدار داده بود که ایالات متحده باید از حمله نظامی علیه سوریه خودداری ورزد و تاکید کرده بود که چنین اقدامی “عواقب منفی” خواهد داشت. اطلاعیه ارتش سوریه به نقل از نماینده روسیه گفته است که “اگر عملیات نظامی صورت گیرد، مسئولیت آن با کسانی است که چنین اقدامات فاجعه‌بار و ابهام آوری را آغاز کرده‌اند؛ به عراق و به لیبی نگاه کنید، یعنی دو کشوری که دخالت نظامی غرب آنها را به هرج و مرج کشاند.”

خبرگزاری دولتی سوریه همچنین به نقل از استاندار حمص گزارش کرده که حمله موشکی آمریکا به یک پایگاه هوایی در این استان تلفاتی داده است اما در مورد شمار تلفات جزئیاتی منتشر نشده است. استاندار حمص گفته است که بخشی از پایگاه آتش‌ گرفته و تعدادی از زخمی‌های این حمله دچار سوختگی شدید شده‌اند. وی افزود که ارزیابی خسارات وارده به پایگاه مدتی به طول خواهد انجامید.

استاندار حمص گفته است که “هدف قرار دادن پایگاه نظامی سوریه اقدامی قابل تقبیح است” و افزوده که نیروهای مستقر در این پایگاه “نقشی اساسی در حمایت از عملیات علیه گروه دولت اسلامی در منطقه پالمیرا داشته‌اند و این حمله به منافع داعش خدمت کرده است.”

تلویزیون دولتی سوریه با پخش خبر حمله موشکی به پایگاه هوایی در حمص، گفت که سوریه “قربانی تجاوزگری آمریکا” شده است.

شب گذشته، رئیس جمهوری آمریکا در واکنش به کشته شدن بیش از هشتاد نفر، از جمله تعدادی کودک، در اثر آنچه که حمله شیمیایی توسط نیروهای دولتی سوریه خوانده بود، دستور حمله موشکی به پایگاه شعیرات در استان حمص را صادر کرد.

پیشتر او گفته بود که دولت سوریه با کاربرد اسلحه شیمیایی، “از چندین خط قرمز عبور کرده” و هشدار داد که نظر او نسبت به موقعیت بشار اسد تغییر یافته و در نظر دارد در واکنش به این حمله، دست به اقدام بزند. قبل از این حمله، به نقل از برخی از مقامات دولتی آمریکا گزارش شده بود که هدف ایالات متحده در سوریه شکست داعش است و تغییر رژیم در اولویت قرار ندارد.

پس از انتشار گزارش تلفات شیمیایی خان شیخون، مقامات دولت ترامپ از رویکرد باراک اوباما، رئیس جمهوری سابق نسبت به کاربرد اسلحه شیمیایی در سوریه انتقاد کرده و او را عامل جسور شدن بشار اسد در حمله به مناطق شهری و کشتار غیرنظامیان دانسته بودند. در تابستان سال ۲۰۱۳، گزارش شد که ارتش سوریه در یک منطقه تحت تصرف شورشیان اسلحه شیمیایی به کار برده که دست کم یکصد کشته برجای گذاشته است در حالیکه آقای اوباما کاربرد چنین تسلیحاتی را “خط قرمز” آمریکا اعلام کرده بود.

این واقعه بدون واکنش نظامی آمریکا و با توافق با روسیه برای خلع سلاح شیمیایی دولت سوریه پایان یافت.

مقامات سوری مسئولیت حمله روز سه‌شنبه به خان شیخون را تکذیب کردند و روسیه هم گفت که نیروی هوایی سوریه به یک انبار مهمات و کارگاه اسلحه‌سازی شورشیان حمله کرده بود که محل انبار تسلیحات شیمیایی بود و انفجار این انبار باعث تلفات غیرنظامیان شد. روز گذشته، مقامات ترکیه گفتند که بررسی زخمی‌های حمله خان شیخون و کالبدشکافی اجساد قربانیان تایید کرده است که علیه آنان اسلحه شیمیایی به کار رفته و افزودند که دولت سوریه عامل این حمله بوده است.

دیپلماسی ایرانی: مصطفی زهرانی، مدیرکل امور راهبردی دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه در گفتاری برای دیپلماسی ایرانی می‌گوید: ما در استراتژی خروج از سوریه دچار مشکل شده‌ایم.

