اخبار

بی‌بی‌سی: علی مطهری، نائب رئیس مجلس ایران، در نامه‌ای به احمد جنتی، رئیس مجلس خبرگان، او و مجلس خبرگان رهبری را به “دخالت” در وظایف دولت و مجلس متهم کرده و درباره “تعریض ناخواسته” به آیت‎الله علی خامنه‌ای هم تذکر داده است. این اظهارات آقای مطهری در واکنش به بیانیه مجلس خبرگان درباره خروج آمریکا از توافق هسته‌ای موسوم به برجام است که در آن این نهاد خواستار “عذرخواهی” حسن روحانی از ملت ایران شده بود.

آقای مطهری خطاب به آقای جنتی در نامه ای که امروز ۲۴ اردیبهشت (۱۴ مه) منتشر کرده، نوشته “پذیرفته‌اید که برجام با نظر مقام رهبری امضا شده است و از طرف دیگر از رئیس‌جمهور خواسته‌اید که به خاطر خسارت‌های وارده ناشی از برجام از مردم عذرخواهی کند. آیا این دو سخن تناقض و احیانا تعریض ناخواسته به مقام رهبری نیست؟”

نامه نائب رئیس مجلس شورای اسلامی در سربرگ رسمی و خطاب به جایگاه آقای جنتی در سمت ریاست مجلس خبرگان و به طور سرگشاده منتشر شده است.

او در نامه اش خطاب به رئیس مجلس خبرگان نوشته “آیا تکلیف شرعی دستگاه دیپلماسی را جنابعالی تعیین می‌کنید یا مقام رهبری؟ همچنین آیا تکلیف قانونی دستگاه دیپلماسی را جنابعالی تعیین می‌کنید یا مجلس؟”

آقای مطهری به آقای جنتی گفته “ورود به مسائلی مانند برجام و تعیین تکلیف برای رئیس‌جمهور و مجلس شورای اسلامی از وظایف آن مجلس نیست”.
حق نشر عکس isna
Image caption بیانیه مجلس خبرگان به امضای احمد جنتی خواستار عذرخواهی حسن روحانی از ملت ایران شده

بیانیه مجلس خبرگان رهبری واکنشهای متعددی در شبکه های اجتماعی نیز به همراه داشته است.

مجلس خبرگان رهبری یک روز پیش از این در بیانیه‌ای به امضای آقای جنتی خطاب به دولت و مجلس ایران دستوراتی در ارتباط با توافق هسته‌ای مطرح کرده و از حسن روحانی رئیس جمهور ایران خواسته بابت آنچه “خسارت های وارده در برجام” و “رعایت نشدن خط قرمز” های آیت‌الله خامنه‌ای خوانده شده، از مردم ایران عذرخواهی کند.

آقای مطهری خطاب به احمد جنتی گفته “یکی از معضلات کشور ما دخالت نهادهای مختلف در کار یکدیگر است” و در ادامه کارکرد مجلس خبرگان را به آقای جنتی یادآوری کرده و نوشته “وظیفه مجلس خبرگان رهبری طبق قانون اساسی، گذشته از انتخاب رهبر در زمان خاص، نظارت بر بقای شرط عدالت در مقام رهبری و نظارت بر دستگاه‌های زیرمجموعه رهبر است”.

کمتر از یک هفته پیش، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، ضمن خودداری از رفع دوره‌ای تحریم های هسته ای ایران با امضای یک فرمان دولتی اعلام کرد که ایالات متحده آمریکا از توافق جامع هسته ای موسوم به برجام خارج می شود.

از زمان خروج آمریکا از برجام، دولت حسن روحانی تحت دور تازه ای فشارها از سوی منتقدان و مخالفان داخلی اش قرار گرفته که برجام را خسارت به منافع جمهوری اسلامی ایران می خوانند.

به غیر از برخی مقام های ارشد نظامی، از جمله این مخالفان محمود احمدی نژاد رئیس جمهور پیشین ایران است که تحریم های بین المللی علیه برنامه هسته ای پس از ارجاع این پرونده به شورای امنیت شدت گرفت و از جمله به کاهش صادرات نفت و سقوط درآمدهای ملی ایران منجر شد.

