اخبار

عصرایران: با وجودی که ممنوعیت پوکه مون گو در آمریکا تنها منجحصر به ساختمان وزارت دفاع است اما نگرانی دو طرف در ایجاد محدودیت برای این بازی مشترک است و آن موضوع “امنیت ملی” است.
پس از فیلترینگ بازی اینترنتی “پوکه مون گو ” در ایران بنا به دلایل امنیتی، وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) نیز انجام این بازی را بنا به دلایل امنیتی در داخل ساختمان وزارت دفاع ممنوع کرده و حالا این بازی در ایران و ساختمان وزارت دفاع آمریکا بنا به یک دلیل مشترک که امنیتی خوانده شده است، ممنوع شده است.

به گزارش عصر ایران وب سایت استرالیایی ” کوتاکو ” با توجه به این مساله نوشته است ، ایران و پنتاگون همواره” چشم در چشم ” هم موضع گرفته اند اما به صورت خنده داری در روزهای گذشته یک مساله این دو نیروی مقابل هم را در کنار هم قرار داده است و آن ممنوع کردن بازی پوکه مون گو بنا به دلایل و نگرانی های امنیتی است.

اخیرا روزنامه واشنگتن تایمز آمریکا نوشت به دلیل نگرانی های جاسوسی، وزارت دفاع آمریکا انجام بازی در داخل ساختمان پنج ضعلی این وزارت خانه را ممنوع کرده است. البته شدت این ممنوعیت در آمریکا قابل مقایسه با ایران نیست و تنها منحصر به یک ساختمان است در حالی که در ایران این بازی به طور کلی فیلتر شده است، اما نگرانی هر دو طرف برای ممنوعیت این بازی مشترک است و آن نگرانی های امنیت ملی است.

واشنگتن تایمز نوشت در اواسط ماه گذشته میلادی (جولای) بخشنامه ای به همه پیمانکاران و مقامات دفاعی آمریکا فرستاده شده که در آن خطرات بازی پوکه مون گو و ریسک های امنیتی آن تشریح شده است. نگرانی پنتاگون از این است که افرادی با بازی در داخل ساختمان این وزارت خانه از داخل اتاق ها و اسناد موجود در آنها اطلاعات دقیقی به بیرون درز دهند.

در روزهای گذشته البته شرکت های بیشتری نیز بنا به دلایل امنیتی مشابه انجام این بازی را محدود و ممنوع کرده اند. شرکت فولکس واگن در بخشنامه ای انجام این بازی از سوی کارمندان خود را در اوقات کاری ممنوع اعلام کرده است. این شرکت دلیل این اقدام را درز اطلاعات و پروژه های محرمانه این شرکت دانسته است.

همچنین کمیسیون ملی ارتباطات در تایلند نیز هشدار داده ممکن است انجام این بازی را در سطح ملی و در تمام این کشور ممنوع کند.

بر اساس اعلام کمیسیون ملی ارتباطات تایلند در صورتی که انجام این بازی در داخل و اطراف معابد، اماکن دولتی و دیگر مکان های امنیتی و حساس تایلند ممنوع و محدود نشود ممکن است این کمیسیون تا زمان تنظیم یک پروتکل امنیتی برای این بازی در سرتاسر کشور، این بازی را فیلتر کند.

بازی پوکه مون گو در چند هفته ای که از انتشار آن می گذرد توانسته با جلب توجه اقشار مختلف مردم به ویژه جوانان در سرتاسر جهان، اقبال عمومی بی سابقه ای کسب کند.

رادیوفردا: به گفته کارشناسان امنیت فضای مجازی، هکرهای ایرانی به حساب کاربری چندین نفر و شماره تلفن و هویت کاربری ۱۵ میلیون ایرانی در پیام‌رسان تلگرام دسترسی پیدا کرده‌اند.
نام این گروه از هکرها شبیه گروهی‌ست که احتمال داده می‌شود با نهادهای نظامی و امنیتی داخل ایران مرتبط است.
این رخداد برای نخستین بار فاش می‌شود و فعالیت‌های رصدشده نیز به سال جاری میلادی باز می‌گردد. این گزارش را خبرگزاری رویترز در گفت‌وگویی با دو محقق، یکی کالین اندرسون، مستقل، و دیگری کلادیو گارنیری، سازمان عفو بین‌الملل، منتشر کرده‌است.
بنا بر این گزارش هکرها از پیامک‌های ارسالی برای کاربرانی که تلفن‌های جدیدی گرفته‌اند و می‌خواستند تلگرام روی آن‌ها نصب کنند، استفاده کرده‌اند. به این شکل که هکرها با دسترسی به کدهای ارسالی به شماره تلفن کاربران، توانسته‌اند هم به شماره تلفن و نیز تاریخچه پیام‌های تلگرامی و همینطور پیام‌های جدید دسترسی پیدا کنند.
کالین اندرسون در گفت‌وگو با رویترز این احتمال را مطرح کرده‌است که شواهدی وجود دارد که بیش از ده مورد رخنه به اطلاعات، احتمالا با هماهنگی سازمان‌های ارائه‌دهنده خدمات تلفن همراه انجام شده‌است.
در عین حال گفته شده قربانیان رخنه‌ها و دسترسی به اطلاعات، طیفی از فعالان سیاسی، اصلاح‌طلبان و مخالفان، روزنامه‌نگران و دیگر کنشگران را در بر می‌گیرد. اندرسون می‌گوید میان برخی بازداشت‌ها و رخنه‌ هکرها نیز ممکن است ارتباطی وجود داشته باشد.
گروهی که به حساب‌های کاربری رخنه کرده «راکت کیتن» (بچه‌گربه‌ی موشکی) است. نام این گروه پیشتر نیز در جریان جاسوسی در فضای مجازی از مقام‌ها، چهره‌ها و محققان کشورهای عربستان، اعضای ناتو، اسرائیل و دیگر کشورها مطرح شده‌بود.
در همان زمان این احتمال مطرح شده بود که «راکت کیتن» با سپاه پاسداران در ارتباط است و حملات آنها در اروپا باعث شده بود که نیروهای ویژه‌ای در بریتانیا، آلمان یا هلند به مراکز نگه‌داری از سرورهایی که هدف قرار گرفته بودند، فرستاده شوند.
↲ در مورد راکت کیتن بیشتر بخوانید
مقام‌های ایرانی پیشتر جاسوسی در فضای مجازی یا انجام حملات سایبری را تکذیب کرده‌اند.

