Mar 25 2025
واکنشها به تجمع جنجالی «علویان» در ارومیه که با شعارهای «مذهبی و قومی» همراه بود
رادیوفردا: موجی از واکنشهای سیاسی، رسانهای و مردمی در داخل و خارج از ایران در پی برگزاری مراسمی حکومتی با عنوان «اجتماع علویان» در روز دوم فروردین ۱۴۰۴ در ارومیه به راه افتاده است؛ تجمعی که با شعارهای مذهبی، قومی و برخی رفتارهای جنجالی همراه بوده است.
این تجمع که با فراخوان محمد خلیلپور، رئیس روحانی شورای شهر ارومیه، و حضور افرادی چون نادر قاضیپور، نماینده سابق ارومیه در مجلس، برگزار شد، با شعارهایی از جمله «یا حیدر حیدر» و نیز برخی شعارهای تند قومیتی علیه شهروندان کُرد همراه بود.
شرکتکنندگان در این تجمع با چوبدستیهایی شبیه به هم در دست و تصاویر روحانیون محلی در این تجمع حاضر شدند.
فراخوان برای این تجمع از سوی رئیس شورای شهر ارومیه، پس از آن صورت گرفت که شهروندان کُرد منطقه یک روز پیشتر جشن نوروز را در تجمعی همراه با پایکوبی در ارومیه برگزار کرده بودند که همزمانی آن با ۲۱ ماه رمضان، روایت ضربت خوردن امام اول شیعیان، واکنش منفی محمد خلیلپور، رئیس شورای شهر ارومیه، را درپی داشت.
درپی این تجمع، واکنشهای دوگانهای به آن آغاز شد. فعالان مدنی و رسانههای مستقل، تجمع دوم فروردین افراد حکومتی را بخشی از سناریوی تکراری «تفرقه بینداز و حکومت کن» دانستند. رسانههایی مانند کردپرس، «رفتار توهینآمیز» گروهی از شرکتکنندگان را حاصل تحریک نیروهای «پانترک» و هدایتشده توسط برخی نهادهای امنیتی دانستند. در مقابل، رسانههای اصولگرا این مراسم را «وحدتبخش و نماد ارادت مردم آذربایجان به امام علی» توصیف کردند.
خبرگزاریهایی چون مهر و ایسنا از «حضور خیل عظیم عزاداران» ترکزبان و حتی «مشارکت شهروندان کرد و اهل سنت ارومیه در سوگواری امام علی» خبر دادند.
برخی از رسانههای داخلی با گرایشهای معتدل نیز نسبت به این حواشی هشدار دادند. وبسایت «انتخاب» در گزارشی تحلیلی نوشت: «همزمان با برگزاری مراسم نوروز توسط برخی شهروندان در ارومیه، چهرهای به نام خلیلپور رئیس پرحاشیه شورای شهر با فراخوان تجمع عزاداری، موجب نفوذ عناصر پانترک شد».
پلیس آذربایجان غربی ضمن تأکید بر «غیرسیاسی بودن» این مراسم، از بازداشت فردی خبر داد که در حاشیهٔ مراسم به «توهین و تحریک» علیه اقوام دیگر پرداخته بود. همزمان، نمایندگان کُرد و اهل سنت ارومیه در مجلس خواستار برخورد با عوامل مخالف با همزیستی مسالمتآمیز در این شهر شدند.
از سوی دیگر، نمایندگان ارومیه در مجلس نیز موضع گرفتند. حاکم ممکان، نماینده کرد زبان ارومیه که خود در مراسم «شب قدر» شرکت کرده بود، طی تذکری علنی در مجلس، حوادث رخداده را «هنجارشکنی» نامید و آن را «تلاش ناکام دشمن برای ایجاد تفرقه» توصیف کرد و خواستار «برخورد قاطع با وحدتشکنان و برهمزنندگان امنیت در ارومیه» شد.
همچنین شهین جهانگیری، دیگر نمایندهٔ ارومیه از اهل سنت، ضمن محکومیت شعارهای «تفرقهآمیز»، بر «همبستگی ترک و کرد» در استان آذربایجان غربی تأکید کرد.
برخی چهرههای سیاسی داخلی نیز به این رویداد واکنش نشان دادند. آذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات ایران، در پیامی بر ضرورت هشیاری در برابر ملیگرایی افراطی و تجزیهطلبی تأکید کرد. او نوشت: «ما ملت بزرگ ایران هستیم و ایران متعلق به همه ایرانیان است. آنها که به دنبال فروپاشی و تجزیه ایران هستند، خوابهای خطرناکی برای کشور دیدهاند».