نویسنده: مصطفی زهرانی، مدیرکل امور راهبردی دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه

دیپلماسی ایرانی: پرونده هسته ای ایران در دوره قبل کاملا امنیتی شده بود. آمریکا و اسرائیل برنامه ای را تدارک دیده بودند که بر اساس آن، هیچ کشوری این جرات را به خود نمی داد که برای برقراری یک رابطه مستحکم به ایران نزدیک شود. برجام برنامه امنیتی کردن ایران را مختومه کرد. به این ترتیب، جابجایی استراتژیکی صورت گرفت که بر مبنای آن، اسرائیل و عربستان که به مدت سه دهه، با کوبیدن بر طبل ایران هراسی، هر امتیازی که می خواستند از امریکا می گرفتند، دیگر چنین امکانی ندارند. پیش از این، ایران به عنوان تهدیدی استراتژیک و مشترک میان اسرائیل و عربستان تعریف شده بود. توافق هسته ای این برنامه را بر هم زد و خلائی استراتژیک در منطقه پدید آورد که امریکا دیگر دشمنی استراتژیکی با ایران و مشترک با اسرائیل و عربستان ندارد. کسانی که از این تغییر معادله آسیب دیدند، نهایت تلاش خود را به کار بستند تا برجام بر هم خورده و مجددا ایران به تهدیدی امنیتی بدل شود. به همین دلیل، امنیتی شدن مجدد ایران، پیش از روی کار آمدن دونالد ترامپ در دستور کار دولت های اسرائیل و عربستان قرار گرفته است. حتی اگر هیلاری کلینتون به ریاست جمهوری امریکا می رسید، به دلیل رابطه خوبی که با اسرائیل و عربستان داشت، او هم پروژه امنیتی سازی مجدد ایران را به پیش می برد. با روی کار آمدن ترامپ، پیشرفت این پروژه با سرعت بیشتری به پیش می رود. اما پروژه امنیتی سازی مجدد ایران با آنچه در مساله هسته ای پیش آمد، تفاوتی عمده دارد. در دوره قبل، بهانه امنیتی شدن ایران، برنامه هسته ای بود. در شرایط جدید و بعد از برجام، بهانه امنیتی سازی مجدد، نقش ایران در منطقه، بخصوص در سوریه، یمن و عراق است. البته زمینه بسیار قوی برای این امر وجود داشته و ریشه در سقوط صدام حسین دارد. سقوط صدام موجب شد تا برای اولین بار در جهان عرب، در یک کشور عربی، شیعه و مرجعیت آن نقش پیدا کند. جهان عرب و دنیای تسنن، مثل عربستان و ترکیه، برتری تشیع را بر نمی تابند. سوریه بهانه بسیار خوبی به این کشورها داد و زمینه را برای آن فراهم کرد که عربستان و ترکیه و اسرائیل پروژه امنیتی سازی مجدد ایران را به پیش ببرند. اینکه ابرقدرت ها تا چه اندازه در پیشرفت این پروژه نقش دارند، جای بحث دارد. روسیه، منافع خاص خود را در سوریه دنبال می کند. روس ها توانستند به اهدافی که در سوریه داشتند، برسند. از این پس، روسیه وارد معامله با امریکا و حتی اسرائیل خواهد شد. مهم ترین موضوعی که اسرائیلی ها و امریکایی ها پیگیری می کنند، آن است که اجازه ندهند ایران و حزب الله در مرز با اسرائیل پایگاهی ایجاد کنند. به نظر می رسد که در این موضوع، روسیه نیز با آن ها هم نظر است و نهایتا روس ها با امریکا و اسرائیل به توافق خواهند رسید.

هر کشوری که بتواند حکومت بشار اسد را تضمین کند، سوریه با آن همراه خواهد شد. در این معادله، روس ها بیشتر از ایران به کمک بشار اسد آمده اند. گرچه ایران به لحاظ امکانات میدانی، بیشترین نقش را داشته است اما به لحاظ پوشش هوایی و همچنین امتیازات بین المللی که روس ها دارند، بشار اسد گمان می کند که روسیه بیش از ایران، می تواند در مواجهه با امریکا و اسرائیل به او کمک کند. نهایتا به نظر می رسد که بشار اسد به سمت روسیه حرکت و به ایران پشت کند.