چنین حمله هدفمندی برای شناسایی و طبقه‌بندی کاربرانی که از ابزارهای پیام‌رسانی استفاده می‌کنند با این گستردگی در مورد یک ملت، تا کنون دیده نشده‌است.
کلادیو گارنیری

اندرسون و گارنیری از ارتباط دادن رخنه‌های اخیر به حساب کاربری تلگرام شهروندان ایرانی، و سازمان‌های نظامی‌امنیتی در کشور، خودداری کرده‌اند.
در عین‌حال دسترسی به شماره تلفن و هویت کاربری ۱۵ میلیون ایرانی -آن‌طور که این دو محقق می‌گویند- نقشه‌ای از کاربران ایرانی در سراسر کشور به‌دست هکرها می‌دهد، که می‌تواند برای حملات بعدی یا رصدها مورد استفاده قرار گیرد.
کلادیو گارنیری گفته است چنین حمله هدفمندی برای شناسایی و طبقه‌بندی کاربرانی که از ابزارهای پیام‌رسان رمز‌گذاری‌شده استفاده می‌کنند با این گستردگی در مورد یک ملت، تا کنون دیده نشده‌است.
در خرداد ماه گذشته کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران گفته بود با وجود آنکه پیام‌رسان تلگرام، فضای بزرگی را برای گفت‌وگو در ایران به وجود آورده، اما گروهی از کارشناسان امنیت فناوری در مورد «ناامن» بودن آن به دلیل وجود «رخنه‌های امنیتی» در آن هشدار داده‌اند.
↲ در مورد هشدار کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران بیشتر بخوانید
این کمیته گفته بود چت‌ها «رمزگذاری سراسری» نمی‌شوند، در نتیجه «تلگرام یا هر فرد دیگری که داده‌ها به دست آنها نیز می‌رسد، قادر هستند مطالب را بخوانند، ذخیره‌سازی، دستکاری یا تحلیل کنند، یا کاربران را سانسور کنند».
اما مارکوس را، رئیس امور پشتیبانی پیام‌رسان تلگرام، گفته است این حرف‌ها واقعیت ندارد. به گفته آقای را، گزینه «پیام‌رسانی مخفی» از سیستم «رمزگذاری سرتاسری» استفاده می‌کند و تلگرام هم به پیام‌ها در این بخش دسترسی ندارد.
تلگرام در سال ۲۰۱۳ توسط پاول دورف تاسیس شد. در سانسور گسترده موجود در فضای مجازی در ایران و نیز فیلترینگ و مسدود کردن دیگر پیام‌رسان‌ها، تلگرام پیام‌رسانی‌ست که بسیاری از شهروندان ایرانی از آن استفاده می‌کنند. این پیام‌رسان فیلتر نشده است.

بی‌بی‌سی: وب‌سایت مرکز آمار ایران از دسترس خارج شده است. خبرگزاری های ایرانی می گویند این وب‌سایت هدف حمله هکرها در خارج از ایران قرار گرفته است.

خبرگزاری تسنیم امروز ۵ خرداد (۲۵ مه) شرایط پیش آمده برای سایت مرکز آمار را “عملیاتی خرابکارانه” توصیف کرده که از شب گذشته آغاز شده است.

تسنیم می‌گوید نشانه‌هایی از سوی هکرهای عربستان سعودی در این هک سایت مرکز آمار دیده می‌شود.

بر اساس گزارش خبرگزاری های ایرانی تاکنون مسئولان مرکز آمار ایران درباره علت از دسترس خارج شدن این سایت و شبهات مربوط به هک شدن آن، توضیحی نداده اند.

مرکز آمار ایران وابسته به سازمان مدیریت و برنامه ریزی است و از زیر مجموعه های معاون رئیس جمهور ایران محسوب می شود.

صدای آمریکا: حکومت شیعه ایران و نظام وهابی عربستان سعودی اگرچه در عرصه سیاست خارجی رقیبان یکدیگر به شمار می‌روند، اما به گزارش مؤسسه استراتفور هر دو حکومت در عرصه داخلی با مشکل مشابهی روبرو هستند و آن کنترل اپوزیسیون داخلی و اینترنت است و این برای حاکمان دو کشور که سعی دارند در قدرت باقی بمانند، هم تهدید و هم فرصت است.

اما به نوشته این اندیشکده، کار عربستان سعودی در کنترل اینترنت که زیرساخت‌های بهتری دارد، به نسبت روحانیون حاکم بر ایران که روابط خود را با غرب تیره کرده و از فناوری نوین محروم بوده‌اند، راحت‌تر است.

استراتفور می‌گوید همچنین کار مردم عربستان برای دسترسی بهتر و بیشتر به اینترنت از مردم تحت حاکمیت جمهوری اسلامی آسانتر است. این در حالی است که لغو تحریم‌ها باید در عمل به بهبود زیرساخت های فناوری اینترنت در ایران کمک کند؛ اما مشکل آنجایی است که محافظه کاران ایران با بهبود وضعیت اینترنت و دسترسی بیشتر مردم به اطلاعات در ایران مخالفند، حاکمانی که از سال ۱۳۵۷ “برای حفظ ارزش های انقلاب” تلاش کرده‌اند.

فناوری‌های جدید اینترنتی و تلفن‌های همراه هوشمند، به کاربرانشان آزادی عمل بیشتری می‌دهد و برای آنها حریم خصوصی محکم‌تری را برای آنها فراهم می‌کند. در همین حال، فناوری جدیدتر اینترنتی هم به دولت‌ها امکان می‌دهد که برای کنترل و نظارت بیشتر اقدام کنند. اما در ایران که نگران “نفوذ” غرب است، زیرساخت‌های اینترنت توسعه نیافته و همین امر دست حاکمیت را نیز برای کنترل اینترنت به نسبت عربستان محدودتر کرده است.

