اخبار

دویچه‌وله: دولت روحانی به رغم برخی حساسیت‌ها و انتقادها از تاسیس فراکسیون مناطق ترک زبان حمایت کرد. سخنگوی دولت از تشکیل فراکسیون کردها و بلوچها نیز استقبال کرد. دویچه‌وله نظر سه کارشناس را درباره اهمیت این موضوع پرسیده است.

۱۷۰ تن از اساتید دانشگاه و تاریخ دانان ایرانی با تاسیس “فراکسیون مناطق ترک زبان” که ۱۰۰ نماینده عضو آن هستند، مخالفت کردند. آنها با ارسال نامه‌ای به علی لاریجانی، رئیس مجلس خواستند که جلوی “تقسیم بندی مجلس به دستهبندیهای قومی” گرفته شود.

در بخشی از این نامه که خبرگزاری فارس آن را منتشر کرده صریحا آمده است: «تقسیم بندی مجلس شورای اسلامی را به دستهبندیهای قومی، در نهایت اقدامی واگرایانه در جهت سست نمودن اتصال حلقههای زنجیر هویت ایرانی و بسترساز واگرایی ملی از پیکرهی ایران بزرگ و متحد میدانیم.»

بیشتر بخوانید: هشدار پژوهشگران درباره تشکیل فراکسیون‌های زبانی در مجلس

به دنبال این نامه سرگشاده یک اتفاق دیگر نیز نظرها را جلب کرد. در نمایشگاه مطبوعات تهران بین برخی خبرنگاران و مسعود پزشکیان، نایب رئیس اول مجلس و رئیس فراکسیون مناطق ترک نشین جدال لفظی درگرفت. در ویدیویی که در همین رابطه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده برخی از خبرنگاران پزشکیان را متهم به قوم‌گرایی در مجلس کردند.

سخنگوی دولت: تاسیس فراکسیون کردها و بلوچها اشکالی ندارد

بیشترین انتقاد به تشکیل فراکسیون قومی از طرف رسانه‌‌های نزدیک به سپاه پاسداران بوده است. از طرف دیگر دولت روحانی نیز در این خصوص واکنش نشان داد و از تشکیل فراکسیون‌های قومی حمایت کرد. محمد باقر نوبخت سخنگوی دولت در مصاحبه با روزنامه قانون (۲۱ آبان۱۳۹۵) از تاسیس فراکسیون‌‌های قومی در مجلس حمایت کرد. نوبخت گفت: «ما باید از همه فرهنگ‌های کشور به عنوان یک فرصت استفاده کنیم و در همین راستا چه ایرادی و اشکالی دارد که کردها، بلوچ‌ها و سایرقومیت‌ها نیز مانند هم‌میهنان آذری‌مان در مجلس شورای اسلامی فراکسیون داشته باشند؟»

محمد رئوف قادری نماینده سابق کرد در مجلس ایران

محمد رئوف قادری نماینده سابق کرد در مجلس ایران به دویچه وله میگوید تشکیل فراکسیونها نیازی به مجوز خاص دولتی ندارد و ایجاد آن با آئین نامه‌های داخلی مجلس مغایر نیست. به نظر این نماینده سابق کرد اعضای فراکسیون‌های قومی در چنین شرایطی باید تلاش کنند که از حساسیت‌های به وجود آمده بکاهند. به باور قادری، مخالفتها با تاسیس فراکسیون‌های قومی میتواند به علت نگرانی باشد و اعضای فراکسیون با توضیح به مردم، مجلس و نهادهای نظارتی می‌توانند این نگرانی را برطرف کنند.

بیشتر بخوانید: تشکیل فراکسیون مناطق ترک‌نشین در مجلس و چالش‌های آن

قادری تاکید میکند: «من نویسنده و تهیه کننده مطالبات ۱۰ ماده‌ای اقوام و مذاهب بودم. امروز این بیانیه ۱۰ ماده‌ای تبدیل به “فراکسیون نظام سیاسی کشور” و تبدیل به گفتمان اقوام و ادیان شده و دولت هم آن را به رسمیت شناخته است. بجای اینکه ما یک فراکسیون کوچک تشکیل بدهیم به عقیده من باید یک فراکسیون متحد و بزرگ بنام “فراکسیون بیانیه ۱۰ ماده‌ای اقوام و ادیان” تاسیس کنیم.»

بیانیه ۱۰ ماده‌ای اقوام و مذاهب  در ۱۳ خرداد ۱۳۹۲ از طرف حسن روحانی در آستانه انتخابات ریاست جمهوری صادر شد و در آن بر “تدریس زبان مادری ایرانیان (کردی، آذری، عربی و…) به طور رسمی در سطوح مدارس، دانشگاه‌ها و اجرای کامل اصل ۱۵ قانون اساسی” تاکید شده است.

امکان تاسیس فراکسیون بلوچ در مجلس ایران

دکتر عبدالستار دوشوکی از مرکز مطالعات بلوچ در لندن میگوید که نخبگان و مردم بلوچ از صحبت‌های سخنگوی دولت پیرامون تاسیس فراکسیون بلوچ در مجلس استقبال کرده‌اند.

