اخبار

دویچه‌وله: مقام​های محلی بلوچستان پاکستان احتمال حضور تروریست​های “دولت اسلامی” در ایالت بلوچستان پاکستان را رد نمی​کنند. یک کارشناس امور بلوچ‌ها در گفت‌وگو با دویچه‌وله درباره یارگیری احتمالی این گروه از بین بلوچ​ها توضیح داد.

سردار سرتیپ قاسم رضایی، فرمانده مرزبانی جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه (۶ مهر/ ۲۸سپتامبر) در خصوص تهدیدات گروه “دولت اسلامی” برای ایجاد ناامنی در ایران گفت که “داعش جرات نزدیک شدن به سمت مرزهای ایران را ندارد”.

محمود علوی، وزیر اطلاعات نیز در هجدهمین اجلاس رسمی مجلس خبرگان رهبری (۱۰ شهریور / اول سپتامبر) اعلام کرده بود: «با تعامل خوبی که با علمای اهل سنت داشته​ایم از جذب افرادی از اهل سنت به داعش و گروه‌های تکفیری جلوگیری شده است.»

بیشتر بخوانید: وزیر اطلاعات: عناصر مرتبط با داعش را شناسایی کردیم

حسینعلی شهریاری، نماینده اصولگرای زاهدان‌، هم پیش از این صریحا گفته بود: «اگر سخن از حضور داعش در نزدیکی استان به میان می‌آید، نباید عده‌ای بر ما خرده بگیرند که چرا اینگونه سخن می‌گوییم. آنچه که بر زبان می‌آوریم ناشی از رصد جریانات و اخبار منطقه است. اگر هوشیار نباشیم موصلی دیگر این بار در ایران رقم خواهد خورد.»

حضور نیروهای گروه دولت اسلامی در بلوچستان پاکستان

منابع خبری محلی بلوچ اخیرا درباه حضور نیروهای گروه “دولت اسلامی” در میان بلوچ ها خبر دادند. دکتر عبدالمالک بلوچ، سروزیر ایالت بلوچستان پاکستان گفته بود که نمی​تواند “احتمال حضور تروریست​های داعش در ایالت بلوچستان پاکستان را رد کند”.

اما آیا واقعا زمینه​ای برای گرایش بلوچ​ها​ به گروه “دولت اسلامی” وجود دارد و این گروه می​تواند از میان آنها هم یارگیری کند؟

عبدالستار دوشوکی از مرکز مطالعات بلوچ در لندن در پاسخ به این پرسش دویچه‌وله می​گوید: «اصولا بلوچ​های پاکستان به نیروهای مذهبی گرایشی ندارند، بلکه نیروهای ناسیونالیستی بلوچ و سکولار دست بالا را دارند. در بلوچستان ایران نیز در شرایط فعلی برای رشد داعش بستر فکری و فضای مناسب مذهبی وجود ندارد، چون اکثر مردم بلوچ داعش را یک گروه اسلامی و یا انسانی نمی​دانند.»

بیشتر بخوانید: بازگشت ترور و خشونت به سیستان و بلوچستان

آقای دوشوکی اضافه می‌کند که تا به امروز اطلاعات یا اخبار موثقی مبنی بر حضور داعش یا طرفداران این گروه تروریستی در بین بلوچ​های ایران وصول نشده است. اما این کارشناس در ادامه تاکید می‌کند: «با توجه به تنش​های موجود در منطقه و بخصوص عناد بین عربستان و ایران که بعد از فاجعه منا حادتر شده است و با توجه به حضور داعش در پاکستان و افغانستان، یارگیری محدود داعش در بلوچستان ایران، آن​هم در بین برخی از عوامل تندرو گروه‌های مسلح تکفیری بلوچ کاملا به دور از ذهن نیست. اگر چه تا به امروز شواهدی دال بر پیوستن یا به عبارتی بیعت عوامل بلوچ با گروه دولت اسلامی یا داعش وجود ندارد.»

دوشوکی می‌افزاید: «در بلوچستان گروه​های مختلف مسلح مذهبی نظیر جیش‌العدل، جیش النصر و جماعت انصار الفرقان وجود دارند. این گروه​ها برای کسب هژمونی و برتری نظامی نوعی رقابت با یکدیگر نیز دارند. در نتیجه نمی​توان منکر این تئوری شد که گروه​های کوچک​تر نظیر جماعت انصار الفرقان برای کسب امکانات بیشتر و انتقام​جویی از خون رهبر خود که توسط نیروهای امنیتی ایران در منطقه قصرقند کشته شده بود، با داعش بیعت کنند و بنام داعش عملیاتی را در بلوچستان انجام بدهند.»

این کارشناس مرکز مطالعات بلوچ در ادامه تصریح می‌کند: «با توجه به موقعیت ژئوپولتیکی و مذهبی استان سیستان و بلوچستان و رقابت​های موجود بین گروه‌های مسلح بلوچ، نمی​توان با قاطعیت بلوچستان را از این قاعده مستثنی نمود. داعش نیز حداقل برای عرض اندام، تمایل فراوانی برای اظهار وجود درون مرزهای ایران دارد.»

بیشتر بخوانید: تخریب نمازخانه اهل ‌سنت در منطقه پونک تهران

دوشوکی در ادامه نتیجه​گیری می​کند: «احتمال حضور نمایشی داعش در قالب یک گروه کوچک در خاک بلوچستان از طریق انجام عملیات نظامی یا انتحاری طی چند هفته آینده به دور از انتظار نیست. اگرچه باید تاکید کنم که من حیث المجموع فرهنگ و مذهب حنفی و معتدل مردم بلوچ پذیرای تفکر تکفیری داعش نیست. اما در شرایطی که هزاران جوان اروپایی به داعش می پیوندند، پیوستن چند جوان بلوچ مایع شگفتی و حیرت نیز نخواهد بود.»

العربیه: رسانه‌های ايران گزارش داده‌اند که مسئولانى در دفتر على خامنه‌اى رهبر ایران و شماری از افسران سپاه پاسداران این کشور هنوز در ليست مفقودين حادثه منا در مراسم حج در عربستان سعودى هستند.

در میان اسامی منتشر شده خبرگزارى، “تسنیم” نزدیک به سپاه پاسداران ایران، علاوه بر سفیر سابق ایران در لبنان، غضنفر ركن آبادی، یکی از چهره‌های مهم دفتر رهبر ايران، نام علی اصغر فولادگر مدیر دفتر مطالعات استراتژیک سپاه پاسداران، و افسرانى دیگر، مانند حسن دانش ، فؤاد مشغلی، عمار انصاری و حسن میرحسنی، که از اعضاى بعثه حج ایران وابسته به دفتر رهبری هستند، ديده مى‌شود.
خالی بودن لیست حجاج از نام سفير سابق ايران

بنا به گزارش “تسنیم” سفیر سابق ایران در لبنان، غضنفر ركن آبادی، که بنا به اعلام مقامات سعودى با نام و گذرنامه دیپلماتيک خود وارد سعودی نشده، در مراسم “برائت از مشركين” که روز عرفه در مكه تنها با حضور ایرانی‌ها برگزار مى‌شود سخنرانى كرده و پيام رهبر ايران را برای حجاج این کشور قرائت کرده است.

ركن آبادى از برجسته ترین شخصیت‌هاى وزارت خارجه ايران است كه به اسرار حزب الله لبنان، و موشک‌های ایران دسترسی دارد.

خبرگزاری “مهر” ویدیوى از ركن آبادی پخش کرده که او را در حال خواندن پیام خامنه‌ای نشان می‌دهد و می‌گوید در مراسم حج امسال فیلم‌برداری شده است. اما منابع رسمی عربستان طى اظهاراتى به “العربيه” تاكيد كرده بودند كه نام غضنفر ركن آبادی،” سفیر سابق ایران در لبنان، در لیست زائران نبوده و اين نشان مى دهد كه او با اسم و گذرنامه ديگرى وارد سعودى شده است.

پس از اين حادثه، وزارت امور خارجه ایران، تاكيد كرد كه که سفیر سابقش با گذرنامه‌ “غیر دیپلماتیک” به حج رفته و در مكه در حادثه منا ناپدید شده است، اما نكته اصلى اين است كه افخم به اينكه ركن آبادى با نام حقيقى خود وارد سعودى شده يا خير، اشاره اى نكرد.
سناريوى گمراه كننده جديد ايران

از سوى ديگر، خبرگزارى “تسنیم” سناریوی گمراه‌کننده ديگرى را در رابطه با حضور مسئولان دفتر خامنه‌اى و افسران سپاه مطرح كرده و با استناد به منابع غربى ادعا کرده كه “در حادثه منا احتمال مى‌رود اعضاى سپاه پاسداران و مقامات ایرانی، از جمله دیپلمات‌ها، از سوى موساد ربوده شده باشند “.
سیاسی كردن حادثه منا توسط ايران

گفتنى است كه مقامات ایران تاكنون هيچ موضع رسمی درباره سرنوشت سفیر غضنفر رکن آبادی، و يا فرماندهان سپاه پاسداران که در این فهرست زائران بودند اتخاذ نكرده است.

ناظران معتقدند كه ایران تلاش کرد با سیاسی كردن حادثه مونا و برگزارى چندین تظاهرات در خیابان‌های تهران عليه پادشاهی سعودی در چند روز گذشته، از جمله مقابل سفارت پادشاهی عربی سعودی در تهران، افكار عمومى را از حضور افراد رده بالاى حكومت و سپاه بدون اطلاع دولت ميزبان (عربستان سعودى)، منحرف کند.