به نوشته استراتفور، سیستم اینترنت تحت نفوذ سپاه پاسداران است، اما محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران تلاش کرده است اینترنت را توسعه دهد.

با آنکه پهنای باند اینترنت در ایران در دوران ریاست جمهوری حسن روحانی افزایش یافته است، اما این کشور ۸۰ میلیون نفری، که می‌خواهد اقتصاد خود را با لغو تحریم‌ها شکوفا کند، به گفته “آکامی تلکنولوژیز” (Akamai Technologies) پایین ترین سرعت اینترنت در جهان را دارد.

گزارش شده است حاکمان ایران برای نظارت بر شهروندان از شرکت های چینی درخواست کمک کرده‌اند. با این حال برخی از تلاش‌های آنها برای فیلترینگ “تلگرام” ناکام ماند. همچنین آمریکا شرکت چینی ارتباطاتی ZTE را به خاطر روابطش با دولت ایران تحریم کرد.

وبسایت استراتفور در ادامه می‌نویسد، آل سعود بیش از ایران، تهدید علیه خود را از ناحیه داخل کشور به ویژه مناطق شرق کشور می‌بیند، جایی که جوامع شیعه زندگی می‌کنند و فعالان شیعه عربستانی نیز از اینترنت به شدت استفاده می‌کنند و به همین دلیل ریاض نظارت اینترنتی بر آنها را بخشی از اولویت های اصلی خود قرار داده است.

ریاض نیز مثل تهران از شرکت‌‌های خارجی برای کنترل و نظارت بر فعالیت‌های اینترنتی کمک گرفته است. اما عربستان برخلاف ایران، که از نظر اینترنتی عقب مانده است، توانسته ساختار پیشرفته‌ای در کشور فراهم کند.

همچنین از بُعد حفظ نظام اجتماعی مورد نظر حکومت، ایران وعربستان شبیه هم عمل می‌کنند. روحانیون سنتی و محافظه کار ایران و نهادهای مذهبی وهابی در عربستان که قرار است با هم اختلافات مذهبی داشته باشند، هر دو نگران تاثیرات اینترنت بر جامعه هستند.

در ایران هزاران وبسایت با این استدلال که “ضداسلامی” هستند فیلتر می‌شوند و بسیاری از برنامه‌ها یا شبکه‌های ارتباطی به بهانه این که از نظر فرهنگی مخرب هستند، ممنوع می‌شوند و در عربستان هم بسیاری از سایت‌ها به خاطر نگاه محافظه کارانه اجتماعی فیلتر می‌شوند.

با این حال به نوشته استراتفور مردم دو کشور از طریق دور زدن اینترنت سعی می‌کنند که در شبکه‌های اجتماعی نظیر فیسبوک و توییتر حضور داشته باشند.

تلگرام در ایران را مقامات دولتی نیز از آن استفاده می‌کنند، گفته می‌شود ۲۰ میلیون کاربر دارد، یعنی تقریبا یک پنجم تعداد کل کاربران تلگرام در جهان ایرانی هستند در حالی که عربستانی‌ها، ۴۰ درصد کاربران عرب توییتر را تشکیل می‌دهند. در عربستان، مقامات سعودی به طور ناشناس از برنامه “واتس اپ” استفاده می‌کنند.

استرتفور می‌نویسد، در مقایسه با محافظه کاران حکومتی در ایران که اینترنت را تهدیدی برای مشروعیت حاکمیت می بینند، حاکمان عربستان اینترنت را به عنوان ابزاری برای آرام کردن مردم و حفظ آل سعود می‌بینند.

بنابر این گزارش، در حالی که سعودی‌ها به فناوری‌های اطلاعات در آینده دسترسی بیشتری خواهند داشت، مردم ایران باید منتظر لطف مقام‌های با دیدگاه‌های متناقضشان باشند، مخصوصا از آنجایی که هر بار ممکن است یک دیدگاه سیاسی متفاوت از قبلی قدرت را به دست بگیرد و سیاست‌های اینترنتی در ایران را زیر و رو کند.

* برگردان فارسی این مقاله تنها به منظور آگاهی رسانی منتشر شده و نظرات بیان شده در آن الزاماً بازتاب دیدگاه صدای آمریکا نیست.

دویچه‌وله: یک قرارگاه وابسته به سپاه پاسداران حملات سایبری خود را علاوه بر فعالان مدنی و روزنامه‌نگاران، به مقام‌های دولت روحانی نیز گسترش داده است. این قرارگاه برای استخدام نیرو نیز فعالانه تلاش می‌کند.

به گزارش کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران، ارتش سایبری سپاه پاسداران و “گروه‌های امنیتی خارج از دولت در”یک تلاش مستمر دو ساله”، گذشته از فعالان مدنی و روزنامه‌نگاران، مقام‌های دولتی و شخصیت‌های اصلاح‌طلب را نیز هدف قرار داده‌اند.

این بازوی امنیتی سپاه پاسداران با هک کردن حساب‌های کاربری آنان “علاوه بر استفاده از اطلاعاتی که به دست می آورند، به صورت زنجیره‌ای افراد نزدیک به این شخصیت‌ها را نیز مورد هدف قرار دهند”.

کمپین بین‌المللی حقوق بشر همچنین نوشته است که در یک سال گذشته یکی از قرارگاه‌های سپاه پاسداران، “به صورت فعال” در تماس با کارشناسان امنیت شبکه در ایران بوده است. ازاین کارشناسان برای همکاری در پروژه‌های امنیتی خود دعوت شده و از آنان خواسته ‌شده است که در “طراحی حمله‌های سایبری به روش‌های فیشینگ، بدافزار و تروجان سازی” شرکت کنند و حتی آن‌ها را تهدید کرده‌اند.

