اخبار

رادیوفردا: سازمان عفو بین‌الملل می‌گوید نیروهای مسلح دولت عراق، در جریان عملیات موصل، به «اعدام خودسرانه» و شکنجه شماری از غیرنظامیان مظنون به همکاری با «حکومت اسلامی» اقدام کرده‌اند.

این سازمان مدافع حقوق بشر خواستار تحقیقات در مورد این موضوع شده و این اتهام را مطرح کرده‌ که در جریان نبردها «جنایت جنگی» رخ داده‌است.

گزارش سازمان عفو بین‌الملل ۲۰ آبان ماه منتشر شده؛ در آن از جمله گفته شده «مردانی که یونیفورم پلیس فدرال عراق را بر تن داشتند، در کمال خونسردی، دست به قتل‌های غیرقانونی ساکنان برخی از روستاهای جنوب موصل زده‌اند».

عملیات برای بازپس‌گیری موصل ۲۶ مهر ماه آغاز شد. دولت بغداد گفته بود نیروهای مسلح ارتش و پلیس فدرال، در جریان ورود به شهر برای کنترل آن حضور خواهند داشت. پیش‌مرگه‌های کرد در این عملیات حضور دارند، ائتلاف به رهبری آمریکا از آن حمایت هوایی می‌کند و شبه‌نظامیان شیعه نیز به نبردها اعزام شده‌اند.

سازمان عفو بین‌الملل در گزارش تازه خود، نیروهای مسلح دولت عراق را متهم کرده که در مورادی دست به شکنجه مظنونین، پیش از آن‌که آن‌ها را بکشند، زده‌اند. در یک مورد از موارد اشاره‌شده در گزارش «عفو بین‌الملل» گفته شده این نیروها گروهی از مردان را با کابل و قنداق تفنگ زده‌اند و سپس با شلیک گلوله آن‌ها را کشته‌اند.

گفته شده افرادی که شکنجه و/یا کشته شده‌اند، مظنون به عضویت یا همکاری با گروه موسوم به «حکومت اسلامی» بودند.

این سازمان مدافع حقوق بشر از مقام‌های بغداد خواسته است تا تحقیقاتی مستقل در مورد این شواهد انجام دهند؛ شواهدی که به گفته «عفو بین‌الملل» می‌تواند نمونه‌هایی از «جنایت جنگی» باشد.

گزارش روز چهارشنبه، نخستین مورد از این دست از سوی یک گروه عمده ناظر و مدافع حقوق بشر، با محوریت رخدادهای پیرامونی عملیات بازپس‌گیری موصل، به شمار می‌رود.

سازمان عفو بین‌الملل سه هفته پیش، در آستانه آغاز عملیات موصل، در بیانیه‌ای خواسته بود تا تمام تلاش‌های دولت عراق و متحدان آن، پیش از هرچیز متمرکز بر حفظ امنیت و سلامت غیرنظامیان و جلوگیری از «حملات احتمالی انتقام‌جویانه» در موصل و اطراف آن باشد.

دولت عراق هنوز به گزارش تازه این سازمان واکنشی نشان نداده‌است، اما حیدر عبادی، نخست‌وزیر آن کشور، پیش از این تعهد داده بود که نیروهای تحت امر او از غیرنظامیان در جریان نبرد موصل حفاظت خواهند کرد.

رادیوفرانسه: خبرگزاری فرانسه در گزارشی مفصل نوشته است: نیجریه که در نتیجۀ عملیات تروریستی گروه “بوکوحرام” طی سال های گذشته آسیب های سنگینی متحمل شده است، اکنون به صحنۀ جدید جنگ نیابتی خونینی میان عربستان و ایران بدل شده است.

خبرگزاری فرانسه می نویسد، برای نمونه در دوازدهم اکتبر گذشته و همزمان با مراسم عاشورا گروه های سلفی تحت حمایت عربستان و پلیس نیجریه به مراسم گروه های شیعه در شماری از ایالات شمالی این کشور، به ویژه ایالت “کادونا”، حمله کردند که در نتیجۀ آن دست کم ده نفر کشته و پنجاه نفر دیگر زخمی شدند.

در شماری از مناطق شمالی نیجریه خانه ها و مغازه های شیعیان به مدت دو روز به آتش کشیده شدند. در همین ایالات که اکثریت جمعیت های شان را مسلمانان سنی از جمله مسلمانان سلفی تشکیل می دهند، مقامات رسمی برگزاری مراسم عاشورا را ممنوع اعلام کردند.

در مقابل، گروه “نهضت اسلامی نیجریه” که مهمترین گروه شیعه در این کشور به شمار می رود، نه فقط دولت مرکزی را به رسمیت نمی شناسد، بلکه خواستار ایجاد یک جمهوری اسلامی در نیجریه بر اساس سرمشق حکومت اسلامی ایران است. رهبر این گروه، “ابراهیم زکزاکی” مدتی است که دستگیر و به محلی نامعلوم منتقل شده است.

به گزارش سازمان عفو بین الملل در سرکوب خونین شیعیان نیجریه در دوازدهم و چهاردهم دسامبر گذشته دست کم ۳۵۰ نفر از آنان کشته شدند.

به گفتۀ کارشناسان، تردیدی نیست که عربستان سعودی از اقدام های گروه‌های سلفی و دولت نیجریه علیه شیعیان این کشور وسیعاً حمایت (مالی و سیاسی) می کند. آنان تصریح می کنند که در صورت تشدید سرکوب شیعیان، تردیدی نیست که حکومت ایران نیز به یاری پیروان مذهبی اش در نیجریه خواهد شتافت و همین مجدداً حمایت ریاض را از سرکوب شیعیان نیجریه تشدید خواهد نمود.

