اخبار

ایران وایر: حسن روحانی ۱۵ خرداد ۹۲ گفت: «اگر تنها ۱۰میلیون گردشگر وارد کشور شود، بیش از ۱۳.۳میلیارد دلار درآمد ارزی و ۴میلیون اشتغال درست می شود.» این اظهارات در روزهای اخیر به یک جنجال انتخاباتی تبدیل شده است. او در مناظره تلویزیونی در پاسخ به محمدباقر قالیباف، وعده ایجاد ۴میلیون شغل را انکار کرد که البته درست می گفت و برآورد خودش را برای حل مشکل بیکاری در ایران ارائه داده بود.

بر اساس گفته های ولی الله سیف، رئيس کل بانک مرکزی در مرداد ۹۴، به ازای هر ۶نفر گردشگر خارجی که وارد ایران می شود یک شغل ایجاد می شود. علی ربیعی، وزیر کار ایران گفته است به ازای هر ۵ گردشگر خارجی که وارد می شود، یک شغل دائم ایجاد می شود. ربیعی گفته رسیدن به مرز ۲۰میلیون گردشگر به معنای تحقق ۴میلیون و ۱۶۷هزار شغل ثابت است. او هزینه کرد متوسط هر گردشگر را ۱۷۱۰دلار را اعلام کرده ولی گفته این عدد را باید برای ایران ۱۰۰۰دلار در نظر گرفت و این تعداد گردشگر ۲۰میلیارد دلار درآمد ارزی برای ایران خواهد داشت. حسن روحانی در سخنان خود هزینه کرد گردشگر در ایران را اندکی بیش از ۱۳۰۰دلار در نظر گرفته بود. البته مسئله اصلی این نیست.

اگر گفته های رئیس کل بانک مرکزی را در نظر بگیریم، در صورت ورود ۱۰میلیون گردشگر تنها ۱.۶۶میلیون شغل ایجاد می شود. اگر گفته های وزیر کار را در نظر بگیریم، در صورت ورود ۱۰میلیون گردشگر ۲میلیون شغل ایجاد می شود. بنابراین اگر منظور روحانی ایجاد شغل دائم بوده، برآورد او به طور کلی اشتباه بوده است. حالا ممکن است بگوییم منظور آقای روحانی شغل مستقیم و غیرمستقیم بوده است. براساس گفته مسئولان میراث فرهنگی ورود هر گردشگر می تواند تا ۱۶شغل غیرمستقیم ایجاد کند. بنابراین مشخص است که منظور او شغل غیرمستقیم نبوده است.

اما آیا برآورد وزیر کار و رئیس بانک مرکزی ایران درست است؟ یک تحقیق دانشگاهی نشان می دهد که ورود هر ۶ گردشگر یک شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد می کند و تنها با ورود ۲۰گردشگر می توان یک شغل مستقیم ایجاد کرد. در واقع اگر ۱۰میلیون گردشگر وارد کشور شوند، صرفا ۵۰۰هزار شغل مستقیم و دائم ایجاد می شود.

اما بر اساس اعلام مرتضی رحمانی،‌ معاون سازمان میراث فرهنگی ایران در طول چهارسال گذشته ۲۰میلیون گردشگر به ایران وارد شده اند که ۳۲میلیارد دلار درآمد داشته اند. او این عدد را بر اساس محاسبات جهانی گفته است که به تصریح وزیر کار درباره ایران صادق نیست. اگر حتی این تعداد گردشگر وارد شده باشند که خیلی بعید است چنین آماری درست باشد، ۲۰میلیارد دلار درآمد ایجاد کرده اند نه ۳۲ میلیارد دلار. تناقص بین آمارهای مقام های دولتی البته امر تازه ای نیست و خودشان هم به آن عادت کرده اند.

همچنین با فرض صحت این آمار، ورود ۲۰میلیون گردشگر تنها ۱ میلیون شغل مستقیم ایجاد می کند. بنابراین طرح این پرسش که چرا با وجود ورود ۲۰میلیون گردشگر، مشکل اشتغال در ایران حل نشد، اساسا بی معناست، چون چنین ظرفیتی وجود ندارد و حسن روحانی برآورد اشتباهی داشته است.

