اخبار

رادیوفردا: دونالد ترامپ بعد از صدور دستوری برای احیای «فشار حداکثری» بر ایران گفت که دستور او بسیار سختگیرانه است، اما مایل به دیدار با رئیس‌جمهور ایران است تا تهران را ترغیب کند دست از تلاش برای رسیدن به سلاح هسته‌ای بردارد.

رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه ۱۶ بهمن در کاخ سفید همچنین اعلام کرد دستوراتی به مشاورانش داده که اگر ایران او را ترور کند، «نابود می‌شود. هیچ چیزی باقی نمی‌ماند».

اشاره او به گزارش وزارت دادگستری آمریکا در نوامبر گذشته است که ایران تلاش کرده بود او را پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا ترور کند.

آقای ترامپ یادآوری کرد برای صدور دستور فشار بر ایران مردد بوده است و ابراز امیدواری کرد که نیازی به استفاده از این دستور نباشد.

او بار دیگر تأکید کرد ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد و افزود حق ما است که از فروش نفت ایران جلوگیری کنیم.

ساعاتی پیش‌تر یک مقام آمریکایی اعلام کرد که دونالد ترامپ روز سه‌شنبه ۱۶ بهمن دستور اجرای دوبارهٔ سیاست «فشار حداکثری» بر ایران را صادر می‌کند.

خبرگزاری رویترز به نقل از این مقام نوشت که دستور یاد شده با هدف مسدود کردن همه راه‌های دستیابی ایران به سلاح اتمی و مقابله با «نفوذ بدخواهانه» این کشور صادر می‌شود.

بر اساس این گزارش، دستور آقای ترامپ به وزیر خزانه‌داری آمریکا مأموریت می‌دهد «فشار اقتصادی حداکثری» بر ایران را اعمال کند که شامل تحریم‌ها و اجرای مکانیسم‌هایی برای مجازات کسانی است که از تحریم‌های موجود تخطی می‌کنند.

این مقام همچنین گفت دولت ترامپ در بخشی از تلاش برای فشار حداکثری بر ایران کارزاری «با هدف به صفر رساندن صادرات نفت ایران» پیاده خواهد کرد.

به گفته همین مقام آمریکایی، نمایندگان ایالات متحده در سازمان ملل با همکاری شرکای کلیدی خود «کامل کردن سازوکار ماشه برای تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌ها بر ایران» را دنبال خواهند کرد.

تروئیکای اروپایی شامل سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان ماه دسامبر گذشته به شورای امنیت سازمان ملل گفتند در صورت لزوم آمادگی دارند «مکانیسم ماشه» برای بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را فعال کنند تا مانع از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای شوند.

بر اساس توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ موسوم به «برجام»، قطعنامه‌ای در شورای امنیت سازمان ملل صادر شد که تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را لغو کرد.

طرف‌های غربی برجام تا اکتبر سال جاری میلادی فرصت دارند از مکانیسم ماشه برای بازگرداندن تحریم‌ها استفاده کنند.

دستور رئیس‌جمهور ایالات متحده سیاست‌های سختگیرانه این کشور علیه ایران را که دونالد ترامپ در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری خود اجرا کرد، احیا می‌کند.

آقای ترامپ دولت جو بایدن را متهم کرده بود که طی چهار سال اخیر موضع آمریکا در برابر ایران را تضعیف کرده است.

مقام‌های ایرانی ادعا می‌کنند سیاست فشار حداکثری در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ شکست خورده است،‌ با این حال اغلب آن‌ها اذعان کرده‌اند که تحریم‌های شدید آمریکا بر وضعیت اقتصادی ایران تاثیر منفی گذاشته است.

در پی اعمال تحریم‌های نفتی آمریکا علیه تهران در دور قبلی ریاست‌جمهوری آقای ترامپ، صادرات روزانه نفت ایران طی تنها دو سال از ۲.۵ میلیون بشکه به زیر ۳۵۰ هزار بشکه سقوط کرد.

با روی کار آمدن دولت جو بایدن و تغییر فشار تحریم‌ها، صادرات روزانهٔ نفت ایران هر سال با جهش چشمگیری مواجه شد و در سپتامبر پارسال به رکورد ۱.۸۵ میلیون بشکه در روز طی پنج سال گذشته اوج گرفت.

لحظاتی بعد از اعلام خبر آماده شدن دولت ترامپ برای احیای سیاست فشار حداکثری علیه ایران، نرخ دلار حدود هزار تومان جهش کرد و از ۸۵ هزار تومان عبور کرد.

تصمیم دولت ترامپ برای فشار حداکثری بر ایران در حالی است که رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه با نخست‌وزیر اسرائیل در کاخ سفید دیدار می‌کند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس انتظار می‌رود رهبران دو کشور علاوه بر صحبت درباره مراحل بعدی آتش‌بس در غزه و عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و عربستان سعودی، درباره نگرانی‌ها از برنامه هسته‌ای ایران نیز مذاکره کنند.