رادیوفردا: جانشین فرمانده سپاه «قدس»، شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران ایران، ضمن اشاره به این که در سال جاری «سرنوشت» جنگ سوریه مشخص می‌شود گفت که این جنگ به فرماندهانی نیاز دارد که بتوانند «اراده» جمهوری اسلامی را به «دشمنان» تحمیل کنند.

به گزارش روز شنبه، ۱۵ آبان، خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا، اسماعیل قاآنی، جانشین قاسم سلیمانی، این اظهارات را در همایش «الگوهای فرماندهی و مدیریتی» حسین همدانی٬ از فرماندهان کشته‌شده ایرانی در سوریه٬ در دانشگاه افسری «امام حسین» بیان کرد.

آقای قاآنی جنگ داخلی سوریه را جنگی «بسیار اساسی» دانست که به انسان‌هایی «بسیار مستحکم و محکم» نیاز دارد که «در صحنه نبرد حاضر باشند و همه حیثت خود را بر سر این جنگ گذارند.»

وی امسال را «سال تعیین سرنوشت جنگ سوریه» عنوان کرده٬ اما افزود: «البته این جنگ ادامه دارد و این طور نیست که با حوادث سوریه و عراق به پایان رسد؛ چرا که این جنگ، جنگی بر اساس هویت و بود و نبود است و ادامه پیدا خواهد کرد.»

جانشین فرمانده سپاه «قدس» در ادامه به خصوصیات ضروری برای فرماندهان جبهه هوادار بشار اسد نیز اشاره کرده و گفت: «امروز برای سوریه نیازمند فرماندهانی هستیم که بتوانند اراده جمهوری اسلامی را به دشمنان تحمیل کنند.»

این یکی از صریح‌ترین اظهارنظرها درباره جایگاه ایران در درگیری‌های سوریه است.

فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در پنج سال و اندی گذشته همواره ادعا کرده‌اند که به درخواست دمشق٬ در اختلاف‌های داخلی این کشور وارد شده‌اند و در این کشور تنها حضور «مستشاری» دارند.

آقای قاآنی در توضیح ضرورت «تحمیل اراده ایران به دشمن» در سوریه نیز گفت: «چرا که آنها [دشمنان] تمام انرژی خودشان را گذاشته‌اند تا اراده ما را بشکنند و اگر فرماندهان ما این چنین استقامت نداشتند نمی‌توانستند اراده جمهوری اسلامی را محقق کنند.»

وی همچنین از اقدامات حسین همدانی٬ از فرماندهان بلندپایه سپاه پاسداران که در جریان درگیری‌های سوریه کشته شد تقدیر کرد.

به گفته جانشین فرمانده سپاه «قدس»، زمانی که همدانی «فرماندهی نیروهای مستشاری را در سوریه به عهده گرفت شرایط این کشور به شکلی بود که اگر هواپیمایی می‌خواست در فرودگاه دمشق بر زمین بنشیند با خمپاره از آن استقبال می‌شد و تکفیری‌ها نیز کاخ ریاست جمهوری را با خمپاره می‌زدند و تا پشت سفارت ایران در سوریه جلو آمده بودند.»

شماری از رسانه‌ها از جمله روزنامه گاردین پس از کشته شدن آقای همدانی در مهرماه سال ۹۴ در اطراف شهر حلب٬ نوشتند که این اتفاق٬ حاکی از حمایت فزاینده جمهوری اسلامی از رژیم بشار اسد است.

آمریکا «بی‌دلیل پای میز مذاکره با ایران نیامد»

جانشین فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در بخش دیگری از اظهارات خود روند مذاکرات آمریکا با ایران را «سینوسی» عنوان کرده و گفت آنها «بی‌دلیل پای میز مذاکره نیامده‌اند؛ مذاکره کردن آنها یک حرکت سینوسی است، به شکلی که هر زمان ببیند نمی‌توانند در جبهه جنگ کاری پیش ببرند میز مذاکره را پهن می‌کنند.»

وی افزود که آمریکایی‌ها «هرگاه دریابند که می‌توانند در صحنه نبرد به موفقیت برسند، میز مذاکره را کنار می‌زنند.»

اظهارات وی در ادامه سخنان سایر فرماندهان نظامی در ایران مطرح می‌شود که بارها به مذاکره‌کنندگان هسته‌ای و حسن روحانی گفته‌اند «قدرت نظامی» ایران غرب و به ویژه ایالات متحده را «وادار» به نشستن پای میز مذاکره کرد.

قاآنی اگرچه گفته که مدعی نیست واشینگتن «تکفیری‌ها و جبهه النصره را درست کرده‌اند»٬ اما گفت که ایالات متحده پس از این ‌که «راه‌های‌شان را در افغانستان و عراق بسته دیدند، رفتند و فتنه جدیدی را در سوریه آغاز کردند و… آن‌ها را به جان منطقه انداختند.»

وی درباره موضوع برخورد آمریکا با القاعده در عراق و افغانستان نیز اضافه کرد: «آمریکایی‌ها به دنبال مقابله با جمهوری اسلامی بودند و این بهانه‌ها دروغی بیش نبود.»

قاآنی ادامه داد که آمریکایی‌ها «روزی که می‌خواستند از عراق بیرون بروند نماینده‌ای پیش ما فرستادند و به ما اطلاع دادند که می‌خواهیم از عراق خارج بشویم٬ درخواستی هم داشتند که بماند.»

دیگربان: علی مطهری٬ نایب رئیس مجلس گفته برخی مسئولان امنیتی هنوز هم معتقدند برای «ترساندن» بقیه باید از روش قتل‌های زنجیره‌ای روشنفکران و فعالان سیاسی و مدنی استفاده کرد.

