اخبار

رادیوفرانسه: برگزاری مراسم چهارشنبه سوری امسال در ایران با کاهش شمار قربانیان حوادث ناشی از انفجار مواد آتش‌ زا همراه شد. بر اساس گزارش مجتبی خالدی، سخنگوی اورژانس کشور، در این حوادث دو تن کشته و٢٣٥١ نفر زخمی شدند که حال شش تن از آنان وخیم است. آمار مصدومین حوادث چهارشنبه سوری نسبت به سال گذشته، بگفتۀ مجتبی خالدی، ٤٠ در صد کاهش داشته است و میزان افرادی که در بیمارستان‌ها بستری شده‌اند نیز ٦٠ در صد کمتر از سال گذشته است.

گزارش اخبار مصدومین حوادث چهارشنبه سوری توسط رسانه‌های ایران، همانند مطالب منتشر شده پیش از برگزاری این مراسم، بدرستی بازتاب چگونگی نگرش هر یک از آنها به این سنت تاریخی است.

پایگاه خبری «جام جم» که پیش از چهارشنبه سوری در زیانبار بودن و «غیرایرانی» بودن این مراسم، مطالب فراوانی منتشر کرده بود، در نخستین ساعات شب گذشته بنوشتۀ خود به شرح «جزئیات مرگ دلخراش نخستین قربانی چهارشنبه سوری» پرداخت و ساعاتی بعد زیر عنوان «نتایج چهارشنبه سوری که قرار بود بی خطر برگزار شود!» شمار کشته شدگان «چهارشنبۀ پایان سال» را با احتساب ٨ نفری که چند روز پیش از آن در اردبیل کشته شده بودند ١٠ تن اعلام کرد.

این پایگاه خبری که به «رسانۀ ملّی» یعنی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران وابسته است پیش از گزارش اخبار چهارشنبه سوری، در نفی و طرد این سنت دیرپای ملّی و تاریخی ایرانیان نوشته‌های فراوانی منتشر کرده و در این زمینه حتی به کشفیاتی نائل آمده بود. «بهار نیوز» با اشاره به همین مطالب «جام جم» می نویسد این رسانه «حتی از بر زبان آوردن نام چهارشنبه سوری در هراس است و از آن به نام خود ساختۀ “چهارشنبۀ آخر سال” یاد می کند» و “پویش چهارشنبه سوری بی خطر” را که به ابتکار هنرپیشۀ سرشناس سینما پرویز پرستوئی و با پشتیبانی جمعی از هنرمندان و کنشگران جامعۀ مدنی برای برگزاری ایمن این جشن بدون استفاده از ترقه و مواد آتش زا براه افتاده بود، به «تحریم چهارشنبه سوری» تحریف کرده است.

خبرگزاری «رسانۀ ملّی» سخن رئیس شورای اسلامی شهر تهران، مهدی چمران، را عنوان خبر خود ساخته و از زبان او «نه گفتن به چهارشنبه سوری آخر سال [را] حرمت [به] خون آتش نشانان» دانسته بود. مهدی چمران هر چند چهارشنبه سوری را «تفریح برای عده ای اندک» و سبب «مشکلات برای عدۀ زیادی از مردم» خوانده، امّا برنامه های آنرا در «حد و بگونه‌ای» خواسته بود که «آسیب اجتماعی و مردمی» نداشته باشد. وی البته توضیحی نداده بود که «آسیب اجتماعی و مردمی» از نظر او چیست.

امّا شاهکار خبرگزاری صدا و سیما، اثرِ گزارشگر مرکز کرمان این رسانه است. وی برای اثبات اینکه «چهارشنبه سوری سنتی ایرانی نیست» آقای محمدی نامی «از پیرمردانِ خوش صحبت کرمان» را یافته که ٨٣ سال دارد و «به یاد ندارد در کودکی مراسمی به عنوان چهارشنبه سوری را برگزار کرده باشند و تا آنجا که یادشان می‌آید، در دوران پهلوی دوّم و به خصوص در دوران نخست وزیری امیرعباس هویدا، جشن چهارشنبه سوری تبلیغ و ترویج می شد». آیا این کشف تازه مستحق نوبل و اسکار نیست؟