زادیوفردا: وب‌سایت خبری اکسیوس می‌گوید ایران در دیدار دیپلمات‌های خود با نمایندگان اروپا، درست پیش از مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، «پیشنهاد» مذاکره دربارۀ یک توافق هسته‌ای جدید با حضور دولت آمریکا را مطرح کرده است.

اکسیوس روز پنج‌شنبه چهارم بهمن‌ به نقل از «دیپلمات‌های اروپایی» نوشت که نمایندگان ایران در دیدار با مذاکره‌کنندگان اروپایی پیشنهاد گفت‌وگو درباره توافقی جدید و جدا از برجام را مطرح کرده‌اند.

به نوشتۀ این وبسایت، نمایندگان تهران اصرار داشته‌اند که اروپایی‌ها این پیشنهاد را با دولت دونالد ترامپ مطرح کرده و پاسخ واشینگتن را به تهران منتقل کنند.

مقام‌های جمهوری اسلامی هنوز به این گزارش واکنش نشان نداده‌اند.

اشاره اکسیوس به دیدار نمایندگان ایران و قدرت‌های اروپایی در ژنو برای بحث دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای تهران است که تنها یک هفته پیش از بازگشت دونالد‌ ترامپ، رئیس‌جمهور جدید ایالات متحده آمریکا، به کاخ سفید انجام شد.

این دیدار روز ۲۴ دی‌ماه با حضور مجید تخت‌روانچی، معاون سیاسی وزارت خارجه ایران، و همتایان او از سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان محرمانه انجام شد و جزئیات زیادی از آن منتشر نشده است.

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر خارجه ایران، که در این دیدار حضور داشت تنها کسی بود که در شبکه ایکس نوشت که در این نشست «ایده‌هایی را در دو حوزهٔ رفع تحریم و هسته‌ای که برای حصول به یک توافق ضروری هستند» بررسی کردیم و «این اتفاق نظر وجود داشت که باید برای رسیدن به یک توافق مذاکرات از سر گرفته شود».

یک مقام ارشد اتحادیه اروپا روز جمعه به خبرنگاران در بروکسل گفت که تمامی نشانه‌ها از جمله صحبت‌های دونالد ترامپ حاکی از آن است که آمریکا، یعنی دولت ترامپ، این‌بار با ایرانی‌ها می‌خواهد نوعی گفت‌وگو درباره برنامه هسته‌ای داشته باشد و ابراز امیدواری کرد که این توافق به دست آید.

این مقام که نخواست نامش فاش شود افزود:‌ «همزمان با اتحادیه اروپا، مسئول سیاست خارجی این اتحادیه نقش نهادی در شورای امنیت سازمان ملل دارد که برجام را تأیید کرده است. بنابراین، او هماهنگ‌کننده کمیسیون مشترک برجام است. طی چهار سال گذشته، ما وظیفه دیگری نیز پیدا کرده‌ایم که تسهیل مذاکرات بین ایالات متحده و ایران بوده است».

این مقام ارشد اتحادیه اروپا سپس گفت:‌ «باید ببینیم واکنش تهران چه خواهد بود و آیا می‌خواهد مستقیم با آمریکایی‌ها گفت‌وگو کند یا نه».

این مقام بلند پایه اتحادیه اروپا در ادامه حضور اتحادیه اروپا در این فرایند را مهم ارزیابی کرد و به خبرنگاران گفت: «به دو دلیل عمده اتحادیه اروپا در این فرآیند حضور خواهد داشت؛ اول این‌که ما به شدت به استفاده صلح‌آمیز و غیرنظامی از برنامه هسته‌ای ایران علاقه‌مندیم و دوم اینکه تحریم‌هایی وجود دارد که توسط اتحادیه اروپا اعمال شده‌اند، نه توسط کشورهای عضو. بنابراین نیاز به اقدامی از سوی اتحادیه اروپا در این‌باره است».

در کمتر از یک هفته‌ای که از تحلیف دونالد ترامپ می‌گذرد، او چند بار دربارهٔ ایران صحبت کرده، اما تاکنون به «پیشنهادی» که اکسیوس گزارش داده، اشاره نکرده است.

رئیس‌جمهور آمریکا شامگاه پنج‌شنبه همزمان با امضای فرمان‌های اجرایی گفت امیدوار است که برای حل مسائل ایران نیازی به اقدام نظامی نباشد.

او در دولت اول خود، سیاست «فشار حداکثری» را در برابر ایران در پیش گرفت که به‌شدت بر درآمدهای تهران از فروش نفت اثر گذاشت و گفته می‌شود که دولت دوم او نیز احتمالاً این سیاست را پی خواهد گرفت.

ایران در سال ۱۳۹۴ با قدرت‌های غربی ازجمله ایالات متحده به توافق هسته‌ای موسوم به «برجام» دست یافت که بر اساس آن و در مقابل رفع تحریم‌های آمریکا و اروپا علیه تهران، جمهوری اسلامی هم ابعاد برنامۀ هسته‌ای خود را محدود می‌کرد.