از سوی دیگر، باید دقت داشته باشیم که آغاز تمام جنگ ها از روی خوشبینی است. این خوشبینی، هم شامل کشورهایی است که شروع کننده جنگ هستند و هم کشورهایی که در مراحل بعدی در آن مداخله می کنند. ایران هم از این قاعده مستثنی نیست. ما خوشبین بودیم که جنگ کوتاه مدت خواهد بود و دشمن ضعیف است و می توانیم به سرعت کار را تمام کنیم. چون ورود به جنگ ها از روی خوشبینی است، کشورها معمولا به استراتژی خروج از جنگ فکر نمی کنند و این مشکلی اساسی است. مساله ای که در سوریه وجود دارد، این است که اکثر بازیگران در صحنه سوریه، در ورود به جنگ خوشبین بودند اما به استراتژی خروج فکر نکردند. ایران و ترکیه هم جزو کشورهایی هستند که استراتژی خروج ندارند. در این میان، به نظر می رسد که روس ها استراتژی خروج دارند؛ چرا که جز پوشش هوایی، نقش دیگری در سوریه ایفا نمی کند. بنابراین ما در استراتژی خروج از سوریه دچار مشکل شده ایم. نه فقط برای ایران بلکه برای سایر کشورها هم چگونگی خروج از سوریه، بحث پیچیده و مهمی است که می تواند به حل مشکلات، کمک بسزایی کند.

رادیوفردا: گروه دیدبان حقوق بشر سوریه از توافق بر سر تخلیه ساکنان دو شهر شیعه‌نشین و دو شهر سنی‌نشین تحت محاصره در سوریه با میانجی‌گری ایران و قطر خبر می‌دهد.

به گزارش روز چهارشنبه (نهم فروردین) خبرگزاری فرانسه، این چهار شهر بیش از دو سال تحت محاصره‌ای فلج‌کننده قرار داشتند و توافق بر سر تخلیه آنها شامگاه روز سه‌شنبه حاصل شده است.

بر اساس این توافق، تمامی شبه‌نظامیان و خانواده‌های آنها در دو شهر سنی‌نشین مضایا و زبدانی در نزدیکی مرز لبنان در منطقه‌ای که در دست شورشیان مخالف بشار اسد است اجازه خروج از این منطقه را خواهند یافت.

از سوی دیگر، ۱۶ هزار نفر از ساکنان دو شهر شیعه‌نشین فوعه و کفریا در شمال غربی سوریه نیز که در محاصره شورشیان قرار دارند می‌توانند از این مناطق خارج شوند.

آن‌طور که رامی عبدالرحمن، رئیس گروه دیده‌بان حقوق بشر سوریه گفته، این توافق با میانجی‌گری قطر به عنوان حامی شورشیان و ایران به عنوان حامی دولت بشار اسد حاصل شده و شورشیان اسلام‌گرا در استان حلب آن را امضا کرده‌اند.

عبدالرحمن افزوده که عملیات تخلیه این مناطق زودتر از یک هفته دیگر انجام نخواهد شد، اما طرفین برای نشان دادن حسن نیت خود از شب گذشته آتش‌بسی را به اجرا گذاشته‌اند.

در واقع تخلیه این چهار شهر بخشی از توافقی است در سال ۲۰۱۵ که هنوز اجرایی نشده است.

در همین حال به نوشته خبرگزاری رویترز، نیروهای اپوزیسیون سوری می‌گویند که حکومت بشار اسد سعی دارد با امضای این توافقات تخلیه، مخالفان خود را از از شهرهای بزرگ غرب کشور و نزدیک به پایتخت تخلیه کرده و به مناطق دورتر بفرستد.

بیش از ۳۲۰ هزار نفر از زمان آغاز درگیری‌های داخلی در سوریه در سال ۲۰۱۱ جان باخته‌اند و میلیون‌ها نفر نیز آواره شده‌اند.

تلاش‌های متعدد برای برقراری آتش‌بس پایدار در این کشور نیز بارها با شکست مواجه شده است.

اواخر سال میلادی گذشته، ترکیه به عنوان حامی شورشیان و روسیه به عنوان طرفدار دولت اسد، تلاش کردند راه را برای کمک‌رسانی به مردم تحت محاصره هموار کنند، اما درگیری‌ها در بخش‌های مختلف کشور کماکان ادامه یافت.

