دویچهوله: محاکمه رضا ضراب که روز دوشنبه در نیویورک آغاز شد، میتواند باعث تشدید تنش در روابط آمریکا و ترکیه شود. این محاکمه همچنین میتواند پرده از بسیاری از برنامه های مخفی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه نیز بردارد.
رضا ضراب، تاجر طلای ایرانی-ترک، همراه دخترش در سفر به دیسنیلند در میامی آمریکا، دستگیر شد. ضراب متهم است که در دوران ریاست جمهوری احمدی نژاد، در فاصله سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ از طریق قاچاق صدها میلیون دلار طلا از ترکیه به ایران در کمک به مقامات جمهوری اسلامی نقش داشته است.
محاکمه رضا ضراب که روز دوشنبه (۶ آذر / ۲۷ نوامبر) آغاز شد، میتواند روابط آمریکا و ترکیه را که مدتیست تنشزا شده بحرانی کند. رضا ضراب در نیویورک به اتهام “پولشویی و کلاهبرداری” و دور زدن تحریمهای آمریکا علیه ایران محاکمه شود.
نقش اعضای دولت ترکیه در معاملات ضراب
گفته میشود که مقامات عالی رتبه دولت ترکیه در معاملات ضراب نقش داشته و از پولشوییهای او به طور فعال حمایت کردهاند. همچنین گفته میشود که ضراب برای عملی شدن برنامههایش به همین مقامات دولت ترکیه رشوههای میلیونی پرداخت کرده است.
برمبنای این اتهامات دولت ایران در زمان احمدی نژاد گاز و نفت به ترکیه میفرستاده و ضراب در ازای آن طلا و ارز به ایران میپرداخته است. این معامله در اسناد مختلف به عنوان معامله مواد خوراکی ذکر میشده و برنامههای مالی آن نیز در “هالک بانک” ترکیه انجام میشده است.
بیشتر بخوانید: اردوغان: محاکمه رضا ضراب توطئه برای سرنگونی دولت است
مقامات قوه قضائیه آمریکا بر این نظرند که میتوانند ثابت کنند همه این اقدامات با آگاهی مقامات عالیرتبه ترکیه انجام شده است. در آن زمان رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه بوده است.
رضا ضراب، تاجر طلای ایرانی-ترک به همراه هشت شهروند ترکیه محاکمه میشود. اما تنها یک متهم دیگر در جلسات دادگاه شرکت خواهد کرد. او محمد هاکان آتیلا، معاون مدیرعامل “هالک بانک” ترکیه است.
ظفر چاغلیان، وزیر پیشین اقتصاد ترکیه یکی از این متهمان است. گفته میشود که او بیش از ۴۵ میلیون دلار جواهر و کالاهای لوکس از ضراب دریافت کردهاست. چند نفر از متهمان نیز برنامه ریزان “هالک بانک” ترکیه هستند که گفته میشود برنامههای مالی این پولشوییها را در دست داشتهاند.
اتهامات فساد اداری در ترکیه
موضوع پولشوییهای رضا ضراب و نقش دولت ترکیه در آن برای شهروندان ترکیه موضوع جدیدی نیست. در پایان سال ۲۰۱۳ میلادی پلیس و دادستانی ترکیه در استانبول و آنکارا به همین موضوع رسیدگی کرده بودند.
اتهامهای فساد در باره این پرونده به شخص اردوغان نیز رسیده بود. آن زمان یک نوار شنیداری در ارتباط با این پرونده منتشر شد که در آن صدایی شبیه صدای اردوغان به پسرش بلال راهنمایی میکرد به سرعت همه پول نقد خود را جابهجا کند. گفته میشود پول نقد مورد نظر اردوغان، همان رشوهی میلیونی بود که احتمالا از طرف ضراب به مقامات ترک پرداخت شده بود.