با این حال در سال ۱۳۹۷، همزمان با دور اول ریاست‌‌جمهوری ترامپ، دولت آمریکا از برجام خارج شد. تهران هم در مقابل به‌شکل تدریجی از تعهدات برجامی خود عدول کرد و از جمله به میزان انباشت و غلظت غنی‌سازی اورانیوم افزود؛ موضوعی که نهایتاً در سال گذشته میلادی به صدور دو قطعنامۀ انتقادی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجامید.

رئیس‌جمهور آمریکا روز پنج‌شنبه در پاسخ به سوال مجری شبکه فاکس‌نیوز که از او پرسید آیا به حکومت ایران اعتماد دارد؟ گفت باید به توافقی دست یافت که راه‌هایی برای اعتماد کامل به آن باشد و جدول زمانی دقیقی داشته باشد.

خُسن‌آقا: طبق معمول منافع شخصی و بعد از آن آمریکا در اولویت است

رادیوفردا: دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، در گفت‌وگو با خبرنگاران ابراز امیدواری کرد که مسائل ایران بدون آنکه نیازی به حمله اسرائیل باشد حل شود؛ او همچنین در مصاحبه با فاکس نیوز گفت تنها چیزی که درباره ایران بر آن اصرار دارد این است که سلاح هسته‌ای نداشته باشد.

دونالد ترامپ که شامگاه پنجشنبه چهارم بهمن همزمان با امضای فرمان‌های اجرایی به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ می‌داد گفت امیدوار است که برای حل مسائل ایران نیازی به اقدام نظامی نباشد.

او در پاسخ به این سوال که آیا از حمله احتمالی اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران حمایت می‌کند گفت: «واضح است که به این سوال جواب نمی‌دهم، باید دید چه پیش می‌آید.»

رئیس جمهور ایالات متحده افزود که «واقعا خوب خواهد بود» اگر نیازی به برداشته شدن آن گام‌های دیگر [حمله اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران] نباشد.

آقای ترامپ همچنین بدون اشاره به جزئیات گفت که در همین زمینه طی روزهای پیش رو با تعدادی از مقام‌های ارشد جلسه خواهد داشت.

او با ابراز امیدواری به اینکه «تهران توافق کند» در عین حال افزود که اگر هم توافق نکند مساله‌ای نیست.

دونالد ترامپ در دولت اول خود در برابر ایران سیاست موسوم به «فشار حداکثری» را در پیش گرفت و گفته می‌شد که دولت دوم او نیز این سیاست را پی خواهد گرفت.

با این حال آقای ترامپ روز گذشته برایان هوک، مسئول میز ایران در وزارت خارجه دولت قبلی خود را که چندی پیش از ادامه سیاست فشار حداکثری سخن گفته بود از یک منصب دولتی اخراج کرد.

روز پنجشنبه همچنین نیویورک تایمز گزارش داد که دونالد ترامپ تمهیدات حفاظتی برایان هوک و مایک پمپئو، وزیر خارجه در دولت قبلی خود، را لغو کرده است.

این دو نفر جزو افرادی بودند که به دلیل تهدیدهای ایران تحت حفاظت امنیتی سرویس مخفی ایالات متحده قرار داشتند.

استیو ویتکاف

گفت‌وگوی دونالد ترامپ با خبرنگاران ساعتی پس از آن انجام شد که روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد که استیو ویتکاف از سوی آقای ترامپ به عنوان مسئول پرونده ایران انتخاب شده است.

دونالد ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا استیو ویتکاف را به عنوان مسئول پرونده ایران انتخاب کرده است و آیا او با مقام‌های ایرانی گفت‌وگوی مستقیم خواهد داشت یا خیر گفت: «نه، اما قطعا از او استفاده خواهم کرد؛ او مذاکره کننده‌ای عالی و فردی بسیار خوب و محبوب است.»

باراک راوید، خبرنگار وبسایت اکسیوس، نیز به نقل از چهار منبع، از جمله دو مقام آمریکایی، گزارش داد که انتظار می‌رود استیو ویتکاف به عنوان مسئول دیپلماسی با ایران معرفی شود.

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ به خاورمیانه، در توافق آتش‌بس غزه نقشی کلیدی داشت.

او چندی پیش با تاکید بر اینکه دولت ترامپ اجازه نخواهد داد ایران به سلاح اتمی دست یابد، ابراز امیدواری کرده بود که این مسئله «از طریق دیپلماسی» حل شود.

تاکید بر عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای

در همین حال شبکه فاکس نیوز روز پنجشنبه مصاحبه‌ای اختصاصی با دونالد ترامپ را منتشر کرد که رئیس جمهور آمریکا در قسمتی از آن تاکید می‌کند ایران به هیچ وجه نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.