در اين راستا، وزیر امور خارجه سعودی، عادل الجبیر، ايران را به بهره‌بردارى سياسى از حادثه منا متهم كرد و گفت:” تهران مانند همیشه می‌خواهد از یک حادثه غم‌انگیز انسانی كه برای زائران در مکه اتفاق افتاده بهره‌برداری سیاسی کند”. وی افزود:” ایرانی‌ها باید آخرین کسانی باشند که از مدیریت مراسم حج انتقاد کنند، زیرا آنها بارها تلاش کردند مراسم را به هم بزنند و از آن بهره‌برداری سیاسی کنند و مشهورترین اقدامات آنها در این زمینه در دهه هشتاد بود”.
اظهارات ولايتى

از سوى ديگر، علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر ایران در امور بین‌المللی و رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام اين کشور، گفته که “افراد رده بالای حکومت ایران در این رویداد کشته و یا مفقود شده‌اند”.

خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) سه‌شنبه از علی‌اکبر ولایتی، نقل كرده كه ” برخی افراد رده بالای ما در این حادثه مفقود یا کشته شدند و عربستان باید جهت پیگیری این موضوع و اقدامات مربوط به آن اقدامات لازم را انجام دهد”.

حادثه منا روز پنج‌شنبه 24 سپتامبر / دوم مهرماه رخ داد. مقام‌های سعودی اعلام کردند در این حادثه حدود 800 زائر در اثر ازدحام و سراسیمگی جمعیت، زیر دست و پا کشته شدند، اما ایران تعداد کشته‌شدگان را چندین هزار نفر اعلام کرده است.

بر اساس آخرین آمار منتشرشده از سوی ایران، آمار کشته‌شدگان ایرانی در حادثه منا 239 نفر و شمار مفقودین 241 نفر است.

عصرایران: در این کانتینرها حدود 3000 جنازه وجود دارد و نمایندگان ایران تاکنون تنها دو کانتینر را بررسی کرده اند. این کانتینرها هنوز جنازه ها را تخلیه نکرده اند.
تعداد کشته شدگان ایرانی حادثه منا به 228 نفر افزایش یافت.

به گزارش عصر ایران، رئیس سازمان حج و زیارت ایران گفت که شمار جان باختگان ایرانی حادثه منا به 228 نفر افزایش و تعداد مفقودین به 248 نفر رسید. همچنین 27 زائر ایرانی نیز زخمی هستند.

سعید اوحدی که با شبکه خبر گفتگو می کرد ادامه داد: هنوز از سرنوشت 248 نفر از زائران ایرانی خبری در دست نیست.

رئیس سازمان حج و زیارت ایران همچنین گفت که به احتمال زیاد، تعداد کشته شدگان ایرانی به میزان زیادی افزایش خواهد یافت.

وی افزود: هم اکنون 21 کانتینر حاوی جنازه افراد جان باخته در حادثه منا وجود دارد که افرادی از طرف ایران در حال بررسی جنازه ها هستند. در این کانتینرها حدود 3000 جنازه وجود دارد و نمایندگان ایران تاکنون تنها دو کانتینر را بررسی کرده اند. این کانتینرها هنوز جنازه ها را تخلیه نکرده اند.

اوحدی همچنین تعداد کل افراد جان باخته در حادثه منا را حدود 4700 نفر اعلام کرد.
اسامی 228 ایرانی جان باخته حادثه منا
سازمان حج و زیارت ایران لیست جان باختگان ایرانی حادثه جمرات را تا این لحظه به این شرح اعلام کرد.
ردیف نام نام خانوادگی کاروان
1 مختار اکبری 24016
2 محمد ابراهیم احمد آبادی 19033
3 اسماعیل اسپوکه 12012
4 حسین استخری 24019
5 وحید اسلامی 24019
6 بلال اسلامیان 10003
7 احمد اسماعیلی چافی 28159
8 فرضعلی اصغری 30278
9 حسن افشون 12012
10 غلام حسین الله وردی 18003
11 داود امیرآبادی 24010
12 نادعلی امینی 24016
13 رسول امینی فرخانی 19373
14 حجت اوشیانی 28159
15 حمیده ایازی 38036
16 عزت اله ایزدی 24010
17 عبد الله ایگدری 38036
18 اسدالله ایمن پور 24019
19 تازه گل آزمون 38017
20 عبدالمجید آق آتابای 38017
21 رحیم آقایی پور آزاد
22 علی رضا باغانی 19289
23 علی اکبر باغانی 19289
24 محمد ابراهیم باقری 40011
25 محمد باقری 40011
26 ابراهیم باقریان یزدآبادی 13430
27 حسن باهرخواه 19373
28 امین باوی بعثه رهبری
29 بایرامعلی بخته 10003
30 عروج علی برازنده 10003
31 عبد الله براهویی ژند 38036
32 حسین برفرازی 19033
33 بالا اوغلان برگستان 10116
34 علی نظر برومند 24037
35 غضنفر بشیری گودرزی 29013
36 علیرضا بقایی 19373
37 محمد ولی بهلکه 38017
38 رحمت اله بهمرام 38017
39 محمد باقر بهمن زادگان 24037
40 کریم پور تقی راستگو مقدم 28159
41 ابراهیم پور رستمی 28159
42 فرهاد پیرزاده 48113
43 محمدامین پیروتی 12012
44 حسین پیروی اکبرآبادی 24016
45 وجیه الله تغیانی 17248
46 علی تقوی طلب 19029
47 مصطفی تودویی 29012
48 گوزل تورانی 38017
49 علی ثامنی 28159
50 سعید جعفری 17665
51 اسماعیل جعفری 24010
52 حسین جعفری 40011
53 سید جلال جلال زاده 19373
54 رجب علی جمعه اربانی 19289
55 عزیز چاچ 12012
56 علی حسین چشم دهام 40011
57 حبیب الله چنگیری 13322
58 محمد چوبدار 39009
59 محمدرضا حاجتمند 19033
60 محسن حاجی حسنی کارگر بعثه رهبری
61 زلیخا حاجی زاده 12012
62 پرویز حبیبی 29012
63 عصمت حسامی 12012
64 علی اکبر حسنی 19289
65 سیدحسن حسینی 19033
66 حیدر حسینی 28159
67 سید احمد حسینی 19033
68 حسین حیاتی 24037
69 قیصر علی حیدری 13053
70 احمد خادمی 24016
71 عبد الصمد خانی 19033
72 خدیجه خرمالی 38036
73 شکرالله خشخویی 13077
74 محمد خندان 24037
75 حسن خواجه پور 24016
76 غلام رضا خورسند 28159
77 ابوالفضل خیرآبادی 19033
78 محمد سعید دانش طلب 19373
79 هرمز داوری 18003
80 محمود دشتی 19289
81 ابوالفضل دشتی 19033
82 علی اکبر دلیر 39009
83 قربان بی بی دهقان پور اینچه برون 38017
84 مالک دهقان خیاوی 10003
85 محمدابراهیم دهنوی 19029
86 یوسف دولتی 17082
87 علی ذبیح زاده پاشا 30028
88 ولی ذکایی 30028
89 عبد الله رادپور 12012
90 علی رازانی 29012
91 محمد راکعی 24019
92 علی رجبی محمد آباد 19289
93 عبدالقادر رحکن رودی
94 قاسم رحمانی 24037
95 قنبر رحمانی تونی 29012
96 امیر رحمت نیا 19029
97 عبد الستار رحمکن سوری
98 سید احمد رحیمی 40011
99 حسن رحیمی 40011
100 رضا رحیمیانی ثابت 29013
101 محمدمهدی رضاپور 39009
102 محسن رضایی 30005
103 محمد حسین رمضانی سیاه خلکی 28159
104 سید محمدرضا روحانی 17248
105 محمد روزبهانی 29013
106 اسماعیل روستایی 24037
107 علی اصغر روشن روان 19009
108 محمدعلی روشنی 29012
109 سید مرتضی رییس زاده 13077
110 غلامحسین زردی 19029
111 معصوم زمانی 41023
112 قربانعلی سالاری 30028
113 محمد مهدی سلحشور 30028
114 مریم سلطانی 12012
115 حسن سلیمانی درچه 13077
116 محمد رضا سلیمانیان 19029
117 غلام عباس سهیلی 24037
118 محی الدین سید باقری 24019
119 شهریار شادمندقانع 19373
120 محمد شاه محمدی 19289
121 غلامعلی شاهین 19029
122 سیدمحمود شجاعی 29013
123 عباسعلی شکری 40011
124 ابوالفضل شورابی 19029
125 یوسف شیخی 12012
126 ساراگل شیروانی 38017
127 عبد الستار شینور نصاری 20206
128 ابراهیم صادقی واسکسی 30278
129 علی اصغر صالحی گلسفیدی 28159
130 حسین صبور ابراهیمی 19373
131 علی صرفی آشپزخانه ابوالجدایل
132 غلامرضا طاهری 40011
133 رضا عارف خانی 19033
134 حسین علی عباسی 40011
135 احمد عباسی 19289
136 حبیب الله عزیزی 38017
137 حسینعلی عفتی 41023
138 شهناز علاقی 38017
139 جمشید علم جو 28159
140 شریف عماد ارشد 12012
141 غلامرضا غلامی 19373
142 فرامرز غلامی 40011
143 محسن غلامی
144 رحمت غلامی جیرگل 28159
145 محمد اسماعیل فخری 19033
146 ابراهیم فخری 28159
147 محمد علی فرخاری 19033
148 محمدتقی فرخاری 19033
149 حسین فرخی 40011
150 محمد رضا فروزان 30278
151 حسن فهیمی 35195
152 محمد جواد فیاض 18003
153 غلام عباس قادری 19373
154 غلامعباس قاسمی 29013
155 هدایت قاسمی شورابی
156 جانعلی قائد رحمت 29012
157 سبزخدا قائد رحمت 29012
158 علی اکبر قدم گاهی 19033
159 درسن تقان قزل 38017
160 حسین قلی زاده 40011
161 علی قنبری 30278
162 محمد رضا کارگر 34178
163 عبداله کاظمی 30005
164 یوسف کاکویی 28159
165 محمد کامل 16133
166 محمد موسی کرمی 29013
167 ابراهیم کریم پور چمچالی 28159
168 رضا کریمی قلعه بابا خانی 17248
169 احمد کفاش 13077
170 علی اکبر کلاته 17248
171 یکن دردی کلته 38017
172 فیض الله کیوانی 18003
173 مجتبی گرجی 29012
174 علی گمارلو 16133
175 اسماعیل گندابی 19033
176 عباس گودرزی 29013
177 عباس لطفی 24010
178 احمد لطفی 19033
179 محمد ظاهر ماروسی 19033
180 حبیب اله ماروسی 19033
181 اراز بی بی محمد آلق 38017
182 ابراهیم محمدی 19033
183 حسین محمدی 24016
184 غلام رضا محمودی 40011
185 نور محمد مختوم نژاد 38017
186 عزت الله مرادی 28159
187 حسن مرشدی 19033
188 ایمان علی مسیبی 30028
189 محمدابراهیم مصطفی زاده 28159
190 یگن بی بی مقدم اینچه برون 38017
191 محمدحسن ملایم 24019
192 عبد الستار ممکن رود
193 نعمت الله منصوری 24037
194 علی اصغر مهرآباد 19029
195 داوود موسوی 17775
196 مصطفی موسوی 29012
197 مصطفی موسوی 30028
198 هادی میرزایی 19373
199 حسین میرمرتضوی 19373
200 اسکندر ناصری 24016
201 اسمعیل نجفی 21011
202 احمد نجفی 24037
203 مرادعلی نصر اللهی 29013
204 غلامعلی نظری 19373
205 احمد نظری پور 19373
206 رجب نعمتی 30028
207 جواد نمازی مکی 19029
208 محمد نوری استادی 19402
209 فراحم نوری نوران 10003
210 بی بی فاطمه نیاز پیر مرادی 38017
211 عبدالمجید نیک روان 17248
212 ابراهیم هادی 13322
213 نصرت الله واحدی 24037
214 محمدرضا واعظیان آشپزخانه ابوالجدایل
215 علی حسین ولی پور 18003
216 علی محمد یحیی پور 28159
217 سید ابوالقاسم یغطین 24019
218 ابوبکر یوسفی 12012
219 مجهول الهویه 38017
220 مجهول الهویه
221 مجهول الهویه
222 مجهول الهویه
223 مجهول الهویه
224 مجهول الهویه
225 مجهول الهویه
226 مجهول الهویه
227 مجهول الهویه
228 مجهول الهویه