در همین نوشته همچنین می خوانیم «عموم مردم از پیشینۀ چهارشنبه سوری بی خبرند و بسیاری از جوانان و نوجوانان گمان می‌کنند این جشن ریشه در فرهنگ ایرانی دارد و در واقع رسمی به جای مانده از زمانی است که آئین زردشتی در ایران زمین رواج داشت» و می پرسد «امّا آیا این اعتقاد درست است؟» و برای اثبات اینکه درست نیست، سخنانِ شماری از استادان فرهنگ و زبان و پیشوایان زردشتی را آورده است که می گویند «در آئین زردشتی چهارشنبه سوری وجود نداشته» و پس از نظر این پایگاه خبری این جشن و رسم «ایرانی» نیست! از نظر این خبرگزاری «آنچه مسلم است چهارشنبه سوری یک مجموعۀ رفتار جدید است که به بهانۀ ریشه داشتن در فرهنگ کهن ایرانی میان برخی جوانان رواج یافته است و اکنون علاوه بر نگرانی برای سلامتی جوانان و نوجوانان ایرانی […] باید برای فرهنگ دیرپای ایرانی هم تاسف خورد که به دروغ چه رفتارهای زشتی را به آن نسبت می دهند».

اما چنین دیدگاه و برخوردی با چهارشنبه سوری در انحصار یک دو رسانه نیست. محافل و نیروهای شادی هراس و جشن ستیز و تاریخ گریز سخنگویان دیگری نیز دارند.

پایگاه‌های خبری تابناک پس از یادآوری اینکه «امسال شب چهارشنبه سوری در حالی فرارسیده که تنها ٥٥ روز قبل ملّت ایران در داغ شهادت ١٦ آتش نشان رخت سیاه بر تن کردند» صفحۀ خبری «لحظه به لحظه از حوادث شب چهارشنبۀ آخر سال» گشوده و آنرا با «جزئیات آمار ٥٨ مصدوم و ٧ جانباختۀ حوادث چهارشنبۀ پایان سال» آغاز کرده است. «مصدومین و جانباختگانی» که ٤ روز پیش از «چهارشنبۀ آخر سال» قربانی انفجار مواد محترقۀ جا سازی شده در یک ساختمان مسکونی در اردبیل شده بودند. «اخبار لحظه به لحظۀ حوادث»، گوئی در شهرها جنگ داخلی براه افتاده است. آری جنگ داخلی زیرا همین خبرگزاری برای هشدار دادن به خودداری از ارتکاب «اعمال مجرمانه در چهارشنبه سوری» مادۀ ١٢ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات مصوب سال ١٣٩٠‌» را با کلیۀ بندهای آن و از جمله مجازاتِ «خریداری، نگهداری یا حمل و یا توزیع یا فروش […] مواد رادیو‌آکتیو یا میکروبی» به یاد همگان می آورد!

برخی از دیگر رسانه‌ها نیز برای به گِل نشاندن کشتی چهارشنبه سوری به سراغ مراجع تقلید رفته و در این زمینه از آنان استفتائاتی کرده‌اند. پاسخ ها روشن است: «هیچ مبنای شرعی ندارد و مستلزم ضرر و فسار زیادی است لذا از آن اجتناب شود»، «سنّت سیئه و ظلم به فرهنگ نردم بزرگ ایران است»، «یک مراسم خرافی برگرفته از آیین غلط گذشتگان است و […] ما نیز باید با سنت غلط چهارشنبه سوری مقابله کرده و آن را حذف کنیم»، «مراسم آخرین چهارشنبۀ سال […] جهل است»، «چهارشنبه سوری جزء خرافات است […] و باید جداً از آن اجتناب شود».

این چنین است که حامد بخشی، جامعه شناس، در گفتگو با ایسنا، یادآوری می کند که اگر برگزاری این مراسم گاه «از شکل آئینی خارج شده» و رو به «کج روی» گذاشته «به دلیل ممنوعیت‌هائی است که در سال‌های گذشته نسبت به برگزاری این مراسم» اعمال شده است. محمد علی ابطحی در روزنامۀ اعتماد یادآوری کرد که «مراسم چهارشنبه سوری اگر از اول به رسمیّت شناخته می شد و در میدان‌های شهر به احترام تاریخ ایران مراسم آن رسمی اجرا می شد، این بخش از تاریخ ایران به انحراف کشیده نمی شد». در همین باره روزنامۀ شهروند یادآوری می کند که پیش از انقلاب ترقه و فشفشه و … از سوی مراکز رسمی و برخوردار از استانداردهای لازم تولید و عرضه می شد، ولی پس از انقلاب به علت مخالفت‌های رسمی، تولیدکنندگان خانگی و وارد کنندگان اجناس غیر مرغوب وارد بازار شدند و کالاهائی عرضه کردند که سبب حوادث ناگوار می شود. همین روزنامه می افزاید که تلاش برای ممنوع کردن این مراسم، مقابله با نیروی انتظامی را برای جوانانی که خواستار برگزاری آن بودند به جنبۀ جذّابی از همین آیین تبدیل کرد.