او به فاکس نیوز گفت: «تنها چیزی که درباره ایران گفته‌ام این بوده است که… من می‌خواهم آنها کشوری عالی داشته باشند، ظرفیت بالایی دارند، مردم ایران عالی هستند. تنها چیزی که درباره ایران گفته‌ام این است که آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند».

آقای ترامپ با اشاره به حکومت مذهبی ایران گفت: اگر ایران سلاح هسته‌ای داشته باشد بقیه هم همان را خواهند خواست و وضعیت فاجعه‌بار خواهد شد.

دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران موسوم به برجام را اعلام کرد.

با این حال او در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفت اگر چهار سال پیش وارد کاخ سفید شده بود می‌توانست «ظرف یک هفته» به توافق با ایران برسد.

او در پاسخ به سوال مجری این شبکه که از او پرسید آیا به حکومت ایران اعتماد دارد گفت باید به توافقی دست یافت که راه‌هایی برای اعتماد کامل به آن باشد و جدول زمانی دقیق داشته باشد.

مقام‌های جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به اظهارات جدید دونالد ترامپ نشان نداده‌اند.

بی‌بی‌سی: شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از سه روز بحث و بررسی، به قطعنامه پیشنهادی بریتانیا، فرانسه و آلمان درباره پرونده هسته‌ای ایران رای مثبت داد.

از ۳۵ عضو شورا، ۱۲ کشور به این قطعنامه رای ممتنع، دو کشور رای منفی (چین و روسیه) و۲۰ کشور رای مثبت دادند. رای پاراگوئه به دلیل فنی و غیرسیاسی به حساب نیامد.

قطعنامه از ایران می‌خواهد که برای رفع نگرانی‌ها آژانس «فورا» با بازرسان همکاری کند و به ابهام‌های موجود درباره برنامه‌هسته‌ایش پاسخ «قانع کننده» دهد.

از جمله دیگر موضوعات مطرح شده در این قطعنامه درخواست از ایران برای لغو ممنوعیت‌ حضور بازرسان خبره آژانس در این کشور است.

سرپرست وزارت خارجه و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران پیشتر در اظهارات جداگانه‌ای گفته بودند که در صورت تصویب قطعنامه، جمهوری اسلامی به آن واکنش نشان خواهد داد.

آمریکا ساعاتی پیش از رای‌گیری با حمایت از این پیش‌نویس اعلام کرد که این قطعنامه باید بخشی از یک استراتژی گسترده‌تر در قبال برنامه اتمی ایران باشد.

لورا هولگیت، سفیر آمریکا در آژانس در توضیح اهمیت «استراتژی گسترده‌تر» مورد نظر واشنگتن به موعد انقضای برجام در اکتبر ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت: «این یک نقطه عطف برای تلاش جامعه بین‌المللی بابت اطمینان از این است که برنامه (اتمی) ایران صرفا یک برنامه صلح آمیز خواهد ماند.»

عمده محدودیت‌های فعلی بر برنامه اتمی ایران از جمله تمهیدات نظارتی برجام که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت آن را تایید کرده است در اکتبر ۲۰۲۵ یا مهرماه سال ۱۴۰۴ به پایان می‌رسد.

از جمله موضوعات طرح شده در قطعنامه ۲۲۳۱ پیش‌بینی سازوکاری برای بازگشت فوری تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران تا قبل از مهرماه ۱۴۰۴ است. در این روش، بازگشت تحریم‌ها بدون موافقت چین و روسیه امکان‌پذیر است.

در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ، آمریکا تلاش کرده بود که این تحریم ها را دوباره بازگرداند اما دولت‌های اروپایی به همراه چین و روسیه از آن حمایت نکردند.

این بار همزمان با آغاز نشست شورای حکام آژانس سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌نویس قطعنامه‌‌ جدیدی را تهیه کردند.

روسیه و چین که به پیش نویس‌قطعنامه رای منفی دادند، امروز در بیانیه مشترکی همراه با ایران خواستار احیای توافق اتمی برجام شدند که آمریکا از آن خارج شده و ایران اجرای بخش های عمده آن را کنار گذاشته است.

چین، ایران و روسیه در این بیانیه گفتند: «زمان آن فرا رسیده است که کشورهای غربی اراده سیاسی نشان دهند، چرخه تداوم تشدید تنش را که تقریباً دو سال است ادامه دارد، متوقف کنند و اقدامات لازم را برای احیای برجام انجام دهند.»

در این بیانیه مشترک آمده است که احیای برجام هنوز امکان‌پذیراست و از سرگیری آن «اکثر» مسائل باقی‌مانده را حل می‌کند، به‌ویژه با ارائه ابزارهای نظارتی گسترده به بازرسان آژانس.

نماینده آمریکا در آژانس یک روز پیش از این در سخنرانی خود در شورای حکام گفته بود در سال ۲۰۲۲ «دوبار توافق‌های قابل اجرا» برای احیای برجام به ایران پیشنهاد شد که تهران هر بار با «درخواست‌های غیرقابل قبول فراتر از برجام» آن را رد کرد.