بیشتر بخوانید: گروه امنیتی آشیانه یا ارتش سایبری ایران؟

کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران از قول یک متخصص فن‌آوری اطلاعات “که خود مورد دعوت برای همکاری با سپاه پاسداران قرار گرفته” نوشته است که قرارگاه سپاه برای استخدام او وعده حقوق مکفی داده و در مواردی که متخصصین از همکاری با این نهاد سرباز زده اند، دست به “ارعاب این افراد” زده و “درخصوص عواقب همکاری نکردن با خود هشدار داده اند”.

شهیندخت مولاوردی، محمدعلی ابطحی و بسیاری دیگر

از جمله افراد سرشناسی که به گفته کمپین تاکنون هدف حمله قرار گرفته‌اند می‌توان به شهیندخت مولاوردی، معاون زنان و امور خانواده در دولت حسن روحانی اشاره کرد. او در تاریخ اول اردیبهشت ماه امسال در صفحه توییتر و تلگرام خود خبر داد که حساب‌های جی‌میل و فیس‌بوک او هک شده و از مخاطبانش خواست تا به پیام‌هایی که از طرف او منتشر می‌شود پاسخ ندهند.

علاوه بر شهیندخت مولاوردی، به افراد دیگری نیز در این گزارش اشاره شده است. از جمله برخی از مقام‌‌های بالای دولت حسن روحانی؛ یک مشاور نزدیک به وی، یک وزیر کابینه، یک معاون وزیر امور خارجه و سیدمحمدعلی ابطحی معاون سابق رئیس جمهوری در زمان محمدخاتمی، در میان افرادی هستند که در دو سال اخیر هدف حملات هکرهای سپاه قرار گرفته ‌و کنترل حساب‌های خود را برای مدتی و یا کاملا از دست داده‌اند.

بیشتر بخوانید: پنج راه برای شناسایی هویت‌های جعلی در فیس‌بوک

روش‌‌های شناخته شده اما کارساز

کمپین بین‌المللی حقوق بشر به روش‌هایی اشاره کرده که از سوی “ارتش سایبری” برای به دست آوردن اطلاعات حساب‌های کاربران استفاده شده است. از جمله فرستادن ایمیل‌، لینک و یا پیام‌های آلوده. روش‌‌هایی که شناخته شده‌اند ولی با وجود این بسیاری ازکاربران را به دام انداخته‌اند. این روش‌‌ها به ویژه به این دلیل کاربرد موثری داشته‌اند که در بیشتر موارد هم‌زمان با واقعه‌‌ای خاص فرستاده شده‌اند.

مثلا در دوره انتخابات که افکار عمومی نسبت به اخبار رد صلاحیت‌ها حساس شده است و یا اخباری که در روزهای اخیر درباره وضعیت امید کوکبی در زندان در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخد. کمپین به چند نمونه از این موارد اشاره کرده است: «به عنوان نمونه در زمانی که شورای نگهبان سرگرم بررسی صلاحیت‌های نامزد‌های انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان بود،‌ پس از رد صلاحیت حسن خمینی یک فایل پاورپوینت به تعداد زیادی از خبرنگاران ارسال شد که در عنوان ایمیل نوشته شده بود: “خبر فوری: واکنش حسن خمینی به رد صلاحیتش”.»

با باز کردن این فایل پاورپوینت یک بدافزار بر روی دستگاه قربانی نصب می‌شود که اطلاعات کامپیوتر فرد هک شده را برای سازندگانش ارسال می‌کند و تا زمانی که این بدافزار در کامپیوتر قربانی وجود دارد حتی با تغییر رمز حساب‌های کاربری نیز کنترل همچنان در دست حمله‌کننده‌ها باقی خواهد ماند.

بیشتر بخوانید: پروژه “عنکبوت” سپاه موضوع همایش “کلوب کامپیوتری هرج و مرج”

نمونه‌ای دیگری که کمپین حقوق بشر به آن اشاره کرده این است: «در نسخه جدید این روش، فایل پاورپوینت که حاوی بدافزار است در یک فایل زیپ به صورت فشرده شده قرار گرفته بود. فعالان و روزنامه نگاران ایمیل‌هایی همراه با این فایل زیپ که ادعا میشد حاوی آخرین عکس‌های زندانی سیاسی بیمار، امید کوکبی است دریافت می کردند. بازکردن فایل پاورپوینت داخل زیپ، بدافزار را فعال می کرد.»

در گزارش کمپین آمده است که در هفته‌های اخیر استفاده از روش سومی نیز افزایش یافته است: «حمله کننده با ارسال درخواست تغییر پسورد به حساب‌های کاربری فیس‌بوک، جی‌میل و تلگرام باعث می‌شود تا کد مخصوص برای تغییر کلمه عبور کاربران به شماره تلفن آنها به صورت پیامک ارسال شود.»

هادی قائمی مدیرکمپین بین المللی حقوق بشر درایران می‌گوید: «با توجه به ابعاد گسترده چنین حملاتی، رئیس جمهوری و مقامات وزارت ارتباطات ایران باید نسبت به شناسایی و توقف این حملات اقدام جدی به عمل آورده و به نقض حقوق شهروندان در این حوزه خاتمه دهند.»

دنیای اقتصاد: خبرگزاری فارس: شرکت اپرا برای اولین بار یک مرورگر اینترنتی عرضه کرده که به شکل پیش فرض دارای یک وی‌پی‌ان است. این مرورگر از امکانات مناسبی برای حفظ حریم شخصی کاربران نیز برخوردار است. کریستین کولوندرا از مدیران ارشد اپرا در این مورد گفته است: همه مستحق آن هستند که هنگام آنلاین بودن از حریم شخصی برخوردار باشند. ما با افزودن یک وی پی ان رایگان و نامحدود به مرورگرمان به‌طور مستقیم این خدمات ضروری را ارائه کرده‌ایم تا کاربران نیازی به بارگذاری افزونه‌ها و برنامه‌های ثالث نداشته باشند. مدیران اپرا ارائه چنین خدماتی را حاصل درخواست‌های فزاینده مشتریان و کاربران خود دانسته‌اند. احتمال می‌رود شرکت اپرا به زودی توسط یک کنسرسیوم چینی خریداری شود و مشخص نیست اعضای آن با ارائه خدمات وی پی ان موافق باشند.