ایران وایر: محمود احمدی نژاد، عضو مجمع تشخیص مصلحت ایران در یادداشتی که دیروز درباره خروج آمریکا از برجام منتشر کرده، نوشته است در جریان برجام، «بیش از ۳۰میلیارد دلار تاسیسات هسته ای متوقف یا از دور خارج شد.» این نخستین بار است که یک عدد قابل توجه برای هزینه های هسته ای ایران اعلام می شود. اسفند۹۳، محمد سعیدی، معاون اسبق سازمان انرژی اتمی، هزینه برنامه هسته‌ای ایران را کمتر از دو میلیارد دلار خواند. این رقم دو سال بعد توسط علی اکبر صالحی بیش از دو برابر اعلام شد: «پنج میلیارد دلار برای نیروگاه بوشهر و دو نیم میلیارد دلار برای نظنز، اراک و … هزینه شده» است. ارقامی که مقام های جمهوری اسلامی درباره برنامه هسته ای اعلام می کنند، فاصله خیلی زیادی با برآوردهای خارجی دارد. آبان۹۲، برخی مقام های امنیتی اسرائیلی به خبرگزاری فرانسه گفتند که ایران ۴۰ میلیارد دلار صرف ساخت و نگهداری تاسیسات هسته ای کرده است. آیت الله خامنه ای، ۲۹دی۹۴ در نامه ای که به حسن روحانی درباره مذاکرات هسته ای نوشت، تاکید کرد: «در برابر آنچه در این معامله [توافق هسته ای] به دست آمده، هزینه‌های سنگینی پرداخت شده است». تاکیدی که به نظر می رسد با برآوردهای خارجی بیشتر تطبیق دارد دارد تا برخی برآوردهای داخلی.

این اعداد و ارقام البته مربوط به ابعاد فنی این برنامه است. سال۹۲، دو موسسه آمریکایی موسسه کارنگی و فدارسیون دانشوران آمریکا در گزارشی اعلام کردند که ایران بیش از ۱۰۰میلیارد دلار به دلیل کاهش درآمدهای نفتی و سرمایه گذاری خارجی زیان دیده است. آبان همان سال، منابع اسرائيلی اعلام کردند که زیان های ناشی از تحریم ها، ۱۳۰ میلیارد دلار بوده است. گزارش های معطوف به سرسام آور بودن هزینه تحریم ها، فقط برآوردهای خارجی نیست. یک گزارش منتشرشده در تاریخ ۲۶دی۹۵ در روزنامه دنیای اقتصاد برآورد کرده است که تشدید تحریم ها و از دست دادن بازارها باعث شد که «در مجموع عدم‌النفع حدود ۴۰۰میلیارد دلاری در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی به کشور تحمیل شود.» اعداد و ارقام دیگری هم وجود دارد.

آیت الله خامنه ای، ۲۹دی۹۴ در نامه ای که به حسن روحانی درباره مذاکرات هسته ای: «در برابر آنچه در این معامله [توافق هسته ای] به دست آمده، هزینه‌های سنگینی پرداخت شده است».

تلویزیون صدای آمریکا به نقل از احمد خرم، وزیر راه و ترابری دولت خاتمی نوشته که خسارت تحریم به اقتصاد ایران حدفاصل سال های ۹۰ تا ۹۲، ۴۲۰ میلیارد دلار بوده است. هفته نامه صدا هم گزارشی که اسفند۹۴ منتشر کرده، با اشاره به اضافه پرداخت های اجباری برای صادرات و واردات و هزینه و خسارت ناشی از کاهش فروش نفت، به نقل از یک منبع مطلب نوشته که تحریم ها، «روزی ۱۵۰میلیون دلار حداقل اضافه هزینه غیرقابل تردید از محل تحریم ها برای کشور به ارمغان آورده است. این میزان چیزی حدود یارانه ۱۲میلیون نفر در یک ماه است. یعنی یارانه ۱۲میلیون نفر در یک ماه، تنها در یک روز، هزینه شده است.»

عباس عراقچی: « اگر برنامه هسته ای کشورمان را بخواهیم صرفا با معیارهای اقتصادی بسنجیم، خسرانی بزرگ است. یاگر هزینه مواد تولیدی را بخواهیم محاسبه کنیم، اصلا تصورش را نمی توانیم کنیم»

تاکنون گزارشی درباره زیان های بخش خصوصی، هزینه های ناشی از بلوکه شدن سرمایه های ایران، فسادهای ناشی از تحریم و واسطه گری دلالانی چون بابک زنجانی و …، در دوران تحریم هایی که بخش مهمی از آنها ناشی از تبعات برنامه هسته ای ایران بود، منتشر نشده و نمی توان گفت برنامه هسته ای و تحریم ها چه اندازه هزینه داشته یا خسارت زده اند. به همین اعتبار می توان تا اطلاع ثانوی این گفته عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران را مدنظر قرار داد که مرداد۹۴ در جلسه ای خصوصی به مدیران صداوسیما گفت: « اگر برنامه هسته ای کشورمان را بخواهیم صرفا با معیارهای اقتصادی بسنجیم، خسرانی بزرگ است. یاگر هزینه مواد تولیدی را بخواهیم محاسبه کنیم، اصلا تصورش را نمی توانیم کنیم»، چاه ویل هسته ای.