صدای آمریکا: متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، گزارش‌ها مبنی بر «لابی ایالات متحده علیه صدور قطعنامه توبیخی جمهوری اسلامی» در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را تکذیب کرد.

میلر در کنفرانس خبری روز ۸ خرداد، گزارش روزنامه وال استریت ژورنال مبنی بر تلاش دولت بایدن برای جلوگیری از صدور قطعنامه توبیخی علیه ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را «نادرست» خواند و تاکید کرد که آمریکا هیچ لابی برای رأی منفی یا ممتنع کشورها در این زمینه انجام نداده است.

پیش از این، وال استریت ژورنال مدعی شده بود که نمایندگان آمریکا در آژانس به برخی کشورها برای رأی ممتنع فشار آورده‌اند و خود آمریکا نیز قصد رأی ممتنع دارد.

بنا بر گزارش وال‌استریت‌ژورنال فرانسه و بریتانیا خواستار توبیخ جمهوری اسلامی به دلیل پیشرفت فعالیت‌های هسته‌ای آن هستند.

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در ادامه، به تحریم، بازدارندگی و انزوای بین‌المللی به عنوان ابزارهای فشار بر جمهوری اسلامی در همه زمینه‌ها از جمله فعالیت‌های هسته‌ای اشاره کرد.

آخرین قطعنامه از این دست، یک سال و نیم پیش بود که فرانسه، بریتانیا، آلمان و آمریکا یک صدا آن را به رأی گذاشته و به تصویب رساندند.

رسانه ها علت مخالفت آمریکا را بیم از تشدید فعالیتهای اتمی جمهوری اسلامی ذکر کرده‌اند.

سه خبرگزاری عمده بین‌المللی روز دوشنبه گزارش دادند که آژانش در گزارشی گفته است ذخایر اورانیوم غنی‌شده نزدیک به سطح مورد نیاز برای تولید جنگ‌افزار هسته‌ای توسط حکومت ایران افزایش یافته است.

طبق این گزارش، ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد جمهوری اسلامی با افزایش ۲۰ کیلو و ۶۰۰ گرمی از زمان انتشار آخرین گزارش فصلی آژانس در اسفند سال گذشته، به بیش از ۱۴۲ کیلوگرم رسیده است.

اورانیوم غنی‌شده با خلوص ۶۰ درصد تنها یک قدم کوتاه و فنی از غنای ٩۰ درصدی مورد نیاز برای تولید جنگ‌افزار هسته‌ای فاصله دارد. ایران تنها کشور غیرهسته‌ای جهان است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید می‌کند.

طبق تعریف آژانس، ایران به دست‌کم ۴۲ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد برای تولید یک بمب هسته‌ای نیاز دارد. به عبارت دیگر، با فرض صحت ارقام ارائه شده از سوی آژانس، جمهوری اسلامی هم‌اینک اورانیوم غنی‌شده کافی برای تولید سه بمب هسته‌ای را در اختیار دارد.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در جدیدترین گزارش خود همچنین جمهوری اسلامی را متهم کرده که هنوز تصمیم شهریور ۱۴۰۲ مبنی بر ممنوعیت مجرب‌ترین بازرسان آژانس از نظارت بر برنامه هسته‌ای خود را مورد ارزیابی مجدد قرار نداده است؛ ضمن این که از حکومت ایران انتظار دارد در چارچوب رایزنی‌های جاری دوجانبه، این اقدام را انجام دهد.

رادیوفردا: خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه ۲۹ شهریور به نقل از دو منبع مطلع گزارش داد که قطر طی هفته جاری نشست‌های جداگانه دوجانبه‌ای با ایالات متحده و ایران بر سر برنامه هسته‌ای ایران و نگرانی‌های واشینگتن درباره انتقال پهپادهای ایرانی به روسیه داشته است.

به گفته این منابع، قطر در این نشست‌های خاص نقش میانجی نداشته است بر خلاف مذاکرات امسال که دیپلمات‌های قطری نشست‌های متعددی با طرفین داشتند و حاصل آن در نهایت معاوضه زندانیان میان ایران و ایالات متحده بود.

رویترز پیش از این به نقل از منابع مطلع نوشته بود که قطر، کشور عربی ثروتمند حاشیه خلیج فارس که جاه‌طلبی‌های دیپلماتیکی دارد، قصد دارد که هر دو طرف را برای انجام گفت‌وگوهای بیشتر و دستیابی به «تفاهم» تحت فشار بگذارد.

یکی از این منابع مطلع که به شرط عدم انتشار نام خود با رویترز صحبت کرده است، گفت که این نشست‌ها روزهای دوشنبه و سه‌شنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار شده است.

منبع مطلع دوم نیز گفت که مذاکرات دوجانبه بیشتری دراین‌باره طی هفته جاری انجام خواهد شد. او اما اطلاعات بیشتری به دست نداد.