عصرایران: الجریده کویت مدعی شده کار کردن سامانه اس 300 مستقر در سوریه در جمعه گذشته در حالی است که پیشتر این سامانه ورود جنگنده های اسراییل به داخل خاک سوریه را هشدار نمی داد.
حمله هوایی 5 روز پیش اسراییل به خاک سوریه اتفاق تازه ای نبود اما عمل کردن سیستم دفاع ضد موشکی و پرتاب یک موشک از این سیستم به سمت یک فروند هواپیمای جنگنده اسراییلی اتفاق بی سابقه ای بود که دست مایه تحلیل های تازه ای شده است.

به گزارش عصر ایران به نقل از وب سایت “جروزالم پست ” اسراییل، روزنامه الجریده کویت در گزارشی به قلم “فرزاد قاسمی” خبرنگار این روزنامه در تهران به واکاوی اتفاق روز جمعه در سوریه پرداخته و ادعاهای جدیدی را درباره این حمله و ماجرای پشت پرده آن نقل کرده است.

بر اساس گزارش روزنامه الجریده، همکاری ایران و سوریه بدون اطلاع مسکو باعث شد که این بار سامانه دفاعی اس 300 مستقر در سوریه علیه حمله هوایی اسراییل کار کند.

روزنامه الجریده در گزارش خود به اظهارات یک مقام مطلع در وزارت دفاع ایران استناد کرده و ماجرای خود را به نقل از او بیان می کند و نامی از این مهندس وزارت دفاع ایران نبرده است.

بر اساس این گزارش ایران و سوریه از مدت ها پیش به دلیل کار نکردن سامانه اس 300 مستقر در سوریه در برابر تهدیدات اسراییل به این سامانه مشکوک بوده اند و احتمال می داده اند که روسیه کدهای این سامانه را در اختیار اسراییل قرار می دهد چون رادار سامانه اس 300 در سوریه پیشتر هواپیماهای اسراییلی را هواپیماهای غیر دشمن شناسایی می کرد و این حاکی از آن بود که اسراییلی ها کدهای امنیتی سامانه های مستقر اس 300 در سوریه را در اختیار داشته اند.

روایت جدید از

از همین رو یک هیات مهندسی – نظامی ایران چند هفته پیش به منظور تغییر کدهای سامانه اس 300 بدون اطلاع روسیه به سوریه سفر کرده است و در چند پایگاه کدهای سامانه اس 300 را بدون اطلاع روس‌ها تغییر داده و این مساله باعث شد بخش هایی از سامانه اس 300 روز جمعه درباره حمله هوایی اسراییل به موقع هشدار دهند و حتی یک موشک به سمت یک جنگنده اسراییلی شلیک شود.

دولت سوریه گفته است یک فروند جنگنده مهاجم اسراییل را روز جمعه با سامانه اس 300 هدف قرار داده اما اسراییل این ادعا را تایید نکرده است.

بر اساس گزارش الجریده، مهندسان وزارت دفاع جمهوری اسلامی قابلیت های گسترده ای در تغییر کدهای امنیتی روسی سامانه اس 300 دارند و این اتفاق پس از آن روی داده که گزارش هایی دریافت شد که مدعی بودند اسراییلی‌ها کدهای امنیتی سامانه اس 300 مستقر در ایران را از روسیه دریافت کرده اند.

به گفته منبع مطلع در وزارت دفاع، مهندسان ایرانی با ساخت سامانه بومی “باور 373 ” و تلفیق آن با سامانه روسی اس 300 ، سامانه دفاعی خود را تا حدود زیادی ایمن کرده اند چون ترکیب سامانه باور 373 – که نسخه بومی اس 300 روسی است- با سامانه اس 300 روسی کار دست یابی به کدهای امنیتی آن را برای اسراییل سخت می کند.

بر همین اساس مهندسان وزارت دفاع این قابلیت های خود را در تغییر کدهای امنیتی سامانه اس 300 را در اختیار سوریه هم قرار داده اند چون ایران و سوریه بر این گمان هستند که روس ها کدهای امنیتی اس 300 را به اسراییل می دهند.

کارکرد روز جمعه سامانه اس 300 مستقر در سوریه، اسراییل را شوکه کرده است چون آنها با در اختیار داشتن کدهای امنیتی که از روس ها گرفته بودند انتظار عملکرد سامانه ضد هوایی سوریه را نداشته اند غافل از اینکه چند هفته پیش مشاوران ایرانی با سفر به سوریه کدهای امنیتی واحدهایی از سامانه اس 300 را بدون اطلاع روسیه تغییر داده بودند.