دویچه‌وله: خویشتن‌داری شورای امنیت در قبال خروج یکطرفه آمریکا از توافق هسته‌ای بدون دلیل نیست؛ زیرا سکوت می‌تواند از بدتر شدن وضع پیشگیری کند. این موضوع به تبصره‌‌‌‌‌هایی در صفحه چهارم قطعنامه ۲۲۳۱ مربوط می‌شود.

وقتی اوقات صدراعظم آلمان تلخ باشد، یک نشست کاتولیکی فرصت خوبی می‌شود تا او، به بیان نظراتش از جمله درباره خروج یکجانبه آمریکا از برجام بپردازد. آنگلا مرکل روز جمعه ۱۱ مه در مونستر گفت: «به عقیده من درست نیست توافقی که در شورای امنیت تصویب شده‌، به صورت یک طرفه ملغی اعلام شود.»

مرکل ادامه داد که تصمیم ترامپ اعتماد به نظم بین‌الملی را مخدوش می‌کند. او گفت این خبر خوبی برای جهان نیست که هر کس هر کاری دلش خواست بکند.

اما خبر بد را جهان شنیده است. آمریکا از برجام بیرون رفته و توافق را یکطرفه فسخ کرده است. توافقی که امضای هفت کشور را پای خود داشت.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

۲۰ ژوئیه ۲۰۱۵ شورای امنیت به عنوان تعیین‌کننده ترین نهاد سازمان ملل با اکثریت مطلق ۱۵ عضو خود، قطعنامه توافق اتمی را تصویب کرد. توافقی که پایانی بود بر مذاکرات پرفراز و نشیب دوازده ساله با ایران بر سر طرح‌های اتمی این کشور.

این که آمریکا از این توافق خارج می‌شود، نقض آشکار یک قطعنامه معتبر جهانی و نفی قوانین اجرایی است. اما چرا سازمان ملل با وجود بدیهی بودن امر، سکوت پیشه کرده است؟ هیچ نماینده‌ای در این نهاد ابراز ناخشنودی نکرده، هیچ تقاضایی برای نشست اضطراری طرح نشده، هیچ اعتراض یا بحثی شنیده نمی‌شود. چرا؟

بهتر است اقدامی نشود

فرحان حق، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل، گرچه نقض یک قطعنامه و اقدام‌های بعدی را به اعضای شورای امنیت مربوط می‌داند، اما پیشنهاد می‌کند که قطعنامه توافق اتمی به دقت مطالعه شود.

در صفحه چهارم قطعنامه ۲۲۳۱ که ۱۴۴ صفحه‌ دارد، چند تبصره بسیار مهم در راستای بازگشت قطعنامه‌های پیشین گنجانده شده است. مثلا چنانچه یکی از امضاکنندگان توافق اعلام کند که یکی از طرفین به تعهدات خود پایبند نبوده، شورای امنیت باید ظرف ۳۰ روز، پیش‌نویس قطعنامه جدیدی را به رای بگذارد. اگر تصویب چنین قطعنامه‌ای ناکام ماند، قطعنامه‌های تحریمی پیشین علیه ایران دوباره به جریان خواهند افتاد؛ مگر شورای امنیت به گونه دیگری تصمیم بگیرد.

اما شورای امنیت چه تصمیمی می‌تواند بگیرد؟

سکوت خشمگینانه

فرانسه، بریتانیا، روسیه، چین، آلمان و ایران سکوت کرده‌اند و نمی‌خواهند برای اعتراض و شکایت به نیویورک بروند. سکوتی که به نظر می‌رسد به قصد پیشگیری از پیامدهای بعدی است.

چنانچه ایران، روسیه، چین، فرانسه یا بریتانیا بخواهند نقض توافق اتمی از سوی آمریکا را در شورای امنیت محکوم کنند، با وتوی واشنگتن روبرو خواهند شد. باز به خاطر وتوی آمریکا، هیچ قطعنامه جدیدی هم در کار نخواهد بود و حتی خطر این وجود دارد که تحریم‌های جدیدتری وضع شوند.