این دپیپلمات نشست‌های نیویورک را نشست‌هایی مقدماتی توصیف کرد و گفت، ایده اصلی این بود که زمینه را برای مذاکرات غیرمستقیم در آینده فراهم کنند تا طرفین بر سر مسئله هسته‌ای به یک «تفاهم» برسند.

مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم ایران و ایالات متحده بر سر احیای برجام از تابستان گذشته با بن‌بست مواجه شده است. طرفین اما اخیرا بر سر معاوضه زندانیان و همچنین آزادسازی شش میلیارد دلار دارایی بلوکه‌شده ایران در کره جنوبی به توافق رسیدند. بر این اساس پنج شهروند آمریکایی زندانی در ایران روز دوشنبه با پرواز هواپیمای قطر تهران را ترک کردند.

قدرت‌های غربی همچنین ایران را متهم به تامین تسلیحاتی مسکو و انتقال پهپادهای نظامی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین کرده‌اند. ایران اما این اتهام را تکذیب کرده است.

با استفاده از گزارش خبرگزاری رویترز؛ س.ن

رادیوفردا: خبرگزاری رویترز عصر یک‌شنبه ۱۹ شهریورماه با استناد به گفته‌های چند دیپلمات ایرانی و دیگر منابع مطلع از مذاکرات بین تهران و واشینگتن، جزئیات توافق حاضر برای آزادسازی شش میلیارد دلار دارایی‌های بلوکه‌شدۀ ایران و آزادی شماری از زندانیان دو طرف را اعلام کرد.

بر پایۀ این گزارش، شش میلیارد دلار از منابع مالی مسدود شدۀ ایران در اوایل هفتۀ جدید میلادی (از دوشنبه ۲۰ شهریور) به بانک‌های قطری منتقل می‌شود و سپس طی مراحلی از پیش هماهنگ‌شده، پنج زندانی آمریکایی از ایران آزاد می‌شوند و همین تعداد ایرانی که در آمریکا زندانی هستند، به ایران بازمی‌گردند.

در گام نخست، ایران روز ۱۹ مرداد امسال چهار شهروند آمریکایی را زندان اوین به «حبس خانگی» در هتلی نامشخص منتقل کرد و به این ترتیب، آن‌ها به پنجمین شهروند آمریکایی که از پیش در حبس خانگی به‌سر می‌برد ملحق شدند.

زندانیان با تابعیت آمریکایی که از ایران خارج خواهند شد به‌ترتیب سیامک نمازی ۵۱ ساله، عماد شرقی ۵۹ ساله و همچنین مراد طاهباز، محیط‌بان ۶۷ ساله، هستند و هویت دو زندانی آمریکایی دیگر که گفته می‌شود یکی از آن‌ها زن است تا کنون فاش نشده است.

از هویت زندانیان ایرانی که در چارچوب این مبادله از آمریکا آزاد خواهند شد، هنوز اطلاعی در دست نیست.

سه منبع آگاه به رویترز گفته‌اند که دوحه اجرای ترتیبات مالی این توافق را برعهده دارد که برمبنای آن، هزینه‌های بانکی مربوط به پول‌های آزاد شده را پرداخت می‌کند و بر روند برداشت ایران از این دارایی‌ها نظارت خواهد کرد. هدف از نظارت قطر این است که جمهوری اسلامی، پولی را صرف اقلام تحریمی آمریکا نکند.

سپس مرحلۀ مبادلۀ زندانیان از طریق قطر اجرایی خواهد شد.

یک دیپلمات ارشد به رویترز گفته است که جمهوری اسلامی ابتدا می‌خواست به منابع مالی آزاد شده دسترسی «مستقیم» داشته باشد اما در نهایت، توافق بر این شد که از طریق قطر به دارایی‌های آزاد شده دسترسی یابد.

این دیپلمات که نامش فاش نشده، افزوده است که به این ترتیب، ایران با صرف پول‌های آزادشده قادر خواهد بود «غذا و دارو خریداری کند و قطر به‌صورت مستقیم هزینه آن را خواهد پرداخت».

رویترز همچنین به نقل از یک منبع آگاه افزوده که تا کنون دست‌کم هشت دور از مذاکرات با شرکت مذاکره‌کنندگان ایرانی و آمریکایی در هتل‌های جداگانه در دوحه برای دستیابی به این توافق برگزار شده است. به گفتۀ این منبع، جلسات نخست عمدتاً بر مسئله بازگشت به توافق هسته‌ای متمرکز بود و سپس آزادی زندانیان به محور مذاکرات مبدل شد.

با استفاده از گزارش خبری رویترز و گزارش‌های پیشین رادیوفردا؛ آ.ت.

صدای آمریکا: ایالات متحده روز جمعه، ۱۷ شهریور، فاش کرد که در ماه آوریل (بهار) سال جاری ارسال یک محموله چند میلیون دلاری نفت خام توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را مختل کرده و بیش از ۹۸۰ هزار بشکه نفت خام قاچاق را، که نقض تحریم‌های ایالات متحده محسوب می‌شود، ضبط کرده است.