آقای مطهری گفته «در دوره‌ اصلاحات عده‌ای از نیروهای امنیتی با بهانه‌ اینکه باید نظام را از خطرات مصون کنیم، سراغ جمعی از روشنفکران رفتند و آن داستان‌هایی که می‌دانید، پیش آمد.»

منظور وی قتل تعدادی از روشفنکران و نویسندگان در دوره محمد خاتمی از سوی برخی از مدیران ارشد وزارت اطلاعات است که به «قتل‌های زنجیره‌ای» شهرت دارد.

مطهری گفته توجیه عاملان این قتل‌ها «این بود که برای اینکه بقیه را بترسانیم تا علیه نظام کاری نکنند، سراغ این کار رفتیم.»

وی افزوده «هنوز هم در بین مسئولان امنیتی این نگاه وجود دارد و متاسفانه به این جمع‌بندی نرسیده‌اند که این نگاه غلط و هزینه‌ساز است.»

مطهری در بخش دیگری از سخنان خود از نوع برخورد با منتقدان به ویژه پس از حوادث سال ٨٨ انتقاد کرده و از دانشجویان خواسته تا آن‌ها هم بر سر مواضع خود مقاومت کنند.

وی افزوده «من معتقدم دولت از فرصت‌های به وجود آمده، بهتر می‌توانست استفاده کند و کارهای زیادی انجام دهد اما متاسفانه این کار را نکرد و کوتاه آمد و این انتقاد به دولت کاملا وارد است.»

دویچه‌وله: وقوع یک انفجار در خط لوله صادرات گاز ایران به ترکیه در نزدیکی مرز بازرگان، صدور گاز به این کشور را به طور موقت متوقف کرد. این انفجار احتمالا توسط گروه‌های درگیر با دولت ترکیه انجام شده است.

وقوع یک انفجار در خط لوله صادرات گاز ایران به ترکیه منجر به قطع موقت صادرات گاز ایران به ترکیه قطع شد.

مجید آقابابایی، مدیرکل مرزی وزارت کشور ایران ضمن اعلام این خبر گفت این انفجار توسط گروه‌های درگیر با دولت ترکیه در ساعت ۹ و نیم شب پنج‌شنبه ۶ آبان (۲۷ اکتبر) به وقت محلی در ۱۲ کیلومتری مرز بازرگان و در داخل خاک ترکیه انجام شده است.

عملیات خرابکارانه معمولا در خط لوله انتقال گاز از ایران و عراق به ترکیه روی می‌دهد که محل استقرار گروه مسلح حزب کارگران کردستان ترکیه پ‌ک‌ک است. دولت ترکیه و این گروه به مدت دو سال اعلام آتش‌بس کرده بودند اما این آتش‌بس در ماه ژوئیه شکسته شد و از آن زمان تا کنون درگیری‌های خونباری میان دو طرف روی داده است.

پ‌ک‌ک به مدت سه دهه است که با دولت ترکیه در حال نبرد است و در این درگیری‌ها تا کنون بیش از ۴۰ هزار نفر کشته شده‌اند. حزب کارگران کردستان ترکیه از سوی دولت این کشور و نیز اروپا و آمریکا به عنوان یک گروه ترویستی شناخته شده است.

تابستان سال گذشته نیز در عملیات مشابهی انفجار در خطر لوله انتقال گاز ایران به ترکیه باعث توقف موقت صادرات گاز ایران به ترکیه شده بود. ایران سالانه از طریق این خط لوله ۱۰ میلیارد متر مکعب گاز به ترکیه صادر می‌کند. ترکیه نزدیک به یک چهارم واردات گاز طبیعی خود را از طریق ایران تأمین می‌کند.

در مرداد ماه نیز ،انفجار بمبی در مسیر راه‌آهن میان ایران و ترکیه تردد قطار میان دو کشور را برای مدتی متوقف کرد. این انفجار در استان وان ترکیه روی داد که از مناطقی است که پ‌ک‌ک در آن فعال است و اعلام شد که کارگذاری این بمب دستی در ارتباط با درگیری‌های این گروه‌ با دولت ترکیه بوده است.

دویچه‌وله: ترکیه برای حمله به رقه مصمم است. آنکارا تاکنون منتظر پیامی از سوی آمریکا بود تا به طور مشترک برای آزادسازی رقه اقدام کند. وزیران خارجه سه کشور ایران، روسیه و سوریه نیز در مسکو به مشورت خواهند نشست.

روز پنجشنبه (۲۷ اکتبر / ۶ آبان) رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تلویزیون دولتی این کشور اعلام کرد که ارتش ترکیه به تنهایی حمله به شهرهای منبیج و رقه را آغاز خواهد کرد.

رقه در دست “دولت اسلامی” (داعش) است و شهر منبیج را کردهای سوریه در ماه اوت سال جاری از کنترل “دولت اسلامی” خارج کردند.

اردوغان مدعی شد که در این باره با همتای آمریکایی خود باراک اوباما تلفنی گفت‌وگو کرده است. واشنگتن تا شامگاه پنجشنبه در این باره واکنشی نشان نداده است. در بیانیه‌ای که کاخ سفید در رابطه با اوضاع سوریه منتشر کرد، به گفت‌وگوی اردوغان و اوباما اشاره نشده است.

بیشتر بخوانید: ۲۰۰۰ غیرنظامی اسیر تروریست‌های “داعش” در منبج آزاد شدند

طبق طرح دولت ترکیه، ارتش این کشور نیروهای اپوزیسیون مورد اعتماد خود را برای مبارزه با نیروهای دولتی سوریه و گروه‌های کرد پشتیبانی می‌کند. این نیروها قرار است ابتدا منتیج را تصرف کنند و سپس روانه رقه شوند.