چهارشنبه سوری یکی ازسنت‌های کهن ایرانی و آئین‌های تاریخی و ملّی ایرانیان است که نوید بهار و سال نو می دهد و از جشن‌های ماندگار در یاد و رسوم مردم محسوب می‌شود.

دویچه‌وله: علی مطهری نایب رئیس مجلس از وزیر اطلاعات خواست درباره بازداشت مسئولان برخی کانال‌های تلگرامی و روزنامه‌نگاران توضیح دهد. او گفته اگر پاسخ قانع کننده داده نشود سوال از وزیر یا استیضاح وی در مجلس پیگیری خواهد شد.

علی مطهری، نماینده تهران و نایب رئیس مجلس شورای اسلامی روز چهارشنبه (۲۵ اسفند/ ۱۵ مارس) از بازداشت حدود ۱۲ نفر از مدیران مسئول کانال‌های تلگرامی اصلاح‌طلب یا حامی دولت توسط یک نهاد اطلاعاتی- نظامی خبر داد.

مطهری به خبرگزاری ایسنا گفته پس از بازداشت‌ این مدیران، کانال‌های تلگرامی از دسترس خارج شده‌اند. او خواستار توضیح محمود علوی، وزیر اطلاعات دولت روحانی درباره این بازداشت‌ها شده است.

این نماینده مجلس افزوده این بازداشت‌ها در آخرین روزهای سال که مجلس جلسه‌ای ندارد و اطلاع‌رسانی نیز دشوار است انجام شده و این امر شبهاتی را خصوصا در آستانه انتخابات ریاست جمهوری ایجاد کرده است.

مطهری هم‌چنین با انتقاد از نحوه بازداشت مدیرمسئول روزنامه فرهیختگان به ایسنا گفت: «آقای احسان مازندرانی مدیرمسئول روزنامه فرهیختگان نیز در همین روزها با وضع نامناسبی بازداشت شده است، در صورتی که می‌توانست با احترام احضار شود. این در حالی است که به گفته وکیلش، او مدت محکومیت حبس خود را گذرانده است.»

نماینده مردم تهران در مجلس افزود: «از وزیر اطلاعات می‌خواهم که درباره هر دو موضوع توضیح قانع‌کننده بدهند و روشن کنند که این دو اقدام کار چه نهادی بوده است؛ چون تنها نهاد اطلاعاتی پاسخگو که نام آن در قانون اساسی آمده وزارت اطلاعات است و اگر دیگران در کار او دخالت می‌کنند به هرحال مسئولیت با این وزارتخانه است.»

مطهری در پایان گفت: «اگر وزیر اطلاعات پاسخ قانع‌کننده ندهد سؤال از وزیر و در صورت لزوم استیضاح او را پیگیری می‌کنیم.»

بیشتر بخوانید: آزادی موقت یک روزنامه‌نگار و مرخصی دو تن دیگر در ایران

درباره جزئیات بازداشت مدیران کانال‌های تلگرام هنوز گزارشی منتشر نشده است. اما دو روزنامه‌نگار در یک هفته گذشته بازداشت شده‌اند. یکی از آنها هنگامه شهیدی، روزنامه‌نگار و عضو حزب اعتماد ملی است. دیگری احسان مازندرانی، مدیر مسئول روزنامه فرهیختگان است.

در نامه‌ای که ساعاتی پس از بازداشت هنگامه شهیدی در وبسایت شخصی این روزنامه‌نگار منتشر شد او تهدید کرده با توجه به اینکه همه فعالیت‌هایش قانونی بوده از لحظه بازداشت احتمالی دست به اعتصاب غذا خواهد زد.

چند هفته پیش نیز طاهره ریاحی دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری “برنا” وابسته به وزارت وزرش و جوانان بازداشت شده است. گفته می‌شود خانم ریاحی ممنوع‌الملاقات و همچنان در انفرادی‌های بند امنیتی ۲۰۹ زندان اوین نگاهداری می‌شود.

گزارشگران بدون مرز اخیر اعلام کرد که شماری دیگر از فعالان رسانه‌ای تهدید به بازداشت شده‌اند. گفته می‌شود این بازداشت‌ها با انتخابات ریاست جمهوری اردیبهشت سال ۹۶ در ایران مرتبط است.