خبرگزاری رویترز، در ماه آوریل گزارش داده بود که ایالات متحده محموله نفتکش «سوئز راجان» را که نفت ایران را در دریا حمل می‌کرد، مصادره کرده است.

به گزارش رویترز، بیانیه جدید ایالات متحده که در روز جمعه ۱۷ شهریور اعلام شد، جزئیات این داستان از منابع مختلف را تأیید و تشریح کرده است.

وزارت دادگستری آمریکا در این بیانیه اعلام کرد که «فروش و حمل و نقل غیرقانونی نفت ایران» تحریم‌های ایران را نقض می‌کند.

این هفته توافقنامه‌ای بین طرفین دعوی به طور علنی اعلام شد.

این کشتی ماه گذشته، پس از حدود یک ماه و نیم تا دو ماه انتظار در سواحل تگزاس، بالاخره تخلیه شد.

شرکت «سوئز راجان» در ماه آوریل به جرم خود اعتراف کرد و طبق اسناد و مدارک قانونی به سه سال تعلیق کسب و کار و پرداخت جریمه‌ای حدود ۲.۵ میلیون دلار محکوم شد.

رادیوفردا: یک روز پس از اعلام معامله میان دولت آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بر سر مبادله زندانی میان دو کشور، مقام‌های ارشد اسرائیلی در گفت‌وگو با روزنامه نیویورک تایمز خبر از این دادند که این معامله بخشی از «تفاهم‌های گسترده» است.

دو مقام ارشد امنیتی در اسرائیل که نخواسته‌اند نام‌شان فاش شود، به روزنامه نیویورک‌تایمز گفته‌اند که در چارچوب «تفاهم‌های گسترده‌‌تر» که به صورت «غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا حاصل شده، فعالیت هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران «محدود» و حملات نیروهای نیابتی وابسته به تهران به نیروهای آمریکایی حاضر در منطقه «متوقف خواهد شد».

به نوشته نیویورک‌تایمز در روز جمعه ۲۰ مرداد، این مقام‌های اسرائیلی افزوده‌اند که این «تفاهم‌های گسترده‌تر» در مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری سلطان‌نشین عُمان حاصل شده است.

روز پنج‌شنبه ۱۹ مرداد، از یک‌ سو وزیر خارجه و سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، و از سوی دیگر وزارت خارجه ایران، گزارش‌های نیویورک‌تایمز و شبکه سی‌ان‌ان را تأیید کردند؛ گزارش‌هایی از این که ایران در برابر آزادی پنج زندانی دوتابعیتی و رهایی چند ایرانی از زندان‌های آمریکا، شش میلیارد دلار از پول نفت خود را که از سال‌ها پیش نزد بانک‌های کره جنوبی مسدود شده، دریافت خواهد کرد.

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه، گفت آزادی این پنج تن «یک گام مثبت است» و «ما با آن‌ها پس از خروج از زندان گفت‌وگو کردیم» اما افزود: «ما تنها در ابتدای این روند هستیم و بازگشت آن‌ها به خانه (در آمریکا) هنوز مستلزم کار زیادی است».

آقای بلینکن همچنین تأکید کرد که «آمریکا به اجرای تمامی تحریم‌ها ادامه خواهد داد و ایران هیچ تخفیفی دریافت نخواهد کرد».

در مقابل محمد جمشیدی، معاون امور سیاسی دفتر ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور ایران، روز ۲۰ مرداد در توئیتر خود نوشت: «تا زمان انتقال کامل پول‌ها، زندانیان مدنظر آمریکا همچنان در ایران باقی خواهند ماند».

همزمان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که در گذشته به هر توافق احتمالی میان آمریکا و ایران شدیداً اعتراض می‌کرد، هنوز به تحول جدید بین واشینگتن و تهران واکنشی نشان نداده است. رسانه‌های اسرائیل گزارش داده‌اند که آقای نتانیاهو در روزهای جاری در «استراحت» و «تعطیلی تابستانی» در کشورش به سر می‌برد.

آقای نتانیاهو ماه گذشته به رسانه‎‌های آمریکا گفته بود که ممکن است «یک تفاهم جزئی» بین آمریکا و ایران در جریان باشد که برای دولت او قابل تحمل است. او هفته گذشته اما تأیید کرد که پشت پرده با دولت جو بایدن برای پیشبرد توافق عادی‌سازی رابطه با عربستان سعودی کار می‌کند.

رسانه‌های اسرائیل نوشته بودند که دولت نتانیاهو به عربستان پیام داده که بهتر است توافق با اسرائیل را تا زمانی که دولت جو بایدن در واشینگتن برسر کار است، بپذیرد و منتظر روی کار آمدن احتمالی یک دولت جمهوری‌خواه در نتیجه انتخابات پاییز سال آینده آمریکا نباشد.