پیش‌تر خبرگزاری فرانسه به نقل از رئیس‌جمهور ترکیه گزارش داده بود که مخالفان رژیم بشار اسد برای تاراندن نیروهای “دولت اسلامی” از شهر الباب سوریه موفقیت‌هایی کسب کرده‌اند و پس از آزادسازی این شهر به سوی منبیج گسیل خواهند شد.

عملیات بی‌فرجام

در ماه اوت سال جاری نیز ارتش ترکیه وارد سوریه شد اما به گفته وزارت خارجه روسیه این اقدام باعث به تعویق افتادن آزادسازی رقه از دست نیروهای “دولت اسلامی” گردید.
در آن زمان سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه گفته بود، فرماندهی “ائتلاف نیروهای دموکراتیک سوریه” با شرکت کردها تصمیم گرفته‌اند حمله به رقه را آغاز نکنند تا بتوانند به مقابله با نیروهای ترکیه بپردازند.

بیشتر بخوانید: کارتر: حمله به موصل با حمله به رقه هماهنگ می‌شود

ترکیه با شرکت کردها برای آزادسازی شهرهای تحت تصرف “دولت اسلامی” مخالف است. مقامات آمریکایی اما پیوسته تاکید کرده‌اند که پیشمرگ‌های کرد “نیروهای دموکرات سوریه” در عملیات آزادسازی رقه شرکت خواهند داشت.

نشست سه‌جانبه

به خبرگزاری آلمان قرار است نمایندگان سه کشور روسیه، سوریه و ایران روز جمعه (۲۸ اکتبر / ۷ آبان) در مسکو دیدار کنند. در این نشست وزیران خارجه سه کشور، محمد جواد ظریف، ولید معلم و سرگئی لاوروف حضور خواهند یافت.
این خبرگزاری به نقل از لاوروف می‌نویسد که محور مذاکره سه کشور “یافتن راه‌ حلی برای رساندن کمک‌های انسانی به نیازمندان در حلب” خواهد بود.

بیشتر بخوانید: کشته شدن ۲۲ کودک در مرگبارترین حمله به یک مدرسه در سوریه

رادیوفرانسه: شبه نظامیان “حشد ال شعبی”، از حمایت بزرگ جامعه شیعیان که در عراق اکثریت دارند برخوردارند.
www.elvatannews.com

واحدهای شبه نظامیان شیعه برای بسیج مردمی یا “حشد ال شعبی” امروز خبر از دریافت دستور برای بازپس‌گیری شهر “تل عفر” از نیروهای دولت اسلامی و جلوگیری از گریز آنان دادند.

فرماندهان این شبه نظامیان با اعلام این خبر گفتند که مأموریت آنان جلوگیری از گریز داعشی‌ها به سوریه و بریدن ارتباط میان موصل و سوریه است. گرچه این شبه نظامیان نقشی اساسی در نبردهای پیشین علیه داعش ایفا کرده‌اند اما از زمان آغاز یورش به موصل در حاشیه مانده بودند؛ علت این است که حضور شبه نظامیان “حشد ال شعبی” در موصل و به ویژه در درون شهری که اکثر مردم آن سنی هستند می توانست عاملی برای تنش باشد.
رهبران کرد عراق و عرب‌های سنی و همچنین آنکارا که سربازانش را علیرغم مخالفت بغداد در شرق موصل مستقر کرده، مخالف شرکت آنها در نبرد هستند .
رابطه این شبه نظامیان با نیروهای ائتلاف بین‌المللی به فرماندهی آمریکا نیز چندان بی‌تنش نیست، اما آنها از حمایت بزرگ جامعه شیعیان که در عراق اکثریت دارند، برخوردارند.

بازپس گیری شهر “تل عفر” با جمعیتی اکثرأ شیعه که از سال 2014 توسط داعشی‌های سنی اشغال شده، یکی از هدف‌های اصلی شبه نظامیان “حشد ال شعبی” است.

در حالی که مسئولان آمریکائی می گویند عملیات بازپس‌گیری موصل از نیروهای گروه اسلامی خوب پیش می رود، وزیرامور خارجه ترکیه “مولود چاووش اوغلو”، امروز گفت چنانچه منافعش در خطر قرار گیرد، این کشور ممکن است یک سری عملیات زمینی را در شمال عراق برای از بین بردن این خطر به راه اندازد.

بی‌بی‌سی: Image copyright Saelin18.com Image caption علیرضا اخوان، از مداحانی که به سوریه رفته‌اندمحمد فراهانی، رئیس سازمان بسیج مداحان، می‌گوید که مداحان زیادی، خواهان رفتن به سوریه بوده‌اند و برای اعزام آنها به این کشور جنگ زده با سپاه قدس هماهنگی شده است.

به گفته آقای فراهانی مداحان ایرانی در سوریه برنامه‌های متعددی را برای نیروهای شیعه مدافع بشار اسد، از جمله در آرامگاه مورد احترام شیعیان، از جمله آرامگاه خواهر و دختر حسین ابن علی، امام سوم شیعیان اجرا کرده‌اند.

رئیس بسیج مداحان می‌گوید: “طبیعتا حضور مداحان شاخص در عرصه عملیات مدافعین حرم، یک خداقوت و ایجاد انگیزه برای این عزیزان خواهد بود و در افزایش روحیه توان رزمی این عزیزان در مبارزه، ایستادگی و جهاد علیه تکفیری‌ها تاثیر مثبتی خواهد داشت.”