رامین پرهام، نویسنده و تحلیلگر ساکن فرانسه، در گفتوگو با رادیو فردا در مورد «به بیراهه رفتن» تجمع حکومتی در ارومیه میگوید که «فقدان چارچوب نظری صحیح در حکومت جمهوری اسلامی» در زمینه ملیگرایی ایرانی و آسیبی که به جامعه مدنی کشور زده، زمینهساز این نوع حرکات جنجالی شده است.
انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان در ایران (آداپ) نیز با انتشار بیانیهای مراسم برگزار شده در ارومیه را بهشدت محکوم کرد و گفت طی این مراسم شهروندان کرد ارومیه «در معرض حملات و تهدید به کشتار» توسط جمهوری اسلامی و حامیانش قرار گرفتند.
این انجمن از حمل «پلاکاردهای نژادپرستانه» و سر دادن «شعارهای نفرتانگیز» در این مراسم حکومتی انتقاد کرده و نوشته است: «این حملات تنها حمله ای علیه جامعه کردهای ارومیه نیست، بلکه تلاشی عمدی برای تضعیف مبارزه مسالمتآمیز مردم آذربایجان است که بهای سنگینی را در راه عدالت و کرامت انسانی پرداختهاند.»
از سوی دیگر، در شبکههای اجتماعی، بسیاری از کاربران نسبت به افزایش فضای «تنشآلود» در کشور هشدار داده و خواهان ایستادگی در برابر افراطیگرایی قومی شدند. همزمان، تحلیلگران سیاسی نیز تأکید کردند که ارومیه، شهری با بافتی متنوع و چندفرهنگی، نمیتواند «محل تاختوتاز پروژههای قومی و امنیتی» حکومتی باشد.
در همین حال وبسایت فارسی خبرگزاری آناتولی ترکیه این گردهمایی حکومتی را «تجمع گستردهٔ مردم ارومیه در تاکید بر هویت تُرکی این شهر» توصیف کرد و بدون ارائه شواهدی مدعی شد که این تجمع «با یورش نیروهای امنیتی مواجه شد… و نیروهای امنیتی از ساعات اولیهٔ صبح امروز (دوم فروردین) با حضور گسترده در خیابانهای ارومیه، اقدام به متفرق کردن مردم با استفاده از ماشینهای آبپاش کردند».
رسانههای باکو، ازجمله سایت خبری «آخار»، نیز در خبررسانی خود با حمله به برگزارکنندگان جشن نوروز کردهای ارومیه، مدعی «سرکوب و حمله یگانهای ویژه به تظاهرات صد هزار نفری ملت تورک آذربایجان» شدند. این رسانهها نیز شواهدی برای مدعای خود ارائه ندادند.
دادستان کردستان از بازداشت هفت نفر در پی برگزاری جشن نوروزی خبر داد
در رویدادی دیگر، دادستان سنندج خبر داد که هفت نفر در پی برگزاری جشن نوروزی در استان کردستان بازداشت شدهاند.
بیانیهٔ دادستانی عمومی و انقلاب مرکز کردستان تأیید خبر وبسایتهای پوشش اخبار محلی مناطق کردنشین است که در چند روز گذشته از بازداشت دهها نفر در جشنهای نوروزی خبر داده بودند.
با این حال، محمد جباری، دادستان سنندج، این هفت نفر را که به نام و مشخصاتشان هیچ اشارهای نشده به «تبلیغ علیه نظام» متهم کرده است.
جباری آنها را متهم کرده است که «لیدر فعالیت تبلیغی علیه نظام» بودهاند و «در پوشش جشن نوروزی به دنبال سازماندهی و استفاده از ظرفیت این جشنها برای تبلیغ علیه نظام، هنجارشکنی و اهانت بودند».
سالهاست که تجمعهای بزرگ و چشمگیر مردم در سال نو، بهویژه در استانهای کردنشین، با برخورد مقامهای شهری و استانی و امنیتی جمهوری اسلامی همراه بوده است.
در همین زمینه، وبسایت «ههنگاو» که اخبار مناطق کردنشین را پوشش میدهد روز یکشنبه، سوم فروردین، نوشت که در روزهای گذشته «هزاران شهروند کرد» توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی احضار و بازجویی شدهاند.
بر اساس خبر ههنگاو که رادیوفردا به دلیل سانسور رسمی اخبار در ایران به طور مستقل قادر به تأیید آن نیست، این احضارها بازداشت دهها نفر از جمله چندین کودک را در پی داشته است.
یوسف عزیزی بنیطرف، نویسنده و روزنامهنگار عرب