طنز ماجرا

آمریکا می‌توانست بحث عدم پایبندی ایران به قطعنامه ۲۲۳۱ را به شورای امنیت بکشاند اما یک دلیل بسیار ساده برای ممکن نبودن چنین تصوری وجود دارد. کافی است به یاد آورده شود که جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا مختصر و مفید گفت ما دیگر طرف قرارداد نیستیم!

در تشریح وضعیت می‌توان گفت رفتار ۶ امضاکننده دیگر برجام، یک نرمش دیپلماتیک و طنزی تاریخی است. سکوت شورای امنیت این بار می‌تواند استثنائا از بدتر شدن اوضاع جلوگیری کند.

ایران وایر: در حال حاضر، تنها چهره ارشدی که از میان اعضای تیم هسته ای در ایران مانده و کماکان در متن بازی قرار دارد، عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیرخارجه ایران است

سه روز پیش در کشاکش گمانه زنی ها درباره حمله آمریکا به سوریه، دو تصویر توجه بسیاری از کاربران فضای مجازی را به خود جلب کرد؛ علی اکبر ولایتی در غوطه شرقی در حال رجزخوانی علیه غرب بود و محمدجواد ظریف در همایش تجاری مشترک ایران و اروگوئه در مونته ویدئو پایتخت این کشور در حال سخنرانی بود. جلسات متعدد ظریف در اروگوئه در حالی در جریان بود که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و برخی اعضای کابینه اش سفرهای دیپلماتیک خود را لغو کرده بودند تا به مسئله سوریه بپردازند.

علاوه بر این، الکساندر لاورنتیف، نماینده ویژه پوتین در امور سوریه پیش از حمله آمریکا، انگلستان و فرانسه به سوریه، در سفری اعلام نشده و غیرمنتظره به تهران رفت و با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران گفتگو کرد. شمخانی پس از این دیدار، به جلسه هیات دولت رفت و با حسن روحانی، رئيس جمهور ایران دیدار کرد. در هنگام ورود او به پاستور، مجید تخت روانچی، معاون سیاسی دفتر رئیس‌جمهور همراهش بود. مجید تخت روانچی، عضو تیم مذاکره کننده هسته ای ایران که از چهره های کلیدی وزارت خارجه دوران ظریف بود، از شهریور۹۲ تا آبان ۹۶ معاون اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه بود. او همچنین مسئول اصلی گفتگوهای ایران و اتحادیه اروپا بود که «گفتگوهای سطح بالا» نام گرفته بود. این گفتگوها که اهدافی مانند گفتگوهای حقوق بشری بین ایران و اتحادیه اروپا و تاسیس دفتر اتحادیه اروپا در تهران را دنبال می کرد، در عمل به جایی نرسید، چون اساسا نگاه کلان دیپلماسی پس از برجام، نگاه به اتحادیه اروپا نبود، نگاه غالب و مورد حمایت رهبر جمهوری اسلامی، همکاری با چین و روسیه بود.

مشکلات تخت روانچی اما فقط این راهبردهای کلان نبود. همسر او خواهر سیروس ناصری بود، فعال اقتصادی، دیپلمات و عضو تیم هسته ای ایران در دولت خاتمی. سیروس ناصری تا پیش از برجام در ایران ساکن بود و به تفسیر مشغول ولی اندکی پس از برجام زمزمه ها درباره او شروع شد، متهم به جاسوسی شد، حکم جلب برایش صادر شد، از ایران رفت و فعلا هم امکان بازگشت ندارد. جواد کریمی قدوسی، نماینده مجلس ایران ۱۰شهریور۹۶ ادعا کرد: « ناصری هفته ای یک بار از لندن به تهران می آمد و آقایان چهار میلیون تومان پول بلیط هواپیمای وی را پرداخت می کرد. حق ایاب و ذهاب و حق مشاوره هم می گرفت و بر می گشت به لندن.» زمستان۹۵ هم «علیرضا زاکانی»، نماینده مجلس نهم اشاره کرده بود سیروس ناصری به همراه حسین فریدون، برادر حسن روحانی، گروهی اقتصادی تشکیل داده و درباره تقسیم منابع و منافع پس از برجام به صورت هفتگی تصمیم گیری می کنند. سیروس ناصری در نشست های پس از برجام، همراه با «عبدالرسول دری اصفهانی»، عضو کمیته اجرای «برجام» شرکت می کرد. دری اصفهانی پس از توافق هسته ای، ۱۹ بهمن ۹۴ از حسن روحانی، رییس جمهوری ایران نشان درجه۲ خدمت و ۵۰ سکه بهار آزادی دریافت کرد ولی مهرماه ۹۶ حکم ۵سال زندان دریافت کرد و اعلام شد که جاسوس هسته ای بوده است. دادگاه او غیرعلنی بود، وزارت اطلاعات و مقام های وزارت خارجه اعلام کردند جاسوس نبوده ولی برنامه این بود که جاسوس اعلام شود.