احتمال می‌رود که کوشش دولت بایدن برای توافق بین اسرائیل و عربستان، امری که بنیامین نتانیاهو آن را هدف شماره یک خود پس از بازگشت به قدرت عنوان کرده بود، دلیل سکوت نسبی دولت اسرائیل و نخست‌وزیر آن در قبال تفاهم جاری بین آمریکا و ایران باشد.

به نوشته تایمز اسرائیل در روز ۲۰ مرداد، برخی از قانون‌گذاران دموکرات آمریکایی که در حال حاضر در سفر به اسرائیل به سر می‌برند، از نیت دولت جو بایدن برای کوشش جهت عملی شدن توافق عادی‌سازی رابطه اسرائیل و عربستان به عنوان «دادن هدیه» به بنیامین نتانیاهو سخن گفتند، ولی زمان انجام آن را نظر به وضعیت جاری اسرائیلی، مناسب ندانستند.

در این میان، مقامات ارشد امنیتی اسرائیل به نیویورک‌ تایمز گفته‌اند که ایران در تفاهم غیررسمی تازه با آمریکا پذیرفته که غنی‌سازی اورانیوم را به سطح ۶۰ درصد محدود کند و اجازه ندهد که شبه‌نظامیان زیر حمایت تهران به نظامیان آمریکایی در خاک سوریه و عراق حمله کنند.

یکی از مقامات اسرائیلی که نیویورک‌تایمز با او مصاحبه کرده، با اشاره به نیاز روسیه به دریافت کمک نظامی بیشتر از ایران در جریان ادامه جنگ مسکو در اوکراین، به طور تلویحی به درخواست آمریکا از ایران برای قطع تجهیز روسیه به پهپادهای ساخت ایران، به عنوان بخش احتمالی از تفاهم‌های تازه آمریکا با ایران اشاره کرده است.

به نوشته نیویورک تایمز، یک مقام ارشد در ارتش آمریکا تأیید کرد که کاهش فعالیت شبه‌نظامیان مرتبط با ایران علیه نظامیان آمریکا ممکن است مطرح باشد.

گام‌های اولیه در راه اجرای تفاهم تازه میان آمریکا و ایران در حالی برداشته شده که منطقه در دوره اخیر شاهد تنش‌های دریایی بود. پس از تعقیب و توقیف شماری از کشتی‌های غیرنظامی به دست نیروی دریایی سپاه، آمریکا ماه گذشته جنگنده‌های پیشرفته‌تر خود را برای نظارت بر خطوط کشتی‌رانی در خلیج فارس در منطقه مستقر کرد و هفته گذشته نیز دو ناو جنگی را با بیش از سه هزار سرباز به دریای سرخ اعزام کرد.

دولت اسرائیل گزارش نیویورک تایمز از اظهارات مقامات ارشد دفاعی این کشور درباره «معامله تهران- واشینگتن به عنوان بخشی از تفاهم‌های گسترده‌تر» را رد نکرده است.

با استفاده از گزارش‌های نیویورک‌تایمز، تایمز اسرائیل، یدیعوت آحرونوت، شبکه کان، و رادیوفردا/ ف. ر./ف.دو/م.ا.

رادیوفرانسه: آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجۀ آمریکا در گفتگو با شبکۀ تلویزیونی “سی‌ان‌ان” در خصوص احتمال حملۀ نظامی اسرائیل به ایران گفت که این کشور به تنهایی در باره امنیت ملی خود تصمیم می‌گیرد. بلینکن گفت : “دولت اسرائیل باید تصمیم‌های خاص خود را دربارۀ امنیت ملی‌اش بگیرد.”

سخن وزیر امور خارجۀ آمریکا گویای تغییری فاحش در ادبیات او و پذیرش تلویحی موضع اسرائیل است که همواره حملۀ پیشگیرانه به تأسیسات اتمی ایران را حق خود دانسته است. تاکنون وزیر امور خارجۀ آمریکا می‌گفت : اگر چه همۀ گزینه‌ها در قبال برنامۀ اتمی ایران مد نظر آمریکا است، اما این کشور هنوز راه‌حل دیپلماتیک را برای متوقف کردن جاه‌طلبی‌های اتمی ایران ترجیح می‌دهد.

اخیراً نخست وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، بار دیگر تأکید کرد که این کشور مطلقاً خود را به احیای توافق اتمی با ایران متعهد نمی‌داند و هر آنچه لازم است برای دفاع از خود انجام می‌دهد.

آنتونی بلینکن در جای دیگری از سخنان خود در مصاحبه با “سی ان ان” اعتراف کرد که دیگر چیزی به نام توافق اتمی با ایران وجود ندارد و این کشور نتوانست یا نخواست توافق پیشنهادی برای ازسرگیری برجام را امضاء کند. بلینکن سپس تأکید کرد که دولت آمریکا صریحاً به حکومت ایران گفته است که باید برای کاستن از تنش‌ها – نه تشدید آنها – در مناسبات دو کشور در یک رشته از زمینه‌ها تدابیری اتخاذ کند.