عبدالستار دوشوکی از مرکز مطالعات بلوچ در لندن

ولی این کارشناس نسبت به تاسیس چنین فراکسیونی تردید نشان میدهد و دلیل می‌آورد که دولت در سیستان و بلوچستان نقش تعیین کننده‌ای ندارد و حرف اول را در این استان نیروهای امنیتی، سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات میزنند. دوشوکی تاکید میکند: «درسیستان و بلوچستان دولت تصمیم گیرنده نیست. سپاه و اطلاعات و نیروهای امنیتی تصمیم میگیرند. حمایت دولت از تاسیس فراکسیون شامل استان سیستان و بلوچستان نخواهد بود و فشار نهادهای مخالف آنقدر زیاد خواهد بود تا چنین فراکسیونی تشکیل نشود.»

بیشتر بخوانید: آیا مجلس ایران فراکسیون قومی و مذهبی خواهد داشت؟

این کارشناس هم مثل دیگر نخبگان قومی کشور از تاسیس فراکسیون‌های قومی استقبال میکند و توضیح میدهد: «تاسیس این فراکسیون‌ها نشان میدهد که ایران یک کشور تک قومی و تک زبانی  نیست. تاسیس یک فراکسیون قومی به معنای به رسمیت شناختن هویت و جایگاه گروه‌های قومی در کشور است و این نوعی تابوشکنی در حکومتی مطلقا تمامیتگراست. ولی آیا حکومت این اجازه را خواهد داد که گروه‌های مختلف قومی از جمله بلوچ‌ها، عربها، کردها، ترکمنها و غیره این فراکسیون را تشکیل دهند و تک صدایی را به چالش بکشند؟»

دوشوکی نتیجه میگیرد “نمایندگان اعضای فراکسیون در نهایت همراه نظام خواهند بود. اما هر حرکت کوچکی که تک صدایی را از هر منظر یعنی قومی، زبانی، سیاسی و غیره به چالش بکشاند، نکته مثبتی خواهد بود.”

دولت روحانی به دنبال آرای اقوام

یوسف عزیزی بنی‌طرف، نویسنده و روزنامه‌نگار عرب، تاسیس فراکسیون اقوام در مجلس را در ارتباط با انتخابات پیش روی ریاست جمهوری ایران میداند. وی به دویچه وله میگوید: «دولت آقای روحانی نیاز مبرمی به آرای مردمان بلوچستان، آذربایجان، کردستان، اهواز و ترکمن‌صحرا خواهد داشت. انتخابات هم نزدیک است، لذا در برابر ناسیونالیست‌های دوآتشه در ایران که با تشکیل فراکسیون مناطق ترک نشین مخالفند، موضع میگیرد. در انتخابات سال ۹۲ آقای روحانی بیشترین آرای خود را در مناطق قومی بدست آورد. بر این مبنا فکر میکنم که دولت این اشارات را بر زبان جاری کرد تا باردیگر این آرا را جلب کند.»

یوسف عزیزی بنی‌طرف، نویسنده و روزنامه‌نگار عرب

به گفته آقای بنی‌طرف، نداشتن فراکسیون قومی در مجلس ایران به دلیل تنگ نظری و استبداد بوده است. وی ادامه میدهد: «دولت روحانی در رویارویی با ناسیونالیست‌های تندروی فارس‌محور برای اجرای اصل ۱۵ قانون اساسی که همان تدریس زبان‌های ملی در مدارس باشد، نیاز به یک محمل قانونی دارد. چون چند سال پیش وقتی مطرح کرد که در مدارس ابتدایی قصد دارد به زبان‌های قومی تدریس شود، موجی از مخالفتها مخصوصا از طرف فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی آغاز شد که هنوز هم مخالفت میشود.»

بیشتر بخوانید: وزیر کشور: مجلس دهم سه فراکسیونی می‌شود

این نویسنده و کارشناس امور اقلیت قومی عرب در ایران  بر این باور است که دولت به یک حامی درون پارلمان نیاز دارد تا بتواند با اتکا به این حامی و اهرم فراکسیون‌های مناطق غیر فارس، اصول معوق مانده ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی را به اجرا بگذارد.

دویچه‌وله: مقام​های محلی بلوچستان پاکستان احتمال حضور تروریست​های “دولت اسلامی” در ایالت بلوچستان پاکستان را رد نمی​کنند. یک کارشناس امور بلوچ‌ها در گفت‌وگو با دویچه‌وله درباره یارگیری احتمالی این گروه از بین بلوچ​ها توضیح داد.

سردار سرتیپ قاسم رضایی، فرمانده مرزبانی جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه (۶ مهر/ ۲۸سپتامبر) در خصوص تهدیدات گروه “دولت اسلامی” برای ایجاد ناامنی در ایران گفت که “داعش جرات نزدیک شدن به سمت مرزهای ایران را ندارد”.