حالا ممکن است بپرسید آیا همین یک میلیون شغل ایجاد شده است؟ پاسخ منفی است، چون آمارهای دولتی در ایران معمولا معتبر نیستند. این بی اعتباری منحصر به دولت روحانی نیست، تقریبا همیشه اینطوری بوده است. دولت ایران مرداد سال ۹۵ مصوب کرده در بخش گردشگری سالانه ۷۰هزار شغل ایجاد کند. اسحاق جهانگیری، معاول اول رئیس جمهور ایران گفته است این عدد با محاسبه دقیق به دست آمده است. فعلا می توانیم به اسحاق جهانگیری اعتماد کنیم و بگوییم در چهار سال گذشته در بخش گردشگری در نهایت ۲۸۰هزار شغل ایجاد شده است، بقیه اعداد و ارقام هیچ اعتباری ندارند.

مهر: کمبود فرصت‌های شغلی و ناتوانی جوانان در دستیابی به اشتغال آینده‌دار، باعث روآوردن بخشی از جویندگان کار به مشاغل دم‌دستی و دستفروشی شده که در بین آنها فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها نیز وجود دارد.

به گزارش خبرنگار مهر، بازار کار ایران در شرایط نامناسبی است و سالیانه ده ها هزار کارجوی جدید به آن اضافه می شوند. از آنسو اقتصاد توان تولید اشتغال و فرصت های کاری را ندارد و این مسئله باعث انباشت تقاضا برای کار شده و طبق آمارهای رسمی ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر و غیررسمی ۵ میلیون بیکار متقاضی شغل در کشور وجود دارد.

دولت ها طی دوره های مختلف برخی حرکت ها و اقدامات مقطعی را برای اشتغال زایی ترتیب دادند که هیچ یک نتوانسته است رونق چشمگیری در بازار کار ایران ایجاد کند؛ بنابراین وجود چنین شرایطی باعث شده تا در برخی بخش ها بیکاری به بحرانی شود.

موضوع اشتغال فارغ التحصیلان دانشگاهی و دارندگان مدارک تحصیلی از مهم ترین موضوعات و مسائل پیش روی دولت ها است. دولت تدبیر و امید در سال های فعالیت خود وعده هایی درباره حل مشکل بیکاری جوانان داده بود که تا به امروز هیچ یک از وعده ها عملی نشده و اشتغال زایی صورت گرفته به انداه ای نبوده که تحرک جدی و موثری را در بازار کار ایران ایجاد کند، علاوه بر آن نمایان شدن شرایط رکود شدید در فعالیت های بنگاه ها نیز بر بی تاثیر شدن اقدامات دولت در زمینه اشتغال زایی افزوده است.

درگیری ذهنی خانواده‌ها با بیکاری جوانان

در شرایط فعلی، اشتغال و یافتن کاری مناسب که بتوان روی آینده آن شغل حساب کرد برای بسیاری از جوانان یک معضل جدی و چه بسا به آرزویی تبدیل شده است و تقریبا بیش از ۹۰ درصد کل افرادی که به سن کار می رسند را با خود درگیر می کند. مسائل مرتبط با بیکاری جوانان و فارغ التحصیلان دانشگاهی، علاوه بر خود جوانان جویای کار خانواده ها را نیز با خود درگیر کرده است.

شاید به جرات بتوان گفت مهم ترین خواسته مردم در سفرهای استانی دولت و همچنین ملاقات های مردمی نمایندگان مجلس، درخواست کار و شغل باشد؛ از اینرو می توان حدس زد بیکاری به معنای واقعی برای قشر جوان ایران به بحران واقعی تبدیل شده و آنگونه که برخی مقامات دولتی به سادگی درباره حل آن سخن می گویند و وعده می دهند قابل حل نیست.

کارشناسان می گویند از نشانه های بحران بیکاری و افزایش موانع مرتبط با اشتغال جوانان، رشد تصاعدی تعداد افرادی است که در بازار غیررسمی اقتصاد فعالیت دارند. طی سال های اخیر، افزایش تعداد جوانان دستفروش در مراکز خرید، شهرهای بزرگ، مراکز عمومی مانند مترو، خطوط اتوبوس رانی و … به آسانی قابل لمس است و جوانان بسیار زیادی را می توان مشاهده کرد که مشغول فعالیت در این بخش هستند.

برخی از شهرستان ها به پایتخت می روند و تلاش می کنند تا در سایه نبود فرصت های شغلی مناسب، از طریق اشتغال موقتی و دستفروشی کسب و کاری برای خود داشته باشند. هدف این گزارش آن نیست که بگوید چرا دستفروشان فعالیت دارند و یا اینکه باید با آنها برخورد شود و جلوی فعالیتشان گرفته شود، بلکه هدف این است که تذکری باشد بر اینکه شرایط فعالیت در بازار رسمی اشتغال کشور روز به روز دشوارتر شده و این مسئله باعث شده تا برخی برای کسب روزی به مشاغل کاذب رو بیاورند.