رادیوفردا: حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه ایران، روز شنبه چهارم مهرماه گفته است، پس از بررسی مشخص شده که گزارش در خصوص بازداشت ۳۰ ایرانی توسط عربستان صحت ندارد، اما خبر بازداشت دو خبرنگار صدا و سیما در حال بررسی است.

به گزارش ایسنا، حسین امیرعبداللهیان در گفت‌و‌گو با تلویزیون دولتی ایران گفته است: «شب گذشته خبری برای ما ارسال شد مبنی بر اینکه حدود ۳۰ تن از حجاج ایرانی در این حادثه درون زندان‌ها هستند که بعد از صحبت‌هایی که با آقای قاضی عسگر (نماینده ولی فقیه در امور حج) و همچنین سفارت و کنسولگری ایران در ریاض و جده داشتیم آن‌ها این خبر را تأیید نکردند.»

معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه ایران اضافه کرده است: «ولی در مورد خبرنگاران که آقای وزیر ارشاد به آن اشاره کردند عربستان در گذشته دارای چنین سوابقی بوده و ما در حال پیگیری این موضوع هستیم.»

علی جنتی، وزیر ارشاد ایران، روز شنبه گفته بود احتمالا دارد دو خبرنگار صدا و سیما که در فهرست مفقودان حادثه منا هستند، توسط دولت عربستان بازداشت شده باشند.

وزیر ارشاد در مورد احتمال بازداشت شماری از مفقودان توسط عربستان گفته است: «اطلاعاتی ندارم آنچه مسلم است اینکه دولت عربستان در طول این چند روز اخیر فشارهای زیادی را بر زائران ایرانی وارد کرده است و من بعید نمی‌دانم برخی خبرنگاران ایرانی را بازداشت کرده باشند. این موضوع از روش‌های عربستان دور از انتظار نیست.»

سازمان حج و زیارت ایران روز گذشته اسامی دستکم ۳۳۶ تن از حجاج ایرانی را منتشر کرد که در جریان «حادثه منا» مفقود شده‌اند. نام سفیر سابق ایران در لبنان، یک سردار سپاه، دو خبرنگار صدا و سیما و شماری از اعضای «بعثه رهبری» در این فهرست است.

گزارش‌ها حاکی است که احمد فهیما، معاون اداره نمایندگی‌های تشریفات وزارت خارجه ایران، نیز از جمله مفقودان حادثه منا است.

در همین حال، حمید محمدی، معاون سازمان حج و زیارت ایران، روز شنبه از شناسایی ۴۱ نفر دیگر از حجاج ایرانی «حادثه منا» خبر داد.

به گزارش ایرنا وی آخرین آمار مفقودان ایرانی در «حادثه منا» به ۳۲۵ نفر اعلام کرده است.

طق این گزارش در «حادثه منا» ۱۳۶ زائر ایرانی کشته و ۱۰۳ نفر مجروح شدند.

سفیر پیشین ایران در اسلوونی کشته شد

گزارش‌ها حاکی است که محمدرحیم آقایی‌پور، سفیر سابق جمهوری اسلامی ایران در اسلوونی در حادثه «منا» کشته شده است.

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران روز شنبه گفته است: «متاسفانه یکی از همکاران ما در وزارت خارجه در حین اجرای وظیفه جان خود را از دست داده است که مطلع شدیم آقایی‌پور سفیر سابق جمهوری اسلامی ایران در اسلوونی در این حادثه جان خود را از دست داده است.»

به گزارش فارس،محمدرحیم آقایی‌پور اولین سفیر ایران در اسلوونی بود که در دوره وزارت منوچهر متکی وزیر خارجه اسبق ایران به این سمت منصوب شد.

عصرایران: امروز در ساعت 9 صبح اعلام شد که دو مسیر را بسته‌اند و زائران تنها از سه مسیر می‌توانند به رمی جمرات بروند، به همین دلیل و با توجه به ازدحام زیاد و تحت فشار قرار گرفتن مردم، شاهد فاجعه‌ بودیم.
تلفات ازدحام و فشار جمعیت در مراسم حج به 1300 نفر کشته و 868 زخمی افزایش یافت.
این حادثه امروز پنجشنبه به دلیل ازدحام و فشار جمعیت درمراسم رمی جمرات در منطقه منی روی داد.

به گزارش عصر ایران به نقل از خبرگزاری ها، این آمار از سوی نیروی دفاع غیرنظامی عربستان سعودی اعلام شده است.

تعداد حجاج ایرانی که در این حادثه جان خود را از دست دادندنیز 131 نفر اعلام شده است. 60 ایرانی هم تا کنون مجروح شده اند.

امروز عید قربان است و حدود 2 میلیون نفر از حجاج در عربستان سعودی آخرین مراحل مراسم حج را انجام می دهند.

چند هفته قبل از این هم در حادثه سقوط جرثقيل در مسجد الحرام در شهر مکه و در نزدیکی کعبه منجر به کشته شدن بیش از 100 نفر شد که 11 نفر آنها شهروند ایرانی بود.