محمود علوی، وزیر اطلاعات نیز در هجدهمین اجلاس رسمی مجلس خبرگان رهبری (۱۰ شهریور / اول سپتامبر) اعلام کرده بود: «با تعامل خوبی که با علمای اهل سنت داشته​ایم از جذب افرادی از اهل سنت به داعش و گروه‌های تکفیری جلوگیری شده است.»

بیشتر بخوانید: وزیر اطلاعات: عناصر مرتبط با داعش را شناسایی کردیم

حسینعلی شهریاری، نماینده اصولگرای زاهدان‌، هم پیش از این صریحا گفته بود: «اگر سخن از حضور داعش در نزدیکی استان به میان می‌آید، نباید عده‌ای بر ما خرده بگیرند که چرا اینگونه سخن می‌گوییم. آنچه که بر زبان می‌آوریم ناشی از رصد جریانات و اخبار منطقه است. اگر هوشیار نباشیم موصلی دیگر این بار در ایران رقم خواهد خورد.»

حضور نیروهای گروه دولت اسلامی در بلوچستان پاکستان

منابع خبری محلی بلوچ اخیرا درباه حضور نیروهای گروه “دولت اسلامی” در میان بلوچ ها خبر دادند. دکتر عبدالمالک بلوچ، سروزیر ایالت بلوچستان پاکستان گفته بود که نمی​تواند “احتمال حضور تروریست​های داعش در ایالت بلوچستان پاکستان را رد کند”.

اما آیا واقعا زمینه​ای برای گرایش بلوچ​ها​ به گروه “دولت اسلامی” وجود دارد و این گروه می​تواند از میان آنها هم یارگیری کند؟

عبدالستار دوشوکی از مرکز مطالعات بلوچ در لندن در پاسخ به این پرسش دویچه‌وله می​گوید: «اصولا بلوچ​های پاکستان به نیروهای مذهبی گرایشی ندارند، بلکه نیروهای ناسیونالیستی بلوچ و سکولار دست بالا را دارند. در بلوچستان ایران نیز در شرایط فعلی برای رشد داعش بستر فکری و فضای مناسب مذهبی وجود ندارد، چون اکثر مردم بلوچ داعش را یک گروه اسلامی و یا انسانی نمی​دانند.»

بیشتر بخوانید: بازگشت ترور و خشونت به سیستان و بلوچستان

آقای دوشوکی اضافه می‌کند که تا به امروز اطلاعات یا اخبار موثقی مبنی بر حضور داعش یا طرفداران این گروه تروریستی در بین بلوچ​های ایران وصول نشده است. اما این کارشناس در ادامه تاکید می‌کند: «با توجه به تنش​های موجود در منطقه و بخصوص عناد بین عربستان و ایران که بعد از فاجعه منا حادتر شده است و با توجه به حضور داعش در پاکستان و افغانستان، یارگیری محدود داعش در بلوچستان ایران، آن​هم در بین برخی از عوامل تندرو گروه‌های مسلح تکفیری بلوچ کاملا به دور از ذهن نیست. اگر چه تا به امروز شواهدی دال بر پیوستن یا به عبارتی بیعت عوامل بلوچ با گروه دولت اسلامی یا داعش وجود ندارد.»

دوشوکی می‌افزاید: «در بلوچستان گروه​های مختلف مسلح مذهبی نظیر جیش‌العدل، جیش النصر و جماعت انصار الفرقان وجود دارند. این گروه​ها برای کسب هژمونی و برتری نظامی نوعی رقابت با یکدیگر نیز دارند. در نتیجه نمی​توان منکر این تئوری شد که گروه​های کوچک​تر نظیر جماعت انصار الفرقان برای کسب امکانات بیشتر و انتقام​جویی از خون رهبر خود که توسط نیروهای امنیتی ایران در منطقه قصرقند کشته شده بود، با داعش بیعت کنند و بنام داعش عملیاتی را در بلوچستان انجام بدهند.»

این کارشناس مرکز مطالعات بلوچ در ادامه تصریح می‌کند: «با توجه به موقعیت ژئوپولتیکی و مذهبی استان سیستان و بلوچستان و رقابت​های موجود بین گروه‌های مسلح بلوچ، نمی​توان با قاطعیت بلوچستان را از این قاعده مستثنی نمود. داعش نیز حداقل برای عرض اندام، تمایل فراوانی برای اظهار وجود درون مرزهای ایران دارد.»

بیشتر بخوانید: تخریب نمازخانه اهل ‌سنت در منطقه پونک تهران

دوشوکی در ادامه نتیجه​گیری می​کند: «احتمال حضور نمایشی داعش در قالب یک گروه کوچک در خاک بلوچستان از طریق انجام عملیات نظامی یا انتحاری طی چند هفته آینده به دور از انتظار نیست. اگرچه باید تاکید کنم که من حیث المجموع فرهنگ و مذهب حنفی و معتدل مردم بلوچ پذیرای تفکر تکفیری داعش نیست. اما در شرایطی که هزاران جوان اروپایی به داعش می پیوندند، پیوستن چند جوان بلوچ مایع شگفتی و حیرت نیز نخواهد بود.»