‘وسیله منحصر به فرد’

Image copyright Khamenei.ir Image captionصادق آهنگران فرماندهان سپاه را در حضور رهبر ایران به گریه انداختشاید تصور اینکه در جلسه فرماندهان نظامی کشوری با بالاترین مقام آن کشور یک سرتیپ آواز بخواند و چند سرلشگر گریه کنند دشوار باشد، اما در ایران چنین تصویری نادر نیست.

حدود یک ماه پیش بود که صادق آهنگران خواند: “جبهه یاران رهبر را ببین، قاسم و عباس و اکبر را ببین، پاسدارانی سلیمانی‌نشان…” و فرماندهان سپاه را در حضور رهبر ایران به گریه انداخت.

آغاز این چنینی جلسه عالیترین فرماندهان نظامی ایران و آیت‌الله خامنه‌ای نشانه اهمیت نوحه و مداحی به عنوان یک قالب فرهنگی در جمهوری اسلامی است.

استفاده از خوانندگان، هنرمندان و چهره‌های مشهور برای روحیه دادن به سربازان منحصر به حکومت ایران نیست. ژوزفین بیکر، خواننده فرانسوی-آمریکایی و ملقب به “ملکه جاز” برای سربازان مقاومت فرانسه می‌خواند. مریلین مونرو برای سربازان آمریکایی در جنگ کره برنامه اجرا کرد. همین دو ماه پیش چند برنده مدال طلای المپیک از روسیه به پایگاه هوایی این کشور در لاذقیه سوریه رفتند.

Image copyright Getty Image caption کشورهای مختلف از چهره‌های مشهور برای تقویت روحیه سربازان استفاده می‌کنندستارگانی هم مانند جین فوندا بوده‌اند که در تبلیغات جنگ خلاف سیاست‌های حکومتشان عمل کرده‌اند.

اما مداحان ایرانی که به سوریه می‌روند، خوانندگان معمولی نیستند. کار آنها قرار است چیزی بیش از آهنگ مذهبی خواندن و به هیجان آوردن سربازان باشد.

آیت‌الله علی خامنه‌ای فروردین سال جاری در ملاقاتی با مداحان گفت: “اینکه مداحان برای مدافعان حرم می‌خوانند بسیار با ارزش است، در این شکی نیست. در کنار این، یک کار مهم‌تری هست و آن تقویت باورهای جوانان است. دشمن دارد علیه باور به اسلام، باور به کارآمدی نظام اسلامی و باور به امکان تداوم نظام اسلامی کار می‌کند.”

Image copyright Khamenei.ir Image caption صادق آهنگران با درجه سرتیپ دو نوحه می‌خواندآقای خامنه‌ای پیشتر گفته است “از راه اینترنت هم می‌شود جواب آنها را داد، اما ما وسیله‌هایی داریم که این وسیله‌ها منحصربه‌فرد است. یکی از آنها همین شما هستید، یکی از آنها همین جامعه‌ مداحند.”

نوحه علیه نشید

در جبهه سوریه این تنها نیروهای ایرانی نیستند که برای تقویت باورهایشان از موسیقی استفاده می‌کنند، در آن سو گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) هم از آوازخوانی مذهبی در تبلیغاتش استفاده می‌کند.

داعش بیش از هر چیزی با تصاویر خشن سر بریدن و کشتار تداعی می‌شود. اما عضوگیری ده‌ها هزار نفر از کشورهای مختلف فقط با پخش تصاویر سر بریدن ممکن نشده است. سرودهای مذهبی دسته جمعی (نشید) یک عنصر ثابت تبلیغات داعش هستند و اعضای این گروه در مواردی دسته‌جمعی از این سرودها می‌خوانند.

هنریک گراترود، محقق مطالعات جنگ در کینگز کالج لندن، در مقاله‌ای به بررسی نشیدهای داعش پرداخته و می‌گوید که این سرودها با نمادپردازی ساده و آشنا و تکرار پیام به طور موزون، مخاطبان را به نحو موثری درگیر می‌کنند.

در این سرودهای مذهبی از ضعف و تحقیر کشورهای مسلمان در جهان امروز گفته می‌شود و “جهاد” به عنوان راه حل پایان دادن به این وضعیت معرفی می‌شود.

ستایش جنگجویان و کشته شدگان، با القاب مجاهدین و شهدا، تم غالب نشیدها هستند.

هنریک گراترود می‌گوید که مهمترین دلیل موفقیت نشیدهای داعش در جذب عده‌ای از مخاطبان این است که روی موضوعات محدودی که اقبال بالایی میان مسلمانان دارند متمرکز می‌شوند. او جایگاه کانونی جنگ و مبارزه در نشید را (در مقابل مسایل سیاسی دیگر و سایر ابعاد زندگی در قلمرو داعش) دلیل دیگر موفقیت نشید در بسیج نیروهای داعش می‌داند.

Image copyright Tasnim Image caption سعید حدادیان در سوریهاو می‌گوید که تصویر ساده از مبارزه خیر و شر یا حق و باطلی که در نشیدهای داعش است پیام آن را قدرتمند می‌کند.

‘عشق قیمت نداره’

با وجود شباهت‌های ظاهری که بین مداحی‌های ایرانی و نشیدهای داعش وجود دارد، نباید دشمنی و عمق اختلاف ایدئولوژیک آنها را از یاد برد.

اختلافی که بیان آن به یک تم اصلی نوحه‌های سال‌های اخیر تبدیل شده، تا جایی که ترجیع بند یک قطعه “داعش برو بمیر که ما حیدر رو داریم” است.