بی‌بی‌سی: اواخر اسفندماه سالی که گذشت، کمیسیون تنظیم مقررات “صوت و تصویر فراگیر” به ریاست محمد سرفراز، رئیس سازمان صدا و سیما تشکیل جلسه داد تا بر ممنوعیت فعالیت تلویزیون‌های خصوصی و اینترنتی در کشور تاکید کند.

استدلال این سازمان برای حفظ انحصار خود و بستن راه بخش خصوصی برای ورود به حوزه رادیو و تلویزیون، تفسیری است که شورای نگهبان در سال ۱۳۷۹ از قانون ارائه کرده است: “مطابق‌ نصّ صریح‌ اصل‌ چهل‌ و چهارم قانون‌ اساسی‌ در نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ رادیو و تلویزیون‌ دولتی‌ است‌ و تأسیس‌ و راه‌ اندازی‌ شبکه‌های‌ خصوصی‌ رادیوئی‌ و تلویزیونی‌ به‌ هر نحو، مغایر این‌ اصل‌ می‌باشد”.

گرچه طی سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای به راه‌ انداختن شبکه‌ تلویزیونی خصوصی در ایران صورت گرفته‌، هیچ یک از آنها به سرانجام نرسیده‌اند. از جمله در سال ۸۴، مهدی کروبی بعد از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری تصیم گرفت “تلویزیون صبا” را تاسیس کند. به دلیل قانون یاد شده، این تلویزیون به ناچار خارج از خاک ایران و در دوبی مستقر شد. کار تا آنجا پیش رفت که حتی فرکانس‌های ماهواره‌ای تلویزیون صبا نیز اعلام شد، ولی در نهایت فشارها این شبکه را پیش از افتتاح به تعطیلی کشاندند.

در سال‌های اخیر افزایش دسترسی مردم به اینترنت و رواج استفاده از شبکه‌های اجتماعی، نحوه مصرف محصولات رسانه‌ای را به طرز قابل توجهی تغییر داده در نتیجه انتظار می‌رود بهبود تدریجی کیفیت خدمات اینترنت، حفظ این انحصار را برای رادیو تلویزیون سنتی هرچه دشوارتر کند.
‘تلویزیون پروتکل اینترنت’ و دعوای دیرینه

سازمان صدا وسیما از ابتدای ورود اینترنت به کشور -به دلیل محتوای گسترده صوتی و تصویری که از طریق این تکنولوژی منتقل می‌شود- خود را بهترین متولی برای آن به حساب می‌آورد؛ اما در نهایت کنترل اینترنت کشور به سازمان مخابرات و فناوری اطلاعات سپرده شد. از بیش از ده سال پیش، یعنی هنگامی که زمزمه‌های تاسیس “تلویزیون تحت پروتکل اینترنت” در ایران به راه افتاد، کنترل این تکنولوژی موضوع درگیری سازمان صدا وسیما، وزارت ارشاد و سازمان مخابرات بوده است.
Image copyright
Image caption رضا رشیدپور و علی مطهری در پشت صحنه دید در شب

IPTV یا تلویزیون پروتکل اینترنت، سرویسی است که مخاطبان را قادر می‌کند با خریداری و اتصال یک “ست‌آپ باکس” به دستگاه تلویزیون خود و پرداخت حق اشتراک ماهانه، از خدماتی مانند دسترسی به آرشیو فیلم‌ها و سریال‌ها، موسیقی، پخش زنده، خرید اینترنتی، بازی آنلاین، بانک آنلاین و غیره بهره‌مند شوند. تخمینی سرانگشتی از درآمدهای حاصل از این خدمات متنوع، می‌تواند انگیزه این سه نهاد رسمی از رقابت بر سر IPTV را تا حدود زیادی روشن کند.

از آنجا که این خدمات تنها بر بستر اینترنت قابل ارائه است، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به عنوان مسئول زیرساخت‌های مخابراتی و ارتباطی کشور تلویزیون اینترنتی را زیر مجموعه خود تعریف می‌کند.

رقیب سوم – وزارت فرهنگ و ارشاد- هم از آنجا که نظارت بر محتوای تولیدات رسانه‌ای را برعهده دارد، خود را مرجع نظارت بر تولیدات تلویزیون‌های خصوصی و اینترنتی می‌داند و دلیلی نمی‌بیند کنترل محصولات رسانه‌ای تولید شده در این بستر را به دیگری واگذار کند.

آبان‌ماه سال گذشته سازمان صدا و سیما رقبایش را در کار انجام شده قرار داد و اعلام کرد به پنج شرکت برای راه اندازی تلویزیون تحت پروتکل اینترنت مجوز داده است. چندی پیش یکی از این شرکت‌ها -کنسرسیوم آسمان- نخستین IPTV کشور با نام “تلویزیون تعاملی آیو” را افتتاح کرد.

به گفته دست‌اندرکاران این شرکت، مشتریان آیو بناست “به کلیه محتواهای پخش شده صدا و سیما تا ۷۲ ساعت پیش به‌طور رایگان دسترسی یابند” و بعلاوه بتوانند برنامه‌های مورد علاقه خود را در فضایی ۵ گیگابایتی روی “اَبر آیو” ذخیره و در زمان دلخواه تماشا کنند.

گرچه اجرای بخشی از این طرح برعهده بخش خصوصی است اما به گفته عباس عسگری ساری، رئیس مرکز رسانه‌های نوین سازمان صدا و سیما در واقع “این تلویزیون خصوصی نیست بلکه کار عرضه و ارسال آن توسط شرکت‌های خصوصی انجام می‌شود و صدا و سیما بر محتوای آن نظارت کامل دارد”.