گویانیوز: اختصاصی خبرنامه گویا – هنگامه شهید فعال سیاسی اصلاح‌طلب، روزنامه‌نگار و عضو حزب اعتماد ملی طی نامه‌ای که از طریق «یک منبع آگاه» برای انتشار به خبرنامه‌ی گویا ارسال شده، از حسن روحانی رئیس‌جمهور اسلامی ایران به شدت انتقاد کرده و نوشته است: «كجاي منشور حقوق شهروندي نوشته است عنوان ‘متهم سياسي’ و ‘لايحه جرم سياسي’ فقط و فقط شعاري فريبنده براي عرصه بين المللي است و اصولا تمام متهمان سياسي را به جرم امنيتي روانه بازداشتگاه‌هاي غيرقانوني با تحقيرآميزترين روش‌ها مي‌كنند.»

هنگامه شهیدی فعال سیاسی اصلاح‌طلب در نیمه شب پنج‌شنبه ۱۹ اسفند ماه ۱۳۹۵، در حالی که به توصیه پزشکانش در استراحت مطلق پزشکی به سر می‌برد، توسط مأمورین وزارت اطلاعات بازداشت و دو روز بعد با پروازی امنیتی به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل گردید. وی طی دست‌نوشته‌ای اعلام کرد که از لحظه بازداشت دست به اعتصاب غذا خواهد زد.

خانم شهیدی در بخش دیگری از نامه‌ی خود به حسن روحانی نوشته است: «شما قرار بود در روزهاي پس از خفقان دوره احمدي‌نژاد ‘راه نفس اصلاح طلبان’ باشيد نه اينكه مانند احمدي‌نژاد براي رسيدن به رياست جمهوري نفس آنها را نيز بِبُريد.»

متن نامه سرگشاده هنگامه شهیدی به حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران به شرح زیر است:

جناب آقاي حسن روحاني رياست محترم جمهوري
سلام عليكم

جنابعالي با راي و پشتوانه مردمي «اصلاح‌طلبان» و تاكيد و سفارش مرحوم فقيد آيت‌الله «هاشمي رفسنجاني» و آقاي «خاتمي» به مردم، نايل به جمع آوري آرايي شديد كه آن آرا شما را به امثال «قاليباف» و «جليلي» ترجيح داد؛ در دوران رياست آقاي «علوي» بر «وزارت اطلاعات» تفاوت‌هاي بسياري در لايه‌هاي اين وزارتخانه بوجود آمد؛ تندروهايي كه در زمان وزارت آقايان «اژه‌اي» و «مصلحي» بر مسند اين وزارتخانه بودند و از «وزارت اطلاعات» ديوي مانند «ساواك» براي مردم و فعالان سياسي ساخته بودند، مجبور شدند به «سازمان اطلاعات سپاه» كوچ كنند و تا همين اواخر هم رويه «وزارت اطلاعات» بسيار معتدل و معقول بود اما از دي‌ماه و بهمن‌ماه خبرهايي مي‌رسيد مبني بر اينكه جنابعالي براي شركت مجدد در انتخابات رياست جمهوري و «مصونيت قضايي» برادر محترمتان، در خصوص بازداشت‌هاي اخير با «سازمان اطلاعات سپاه» معامله كرديد و به همين دليل براي اولين بار در دوران رياست جمهوري شما، پروژه مشتركي از سوي «سازمان اطلاعات سپاه» و «وزرات اطلاعات» توانست شكل گيرد و اين دو نهاد اقدام به بازداشت گسترده روزنامه‌نگاران و فعالان سياسي و مدني بي‌گناهي كردند كه مرغ عروسي و عزاي همه انتخابات‌ها هستند و شما نيز «سكوت» را ترجيح داديد!

البته خوب يادم هست در جايي كه پاي بازداشت خواهرزاده تان و نام برخي وزراي كابينه در «پروژه نفوذ» مطرح بود، هر روز فريادتان به آسمان بلند بود كه “روزنامه‌نگار نبايد بازداشت شود!

جناب آقاي روحاني!

جنابعالي «حقوقدان» هستيد نه «سرهنگ»! و البته بنده به مانند شما مدعي حقوقداني نيستم و خود را تنها يك «حقوق خوان» مي‌دانم اما از شما مي‌پرسم شما كه «سرهنگ» نبوديد پس چرا معامله‌گري كرديد؟

بارها و بارها پس از ارائه لايحه «منشور حقوق شهروندي» به طرق مختلف اعتراضات و ايرادات را برايتان نوشتم؛ شما كه «حقوقدان» هستيد و مدعي «منشور حقوق شهروندي» لطفا بفرماييد:

– كجاي اين منشور مي‌گويد كه بدون ابلاغيه كتبي براي متهمي حكم بازداشت صادر شود؟
– كجاي اين منشور مي‌گويد خانواده متهمين تهديد و ارعاب شوند؟
– كجاي اين منشور مي‌گويد يك استاد دانشگاه را از حق تدريس محروم و تهديد به اسيدپاشي كنند و به علت پي‌گيري «حقوق شهروندي» از دست رفته‌اش از «كميسيون امنيت ملي مجلس» و نهادهاي ذي‌ربط، برايش حكم بازداشت صادر كنند تا صدايش خفه شود؟
– كجاي اين منشور نوشته است دو روز پس از نوشتن و انتشار دل‌نوشته‌اي از روزهاي زندان وحشتناك سال ٨٨، در كمال بي‌اخلاقي و بي‌تقوايي عكس‌هاي خانوادگي مراسم عروسي فرزندان اينجانب و مهندس آقايي را در شبكه‌هاي مجازي منتشر و ما را متهم به برگزاري عروسي مختلط در باشگاه دولتي (بانك صنعت و معدن) كرده و آقاي «خاتمي» رييس دولت اصلاحات را نيز متهم به حضور در عروسي مختلط! كنند و وقتي پيگير محاكمه و مجازات خاطيان (كانال تلگرامی قيچي) مي‌شويم به جاي آنها ما بايد به زندان برويم؟
– كجاي منشور حقوق شهروندي نوشته است عنوان “متهم سياسي” و “لايحه جرم سياسي” فقط و فقط شعاري فريبنده براي عرصه بين المللي است و اصولا تمام متهمان سياسي را به جرم امنيتي روانه بازداشتگاههاي غيرقانوني با تحقيرآميزترين روشها ميكنند.
– كجاي منشور حقوق شهروندي نوشته است اولين «مجرم سياسي» پس از تصويب «لايحه جرم سياسي» (مهندس هدايت‌الله اقايي) كه هشت سال معاون وزير دولت اصلاحات بوده و برادر دو شهيد است و ٦٢ سال سن دارد را به جرم توهين به رهبري بدون حضور هيات منصفه براي ايفاي وظايف نمايندگي‌اش در ٢٥ سال پيش محاكمه و محكوم کنند و مورد مخاصمات شخصي قاضي پرونده‌اش با وي قرار گيرد؟

آقاي رييس جمهور!

شما قرار بود در روزهاي پس از خفقان دوره احمدي‌نژاد «راه نفس اصلاح طلبان» باشيد نه اينكه مانند احمدي‌نژاد براي رسيدن به رياست جمهوري نفس آنها را نيز بِبُريد.

اكنون كه اين نامه سرگشاده به شما منتشر شده است، به طور قطع اينجانب در يكي از بازداشتگاه‌هاي «وزارت اطلاعات» و يا «سازمان اطلاعات سپاه» تحت شديدترين بازجويي‌ها هستم و پيش از آن اعلام كرده‌ام به دليل غيرقانوني دانستن اين بازداشت، از لحظه اول وارد اعتصاب غذا و دارو خواهم شد و از همين‌جا نيز به جنابعالي و مردم ايران اعلام مي‌كنم كه به كساني كه مرا بازجويي مي‌كنند، به دليل رويه غيرقانوني‌شان بازجويي پس نخواهم داد و هر حكمي از اين «بيدادخانه» صادر شود را مي‌پذيرم و به آن اعتراضي نخواهم كرد چون اصولا عدالتي در سيستم قضايي كشور وجود ندارد و قضات دادگاه انقلاب و دادستاني، «ماشين امضاي نهادهاي امنيتي هستند»؛ پس ديگر چه نيازي به دفاع از خود است؟

در آخر توصيه‌ام به جنابعالي به عنوان «مجري قانون اساسي» نظارت بيشتر بر اعمال و رفتار نهادهاي موازي امنيتي و جلوگيري از اعمال نفوذ آنها بر «وزارت اطلاعات» است چرا كه تنها مرجع قانوني كه حق ايفاي وظايف امنيتي در كشور را دارد «وزارت اطلاعات» است.

از شما مي‌خواهم به عنوان «رياست جمهوري ايران» و «رييس قوه مجريه»، حافظ منافع و امنيت «ملت ايران» باشيد و به عنوان يك «حقوقدان» جلوي فعاليت‌هاي غيرقانوني «حفاظت اطلاعات قوه قضاييه»، «سازمان اطلاعات سپاه»، «پليس امنيت كشور» و … براي پرونده سازي‌هاي بيهوده براي روزنامه‌نگاران و فعالان سياسي و مدني- اجتماعي و فرزندان اين مرز و بوم بايستيد، چرا كه قطعا درد مشترك همه ما تنها و تنها كشوري به نام «ايران» است.

با احترام
هنگامه شهيدي
فعال سياسي اصلاح‌طلب و روزنامه‌نگار