نوحه‌ها و مداحی‌های ایرانی عموما سیاسی هستند و حتی گاه به مسایل جزئی روز واکنش نشان می‌دهند. مثلا در پاسخ به ادعاهایی که راجع به دستمزد چند میلیونی برای اعزام به سوریه مطرح شد، رضا نریمانی قطعه‌ای با ترجیع بند “عشق قیمت نداره” خواند که در آن از زبان کودکی که پدرش در جنگ کشته شده می‌گوید که جنگیدن و کشته شدن ارزش پول ندارد و “عشق” دلیل به جنگ رفتن است.

“مدافعان حرم” و “حاج قاسم سلیمانی” جایگاه ویژه‌ای در نوحه‌های سال‌های اخیر دارند. پیشتر مداحان درباره “شهدا” و “رزمندگان اسلام” در گذشته و دوران جنگ با عراق می‌خواندند، اما با آغاز جنگ داخلی سوریه و درگیری فزاینده ایران در آن، جنگی واقعی در جریان است و کشتگانی در حال حاضر وجود دارند که به موضوع شعر مداحان بدل شوند.

در حالی که واقعیت روزمره ایران هرچه بیشتر از گذشته آرمانی ترسیم شده در مداحی‌ها فاصله می‌گیرد، جنگ داخلی سوریه به احیای مضامین نوحه‌های دوران جنگ کمک کرده است.

مداحان ایرانی از فداکاری و ساده زیستی می‌خوانند، اما اخبار روزمره ایران پر از اتهامات فساد چند هزار میلیاردی است، از مدیران ارشد دولتی گرفته تا محمدباقر قالیباف، شهرداری که خود روزی سردار جنگ بود، همه درگیر اتهاماتی هستند که ربطی به ساده‌زیستی ندارند.

Image copyright SNN.ir Image caption واقعیت روزمره ایران هرچه بیشتر از گذشته آرمانی ترسیم شده در مداحی‌ها فاصله می‌گیرد
حتی مراسم عزاداری عاشورا نیز در سال‌های اخیر با تجملات فراوان همراه شده است.

در این میان اینکه عده‌ای از ایران حاضرند با همه سختی‌ها و خطرات به سوریه بروند و در آنجا بجنگند به مداحان کمک می‌کند که اگر تهران مثال خوبی برای ارزش‌هایشان نیست، از آنچه در دمشق و حلب می‌گذرد بخوانند.

به این ترتیب جنگ داخلی سوریه فرصتی برای بازسازی ایدئولوژیک مداحی به عنوان بخشی از تبلیغات رسمی جمهوری اسلامی بوده است و مداحانی که به دمشق می‌روند سنگرها را در تهران، نه در برابر داعش، که مقابل فرهنگ مغایر با فرهنگ رسمی محکم می‌کنند.

‘مکه بشود مرکز ایران چه قشنگ است’

همان طوری که آیت‌الله خامنه‌ای از مداحان خواسته است، آنها کاری بیش از خواندن می‌کنند. جز سلاح به دست گرفتن مداحانی چون سعید حدادیان در سوریه و محمود کریمی در تهران، دلایل دیگری برای جدی گرفتن مداحان وجود دارد.

بعد از تشکیلات هیئت رزمندگان اسلام حالا سازمان بسیج مداحان هم به راه افتاده و قرار بوده که از مهر ماه امسال دانشکده مداحی ۴۰ دانشجو بپذیرد. گزارش‌هایی از دستمزد چند میلیون تومانی برای یک شب نوحه‌خوانی منتشر شده و مداحان گروهی هستند که سالانه جلسه‌های دیدار ویژه با رهبر ایران دارند.

در حالی که امامان جمعه و دیگر روحانیون تبلیغات رسمی حکومت را به سبک قدیم پیش می‌برند، مداحان مدام در کار خود نوآوری می‌کنند و با بهره گرفتن از رسانه‌های جدید به دنبال مخاطبان جوان و گسترده‌ای هستند.

همه اینها یعنی آن که مداحان به گروه قدرتمندی بدل شده‌اند که در شکل دادن به ایدئولوژی جمهوری اسلامی نقش ویژه‌ای دارند.

در تقابل چندجانبه میان عربستان سعودی و ایران در منطقه، مقام‌های رسمی نمی‌توانند تهدید به اشغال نظامی عربستان سعودی و انضمام مکه به خاک ایران بکنند، اما یک مداح به راحتی می‌خواند: “شمشیر عجم منتظر رخصت جنگ است/مکه بشود مرکز ایران چه قشنگ است”.

در نوحه‌ای دیگر گفته می‌شود: “مکه در قبضه نا اهلان است… جهل دینشان دین یزید است اینان/قبله‌شان کاخ سفید است اینان”.

ضدیت مداحان با آل سعود، خاندان حاکم بر عربستان، به رجزخوانی در چند نوحه خلاصه نمی‌شود. حسن کردمیهن که از او به عنوان دستوردهنده حمله به سفارت عربستان یاد می‌شود، خود مداحی می‌کرده و رابطه نزدیکی هم با بعضی مداحان معروف داشته است.

رهبر ایران در عین محکومیت حمله به سفارت عربستان گفت که “این را بهانه نکنند که جوانان مومن را مورد تهاجم قرار دهند”. با توجه به حمایت او و دیگر نهادهای قدرتمند جمهوری اسلامی از مداحان و آنهایی که پای نوحه می‌نشینند، “جوانان هیئتی” می‌گویند که آمده‌اند که بمانند و گسترش پیدا کنند.

گسترشی که مایه رضایت رهبر ایران است: “سنت مداحی در بین جامعه‌ ما خوشبختانه رواج پیدا کرده است، قبلها بود، اما محدود بود؛ امروز این سفره، گسترده شده است؛ این میدان، باز شده است.”

در این میدان باز، مسیر مستحکم کردن خاکریزها در داخل ایران از جبهه سوریه می‌گذرد.