در کنار پرونده دری اصفهانی، دو نام دیگر هم مطرح بود. محمد نهاوندیان، رئيس دفتر سابق حسن روحانی که از کلیدی ترین مهره های دوران پس از برجام بود و بسیاری از کنفرانس های اقتصادی تحت هدایت او برگزار می شد. او نقشش در معرفی دری اصفهانی را تکذیب کرد ولی ۲۹مرداد۹۶ سید جواد ابطحی، نماینده مجلس از محمد نهاوندیان پرسید: « آقای نهاوندیان باید پاسخ دهد دری اصفهانی را چه کسی با هزینه بیت المال هر چند وقت یک بار از لندن به تهران می آورد؟»

بروز چنین حاشیه هایی بود که هم نهاوندیان را در دولت دوم حسن روحانی به حاشیه برد و هم مجید تخت روانچی را. تخت روانچی، حدفاصل زمستان۹۲ تا بهار۹۳ هم درگیر یک ماجرای دیگر بود، همراه با بر محمدجواد ظریف، عباس عراقچی، سیروس ناصری و حسین موسویان. گروهی موسوم به «بچه گربه پرنده» تلاش کرد ایمیل های آنها را هک کند. در گزارشی که دی ماه۹۶ توسط «بنیاد کارنگی برای صلح بین‌الملل» منتشر شد، آمده بود که این حملات هکری از داخل ایران و از سوی گروهی هدایت می شود که با سپاه پاسداران در ارتباط بوده اند.

در پرونده دری، یک نام دیگر هم شنیده می شد. کریمی قدوسی، نماینده مجلس خبر داد دری اصفهانی در دوران مذاکرات زیرمجموعه «حمید بعیدی نژاد»، عضو ارشد تیم هسته ای ایران مشغول به فعالیت بود. روزنامه وطن امروز، ۱۹مهرماه۹۶ در گزارشی نوشت: « نحوه ارتباط دری‌اصفهانی و حمید بعیدی‌نژاد … باید به دقت مورد رسیدگی قرار گیرد … مشاوره‌ها و نظرات دری‌اصفهانی درباره مسائل بانکی و مالی باید از طریق بعیدی‌نژاد وارد فرآیند اعمال در انشای برجام می‌شد … باید مشخص شود نظرات دری‌اصفهانی تا چه اندازه در ایجاد مخمصه فعلی برجام در حوزه بانکی و مالی موثر بوده است.» برای چنین ادعاهایی هیچ سندی وجود نداشت، فقط بعیدی نژاد خوش شانس بود که در دسترس نبود.

بعیدی نژاد شهریور۹۵ به عنوان سفیر ایران در لندن منصوب شد و نسبت به دیگر چهره های تیم هسته ای از حاشیه های سیاست داخلی کمتر آسیب دید. در همان ایام با بالا گرفتن بحث جاسوسی دری اصفهانی، بعیدی نژاد هدف از طرح اتهام جاسوسی دری اصفهانی را اینطور توضیح داد: «خیلی مایلند با آب و تاب دادن برخی اطلاعات ناقص و ناصحیح حکم قطعی جاسوسی برای آقای دری را هر چه سریع‌تر ثابت کنند تا این نظریه خود را اثبات کنند که دشمن در مذاکرات هسته‌ای و تیم مذاکرات هسته‌ای کشورمان نفوذ و رسوخ کرده و این منشأ و دلیل نقص‌های عمده ساختاری برجام است.» نتیجه چنین کاری هم معلوم بود؛ به زمین زدن تیم هسته ای ایران.