آن زمان اردوغان رقیب درون حزبی خود، فتحالله گولن، واعظ و مدرس علوم اخلاقی و الهیات اهل ترکیه را که در تبعیدی خودخواسته در پنسیلوانیای آمریکا زندگی میکند، متهم کرده بود با طرح شایعاتی کثیف در نظر دارد آبروی او را خدشهدار کرده و دولت او را سرنگون کند.
Türkei Recep Tayyip Erdogan (picture alliance/dpa/AP/B. Ozbilici)
اردوغان میگوید محاکمه ضراب توطئهایبرای سرنگون کردن دولت اوست
اردوغان اعلام کرده بود که این نوار شنیداری تقلبی است و واقعیت ندارد. با اقدامات بعدی اردوغان شماری از دادستانها و نیروهای پلیس دست اندرکار تحقیقات از این پرونده کنار گذاشته شدند و مدتی بعد تحقیقات در این باره متوقف شدند.
اردوغان دادستان های آمریکا را به همکاری با گولن متهم کرد
اردوغان اکنون اعلام کرده که محاکمه رضا ضراب در آمریکا توطئهایبرای سرنگون کردن دولت اوست. دولت ترکیه همچنین مدعی شده که دو دادستان مسئول پرونده رضا ضراب با فتحالله گولن، در ارتباط هستند. بر اساس این ادعا، محاکمه رضا ضراب تلاش جدید گولن برای سرنگونی دولت ترکیه پس از کودتای نافرجام ژوئیه ۲۰۱۶ است.
بیشتر بخوانید: اردوغان: اتهامات آمریکا علیه وزیر سابق ترکیه سیاسی است
مولود چاوشاوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه نیز روز جمعه گذشته (۱۷ نوامبر/ ۲۶ آبان) گفته بود که دادستانی آمریکا پرونده را بر اساس مدارکی تنظیم کرده که از سوی طرفداران فتحالله گولن، واعظ ترک، ارائه شدهاند.
چاوشاوغلو همچنین بارارا، دادستان سابق نیویورک را متهم کرده بود که ارتباطاتی “بسیار نزدیک” با شبکه گولن دارد. دولت ترکیه گولن را که در آمریکا در تبعید به سر میبرد، مسئول کودتای نافرجام ژوئیه ۲۰۱۶ در ترکیه میداند.
قوه قضائیه آمریکا در ارتباط با اتهامهای دولت ترکیه و شخص اردوغان اعلام کرده که محاکمه رضا ضراب یک محاکمه سیاسی نیست. هیتر نوئرت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا این ادعا را که آمریکا با محاکمه ضراب در صدد “سرنگونی دولت ترکیه” است، “مضحک” خوانده است.
بارارا، دادستان سابق نیویورک نیز در پاسخ به اتهاماتی که چاوشاوغلو به او زده در توییتر خود نوشت: «وزیر خارجه ترکیه دروغگو است. بگذارید ببینیم در دادگاه چه اتفاقی میافتد.»
در آخرین واکنش مقامهای ترکیه به محاکمه ضراب، بکیر بوزداغ معاون نخست وزیر این کشور ایالات متحده را متهم کرده است که قصد دارد از محاکمه رضا ضراب تاجر طلای ترک تبار برای اعمال تحریم علیه آنکارا استفاده کند.
بیشتر بخوانید:ترکیه خواستار اطلاعرسانی آمریکا درباره وضعیت رضا ضراب شد
او مدعی شد که «آمریکا بر رضا ضراب فشار زیادی وارد کرده است تا اتهاماتی را علیه ترکیه مطرح کند. مقامهای آمریکایی احتمالا به ضراب گفتهاند که “یا آنقدر در زندان میمانی که بمیری یا زیر آنچه را که ما به تو میگوییم باید امضا کنی.»
بابک زنجانی، متهم ردیف نخست پرونده فساد نفتی در ایران که به اعدام محکوم شده، از همکاران نزدیک رضا ضراب بوده است.