بی‌بی‌سی: خبرگزاری دولتی آرژانتین (تلام) گزارش داده است که یک مقام قضایی ارشد این کشور از عراق تقاضای استرداد علی اکبر ولایتی، مشاور امور بین المللی رهبر ایران را کرده است.

آقای ولایتی روز پنجشنبه برای شرکت در نشست شورای عالی «مجمع جهانی بیداری اسلامی» به بغداد سفر کرد.

قاضی فدرال «رودولفو کانیکوبا کورال» مامور رسیدگی به پرونده بمبگذاری سال ۱۹۹۴ در انجمن همیاری اسرائیل و آرژانتین (آمیا) در بوئنوس آیرس است. در آن انفجار دست کم ۸۵ نفر کشته شدند.

آرژانتین در سال ۲۰۰۶ میلادی رسما چند مقام ارشد جمهوری اسلامی و گروه حزب الله لبنان را به طراحی و اجرای آن حمله متهم کرد.

اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس جمهور)، علی فلاحیان (وزیر اطلاعات) و علی اکبر ولایتی (وزیر امور خارجه) از جمله مقامات وقت ایران بودند که در رابطه با بمبگذاری آمیا تحت تعقیب بین المللی قرار دارند.

ایران و حزب الله لبنان اتهام دست داشتن در بمبگذاری آمیا را قویا رد می کنند.

قاضی آرژانیتی در تقاضای استرداد خود نوشته است که آقای ولایتی در جلسه‌ای که تصمیم بمبگذاری در آن گرفته شد حضور داشته و به اتهام ارتکاب قتل تحت تعقیب پلیس بین المللی (اینترپل) قرار دارد.

خبرگزاری تلام آرژانیتن گزارش می‌دهد که قاضی همچنین در تقاضای استرداد خود به مقامات عراقی گفته است که آقای ولایتی درمقام وزیر امور خارجه وقت «تمام منابع در دسترس خود، از جمله اعطای پاسپورت و ویزا و مصونیت دیپلماتیک» را برای اجرای موفقیت آمیز عملیات در اختیار عاملان آن قرار داده بود.

قاضی آرژانینی در ماه ژوئیه سال میلادی جاری نیز پس از اطلاع از سفر آقای ولایتی به سنگاپور و مالزی از دولت‌های این کشور‌ها تقاضای استراداد مشاور رهبر ایران را کرده بود.

پرونده بمبگذاری آمیا پس از قتل آلبرتو نیسمان، دادستان این پرونده در سال گذشته بار دیگر خبرساز شد.

آقای نیسمان روز ۱۸ ژانویه ۲۰۱۵ ساعاتی پیش از آن که اسناد و مدارکی علیه کریستینا فرناندز د کرشنر، رئیس‌جمهوری آرژانتین را به مجلس این کشور ارائه کند، با شلیک گلوله به سرش کشته شد.

بر اساس گزارشی که آقای نیسمان تهیه کرده بود، مقام‌های بلندپایه آرژانتین سعی می‌کرده‌اند در ازای معاملات تجاری کلان، جمهوری اسلامی ایران را از اتهام دست‌داشتن در این بمب‌گذاری تبرئه کنند.

اما دادگاه تجدیدنظر در آرژانتین نهایتا پرونده ادعاهای مطرح شده علیه خانم کرشنر را مختومه اعلام کرد.

دویچه‌وله: دولت و پارلمان عراق به استقرار نیروهای ترکیه در خاک این کشور معترضند. بر خلاف آن کردها و سنی​‌های عراق با این حضور موافقند. این اختلافات در آستانه آزادسازی شهر موصل از دست داعش شدت یافته است.

بینالی ییلدیریم، نخست وزیر ترکیه می​‌گوید، هدف حضور سربازان ترک در خاک عراق مبارزه با داعش و “مقابله با تغییر ترکیب جمعیتی” در عراق است. ترکیه پنهان نمی​کند که نیروهای ارتش این کشور در آزادسازی موصل شرکت خواهند کرد. مقامات ترکیه هشدار می​دهند که در عملیات آزادسازی موصل نباید نیروهای وابسته به “حزب کارگران کردستان” (پ‌ک‌ک) و شبه‌نظامیان شیعه‌ی “حشد الشعبی” شرکت کنند و اجازه نخواهند داد موصل به حلب دوم تبدیل شود.

مولود چاووش‌اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه می‌​گوید: «مشارکت شبه‌نظامیان شیعه‌ی حشد الشعبی در عملیات آزادسازی موصل و استقرار آنها در این شهر نمی‌تواند صلح و آرامش را به ارمغان بیاورد و سنی‌های موصل مجبور به انتخاب یکی از دو گروه خطرناک داعش یا حشد الشعبی نیستند».

رسانه‌​های ترکیه و محافل سیاسی این کشور تفاوتی بین گروه تروریستی “دولت اسلامی” (داعش) و شبه‌نظامیان “حشد الشعبی” قائل نیستند. خبرگزاری آناتولی ترکیه می‌​نویسد: «شبه‌نظامیان شیعی خانه​‌های مردم سنی این منطقه را آتش زده و آنها را آواره کرده‌اند».