با توجه کاهش رغبت مردم نسبت به برنامه‌های صدا و سیما طی سال‌های اخیر، روشن نیست که بکارگیری یک تکنولوژی متفاوت برای بازپخش همان برنامه‌ها چقدر با استقبال عمومی مواجه خواهد شد.
رقیبان تازه‌نفس اینترنتی

گذشته از ‌IPTV که تلویزیون نخستین قدم‌ها را برای انحصار آن برداشته، تلویزیون اینترنتی یکی از مدعیان تازه‌ای‌ است که طی سال‌های اخیر به میدان آمده است. تفاوت “تلویزیون اینترنتی” با IPTV در این است که اولی نیاز به هیچ نوع دستگاه و افزونه‌ای ندارد و هرکسی می‌تواند در کامپیوتر، تبلت و یا موبایل هوشمند خود به برنامه‌های آن دسترسی پیدا کند.

کانال‌های اشتراک ویدئوی موجود در کشور، اگرچه از امکان پخش زنده و پیوستگی در برنامه‌ها بی‌بهره‌اند و در نتیجه به سختی می‌توان آنها را “تلویزیون” نامید- اما طی سال‌های اخیر و با گسترده‌تر شدن دسترسی به اینترنت، قدم به عرصه تولید و انتشار ویدئو گذاشته‌اند و مشتریان خود را نیز یافته‌اند.

به عنوان نمونه وب‌سایت آپارات، کارکردی مشابه وب‌سایت فیلترشده یوتیوب دارد و هدف خود را برطرف کردن نیاز کاربران ایرانی برای “به اشتراک گذاری ویدئو در محیطی سالم” معرفی می‌کند. در این وب‌سایت گذشته از ویدئوهای پراکنده کاربران و فیلم‌ها و سریال‌ها و کلیپ‌های ویدئویی مختلف، می‌توان برنامه‌هایی مانند “دید در شب”، تاک‌شوی پرسر و صدای رضا رشیدپور را نیز به صورت هفتگی دنبال کرد.

آقای رشیدپور تا چندی پیش جزو مجریان مطرح صدا و سیما بود و اجرای برنامه‌هایی کم و بیش مشابه را در تلویزیون برعهده داشت اما ناگهان از آنتن حذف شد.
Image copyright AP

در دید در شب، او با دعوت از مهمانانی جذاب و جنجالی -از محمد جواد ظریف و علی مطهری گرفته تا “تتلو” و شهرام جزایری- و همینطور کمی بازی با خطوط قرمز در طراحی سوالات، تا کنون توانسته بسیاری از تماشاچیان بالقوه تلویزیون را پای برنامه‌ خود بنشاند.

نمونه دیگر مجله ویدئویی تی‌وی‌پلاس است که محمدرضا حسینیان، یکی از مجریان شناخته شده صدا وسیما مدیر مسئولی آن را برعهده دارد. بخش قابل توجهی از محتوای این سایت را مصاحبه با ستاره‌های سینما و موسیقی تشکیل می‌دهد و برای جذاب‌تر شدن نتیجه، اندکی از استانداردهای سفت و سخت صدا و سیما در زمینه‌هایی مانند پوشش فاصله گرفته شده است.

آقای حسینیان که مدیریت چندین مجله درحوزه سرگرمی – از جمله تپش،‌ سیب سبز،‌ زندگی ایده‌آل، سیب سبز – را در کارنامه دارد در بدو فعالیت تی‌وی‌پلاس به خبرگزاری ایسنا گفته بود: “اگر نیت شکستن خط قرمز نباشد، نظام سعه‌ صدر دارد که تجربه‌های جدید را تحمل کند. دستگاه‌های فرهنگی و نظارتی ما همواره سعه‌ی صدر دارند و چنین فرصتی را به ما می‌دهند. قصد ما شکستن خط قرمزها نیست”.

تی‌وی‌پلاس محصولی‌ است از شرکت “ریتم زندگی” که مجوز فعالیت خود را از وزارت ارشاد دریافت کرده است؛ با این حال آقای حسینیان در مهرماه ۹۳،‌ ضمن حضور در برنامه مناظره -که در وب‌سایت رسمی صدا و سیما منتشر می‌شود- اعلام کرد از هر پیشنهادی مبنی بر ادامه فعالیت این وب‌سایت زیر چتر صدا و سیما استقبال خواهد کرد و تقاضا کرد مجوز فعالیت به عنوان تلویزیون و پخش زنده به این مجموعه داده شود.

به نظر می‌رسد این پیشنهاد به مزاق مدیران تلویزیون خوش نیامده و خودی ها نیز در جنگ صدا و سیما با رقبای اینترنتی در امان نیستند؛ زیرا در شبکه‌های اجتماعی اخباری مبنی بر ممنو‌ع‌التصویر شدن مدیر مسئول تی‌وی‌پلاس به گوش می‌رسد.

غیبت اخیر او از دو برنامه “سفر به خیر” و “سه ستاره” دلیل اصلی این گمانه‌زنی‌هاست؛ گفته می‌شود حذف ناگهانی این مجری معروف بی ارتباط با نقش او به عنوان مدیر مسئول تی‌وی‌پلاس و تحرکات اخیر صدا و سیما برای حفظ انحصار صدا و تصویر در کشور نیست.

اگرچه محدودیت‌های قانونی و فراقانونی ازین دست می‌تواند فعالیت سایت‌های داخلی را دشوار و پرهزینه کند اما بعید است در نهایت به رونق بازار سازمان صدا و سیما بیافزاید. گذشته از شبکه‌های ماهواره‌ای، تعداد و تنوع محصولات رسانه‌ای -داخلی و خارجی- در بازار اینترنت آنقدر فراوان است که مخاطبان ناچار به انتخاب از میان برنامه‌های صدا و سیما نشوند.