بشار جعفری نماینده سوریه در سازمان ملل پس از آتشباری سامانه اس 300 در روز جمعه به سوی جنگنده های اسراییلی اعلام کرد که واکنش پدافند هوایی کشورش علیه جنگنده های اسرائیلی “قواعد بازی را تغییر داده است.”

به گفته این دیپلمات سوری این حادثه باید اسرائیل را تکان داده و سبب شود اسراییل از این پس در تکرار حملات علیه سوریه، بیشتر تامل کند.

دیپلماسی ایرانی: نویسنده: احمد عیاش

به گفته منابع وزراتی که در نشست شرکت کرده بودند، رئیس جمهور عون با شنیدن صراحت لهجه ملک سلمان علیه ایران شوکه شد.

دیپلماسی ایرانی: در سفر رسمی ای که میشل عون، رئیس جمهوری لبنان در دهم ماه ژانویه به عربستان سعودی انجام داد، که اولین سفر او به خارج از زمان قبول پست ریاست جمهوری اش بود، رئیس جمهوری لبنان از میزبانش، ملک سلمان بن عبدالعزیز حرف های خوبی درباره روابط میان دو کشور شنید. این چیزی است که کاخ بعبدا نیز در اعلامیه رسمی اش اعلام کرد. اما میشل عون از ملک سلمان حرف هایی به شدت سلبی نیز درباره ایران و نقش مستقیم آن در ]به زعم او[ بحران های منطقه نیز شنید. ملک سلمان از نقش ایران از سوریه گرفته تا یمن و همچنین عراق و بعضی کشورهای منطقه بد گفت. به گفته منابع وزراتی که در نشست شرکت کرده بودند، رئیس جمهور عون با شنیدن صراحت لهجه ملک سلمان شوکه شد، برای همین پیشنهاد داد که نشستشان دو جانبه شود، پادشاه عربستان با این پیشنهاد موافقت کرد و به دنبال آن شرکت کنندگان هر دو طرف سالن نشست را ترک کردند، و به این ترتیب اعضای هیئت همراه لبنانی به سمت ماشین های خود رفتند تا از محل خارج شوند که می بینند ژنرال عون هم نشست را ترک کرد. اتفاق ناگهانی دوم این بود که رئیس جمهوری لبنان نیز دقایقی بعد به جمع هیئت پیوست این بدان معنا بود که نشست دو جانبه آنها خیلی کوتاه بود.

صراحت لهجه ملک سلمان فقط از یک ناحیه نبود بلکه تهران را در تمامی زمینه ها مورد انتقاد قرار می داد. در تازه ترین مواضعی که از جانب مقامات ایرانی شنیده شد، سردار امیر علی حاجی، به گزارش خبرگزاری رسمی ایرنا، عربستان سعودی را متهم کرد که “سیاست ناامن کردن منطقه به رهبری امریکا را در پیش گرفته است.”

به گفته منابع مرتبط با مذاکرات آستانه که چند روز پیش انجام شد، دریچه ای که مواضع رئیس جمهوری جدید امریکا، دونالد ترامپ با پیشنهاد ایجاد مناطق امن در سوریه ایجاد کرد، به معنای رساندن جنگ سوریه به مراحل سخت تر است، برای همین تهران، متحد قدرتمند حکومت بشار اسد، راه حلی جز جنگ قاطع نظامی را به سود حکومت سوریه نمی بیند. اگر چه بسیاری بعید می دانند که ادامه جنگ هدفی تعریف شده باشد و می گویند که هر گونه راه حل سیاسی می تواند به معنای پایان دادن به دوران ریاست جمهوری اسد و حضور ایران در سوریه و بازگشت گروه های شبه نظامی وابسته به ایران به سرزمین هایشان باشد.

از سوی دیگر، غرب به گفته بوریس جانسون، وزیر امور خارجه بریتانیا به این فکر می کند که به اسد آسان بگیرد و امور با هماهنگی روس ها به گونه ای تعریف شود که نفوذ ایران در سوریه تضعیف شود. اما رهبر انقلاب ایران با هوشیاری تمام گفته است که چنین اقداماتی همانند آغاز جنگ سوریه که شش سال پیش با هدف سرنگونی اسد آغاز شد و ناکام ماند این بار هم ناکام خواهند ماند.