اعلام اسامی حجاج ایرانی کشته شده در منا

ردیف نام نام خانوادگی کاروان
1 محمد نوری استادی 19402
2 احمد ابراهیم زاده 26130
3 محمد ابراهیم احمد آبادی 19033
4 بلال اسلامیان 10003
5 احمد اسماعیلی چاوند 28159
6 حسن افشون 12012
7 نادعلی امینی 24016
8 حجت اوسیانی 28159
9 عبد الله ایگدری 38036
10 گل در یار بازای گلستان
11 علی رضا باغانی 19289
12 محمد ابراهیم باقری 40011
13 بایرامعلی بخته 10003
14 عبد الله براهویی ژند 38036
15 علی برومند فارس
16 علیرضا بقایی 19373
17 محمد ولی بهلکه 38017
18 یگن بی بی مقدم اینچه برون 38017
19 کریم پور تقی راستگو مقدم 28159
20 فرهاد پیرزاده 48113
21 وجیه الله تقالی 17248
22 حسین تقوی 30028
23 سعید جعفری 17665
24 اسماعیل جعفری 24010
25 حسین جعفری 40011
26 سید جلال جلال زاده 19373
27 عبد الصمد جمشید نژاد 24016
28 رجب علی جمعه اربانی 19289
29 حسین جوانی 24037
30 علی حسین چشم دهام 40011
31 محمد چوبدار 39009
32 علی اکبر حسینی 19289
33 قیصر علی حیدری 13053
34 عبد الصمد خانی 19033
35 خدیجه خرمایی 38036
36 شکرالله خشخویی 13077
37 محمد خندان 24037
38 غلام رضا خورسند 28159
39 محمد سعید دانش طلب 19373
40 علی اکبر دلیر 39009
41 مالک دهقان خیاوی 10003
42 علی اکبر ذبیح زاده پاشا 30028
43 عبد الله رادپور 12012
44 علی رازانی 29012
45 علی رجبی محمد آباد 19289
46 عبدالقادر رحکن رودی ایرانیان خارج از کشور
47 قاسم رحمانی 24037
48 قنبر رحمانی تولی 39010
49 عبد الستار رحمکن سوری خارج از کشور
50 سید احمد رحیمی 40011
51 محمد حسین رمضانی سیاه خلکی 28159
52 سید مرتضی رییس زاده 13077
53 قربانعلی سالاری 30028
54 حسین سبور ابراهیمی 19373
55 حسین سبیانی 39010
56 محمد مهدی سلحشور 30028
57 حسن سلیمانی درچه 13077
58 محمد رضا سلیمانیان درچه 19029
59 شهریار شادمندخانه 19373
60 غلامعلی شاهین 19029
61 عباسعلی شکری 40011
62 عبد الستار شینور نصاری 20206
63 ابراهیم صادقی واسکسی 30278
64 غلامرضا طاهری 40011
65 رضا عارف خانی 19033
66 احمد عباسی 19289
67 حسین علی عباسی 40011
68 جمشید علم جو 28159
69 غلامرضا غلامی 19373
70 فرامرز غلامی 40011
71 محسن غلامی خراسان رضوی
72 احمد غلامی جیر گل 28159
73 رحمت غلامی جیر گل 28159
74 محمد اسماعیل فخری 19033
75 ابراهیم فخری 28159
76 حسین فرجی 40011
77 محمد علی فرخاری 19033
78 حسین فرخی 40011
79 محمد رضا فروزان 30278
80 علی اکبر فغانی خراسان رضوی
81 غلامعباس قادی خراسان رضوی
82 علی اکبر قدم گاهی 19033
83 درسن تقان قزل 38017
84 کاری بای کاری بای 38017
85 هوشنگ کردگار 13077
86 اقا محمد کره ش 38002
87 حمید کره ش جوکار 24037
88 ابراهیم کریم پور چمچالی 28159
89 رضا کریمی قلعه بابا خانی 17248
90 احمد کفاش 13077
91 حسن گلشنی 13054
92 اسماعیل گندابی 19033
93 عباس گودرزی 29013
94 عباس لطفی 24010
95 احمد لطفی 19033
96 محمد ظاهر ماروسی 19033
97 ابراهیم محمدی 19033
98 حسین محمدی 24016
99 غلام رضا محمودی 40011
100 مختاری اکبری 24016
101 نور محمد مختوم نژاد 38017
102 عزت الله مدادی 28159
103 عبد الستار ممکن رود خارج از کشور
104 نعمت الله منصوری 24037
105 مصطفی موسوی 29012
106 داوود موسوی 17775
107 علی اکبر مهرآباد 19029
108 علی اصغر مهرآبادی 19289
109 ابراهیم میان آبادی 19289
110 حسین میر مرتضوی 19373
111 هادی میرزایی 19373
112 اسکندر ناصری 24016
113 مرادعلی نصر اللهی 29013
114 علی رضا نظربرومند 24037
115 رجب نعمتی 24037
116 جواد نمازی مکی 19029
117 فراحم نوری نوران 10003
118 علی محمد یحیی پور 28159
119 ابوبکر یوسفی 12012

رئیس سازمان حج و زیارت: فاجعه‌ رمی جمرات، ناشی از سوءمدیریت عربستان است

رئیس سازمان حج و زیارت ایران گفت: متأسفانه در روز عید قربان که خبر حاجی شدن زائران را باید به مردم کشورمان بدهیم، شاهد فاجعه‌ای بودیم که ناشی از سوءمدیریت دولت عربستان و عوامل امنیتی آن‌ها است.

به گزارش ایسنا، سعید اوحدی اظهار کرد: در اولین روز از برگزاری مراسم رمی جمرات که زائران از تمام کشورها به سوی محل برگزاری مناسک می‌روند، امروز در ساعت 9 صبح اعلام شد که دو مسیر را بسته‌اند و زائران تنها از سه مسیر می‌توانند به رمی جمرات بروند، به همین دلیل و با توجه به ازدحام زیاد و تحت فشار قرار گرفتن مردم، شاهد فاجعه‌ای تلخ و ناگوار بودیم.

وی افزود: آمار کشته‌ها و زخمی‌ها همچنان رو به افزایش است، اما با توجه به اینکه این اتفاق در سه نقطه افتاده، تاکنون بیش از 350 نفر از زائران کشورهای مختلف کشته شده و آمار مجروحان نیز بیش از 1500 نفر است که البته این آمارها همچنان افزایش خواهد یافت.

رئیس سازمان حج و زیارت اظهار کرد، بعثه مقام معظم رهبری به همراه مرکز پزشکی حج و زیارت برای امدادرسانی به زائران ایرانی در حال تلاش هستند، اما امکان تردد حتی برای آمبولانس‌ها در رمی جمرات وجود ندارد که این نشان می‌دهد عربستان خود را برای چنین اتفاقی آماده نکرده است.

رادیوفردا: رسانه‌های عربستان سعودی روز پنجشنبه دوم مهرماه به نقل از سازمان دفاع مدنی این کشور خبر دادند که دستکم ۲۲۰ نفر در منا و هنگام «رمی جمرات» زیر دست و پا کشته شده‌اند.

گزارش خبرگزاری‌ها حاکی است که حداقل ۴۵۰ نفر نیز زخمی شده‌اند.

مراسم «رمی جمرات» که در آن حجاج به سوی استوانه‌های سنگی به عنوان «نماد شیطان» سنگ پرتاب می‌کنند آخرین مرحله از مراسم حج محسوب می‌شود.

رسانه‌های عربستانی گزارش داده‌اند که در مراسم روز پنجشنبه صدها هزار زائر حضور داشته‌اند. خبرگزاری آلمان این تعداد را نزدیک به دو میلیون نفر اعلام کرده است.

عکس‌هایی از حادثه از صفحه توییتر «دفاع غیرنظامی» عربستان سعودی:

​​اتفاق یاد شده در روز عید قربان در عربستان سعودی رخ داده است.

این دومین حادثه عمده برای زائران مراسم حج است که ظرف کمتر از دو هفته در عربستان سعودی رخ می‌دهد.

روز ۲۰ شهریور نیز در جریان سقوط یک دستگاه جرثقیل در مسجدالحرام مکه ۱۰۷ نفر کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند. ۱۱ نفر از این تعداد ایرانی بودند.

کشته شدن حجاج در مسجدالحرام انتقاد مقام‌های ایرانی را برانگیخت و از جمله آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز اول مهر در پیامی به مناسبت «مراسم حج» گفت که «تامین امنیت سنگین» حجاج «خواسته‌ قطعی ماست».

در سال ۲۰۰۶ نیز در مراسم منا ۳۵۰ زائر زیر دست و پا کشته شدند.

این خبر تکمیل می‌شود…

رادیوفردا: سیاستمداران آلمانی پیشنهاد عربستان سعودی برای ساختن صد مسجد برای پناهجویان سوری که وارد آلمان شده‌اند را برخوردی «تلخ» و «طعنه‌آ‌میز» توصیف کرده و از آن انتقاد کردند.

به گزارش روزنامه بریتانیایی ایندیپندنت، همزمان با ورود هزاران پناهجوی سوری به آلمان در هفته‌های اخیر، ظاهرا حکومت عربستان پیشنهاد داده که به ازای هر صد نفر پناهجویی که وارد آلمان شود برای آن‌ها یک مسجد بسازد.

اما اندرو شوئر، دبیرکل حزب دمکرات مسیحی در ایالت جنوبی بایرن به شدت از این «پیشنهاد» عربستان سعودی انتقاد کرده است.

آقای شوئر گفته است «این حتی از یک برخورد طعنه‌آمیز نیز بد‌تر است. اینکه اخوان المسلمین نیست. حس همبستگی در جهان عرب کجا رفته است؟»

یک سیاستمدار دیگر این حزب به نام اشتفان مایر نیز گفت: «آلمان به پول برای ساختن مسجد نیاز ندارد. چیزی که کمبود آن مشهود است احساس همبستگی با پناهجویان است.»

ریچارد داوکینز که به خاطر نظرات انتقادی و جنجالی در مورد مذهب شهرت دارد نیز در مورد این مسئله اظهار نظر کرده و پیشنهاد عربستان سعودی را «یا یک لطیفه تلخ و یا یک توهین تلخ به سخاوت آلمان در رفتار با پناهجویان» توصیف کرده است.

به اعتقاد او پیشنهاد عربستان سعودی به هیچ وجه به سود پناهجویانی که به آلمان می‌آیند نیست.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، روز دوشنبه بار دیگر از رهبران کشورهای اروپایی خواست تا ضمن همکاری با یکدیگر و با پذیرش مسئولیت مشترک راه‌حل عملی و قابل قبولی برای بحران مهاجران پیدا کنند.

او درآستانه اجلاس فوق‌العاده رهبران کشورهای اروپایی که روز چهارشنبه برگزار می‌شود افزود: «آلمان برای کمک آماده است. ولی این فقط مشکل آلمان نیست بلکه به همه اروپا مربوط است. اروپا باید به طورمشترک اقدام کند و مسئولیت بپذیرد. آلمان به تنهایی نمی‌تواند این وظیفه را انجام دهد.»