رواج دستفروشی در کلانشهرها

قطعا جوان ها و هموطنانی که دستفروشی می کنند انسان های شریف و قابل احترامی هستند که به دنبال کسب روزی حلال هستند و جامعه به آنها نگاه بد و منفی ندارد چون از آنها خرید می کنند، اما اینکه تعداد جوانان فعال در بخش دستفروشی روز به روز افزایش می یابد نشانه های خوبی از بازار کار نیست و بر این نکته تاکید دارد که قدرت اقتصاد ایران برای جذب نیروی کار به صورت رسمی در بنگاه ها و واحدهای تولیدی و اجتماعی تحلیل رفته است.

نگرانی بیشتر آن است که بدانیم بخشی از جوانانی که امروز اقدام به دستفروشی می کنند، افرادی هستند که دارای مدارک تحصیلی و دانشگاهی هستند که چند سالی از عمرشان را در دانشگاه ها گذرانده و از سوی خانواده ها برای تحصیل آنها هزینه شده است. جوانانی که سن و سالی هم از آنها گذشته و ناتوانی در یافتن شغل بسیاری از آنها را کاملا ناامید کرده و باعث شده تا برخی به عنوان یک راهکار به دستفروشی رو بیاورند.

هادی ابوی در گفتگو با مهر با بیان اینکه انفجار دستفروشی در اقتصاد ایران نشان می دهد که ناتوانی در جذب افراد برای مشاغل واقعی رو به افزایش است گفت: در بخش دستفروشی و مشاغل غیررسمی مانند آن، گردش مالی بالایی نیز وجود دارد که می تواند نشان دهنده وجود یک رسته از مشاغل قابل اعتنا در این بخش است.

عضو هیئت مدیره کانون عالی انجمن های صنفی کارگران ایران اظهارداشت: قوانین متعدد مالیاتی و اخذ مالیات های گوناگون باعث ناتوانی بسیاری از کسبه و فروشندگان خُرد شده است. علاوه بر این، می توان یک دلیل رواج دستفروشی را افزایش شدید هزینه های معیشت خانوار دانست که دیگر با اشتغال یکنفر با حقوق های معمولی و پایین امروز قابل تامین نیست؛ از اینرو در برخی خانواده ها چند نفری در بازار کار فعالیت دارند.

جوانانی که از بیکاری بادکنک می‌فروشند

به گفته ابوی، ممکن است فردی در یک شغل رسمی فعالیت داشته باشد و در برخی مواقع نیز اقدام به دستفروشی کند تا بتواند به نحوی هزینه ها و مخارج خانواده را تامین کند. در عین حال، به دلیل اینکه دستفروشان برخی هزینه های جانبی مانند مالیات و هزینه دریافت پروانه کسب و … را ندارند، می توانند با قیمت مناسب تری اجناس خود را در اختیار مردم قرار دهند و مردم نیز استقبال کرده و از آنها خرید می کنند.

این مقام مسئول کارگری کشور افزود: شواهد نشان می دهد که عزم جدی از سوی دولت برای ساماندهی اشتغال و همچنین مشاغل غیررسمی وجود ندارد. از سویی ممکن است برخی اقدامات مقطعی آن هم از نوع سلبی توسط شهرداری ها صورت گیرد که آن هم درست نیست و بهتر است به جای جمع آوری وسایل دستفروشان، مراکزی برای فعالیت آنها فراهم شود.

وی یک بخش دیگر رواج دستفروشی در بازار کار ایران را اشتغال ناچاری در این بخش به دلیل بیکاری دانست و گفت: فردی لیسانسیه می گفت به دلیل اینکه ماه ها به دنبال کار بوده و نتوانسته تا شغلی را به دست آورد ناچار شده در مقابل یک پیتزافروشی بایستد و به بچه ها بادکنک بفروشد.

ابوی خاطرنشان کرد: این جوان می گفت ازدواج کرده و حاضر است هر کاری که باشد را بپذیرد و به آن وارد شود ولی چون نتوانسته شغلی برای خود بیابد به ناچار دست به فروش بادکنک زده است. این جوان می گوید سنش بالا رفته و نزدیک به ۳۰ سال است، حال اگر همین کار را نیز نکند چگونه باید مخارج خانواده اش را تامین نماید. متاسفانه از این دست موارد بسیار است و برخی به ما به عنوان نمایندگان کارگری نامه می نویستند و به دنبال کار هستند