از دریچه گشایش امور و ایجاد روابط گرم قرار است روسای جمهور امریکا و روسیه برای نخستین بار از زمان ورود ترامپ به کاخ سفید با یکدیگر تلفنی گفت وگو کنند. موضوعات مختلفی در محور مذاکرات آنها قرار دارد که خاورمیانه به طور کل و سوریه به طور خاص بند اول آن خواهد بود.

برگردیم به لبنان، رئیس جمهوری لبنان می داند که مین گذاری هایی که در منطقه شده تا داخل لبنان نیز امتداد دارد. برای همین درایت اقتضا می کند که مین های موجود نزد خودمان را نیز دریابیم. چه کار خوبی کرد که رئیس جمهور عون برای احیای روابط با جهان عرب از ریاض شروع کرد. لبنان هر خیری را می تواند از این روابط ببرد البته بدون این که در نتیجه طوفان روابط با ایران بزرگ نمایی کنیم. همه ارزیابی ها حاکی از آن است که سال 2017 واقعا سال انفجاری در سوریه خواهد بود و لبنان باید خیلی مواظب باشد سرش بر باد نرود.

منبع: النهار / تحریریه دیپلماسی ایرانی/

آمدنیوز: دولت روحانى هم در مورد سوريه واقعيت را به مردم نمي‌گويد. سه روز پیش رسانه‌های ایران از قول او نقل کردند که در گفتگوی تلفنی با پوتین بدون اشاره به اسم ترکیه گفته «آتش‌بس سوریه» در سایه همکاری ایران، روسیه تحقق یافته است و خبرگزاری رسمى «ایرنا» نیز تیتر زد: «پوتین: ایران، روسیه و ترکیه ضامن اجرای آتش بس در سوریه هستند.»

اما از سوى ديگر «سیدعلی خرم»، سفیر اسبق ایران در دفتر مقر اروپایی سازمان ملل امروز در روزنامه «شرق» نوشت: «عملکرد روسیه در سوریه و همکاری آن با ترکیه و ندیده‌ گرفتن ایران برای صدمین بار نشان داد روسیه هیچ‌ وقت ایران را جدی نمی‌گیرد.»

دکتر نعمت احمدی استاد با سابقه حقوق در دانشگاه تهران نيز در همين روزنامه گفته که تنها «پوتین و اردوغان در دو سوی میز قمار سوریه به بازی برد-برد خود رسیدند.»

وی با اشاره به اینکه «ترکیه از جنگ سوریه، بار خود را بست و همچنان دارد می‌بندد»، از مقامات کشورش انتقاد کرد و پرسیده است: «اما ایران کجاست؟ مدافعان حرم جان پاک خود را دادند که میز مذاکره از تیم ایران خالی باشد؟»

احمدى بار دیگر در مورد نقش ترکیه و روسيه در تحولات اخیر سوریه گفته است: «در این مدت مسکو و آنکارا ضامن حسن اجرای این آتش‌بس خواهند بود، ایران و تلاش‌هایی که در این سال‌ها در سوریه صورت گرفت، در کجای این مدار شکننده قرار دارد؟ بشار اسد در کجای آن است؟»

از سخنان «حسن لاسجردی» کارشناس مسائل بین الملل و از طیف محافظه‌ کاران در سایت خبرآنلاین نزدیک به على لاريجانى نیز بر می‌آید که رژیم اسد و بالتبع ایران، از آنجایی که دمشق در شش سال گذشته همواره تابع تهران بوده است از همکاری ترکیه و روسیه در حل بحران سوریه خشنود نیستند. وی طی مقاله‌ای در مورد دلیل سفر ولید معلم وزیر خارجه و علی مملوک رئیس دفتر امنیت ملی سوریه به تهران نوشته است: «مقامات دمشق دریافتند که ایران و روسیه علاقمند به نقش‌آفرینی موثر و سازنده ترکیه در تحولات سوریه بوده، و لیکن مشی آنکارا را بر مدار سیاستهای گذشته نمی‌پذیرند.»

سایت عصر ایران به مدیریت اصغر محمدی از طرفداران دولت روحانی هم طی گزارشی به نقل از خبرگزاری فرانسه نوشته است: «آغاز آتش‌بس در سوریه/ روسیه و ترکیه ضامن آتش‌بس». می‌توان گفت این سایت نیز بر نقش دوگانه آنکارا و مسکو در این زمینه اذعان داشته است، زیرا برخلاف روال معمول دیگر رسانه‌های ایران، در پایان خبر به ارائه موضع شخصی نپرداخته و اصل قضیه را انکار نکرده است.