طی هفته‌های گذشته عربستان سعودی و سایر کشورهای ثروتمند عربی پیرامون خلیج فارس، به خاطر نپذیرفتن پناهجویان سوری به شدت مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.

البته هفته گزارش‌هایی در رسانه‌های عربی منتشر شد که عربستان از زمان شروع جنگ داخلی سوریه «حدود ۵۰۰ هزار نفر از مهاجران اهل این کشور را پذیرفته است». روزنامه عربی‌زبان الحیات گزارش داد که هزاران شهروند سوری که در عربستان سعودی ساکن شده‌اند به عنوان «کارگر» و «نه پناهجو» به آن کشور رفته‌اند.

شبکه خبر سی‌ان‌ان نیز پیشتر گزارش داده بود، که امارات متحده عربی گفته است ۵۳۰ میلیون دلار برای کمک به پناهجویان به سازمان‌ ملل پرداخته است.

رادیوفردا: توسط علی اصغر رمضانپور

مهدی امینی معاون تشکل‌های مردمی ستاد مرکزی امر به معروف و نهی از منکر گفته کار جذب و سازماندهی گروه‌های ۱۰ نفره امر به معروف و نهی از منکر برای تذکر زبانی آغاز شده است.

از زمان تصویب قانون امر به معروف و نهی از منکر، با وجود مقاومت و امتناع اولیه دولت حسن روحانی از ابلاغ این قانون، ستاد امر به معروف و نهی از منکر کار سازمان دهی نیروهایی را آغاز کرده است که عمدتا گروه‌های فشاری به حساب می‌آیند که برنامه‌های فرهنگی دولت را مورد حمله قرار می‌دهند.

آقای امینی روز چهارشنبه هجدهم شهریور در سمنان به خبرنگاران گفته است با سازماندهی گروه‌های امر به معروف و نهی از منکر، ۴۶۰۰ گروه برای تذکر زبانی در کشور تشکیل می‌شود. به این ترتیب حداقل ۴۶ هزار نفر در سطح کشور در قالب این گروه‌های ۱۰ نفره سازماندهی می‌شوند. این گروه‌های غیر از تشکل‌های دیگر و نیروهای بسیجی هستند که مستقلا در اختیار این ستاد قرار دارند.

بنا به گفته معاون ستاد مرکزی امر به معروف و نهی از منکر، این گروه‌ها در حوزه‌های سازمانی، مساجد، هیات‌های مذهبی و اصناف، پس از آموزش‌های لازم برای تذکر زبانی، فعالیت خود را آغاز می‌کنند.
بنا به گفته معاون ستاد مرکزی امر به معروف و نهی از منکر، این گروه‌ها در حوزه‌های سازمانی، مساجد، هیات‌های مذهبی و اصناف، پس از آموزش‌های لازم برای تذکر زبانی، فعالیت خود را آغاز می‌کنند.

​​محمد یزدی رییس خبرگان رهبری در اجلاس اخیر مجلس خبرگان رهبری ابراز امیدواری کرد که قانون امر به معروف و نهی از منکر «به خوبی اجرا شود» و «تسامحی» در اجرای آن صورت نگیرد. اشاره‌اقای یزدی به این واقعیت است که دولت حسن روحانی با وجود مخالفت با این قانون و اعلام مخالفت دولت توسط آقای روحانی به رهبر جمهوری اسلامی ناگزیر است این قانون را برای اجرا ابلاغ کرده است.

عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور روز دوم شهریور ۱۳۹۴ گفت «آنچه که از شورای حل اختلاف به ما ارجاع داده شد این بود که اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر ادامه پیدا کند و چنانچه دولت نظرات اصلاحی در این مورد دارد، آن را به مجلس ارائه دهد.» آقای رحمانی فضلی گفته است «دولت قانون امر به معروف و نهی از منکر را اجرا خواهد کرد و‌ در مدتی که اصلاحات مربوط به این قانون برطرف می‌شود، وزارت کشور کماکان قانون ابلاغی را با قوت پیگیری می‌کند.»

از زمان تصویب قانون امر به معروف و نهی از منکر در مجلس و سپس شورای نگهبان، وزارت کشور یکی از منتقدان این قانون بوده است که اجرای آن را مغایر با اختیارات و وظایف وزارت کشور به طور کلی و استانداران و فرمانداران و بخشداران دانسته است. اما به نظر می‌رسد وزارت کشور تنها وزارتی نباشد که اختیارات آن تحت نظارت و مورد مداخله ستاد احرای قانون امر به معروف و نهی قرار می‌گیرد.

تاکیدات اخیر رییس خبرگان رهبری و سخنان هفته پیش صادق لاریجانی رییس قوه قضاییه نشان می‌دهد که انتظار تندرو‌ها و اصولگرایان این است که اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر بتواند آنچه را «مشکلات فرهنگی» نامیده می‌شود برطرف کند. اصل طرح نیز در محلس از جانب کمیسیون فرهنگی مطرح و دنبال شد. بر این اساس به نظر می‌رسد وزارت ارشاد و اختیارات آن در زمینه صدور مجوز فعالیت‌های فرهنگی و وظایف نظارتی آن در اماکن فرهنگی و هنری نیز می‌تواند در چارچوب برنامه‌ای قرار گیرد که ستاد اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر در پی اجرای آن است.

ستادی که ریاست آن بر عهده احمد جنتی منتقد دیرین و پرنفوذ وزارت ارشاد و یکی از سازمان دهندگان عمده گروه‌های فشاری است که علیه برنامه‌ها و رویداد‌های فرهنگی و هنری در سطح کشور فعالیت می‌کنند. روحانی تندرویی که نشان داده است گمارده شدن پسرش بر مسند وزارت ارشاد تغییری در رویه او به وجود نیاورده است.

در خرداد ماه امسال در جریان رسیدگی به پرسش از وزیر ارشاد در محلس که منجر به گرفتن دومین کارت زرد وزیر ارشاد شد، مسعود می‌رکاظمی وزیر ارشاد را متهم کرد که به حامیان امر به معروف و نهی از منکر توهین کرده است.

این اتهام ناشی از آن است که بخش عمده‌ای از اقدام‌های گروه‌های فشار در سال‌های اخیر در زیر عنوان امر به معروف و نهی از منکر صورت گرفته است. اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر امکانات قانونی و رسمیت بیشتری به فعالیت‌های این گروه از مخالفان برنامه‌های وزارت ارشاد می‌بخشد و آنان را مورد حمایت قانونی بیشتر قرار می‌دهد.

ماده ۱۰ قانون امر به معروف و نهی از منکر صراحتا دستگاه‌های فرهنگی را موظف به اجرای قانون و انجام هماهنگی با ستاد مرکزی و ستاد‌های استانی و شهرستانی اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر می‌کند.

مواردی از ماده ۱۶ قانون، ناظر بر وظایف ستاد امر به معروف و نهی از منکر در بر گیرنده مواردی است که مستقیما در شمار وطایف وزرات ارشاد است. بند ۴ این ماده حتی تعیین الگوهای رفتاری را از وظایف این ستاد می‌داند که می‌تواند به معنایی بسیار وسیع تعریف شود. در ماده ۲۳ قانون نیز امکان تخصیص بخشی از بودجه بخش فرهنگ به ستاد در نظر گرفته شده است. اگر چه وزیر ارشاد به عنوان یکی از اعضای ستاد در نظر گرفته شده است اما ترکیب اعضای ستاد به نحوی است که وزارت ارشاد و به طور کلی وزرا همواره نسبت به دستگاه‌های زیر نظر رهبری و منتقد وزارت ارشاد و حامی رییس ستاد، در اقلیت قرار می‌گیرند.

آقای امینی فقط به سازماندهی گروه‌های امر به معروف زبانی (که البته شامل شعار دادن نیز می‌شود) اشاره کرده است اما ستاد امر به معروف می‌تواند بر اساس تبصره ۳ ماده ۱۷ قانون، برای اقدام عملی نیز گروه‌هایی را سازمان دهی کند. همچنین می‌تواند نیروهای بسیجی را برای برنامه‌های خود سازمان دهد. افزون بر این بند‌های ۹ و ۱۰ شرح وظایف می‌تواند به صدور مستقل اجازه فعالیت به موسسات و سازمان‌هایی منجر شود که ستاد لازم می‌داند. به تعبیر دیگر این بند‌ها به ستاد امر به معروف امکان می‌دهد ده‌ها سازمان و موسسه همسو با اهداف خود در هر استانی راه اندازی کند.
نه فقط قانون تصویب شده اختیارات گسترده‌ای را برای مداخله در امور فرهنگی و اجتماعی در اختیار ستاد قرار می‌دهد، بلکه اعلام رییس قوه قضاییه مبنی بر ضرورت فعال‌تر شدن دادستان‌ها در مبارزه با مشکلات فرهنگی و امر به معروف و نهی از منکر، شرای طرا برای ایجاد موجی از سازمان دهی نیروهایی فراهم آورده است که فضا را برای فعالیت فرهنگی و هنری در ایران محدود‌تر می‌کند و بر فشار بر مردم در عرصه‌های زندگی روزمره خواهد افزود.

​​ماده ۴ قانون به ستاد اجازه می‌دهد حمایت حقوقی لازم را به ویژه در محاکم قضایی از این گروه‌ها به عمل آورد. و بر اساس ماده ۱۳ حتی می‌تواند دیه این افراد را در صورت کشتن یا زخمی کردن دیگران بپردازد. همچنین ماده ۲۳ اجازه تخصیص بودجه از بخش فرهنگ به این گروه‌ها را صادر می‌کند.