هماهنگی اقلیم کردستان و سنی​‌مذهب‌های عراق با ترکیه

برخی کارشناسان منطقه از جمله سارو قادر، مدیر”انستیوی پیشرفت و توسعه اجتماعی در اقلیم کردستان” معتقدند که بین نیروهای پیشمرگه حکومت خودمختار کردستان عراق، جناح‌های سنی‌​مذهب این کشور و ارتش ترکیه هماهنگی وجود دارد. سارو قادر در گفت‌وگو با دویچه وله تصریح می‌کند که هیچ‌گونه اختلافی بین ترکیه، اقلیم کردستان عراق و سنی‌مذ​هب‌های عراق بر سر آزادسازی موصل از دست “دولت اسلامی” (داعش سابق) وجود ندارد. او اضافه می‌​کند: «اعتراض دولت شیعه عراق به حضور نیروهای ترکیه در پایگاه بعشیقه پدیده تازه‌​ای است، زیرا ترکیه به درخواست وزیر جنگ سابق عراق وارد این کشور شده است. دولت و پارلمان عراق تحت فشار جمهوری اسلامی ایران نیروهای ترکیه را اشغالگر خوانده است».

مدیر “انستیوی پیشرفت و توسعه اجتماعی در اقلیم کردستان” تاکید می​‌کند که مواضع ترکیه بعد از کودتای نافرجام به کشورهای عرب سنی‌مذهب منطقه و عربستان نزدیک شده است؛ این مسئله “ایران را وادار کرده که عراق را بر ضد ترکیه تحریک کند”.

“دولت شیعه عراق یک مستعمره ایرانی است”

این کارشناس در ادامه خاطرنشان می​‌کند که اقلیم کردستان عراق هفته پیش اعلام کرد که موافق حضور ترکیه در منطقه است، چون دیدگاه ترکیه و حکومت اقلیم کردستان درباره اتفاقاتی که می‌​افتد و درباره “حشد الشعبی” یکی است؛ نباید فراموش کرد که در منطقه موصل شهرهای ترکمن‌نشین عراق هم هستند و خود رهبران سنی‌مذهب موصل هم با ترکیه در ارتباطند؛ مسعود بارزانی هم بارها گفته است که تا وقتی که برای آینده موصل راه حلی پیدا نشود، نباید به این شهر حمله شود.

سارو قادر در ادامه تاکید می‌کند: «دولت شیعه عراق یک مستعمره ایرانی است و سیاست​‌های آن ارتباطی با استقلال و میهن‌​پرستی و غیره ندارد. این دولت مذهبی است و شبه‌نظامیان حشد الشعبی همان برخوردی را که داعش با سنی​‌ها کرده تکرار کرده‌اند و این بسیار خطرناک است. مردم سنی منطقه به شدت از حشد الشعبی نفرت دارند و آنها فقط برای قلع و قمع کردن سنی​‌ها و برای تخریب اماکن اهل سنت می‌​آیند. اگر ترکیه هم از سنی​‌ها دفاع نکند حکومت اقلیم کردستان حضور حشد الشعبی را به آسانی نخواهد پذیرفت».

به عقیده این کارشناس، در آزادسازی موصل نیروهای زمینی تعیین‌کننده خواهند بود: «این نیروها پیشمرگه‌​های اقلیم کردستان، نیروهای آمریکایی و ارتش ترکیه هستند. ایران و عراق نیرویی در منطقه موصل ندارند و نمی​‌توانند به موصل نزدیک شوند. عراق نمی​‌تواند حشد الشعبی را وارد این منطقه بکند چون نیروهای تعیین‌کننده در این منطقه دولت عراق نیست».

دولت مرکزی در عراق قدرتی ندارد

نوری یشیل یورت، کارشناس سیاسی امور خاورمیانه از دانشگاه آنکارا هم به دویچه وله می​‌گوید: «حضور سربازان ترکیه در خاک عراق دو دلیل عمده دارد. اول اینکه موصل در دست داعش است و برای درآوردن این کلان شهر از چنگ داعش نیروهای مخالف از جمله ترکیه آماده حمله می​‌شوند. هدف ترکیه عدم تغییر ترکیب کنونی جمعیت این منطقه است که از ترکمن​‌ها و عرب‌های سنی تشکیل شده است. دلیل دوم از منظر ژئوپلیتیک است که ترکیه با وحدت نیروهای مستقر در قندیل و عناصر پ ی د [حزب اتحاد دمکراتیک (سوریه)] و نیروهای پ‌ک‌ک حاضر در سنجار مخالفت می​‌کند. ترکیه قصد دارد با اتحاد نیروهای وابسته به پ‌ک‌ک مبارزه کند».

این کارشناس در ادامه می​‌گوید: «سربازان ترک به درخواست حکومت مرکزی و اقلیم کردستان وارد عراق شده است. اکنون عناصر تشکیل‌دهنده حکومت عراق تغییر کرده و با حضور این سربازان مخالفت می​‌کنند. در عراق دولت مركزی نمی‌تواند اقتدار خود را در سراسر کشور اعمال كند و پیامدهای منفی آن دامان ترکیه را هم گرفته است، بنابراین برخی عناصری به حاکمیت آمده‌​اند که از این خلاء قدرت سوء استفاده می​‌کنند و با حضور ترکیه در خاک عراق مخالفت می​‌ورزند. بر خلاف آن حکومت اقلیم کردستان با حضور ارتش ترکیه موافقت می​‌کند، سنی​‌های عراق هم همچنین».

این کارشناس در ادامه صحبت های خود تصریح می​‌کند: «ایران با حضور دولت ترکیه در عراق به شدت مخالف است ولی ایران دولت سوم است و این مسئله فقط به حکومت عراق و حکومت اقلیم کردستان بستگی دارد. در قیاس با ترکیه حضور ایران در عراق واقعا غیرشفاف است».

یشیل یورت، کارشناس دانشگاه آنکارا تاکید می​‌کند که سیاست رسمی دولت ترکیه تقسیم عراق به مناطق سنی، شیعی یا کردی نیست و ترکیه از این سیاست حمایت نمی​‌کند. اما ترکیه حتی در مرحله پساداعش هم از سنی​‌ها پشتیبانی خواهد کرد.