این پروژه دو متهم دیگر هم داشت. نفر اول مشکان مشکور بود که در مثل دری اصفهانی، نشان درجه سه خدمت از حسن روحانی دریافت کرد. او نیز متهم به جاسوسی شد. مشکور که در نشست های پس از برجام به عنوان «عضو حقوقی» تیم مذاکره کننده معرفی شد، دکترای حقوق بین الملل دارد و بر اساس ادعای کریمی قدوسی، نماینده مجلس ایران، پس از طرح اتهامات از ایران خارج شده و دستگاه های امنیتی و قضایی موفق به بازداشت او نشده اند. کریمی قدوسی همچنین از فردی ۳۵ساله به نام شعبانی به عنوان چهارمین جاسوس تیم هسته ای یاد کرده است: «وی مسئول رسانه ای و اطلاع رسانی تیم مذاکرات بود که جریان رسانه ای داخل و دیگر کشورها را هماهنگ می کرد و هم اکنون فراری است.» به نظر می رسد منظور او محمدعلی شعبانی، عضو مرکز تحقیقات استراژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در زمان مدیریت حسن روحانی است که در دوران مذاکرات هم در رسانه های غربی به نوشتن مقالاتی در دفاع از توافق هسته ای مشغول بود. علاوه بر شعبانی، حسین موسویان هم در این حوزه فعال بود. موسویان نیز در دولت خاتمی عضو تیم مذاکره کننده ای هسته ای بود ولی مدتی بعد به اتهام جاسوسی بازداشت شد. او در طول مذاکرات و پس از برجام یکی از چهره های کلیدی نزدیک به تیم هسته ای ایران محسوب می شد ولی حضورش در تهران همواره با توجه و انتقاد رسانه های اصولگرا همراه بود. به گفته یک منبع آگاه، او با پادرمیانی علی لاریجانی، رئيس مجلس ایران از بازداشت رهایی یافته است. دیگر چهره ای که عضو تیم مذاکره کننده ای هسته ای نبود ولی حضورش در طول مذاکرات به شدت مورد توجه رسانه ها قرار گرفت، حسین فریدون بود که اکنون با یک پرونده فساد بزرگ مواجه است و به حاشیه سیاست پرتاب شده است.

در حال حاضر، تنها چهره ارشدی که از میان اعضای تیم هسته ای در ایران مانده و کماکان در متن بازی قرار دارد، عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیرخارجه ایران است و اگرچه ماموریت اصلی اش در دوران پسابرجام باید اجرایی کردن برجام و حل مشکلات باقیمانده از تحریم ها می شد ولی در حال حاضر به سخنگوی برجام تبدیل شده که باید به طور دائم در مجلس و رسانه ها به دفاع از برجام بپردازد و ثابت کند برجام خیانت نبوده است، به عبارتی کماکان در نقطه صفر بازی می کند. در سه سال اخیر، حتی درباره او که سابقه اش در سپاه قدس و پشتوانه قدرتمند خانواده تاجرش را به همراه دارد و موقعیت بسیار قدرتمندتری نسبت به سایر اعضای تیم هسته ای دارد، گاه به گاه شایعه شده که سفیر می شود و از ایران می رود ولی کماکان به عنوان آخرین بازمانده حضور رسانه ای خودش را حفظ کرده است. عراقچی که مهره امین تیم هسته ای در نزد اصولگرایان محسوب می شود، در ماه های اخیر سعی کرده با تغییر هرچه بیشتر ادبیات خود، حاشیه امن سیاسی را بالا ببرد. او در تازه ترین گفتگویش که با باشگاه خبرنگاران جوان انجام شده، با تمجیدهای کم سابقه از آیت الله خامنه ایِ، رهبر جمهوری اسلامی، گفته دست قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس را می بوسد. علی اکبر صالحی و محمدجواد ظریف هم چنین راهی را رفته اند، منتها با احتیاط، ظرافت و پنهان کاری بیشتر.

این دست بوسی ها چه اختیاری باشد، چه اجباری، روایت گر یک واقعیت بزرگ تر است؛ تیم هسته ای ایران که پیچیده ترین مذاکرات پس از انقلاب۵۷ را انجام داد، در طول سه سال گذشته، به متهمان ردیف اول تبدیل شده اند، نقش مهمی در دیپلماسی ندارند، در زندان هستند یا فراری یا به حاشیه پرت شده.

انبوه اتهاماتی که بیشتر از طرف رسانه ها و نمایندگان نزدیک به سپاه علیه این تیم مطرح شده، اثبات نشده اند ولی آنها نیازی به اثبات شان نمی بینند، چون به هدف شان رسیده اند. این همان چیزی است که آیت الله خامنه ای و سپاه می خواهند باشد، فروپاشی دیپلماسی.

بی‌بی‌سی: خبرگزاری رویترز به نقل بعضی از دیپلمات‌ها که نامشان را ذکر نکرده گفته نمایندگان کشورهای عضو اتحادیه اروپا درباره پیشنهاد وضع تحریم‌های جدید علیه ایران گفتگو کرده‌اند.