نه فقط قانون تصویب شده اختیارات گسترده‌ای را برای مداخله در امور فرهنگی و اجتماعی در اختیار ستاد قرار می‌دهد، بلکه اعلام رییس قوه قضاییه مبنی بر ضرورت فعال‌تر شدن دادستان‌ها در مبارزه با مشکلات فرهنگی و امر به معروف و نهی از منکر، شرای طرا برای ایجاد موجی از سازمان دهی نیروهایی فراهم آورده است که فضا را برای فعالیت فرهنگی و هنری در ایران محدود‌تر می‌کند و بر فشار بر مردم در عرصه‌های زندگی روزمره خواهد افزود.

ایران وایر: ظاهرا دعای آیت الله «ابوالقاسم خزعلی» مستجاب شده است؛ خرداد ماه امسال عضو مجلس خبرگان رهبری ایران در بستر بیماری نفس نفس زنان به خبرگزاری «فارس» گفت: «اگر آقای هاشمی بخواهد روی کار بیاید، من بمیرم و زمان ایشان را نبینم.»

او صبح چهارشنبه در 90 سالگی فوت کرد. خزعلی وصیت کرده است روی سنگ قبرش بنویسند: «ابوالقاسم خزعلی، دوست‌دار آیت‌الله خمینی». با این حال، لقب شایع تر این سال های او این بود: «ابوالقاسم خزعلی، دشمن هاشمی رفسنجانی.»
شیخ یک حرف دیگر هم خطاب به پسرش، «مهدی خزعلی» زده است: «اگر من مُردم، من را تشییع نکن.»
مهدی پسری است که علیه پدرش شورید؛ مانند بسیاری از پسران رهبران انقلاب 57.
در این میان، فرزندان ابوالقاسم خزعلی عجیب تر بودند؛ «علیرضا»، رییس شبکه ماهواره ای «ایرانیان» شد، «محمدحسین» خواننده موسیقی پاپ و مهدی حامی درجه یک میرحسین موسوی و مهدی کروبی؛ همان هایی که پدر می خواست اعدام‌شان کند و یا حداقل سیلی به گوش‌شان بزند.

«حسین» فرزند دیگر آیت الله که روایت هایی درباره ارتباطش با مجاهدین خلق بود، پیش از انقلاب 57 کشته شد و «محسن» کارهای اجرایی پدر در «بنیاد غدیر» را انجام می دهد. «انسیه» و «کبری» دو دختر خزعلی هم حاشیه سازی کرده اند ولی در راه پدر.
کبری در «شورای عالی انقلاب فرهنگی» جای محکمی دارد و انسیه پس از ماجراهای انتخابات 88 بر صندلی «زهرا رهنورد» نشست در دانشگاه «الزهرا». «راضیه خزعلی»، همسر «مروی»، معاون اسبق قوه قضاییه و مرضیه هم استاد دانشگاه بودند و دور از سیاست.
این حاشیه ها مختص فرزندان نبود، حتی این آخری، پیرمرد نتوانست به مراسم عروسی نوه اش برود چون «ابراهیم یزدی» و «محمد خاتمی» هم در عروسی بودند؛ دشمنان دیرینه: «چندین سال قبل من به آقای مصباح می‌گفتم خاتمی خوب کار نمی‌کند، ایشان گفت “خاتمی سیئه من سیئات هاشمی”. تعبیر درست، همین است. مصباح را آدم چیز فهمی می‌دانم مثل آقای مطهری است و من از مدت‌ها قبل آقای مصباح را مطهری دوم لقب داده بودم.»

ابوالقاسم خزعلی، مصباح یزدی را هشت سال پیش برای ریاست مجلس خبرگان رهبری پیشنهاد داد. هر دو از شاگردان برجسته و متنفذ آیت الله «محمدتقی بهجت» محسوب می شوند و چند وجه مشترک دارند؛ سال 60، «حبیب الله آشوری»، دوست علی خامنه ای و نویسنده کتاب «توحید» که سبب اختلاف بین آشوری و خامنه ای شد هم پس از گواهی ابوالقاسم خزعلی و مصباح یزدی مبنی بر این که مرتد است، اعدام شد.
«احمد قابل» در نامه مشهوری به علی خامنه ای که خرداد 84 منتشر شد، از این راز پرده برداشت که خامنه ای ادعا می کرد کتاب توحید مطالب خودش است و آشوری آن را به نام خویش زده است. با این حال، آشوری را «لاجوردی»به خاطر همان کتاب اعدام کرد.

سال 78 در ماجرای قتل های زنجیره ای هم شایعاتی بود درباره صدور فتوای قتل از سوی این دو نفر.
وجه مشترک سوم این دو نفر هم تفکرات آخرالزمانی هر دو دوست و ایستادن آن ها پشت «محمود احمدی نژاد» و «سعیدجلیلی» است.

خزعلی روزگاری در ستایش از احمدی نژاد گفته بود:«احمدی نژاد را خدا آورد.»
او مانند مصباح، پای امام زمان را هم در حمایت از رییس دولت پیشین وسط کشید: «از ناحيه مقدس حضرت حجه ابن الحسن المهدی پيامی برای من آورده اند که مکلف هستم از احمدی نژاد دفاع کنم… سال اولی که احمدی‌نژاد به نیویورک رفت و در سازمان ملل سخنرانی کرد، بنده به دیدار احمدی‌نژاد رفتم و لب‌های ایشان را بوسیدم چون از امام زمان نام برد.»

او روزگاری گفت دو دوره ریاست جمهوری برای احمدی نژاد کافی نیست و باید برای دوره سوم فکری کرد. خزعلی علاوه بر امام زمان، از دیگران هم برای احمدی نژاد مایه گذاشت: «فاطمه زهرا به خواب يکی از اوليا آمده و فرموده که پسرم (رهبری) و احمدی نژاد را حمايت کنيد.»

ایستادن او کنار احمدی نژاد در دورانی بود که شایع بود هاشمی چنان از حمایت خامنه ای از احمدی نژاد آشفته است که فکر شورایی کردن رهبری افتاده است. طیفی از شیوخ هم با پرچم احمدی نژاد کنار خامنه ای ایستاده بودند و به تعبیر خزعلی، این بحث جدی را خنثی کردند.

محمود احمدی نژاد هم با او خوب بود. «نشان درجه یک خدمت» به خزعلی داد و از بنیادش حمایت کرد؛ بنیاد غدیر که احمدی نژاد و «احمد جنتی» عضو هیات امنای آن بودند و ماجرای تاسیس این بنیاد هم شبیه برآمدن محمود احمدی نژاد در عالم سیاست است: «شبی در خواب دیدم که در آسمان چهارم بودم و می‌خواستم بالاتر بروم که امام رضا دستور داد خزعلی را برگردانید هنوز در دنیا کار دارد. پس از این خواب بنا نهادن این بنیاد را پی گیری نمودم.»

بنیاد غدیر سال 76 به توصیه علی خامنه ای تاسیس شد و حالا توسط «کاظم صدیقی»، امام جمعه موقت تهران اداره می شود؛ یک امام زمانی دیگر که چهار سال پیش با خزعلی عقد اخوت بست.
او هدف بنیاد غدیر را وحدت جهان اسلام اعلام کرده بود ولی در همه این سال ها در خط مقدم جنگ تاریخی شیعه و سنی ایستاد؛ با تکیه بر غدیر خم.

ابوالقاسم خزعلی در این بنیاد یک برنامه دیگر هم داشت؛ تغییر عید ایرانیان از عید نوروز به عید غدیر؛ یک رویای ناکام دیگر.

با این حال، ماجرای بنیاد غدیر در ساختار سیاسی ایران پیچیده تر روایت شده است؛ «علی اکبر محتشمی پور» بهار 89 در مشهد اشاره ای به آن کرد: «بنیاد الغدیر که آیت الله خزعلی بنیان گذاری کرده و در مجلس هشتم نیز یک فراکسیون دارد، لانه زنبوری است که “انجمن حجتیه” در آن جمع است. من یقین دارم كه آقای مصباح یزدی اعتقادی به آقای خامنه ای ندارد. او و جریان انجمن حجتیه كه در مدیریت‌های كلیدی مهم و مكان های مهم كشور نقش دارند، به دنبال رسیدن به اهداف و برنامه‌های خودشان هستند.»

با وجود رابطه خوب خزعلی و احمدی نژاد و حضور گاه به گاه شیخ در جلسات هیات دولت، خزعلی چند سال بعد، به خصوص پس از انتخاب «اسفندیار رحیم مشایی» به عنوان معاون اول احمدی نژاد برآشفت، درخواست برکناری مشایی را علنی مطرح کرد و به رییس دولت زنگ زد ولی احمدی نژاد حتی جواب تلفنش را هم نداد.

او دو سال بعد محمود احمدی نژاد را «شاه» خواند چرا که از علی خامنه ای اطاعت نمی کرد؛ رهبری که انگار ابوالقاسم خزعلی کشفش کرده است: «شب قبل و حتی قبل از رحلت امام به ایشان پیشنهاد این امر [رهبری] را دادم. آن وقت هنوز قول امام [خاطره هاشمی] نقل نشده بود!»

او درباره رییس جمهور شدن خامنه ای هم گفته است: «هاشمی هم می‌خواست بیاید درباره ریاست جمهوری آقای خامنه‌ای با ایشان صحبت کند منتها نوبت من جلوتر بود. به ایشان گفتم جریان این است و قبول کردند و مطلب تمام شد. آقای‌ هاشمی که آمد، مطلب تمام شده بود.»