من و تو: به گزارش روزنامه اسراییلی «هاآرتص»، آدمیرال مایکل راجرز، هفته گذشته به اسراییل سفر کرده بود و با مقامات ارشد دفاعی و «یگان ۸۲۰۰» وابسته به شعبه امنیت نظامی اسراییل دیدار کرده است.
رییس آژانس امنیت ملی آمریکا، دیدارهای محرمانه‌ای با مقامات دفاعی و امنیتی اسراییل در خصوص افزایش همکاری‌ها در زمینه جنگ سایبری به ویژه علیه حمله‌های ایران و حزب الله لبنان داشته است.
خبرگزاری اسپوتنیک، نیز گزارش داده است که سازمان امنیت ملی آمریکا در همکاری با واحدهای اطلاعاتی اسراییل در حال برنامه ریزی برای راه اندازی پروژه‌ای مشابه «استاکس نت» است

رییس آژانس امنیت ملی آمریکا، دیدارهای محرمانه‌ای با مقامات دفاعی و امنیتی اسراییل در خصوص افزایش همکاری‌ها در زمینه جنگ سایبری به ویژه علیه حمله‌های ایران و حزب الله لبنان داشته است.

به گزارش روزنامه اسراییلی «هاآرتص»، آدمیرال مایکل راجرز، هفته گذشته به اسراییل سفر کرده بود و با مقامات ارشد دفاعی و «یگان ۸۲۰۰» وابسته به شعبه امنیت نظامی اسراییل دیدار کرده است.

آژانس امنیت ملی آمریکا، مسوول حمایت از شبکه‌های کامپیوتری و ارتباطات دولت آمریکا در مقابل حمله‌های سایبری است و به نوشته هاآرتص، همکاری بین آژانس امنیت ملی آمریکا و «یگان ۸۲۰۰» عمیق است و از بیش از ده ها سال سابقه دارد.

این گزارش می افزاید، اسراییل در معرض حمله‌های سایبری ایران و حزب‌الله قرار دارد و این حملات در ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

گفتنی است، آژانس امنیت ملی آمریکا بزرگترین نهاد اطلاعاتی آمریکا است و در زمینه جمع‌آوری اطلاعات فعالیت داشته و مسئول حمایت از شبکه‌های کامپیوتری و ارتباطی دولت آمریکا در برابر حملات سایبری است.

از سوی دیگر خبرگزاری اسپوتنیک، نیز گزارش داده است که سازمان امنیت ملی آمریکا در همکاری با واحدهای اطلاعاتی اسراییل در حال برنامه ریزی برای راه اندازی پروژه‌ای مشابه «استاکس نت» است که به گفته کارشناسان بسیار خطرناک تر از «استاکس نت» است.

بر اساس این گزارش، اخیراً سازمان امنیت ملی آمریکا پروژه‌ای جدید در کشورهای خاورمیانه راه اندازی کرده که هدف اصلی آن حزب الله لبنان و ایران است.

اسپوتنیک می افزاید، سازمان امنیت آمریکا با همکاری «یگان ۸۲۰۰» اسراییل، در سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱ مسئول ایجاد ویروس «استاکس نت» بود که موجب بروز مشکلاتی برای تاسیسات هسته‌ای ایران شد.

این دیدارها در حالی صورت می گیرد که هفته گذشته وزارت دادگستری آمریکا، دادنامه‌ای علیه حدود شش نفر شهروند ایران به جرم حمله‌های سایبری صادر کرد بود. این یکی از مهم‌ترین محاکمه‌های آمریکا علیه کشوری خارجی به جرم هک اینترنتی خواهد بود.

دویچه‌وله: رییس پلیس فتای نیروی انتظامی ایران می‌گوید در دنیای مجازی شبکه‌ی پیام‌رسان “تلگرام” ۷۹ درصد از فعالیت‌های مربوط به انتخابات ۷ اسفند را به خود اختصاص داده بود و سایر شبکه‌ها همچون فیس‌بوک و توییتر نقش جدی نداشتند.

در انتخابات هفتم اسفند ایران شبکه‌ی پیام‌رسان “تلگرام” نقش گسترده و بسیار موثری در فعالیت‌های انتخاباتی در شهرهای بزرگ، به‌ویژه تهران بازی کرده است. تا جایی که برخی صاحب‌نظران از اصطلاح‌ “تلگرامیزه شدن” انتخابات ۷ اسفند برای توصیف این پدیده استفاده کردند.

در حال حاضر تلگرام عمومی‌ترین و فراگیرترین شبکه و رسانه‌ی اجتماعی شبکه‌های پیام‌رسان رایج در میان ایرانیان است. داده‌های آماری پلیس فتا نیز که روز سه‌شنبه (۱۸ اسفند / ۸ مارس) در اختیار خبرنگاران قرار گرفت، موید همین امر است.

سردار کمال هادیان‌فر، رئیس پلیس فتای نیروی انتظامی، گفت: ۷۹ درصد از کل فعالیت‌های انتخاباتی در فضای مجازی در تلگرام انجام شد و مابقی شبکه‌ها همچون فیسبوک، توئیتر و غیره نقش جدی نداشتند.

فعال بودن اینترنت و تلگرام در روزهای انتخابات

نقش تلگرام در انتخابات هفتم اسفند به‌ویژه هنگامی برجسته و موثر شد که اینترنت در روزهای انتخابات فعال بود و شبکه تلگرام نیز علیرغم وجود خبرهایی درباره احتمال بسته شدن آن، مشکلی پیدا نکرد و در دسترس بود.

رئیس پلیس فتای ناجا در پاسخ به سوالی مبنی بر این که برای مسدود کردن تلگرام در روز انتخابات فشارهایی وارد شد یا خیر؟ گفت: «در کمیسیونی که برای تامین امنیت انتخابات تشکیل شده بود موارد متعدد مورد بررسی قرار گرفت و بنا بر این شد تا جایی که ضرورت امنیتی ایجاد نشود هیچ محدودیتی برای دسترسی مردم به شبکه‌های اجتماعی و اینترنت در سراسر کشور اعمال نشود و ما در این دوره شاهد کند شدن یا حذف فعالیت نرم‌افزارهای ارتباطی نبودیم.»

هادیان‌فر با بیان اینکه “هیچ فشاری برای محدود کردن تلگرام وجود نداشت”، افزود: «تنها پیش‌بینی‌هایی شده بود که اگر درگیری میان طرفداران دو نامزد یا جریان پیش آمد به شکل منطقه‌ای دسترسی را محدود کنیم که این اتفاق هم رخ نداد.»