به گفته این دیپلمات‌ها، ممکن است که تصمیم درباره تحریم ایران در نشست ماه آینده وزیران امور خارجه این اتحادیه نهایی شود.

براساس مدارکی که به دست رویترز رسیده، فرانسه، بریتانیا و آلمان با اشاره به “برنامه موشکی بالستیک ایران و نقش این کشور در جنگ سوریه” خواهان تحریم‌های جدیدی علیه تهران شده‌اند.

رویترز گزارش داده که فهرستی از اسامی مقامات ایرانی که در برنامه موشکی جمهوری اسلامی و نیز در حمایت از حکومت بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، نقش دارند تهیه شده است.

در صورت تحریم این افراد، آنها از سفر به کشورهای عضو اتحادیه اروپا منع خواهند شد. همچنین دارایی‌های احتمالی آنان در اروپا مسدود و شرکت های مستقر در این اتحادیه اجازه مبادلات مالی و تجاری با آنها را نخواهند داشت.

یکی از منابع رویترز به این خبرگزاری گفته است که حمله موشکی اخیر حوثی های یمن به عربستان سعودی – که یک کشته برجای گذاشت و ریاض ایران را مسوول آن می‌داند – یکی از دلایل تحریم احتمالی برنامه موشکی ایران است.

مقامات ایرانی حمایت تسلیحاتی و موشکی از حوثی ها را رد می‌کنند و می گویند فقط کمک های “مستشاری و معنوی” در ا ختیار آنها قرار می‌دهند.

به گفته منابع رویترز، اتحادیه اروپا قصد دارد که تحریم‌های احتمالی خود را تا قبل و یا در روز نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو این اتحادیه که قرار است در ۲۷ فروردین برگزار شود، وضع بکند.

اتحادیه اروپا قصد دارد که با وضع تحریم های جدید دولت آمریکا را به ماندن در توافق اتمی قدرت‌های بزرگ جهانی با ایران (برجام) ترغیب بکند.

رئیس جمهوری آمریکا باید تا روز ۲۲ اردیبهشت (۱۲ مه) درباره تمدید لغو تحریم‌های هسته ای آمریکا علیه ایران تصمیم بگیرد.

کاخ سفید روز دوشنبه بار دیگر هشدار داد احتمال دارد رئیس جمهور آمریکا تا کمتر از دو ماه دیگر تصمیم به خروج از این توافق بگیرد.

راج شاه، معاون سخنگوی کاخ سفید، با تاکید بر این موضع که دونالد ترامپ همواره برجام را یکی از بدترین توافق‎های بین‎المللی تاریخ آمریکا خوانده، گفت: “او خواهان اعمال تغییراتی در این توافق در سطح کنگره آمریکا و متحدان اروپایی ما شده است. اگر تغییرات انجام نشود، او آماده است که به طور بالقوه از توافق خارج بشود.”

پیشتر، باب کورکر، سناتور جمهوریخواه و رییس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، گفته بود که انتظار دارد دونالد ترامپ در ماه مه از برجام خارج شود، آقای کورکر بعید دانسته بود که متحدان اروپایی واشنگتن بتوانند بر سر یک چارچوب مشترک در قبال اعمال تغییراتی در برجام به توافق برسند.

دویچه‌وله: به باور گروهی فراحزبی که بیش از یکصد کارشناس امنیت ملی آمریکا را در بر می‌گیرد، خروج ایالات متحده از برجام هیچگونه دستاوردی برای این کشور نخواهد داشت. این گروه با انتشار بیانیه‌ای دلایل خود را مطرح کرده است.

نشریه نیویورک تایمز در وبسایت خود از بیانیه‌ی گروهی فراحزبی در باره برجام خبر داده که بیش از یکصد کارشناس امنیت ملی آمریکا را شامل می‌شود، از جمله ۵۰ مقام بازنشسته‌ی نظامی و همچنین چهار سفیر پیشین ایالات متحده در اسرائیل.

چهره‌های دیپلماتیک و نظامی‌ای که این بیانیه‌ای را امضا کرده و انتشار داده‌اند، از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه هستند و سابقه‌ی فعالیت‌های طولانی و تجربه‌‌‌ای چنددهه‌ای در عرصه سیاست خارجی دارند.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

این گروه فراجناحی در بیانیه‌ی خود به رویکرد آمریکا به توافق هسته‌ای با جمهوری اسلامی و برجام پرداخته است؛ توافقی که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا از آن به عنوان “بدترین توافق” تاریخ آمریکا یاد کرده است.