در هر دو مورد، خاطره هاشمی از خمینی و توافق هاشمی و «احمد خمینی» شایع ترین روایت درباره رهبر و رییس جمهور شدن خامنه ای بوده اند ولی خزعلی می خواهد این سکه را به نام خود بزند از لج هاشمی؛ به همان سان که ایستادن کنار احمدی نژاد و مصباح یزدی چنین سیمایی را تصویر می کند.

خزعلی ریشه انحراف احمدی نژاد را هم در مشایی می دانست. او مشاییِ مدعی امام زمانی بودن را تست هم کرده بود: «به او گفتم دو نفر هستند که دارند دوستان امام زمان را اذیت می‌کنند. گفتم یکی از آن ها در تهران است و یکی در مشهد. مشایی به من گفت که من چه می‌کنم و چه ‌کنم تا این موضوع برطرف شود، بعد هم هیچ کاری نتوانست بکند. فهمیدم این کاره نیست و بیخود می‌گوید. اتفاقاً بعداً در جایی با هم روبه رو شدیم و گفتم، باز دیدم کاری نکرده.»

او پس از احمدی نژاد هم به اعتبار و احترام دوستی با مصباح یزدی، پشت سر سعید جلیلی ایستاد؛ مقابل تیم هاشمی.
بی اعتباری خزعلی تنها در ماجرای احمدی نژاد نبود؛ او اوایل انقلاب هم چنین مسیری را رفته بود. زمانی که چالش های انجمن حجتیه که خزعلی از حامیانش بود با دیگر روحانیون اوج گرفت، ابوالقاسم خزعلی رو در روی احمد جنتی، دوست دیرینه اش قرار گرفت که علنی از دخالت های حجتیه در امور ممکلت انتقاد می کرد. او به جنتی گفت از طرف خمینی ناظر بر عملکرد حجتیه است و انگ ضدیت با ولایت فقیه به آن ها نمی چسبد و «دستخوش جو و شایعه نشوید».
ولی مرداد 62 آیت الله خمینی به تندی در ملاءعام علیه حجتیه سخن گفت، انجمن تعطیل شد و تمام تلاش های خزعلی بر باد رفت.

او سال ها بعد در کتاب خاطراتش گفت همیشه انجمن را دوست داشته است: «انجمن شرایط را برای ظهور امام زمان مهیا می ساخت. مطهری هم گفته بود بیا کاری کنیم که نگذاریم انجمن را کنار بزنند ولی بعد از مطهری، من تنها ماندم.»
«محمد مهاجری»، روزنامه نگار ایرانی هم به نقل از خزعلی چنین روایتی را آورده و از «علی اکبر ولایتی»، «کمال خرازی» و «غلامعلی حدادعادل» به عنوان اعضای صالح انجمن در سال های پیش از انقلاب یاد کرده است.

به نظر می رسد دو دهه بعد ابوالقاسم خزعلی رویای آماده سازی ظهور را در سیمای محمود احمدی نژاد دید ولی باز هم ناکام ماند. این رویاپردازی فاز سوم هم داشت؛ در واقع، با وجود اظهارات «سیدعلی اکبر محتشمی پور» درباره تضادهای فکری بنیاد غدیر و خامنه ای، به نظر می رسد در دورانی خزعلی رویاهای امام زمانی خود را در سیمای علی خامنه ای می دیده است.

تیرماه 90، هنگامی که سی دی جنجالی «به سوی ظهور» منتشر شد و احمدی نژاد و خامنه ای با دو تن از شخصیت های مشهور عصر ظهور شبیه سازی شدند، ابوالقاسم خزعلی روایتی دیگر بیان کرد: «ما از “سید خراسانی” اطلاعات زیادی در دست نداریم. نمی دانیم ایشان چه کار خواهند کرد امّا رهبری بسیار خوب کار کرد. مگر سید خراسانی چه کار خواهد کرد؟ رهبری همه آن توصیفاتی که برای سید خراسانی آمده است را بهتر از آن دارد انجام می دهد. با وجود دشمنان خطرناکی که اسلام و انقلاب دارد، اگر نبود این رهبری گران قدر، ما الان نیست و نابود شده بودیم؛ سید خراسانی، انسانی خوب و صالح. اما اگر فردی بهتر از او پیدا شد، به نظر شما این غیر ممکن و محال است؟! ما فکر می کنیم هر کسی که مقدمه چین ظهور و یا در دربار امام زمان بود، بهترین مرد روزگار است.»
فروردین همان سال نیز مصباح یزدی گفته بود خامنه ای را بالاتر از «سید خراسانی» می داند.

اما وجه مشترک دیگر خزعلی با برخی شیوخ نسل اول، فساد مالی است که بی اعتباری برایش به ارمغان آورد. در گزارش مشهور «عباس پالیزدار» در اردیبهشت 87 که اسامی آقازاده های فاسد به میان آمد، شایعاتی درباره خزعلی و فرزندانش هم مطرح شد. پالیزدار را بازداشت کردند. خودش گفته است علت مهم بازداشت، افشاگری علیه خزعلی بود. با این حال، این تازگی نداشت؛ سال ها پیش وقتی خزعلی در شورای نگهبان بود، زیست اشرافی او دردسرساز شد: «در منزلی زندگی می کردم که 6 طبقه بود… تصور می‌کردند خزعلی از ساده زیستی فاصله گرفته و حتی نیامدند سوال کنند. از این جهت بود که بنا شد من دیگر در شورای نگهبان نباشم.»

این در سال 78 رخ داد. همان سال دفتر خزعلی معترف شد که خانواده خزعلی در کار خرید و فروش خاک سرخ جزیره هرمز بوده اند اما خودش نبوده بلکه برادرزاده اش بوده است؛ «محمد مهدی خزعلی».
بعدها مهدی خزعلی گفت در فروش خاک سرخ هرمزگان پای سپاه و برخی روحانیون دیگر در میان است.

این چند تصویر بریده بریده و اجمالی، رویاهای ناکام مانده امام زمانی، خانواده سیاسی فروپاشیده، تضادهای درون نسلی، خشم و اغراق همواره، سنی ستیزی، مرتدسازی، فساد و شبکه های پنهان و… روایت زندگی تنها ابوالقاسم خزعلی نیست، روایت زندگی یک نسل از انقلابیون 57 است؛ نسلی که یک به یک می سوزند ولی لانه شان کماکان باقی است؛ پر از زنبورهای حریص، تندخو و بی عسل.

انتخاب: تا زمانی که جسم ایشون و سنشان بیشتر اقتضای مسافرت داشت به مسافرت و گردش می رفتند. یه مدت هر صبح برای پیاده روی به بوستان علوی قم می رفتند. اما الان دیگر خیلی کم شده است.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
مادر حاج آقا در زمان حاملگی خواب دیده بود که قرآن متولد شده استپسر دوم مصباح یزدی گفت: مادر حاج آقا در زمان حاملگی خواب دیده بود که قرآن متولد شده است.

به گزارش «انتخاب»، حجت الاسلام و المسلمین مجتبی مصباح، پسر دوم آیت الله محمدتقی مصباح یزدی گفتگویی با صابر نیوز کرده است که متن بخشی از آن در زیر می آید:

مختصری درباره خانواده پدری آیت الله مصباح بفرمایید؟
پدر ایشان مرحوم محمد باقر گیوه چی یزدی بود که شغلشان جوراب بافی بود. خانواده پدری ما همه یزدی هستند و کاملا مذهبی، ولی فرد روحانی در بستگان نزدیکشان نداشتند البته در بستگان دور فردی بوده به نام “شیخ احمد آخوندی” که مقسم مرحوم آقاسید ابوالحسن اصفهانی در نجف بودند ایشان مشوق حاج آقا برای طلبه شدن بود. نسبت دقیقشان اینطور بود که پسرعموی پدربزرگ مادری حاج آقا بودند. مرحوم گیوه چی تنها دو فرزند پسر داشتند.
درمورد تولد حاج آقا اگر جریانی هست تعریف بفرمایید.
زمانی که مادر حاج آقا به ایشون حامله بودند خواب می بینندکه وضع حمل کردند و قرآن متولد شده.
حاج آقای مصباح اهل گردش و تفریح هم هستند؟
تا زمانی که جسم ایشون و سنشان بیشتر اقتضای مسافرت داشت به مسافرت و گردش می رفتند. یه مدت هر صبح برای پیاده روی به بوستان علوی قم می رفتند. اما الان دیگر خیلی کم شده است.
شخصیتشان در دوارن کودکی چطور بوده؟ شیطون یا بچه مثبت؟
خودشان نقل می کردند که در کودکی اهل شیطنت بودند از بس ایشون شیطنت می کرد همیشه بدنشان زخمی می شده به حدی بوده که عمه شان می گفتند آتقی تا یه جای سرش سالمه ساکت نمیشینه.
تحصیل را از کی شروع کردند؟ مکتب یا مدرسه؟
قبل از سن دبستان حدود ۵ سالگی مکتب رفته بودند اما درس را در مدرسه خواندند.
از چه سالی طلبه شدند و در کدامیک از حوزه های علمیه درس خواندند؟
در سال ۱۳۲۶ ، ۱۳ سال داشتند که وارد حوزه شدند و تا سال ۱۳۳۱ در همان حوزه یزد مشغول تحصیل علوم دینی بودند. آن موقع مرکزیت حوزه نجف بیش از قم بود و طلبه ها معمولا به یه حدی از علم که می رسیدند سعی می کردند برای ادامه تحصیل به نجف بروند. منتها مشکلات مالی و خانوادگی اوضاع را برای ایشان سخت کرده بود، تقریبا خانواده ایشان تمام زندگیشان را در اینجا می فروشند برای اینکه حاج آقا بتوانند برای تحصیل به نجف بروند. بعد از مدتی ظاهرا پدرشان ورشکست می شوند و به پسرشان نامه می نویسند که به ایران برگرد. مادرشان وابستگی عجیبی به ایشان داشتند ولی اساتید حاج آقا در نجف تاکید داشتند که در نجف بمانند حتی نامه ای هم به پدر ایشان نوشتند. پدرشان هم در پاسخ گفته بود که من حرفی ندارم که در نجف بماند اما از غم دوری فرزند ترس خطر جانی برای مادرش دارم. خودشان می فرمودند” من خیلی دوست داشتم که در نجف بمانم اما شرایط مساعد نشد و مجبور شدم به ایران برگردم.” برای تحصیل به قم رفتند و پدرشان هم در تهران ساکن شدند.
چه مدت در نجف بودند؟
در نجف فقط حدود ۸ ماه بودند و بعد به ایران بازگشتند و در قم درسشان را ادامه دادند.
در قم خدمت کدام یک از علما درس می خواندند؟
در قم، اساتید معروف درس خارجشان یکی امام خمینی(ره)در اصول بود، یکی آیت الله بهجت در فقه که حدود ۱۵ سال شاگرد ایشان بودند و در بحث های تفسیر و فلسفه هم از درس علامه طباطبایی استفاده می کردند.
سیره علمی ایشان بیشتر تحت تأثیر کدام یک از علماست؟
منش علمی ایشان به گونه ای است که نمی شود آن را متاثر از یک استاد خاصی دانست نوآوری های مخصوص به خودشان را دارند. مثلا در مباحث فلسفی با اینکه به لحاظ تقسیم بندی های مرسوم، یک فیلسوف صدرایی محسوب می شوند اما حتی با استاد خودشون حضرت علامه طباطبایی هم اختلاف های علمی داشتند. اما بطور کلی با آیت الله بهجت و علامه طباطبائی بیشتر مراوده داشتند و تحت تأثیر آنها بودند.
ایشان در نگارش تفسر المیزان هم نقش داشته اند؟
علامه طباطبایی هنگام نگارش تفسیر المیزان قبل از چاپ نوشته ها را به ایشان می دادند که نگاه کنند و اگر نکته ای هست مطرح کنند و ترجمه جلد دوم تفسیر المیزان کامل نوشته ایشان است.
حضرت آیت الله مصباح در چند سالگی قدرت اجتهاد پیدا کردند؟
ایشان در بیست و پنج سالگی به سفارش اساتیدشان در بعضی از موضات دیگر تقلید نکردند و در سن بیست و پنج سالگی به قدرت اجتهاد رسیدند.
در مجموع چند کتاب از ایشان منتشر شده است؟
حدود ۱۷۰ جلد اثر از ایشان منتشر شده است که سه دسته می شود، بعضی قلم خودشان هست بعضی تدریس هایشان است که پیاده شده، بعضی هم سخنرانی است چند کتاب هست که قلم خودشان است: “خودشناسی برای خودسازی” ، “آموزش فلسفه” و “آموزش عقاید”
تدریس ایشان در مدرسه علمیه حقانی همراه شهید بهشتی، شهید قدوسی به چه شکلی بوده است؟

جریان تدریس ایشان هم جریان خاصی دارد، در آن زمان مدرسه حقانی قم برنامه درسی متمایزی از برنامه های مرسوم حوزه داشت و این برنامه هم بر این اساس تنظیم شده بود که طلبه ها علاوه بر بحث های رایج فقه و اصول با بعضی از مسائل دیگر که مورد نیازشان است آشنا شوند مثل تفسیر، فلسفه، مباحث اخلاقی و … برای این منظور مجبور بودند تولید محتوا کنند. مثلا “فلستنای شهید صدر” را حاج آقای مصباح اولین بار در قم در مدرسه حقانی تدریس کردند. یا اینکه بدایه و نهایه را تازه علامه طباطبائی شروع به نوشته بودند و بصورت کتاب چاپ نشده بود هر مقدار که می نوشتند روزانه کپی می کردند و آیت الله جوادی آنرا تدریس می کردند.

روحیات علمی ایشان در دوران جوانی به چه شکلی بود؟

ایشان زمانی که جوانتر بودند در روز حدود شانزده ساعت درس می خواندند و حتی برای اینکه وقت کم نیاورند مطالعه برای بعضی از تدریسهایشان را موقع ناهار خوردن انجام می دادند.
خودشان تعریف می کردند “همان اوایل تحصیل در قم اینطور بود که چون همه جای شهر آب نبود ۲ ساعت قبل از اذان صبح با یکی از دوستان طلبه ام قرار داشتیم برویم آب بیاریم. در مسیر، مباحثه ی درسی که میخواستیم در همان روز بخوانیم را انجام می دادیم یعنی در واقع پیش مباحثه بود. بعد که سرکلاس می رفتیم مقایسه می کردیم که ببینیم مطلب جدیدی نسبت به مباحثه در کلاس ارائه می شود یا خیر.”

تدریس را از کی شروع کردند؟

حاج آقا تدریس را از سال دوم طلبگی شروع کردند. اما تدریس رسمی را از مدرسه حقانی.
دروس دانشگاهی هم تحصیل کرده اند؟

بله، ایشان دورس دانشگاهی را قبل از انقلاب در نزد کسانی که بعضی از آنها در بعد انقلاب وزیر شدند فراگرفتند و همچنین در همان اوایل طلبگی در یزد آقایی بود به نام “محققی رشتی” که بعدا نماینده آیت الله بروجردی در آلمان شد که نزد ایشان هم مقداری از دروس دانشگاهی را فرا گرفتند. در آن دوران آیت الله مصباح از ایشان فیزیک، شیمی، زیست شناسی و زبان فرانسه را در حد خوبی فراگرفتند.

در مباحث سلوکی و اخلاقی و عرفانی ارتباطاتی که ایشان با علامه طباطبایی به چه شکلی بوده است؟

ایشان با مرحوم علامه طباطبایی مراوده زیادی داشتند که شروعش با مباحث تفسیری بود. بعدها جذب شخصیت اخلاقی و عرفانی ایشان هم شدند، علامه طباطبایی یک جلسه عرفانی هم داشتند که به صورت کاملا خصوصی برگزار می شد و در آن جلسه فقط پج نفر شرکت می کردند، مرحوم آیت الله خوشوقت، مرحوم آیت الله سعادت پرور، شهید قدوسی و حاج آقای مصباح از جمله کسانی بودند که در این جلسه شرکت می کردند.

رابطه و ارادت ایشان به آیت الله بهجت چطور بوده است؟

مرحوم آقای بهجت به بعضی از شاگردانشان خیلی عنایت داشتند و حاج آقا هم جزء شاگردانی بودند که رابطه خیلی صمیمی ای با ایشان داشتند. حاج آقا در چندین سالی که برای درس خدمت ایشان می رسیدند مقید بودند در درس اخلاقی که قبل از درس برگزار می شد شرکت کنند.

قبل از انقلاب مرحوم شیخ محمد تقی اسلامی و جمعی از بازاریان تهران خدمت آیت الله بهجت می رسند و برای مهدیه ای که در تهران درست کرده بودند از ایشان دعوت می کنند که تشریف بیاورند و جلسه اخلاق داشته باشند و جلساتی تشکیل شود که مباحث اخلاقی و معرفتی برای بازاریان مطرح شود. آیت الله بهجت خودشان نمی توانستند بروند اما وقتی بازاریان درخواست معرفی جایگزینی به جای ایشان را داشتند. آیت بهجت الله ، آیت الله مصباح را به عنوان استاد اخلاق و جایگزین خودشان برای برگزاری آن جلسه معرفی میکنند. کسی که آیت الله مصباح را امر به تشکیل جلسات اخلاق کرد مرحوم آیت الله بهجت بود.

در مسائل سیاسی هم حاج آقا می فرمودند “مشوّق اولیه ما برای ورود به مباحث سیاسی آیت الله بهجت بودند” بُعدی که متاسفانه در شخصیت آیت الله بهجت مورد غفلت واقع شده بعضی ها فکر می کنند ایشان ضد سیاست بودند نه اتفاقا مواضع ایشان بود که حاج آقا را تشویق به حضور در این عرصه کرد.

درباره عبادات و مناجات و روحیات اخلاقی ایشان توضیح بیشتری بفرمایید.
حال عبادت ایشان یکی از مسائلی است که ما همیشه به آن غبطه می خوریم در همین نمازهای یومیه و نوافل یا عبادات خاصی که معمولا روزهای جمعه انجام می دهند یا تشرفشان به حرم اهلبیت(ع) وقتی نگاه می کنیم می فهمیم که با بقیه متفاوت است. آن موقع که از نظر جسمی بیشتر می توانستند بایستند حدود یک ساعت ثابت مقابل ضریح می ایستادند.
ما که جوان بودیم خسته می شدیم گاهی چندبار می رفتیم و می آمدیم تا زیارت ایشان تمام شود. به دلیل ضعف جسمانی تنها جایی که برای مسافرت می پذیرند مشهد است با اینکه مسافرت برایشان خیلی سخت است اما گاهی ماهی یکبار و گاهی دوماهی یکبار مشرف می شوند. می توان به جرأت گفت شخصیت اخلاقی ایشان هم خیلی مغفول واقع شده.