پیشتر گزارش شده بود که برخی از نهادهای محافظه‌کار از دستگاه‌های مرتبط با فیلترینگ اینترنت در دولت حسن روحانی خواسته بودند که سایت تلگرام را در ۲۴ ساعت آخر منتهی به انتخابات فیلتر کند. به گفته محمود واعظی این درخواست با مخالفت وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات مواجه شد.

روزانه بیش از ۲ ساعت پای تلگرام

“کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران” اخیرا در گزارشی نقش کانال‌های تلگرام در انتخابات ۷ اسفند را بررسی کرده و نتیجه گرفته است که استفاده از شبکه‌های اجتماعی، به خصوص پیام‌رسان تلگرام در ایران و همچنین شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای عملا انحصار رسانه‌ای دستگاه‌های تبلیغاتی حکومتی را با چالش جدی مواجه کرده است.

اظهارات ضدونقیضی که طی هفته آخر پیش از انتخابات توسط مسئولان و رسانه‌های اصولگرا منتشر شد، آشکارا حاکی از نگرانی آنها از نقش و نفوذ این پیام‌رسان به عنوان یک رسانه‌ی تاثیرگذار در میان مردم بود. برای مثال روز یکشنبه دوم اسفندماه ۱۳۹۴ خبرگزاری ایسنا به نقل از منابعی که نام آنها را ذکر نکرد در گزارشی اعلام کرد: «شبکه‌ تلگرام در دو روز آخر هفته فیلتر خواهد شد.» این گزارش یک روز پس از انتشار از خروجی خبرگزاری ایسنا حذف شد.

کمپین بین‌المللی حقوق بشر در گزارش خود می‌گوید، اهمیت پیام‌رسان تلگرام در ایران طی ماه‌های گذشته در میان شهروندان ایرانی چنان افزایش یافت که در ۲۸ دی‌ماه ۹۴، سید اسدالله دهناد، سرپرست شرکت مخابرات ایران گفت که “هر ایرانی بیش از ۲ ساعت” در روز از تلگرام استفاده می‌کند که به گفته وی چندین برابر زمان تماشای برنامه‌های تلویزیون است.

در بهره‌گیری از شبکه‌ی تلگرام، “اصلاح‌طلبان” بسیار جلوتر از رقیبان “اصولگرا” بودند. بنا بر برآورد “کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران”، شمار کاربران کانال‌های تلگرام اصلاح‌طلبان ۷۸ درصد و اصول‌گرایان ۲۲ درصد بوده است.

دویچه‌وله: به نوشته “نیویورک تایمز” آمریکا طرحی را برای حمله سایبری به زیرساخت‌های ایران آماده کرده بود تا در صورت شکست مذاکرات هسته‌ای به اجرا گذاشته شود. دفاع ضدهوایی، شبکه برق‌رسانی و ارتباطات ایران اهداف اصلی این حمله بودند.

وجود طرح محرمانه‌ای برای حمله‌ی سایبری به زیرساخت‌های حیاتی زمانی مطرح شد که فیلم مستند “روزهای صفر” ساخته “الکس گیبنی” کارگردان و فیلم‌ساز آمریکایی در برنامه نمایش جشنواره فیلم برلین (برلیناله) قرار گرفت. این فیلم روز چهارشنبه (۱۷ فوریه/ ۲۸ بهمن) در برلین نمایش داده می‌شود.

موضوع فیلم “روزهای صفر” عملیات گسترده سایبری علیه تاسیسات اتمی ایران است. این فیلم ادعا می‌کند که بدافزار “استاکس‌نت” که در سال ۲۰۱۰ شناسایی شد و بخشی از تاسیسات غنی‌سازی ایران را مختل کرد، تنها بخش کوچکی از یک عملیات گسترده سایبری علیه ایران بوده است.

• به کانال تلگرام دویچه وله فارسی بپیوندید!

روزنامه نیویورک‌تایمز روز سه‌شنبه (۱۶ فوریه/ ۲۷ بهمن) در گزارشی درباره “روزهای صفر” نوشت، براساس این فیلم و گفته‌های مقام‌های نظامی و اطلاعاتی، دولت آمریکا طرحی را آماده کرده بود تا در صورت شکست تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار برنامه هسته‌ای ایران، تاسیسات اتمی این کشور را هدف حمله سایبری قرار دهد.

نیویورک‌تایمز در عین‌حال نوشته است در جریان تهیه گزارشی درباره مستند “روزهای صفر” به وجود برنامه‌ای به نام “نیترو زئوس” در دولت آمریکا پی برده که اهداف آن فراتر از تاسیسات هسته‌ای ایران بوده است.

بیشتر بخوانید: کارشناسان: ایران آسیب‌های استاکس‌نت را خنثی کرده است

بنابر این گزارش هدف “نیترو زئوس”، از کار انداختن سیستم‌های دفاع ضدهوایی، شبکه‌های ارتباطی و بخش‌های مهم تاسیسات برق ایران بوده است.

به نوشته نویویوک تایمز، در طراحی “نیترو زئوس” هزاران کارشناس نظامی و اطلاعاتی آمریکا شرکت داشته و ده‌ها میلیون دلار پول صرف هزینه‌های آن شده بود. این برنامه ظاهرا پس از توافق هسته‌ای کنار گذاشته شده است.

مقام‌های رسمی آمریکا هنوز درباره گزارش نیویورک‌تایمز واکنشی نشان نداده‌اند.

استاکس‌نت در سال ۲۰۱۰ بخش‌هایی از کامپیوترهای تاسیسات هسته‌ای ایران در بوشهر و نطنز را آلوده کرد. در سال ۲۰۱۲ گفته شد که این ویروس با دستور مستقیم باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا طراحی و ساخته شده است. اما ادوارد اسنودن کارمند آژانس اطلاعاتی آمریکا که به روسیه پناه برده، اعلام کرد این بد افزار با همکاری مشترک آمریکا و اسرائیل ساخته شده است.