این گروه عنوان “ائتلاف ملی جلوگیری از دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای” را برای خود برگزیده و در بیانیه‌ای خود ۱۰ استدلال در راستای حفظ برجام مطرح کرده است. به باور این گروه خروج آمریکا از برجام هیچگونه دستاوری برای این کشور در پی نخواهد داشت.

بازرسی‌های کارشناسان سازمان ملل، حفظ روابط نزدیک با هم‌پیمانان اروپایی و همچنین امکان دستیابی به توافق هسته‌ای با کره‌شمالی از جمله نکاتی است که این گروه در بیانیه‌ای خود به آنها اشاره کرده‌اند.

ضرورت پایبندی ترامپ به تعهدات آمریکا

در بیانیه‌ی این گروه که از هر دو حزب بزرگ در آن حضور دارند، از جمله آمده است: «پرزیدنت ترامپ باید به تعهد خود در قبال توافق اتمی با جمهوری اسلامی عمل کند. این کار سودهای درخورتوجهی خواهد داشت و اهرم آمریکا در توافق کردن با کره شمالی و همچنین ایران را تقویت خواهد کرد. این کار افزون بر این، اعتبار آمریکا در وفاداری به حرفش و همچنین نفوذ آمریکا در اجرای نقش راهبردی‌اش در جهان را تقویت می‌کند.»

رایان کراکر، سفیر پیشین آمریکا در کشورهای خاورمیانه از جمله افغانستان، سوریه و لبنان، برنت اسکوکرافت، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا، مایکل هایدن، رئیس پیشین آژانس امنیت ملی آمریکا و سیا و ویلیام جی. فالون، فرمانده پیشین “فرماندهی مرکزی ایالات متحده از جمله امضاکنندگان برجسته‌ی این بیانیه هستند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا

گفته می‌شود که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا ممکن است در طی دو ماه آینده در مورد خروج ایالات متحده از برجام تصمیم‌گیری کند.

ترامپ معتقد است که برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) مانع ادامه برنامه‌های موشکی مناقشه‌برانگیز جمهوری اسلامی نشده، جلوی اقدام‌های “بی‌ثبات‌کننده” این کشور در منطقه را نگرفته و محدودیت زمانی مناسب را برای فعالیت‌های هسته‌ای ایران لحاظ نکرده است.

طبق مصوبه کنگره آمریکا، رئیس جمهور باید در دوره‌های ۱۲۰ روزه درباره تعلیق تحریم‌های هسته‌ای علیه جمهوری اسلامی تصمیم بگیرد. ترامپ آخرین بار در تاریخ ۲۲ دی ماه سال گذشته خورشیدی تعلیق تحریم‌ها را تمدید کرده بود. او عین حال تصریح کرده بود که این کار را احتمالا برای “آخرین بار” انجام داده و تکرار آن مستلزم اصلاح برجام است.

آمادگی ایران برای برخورد با سناریوهای مختلف

به گفته‌ی عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ایران خود را از ماه‌ها پیش برای سناریوهای مختلف در باره برجام آماده کرده است.

عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی

او روز دوشنبه (۶ فروردین / ۲۶ مارس) تصریح کرد، کشورهای اروپایی و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، فدریکا موگرینی بارها گفته‌اند برجام یک توافق امنیتی است و به طور مستقیم با امنیت منطقه و بین‌الملل سروکار دارد و عواقب هرگونه اختلال در آن برای جامعه بین‌المللی “سنگین” خواهد بود.

اگر چه کشورهای اروپایی بر اهمیت حفظ برجام تأکید دارند، اما مواضع بریتانیا، فرانسه و آلمان در هفته‌های گذشته دست‌کم در مورد نقش منطقه‌ای جمهوری اسلامی و برنامه‌های موشک‌های بالستیک ایران به مواضع دونالد ترامپ نزدیک شده است. آنان به رغم نگرانی‌های فزاینده معتقد هستند که برنامه‌ی موشکی ایران باید به‌طور جداگانه بررسی شود.

بیشتر بخوانید: هشدار عراقچی نسبت به “عواقب سنگین اخلال در برجام”

توافق هسته‌ای با جمهوری اسلامی و گروه ۵+۱ در سال ۲۰۱۵ به امضا رسید. در این توافق بخش‌های مهمی از برنامه اتمی ایران در قبال لغو تدریجی تحریم‌های هسته‌ای به حال تعلیق درآمده است.