اخبار

رادیوفرانسه: مولود چاووش‌اوغلو، وزیر امورخارجه ترکیه امروز، چهارشنبه گفت که نقض‌ آتش‌بس درسوریه می‌تواند گفتگوهای صلح در قزاقستان را به خطر بیندازد. او از ایران خواست تا با فشار بر رژیم سوریه و گروه‌های شبه‌نظامی شیعه نزدیک به مواضع ایران مانع از نقض آتش‌بس و به خطر افتادن فرآیند گفتگوهای صلح شود.

در خواست مولود چاووش‌اوغلو از ایران در حالی عنوان می شود که ده گروه مخالف رژیم بشار اسد، به دنبال حملات روزهای اخیر حزب الله و گروهای شیعه به دره وادی ‌بَرَدا، گفت‌وگو‌های مقدماتی درباره روند صلح سوریه را تا رعایت کامل آتش بس متوقف کرده اند.

خبرگزاری فرانسه گزارش می دهد که از زمان اجرای آتش بس درگیرها در اکثریت مناطق سوریه متوقف شده است، اما حملات گروه‌های مسلح شیعه و خصوصاً حزب‌الله که در کنار رژیم بشار اسد علیه مخالفان می‌جنگند، کماکان در دره وادی ‌بَرَدا در شمال غرب دمشق، غوطه و چند نقطه دیگر کشور ادامه دارد.

دره وادی ‌بَرَدا، که در کنترل شورشیان است، منطقه‌ای کلیدی برای رژیم سوریه محسوب می شود. در واقع، منبع اصلی تأمین آب آشامیدنی نزدیک به ۴ میلیون ساکنان دمشق و حومه آن در این منطقه واقع شده است و از این جهت دره وادی ‌بَرَدا یک منطقه استراتژِیک برای رژیم سوریه محسوب می شود.
بر اساس دیده بان حقوق بشر سوریه، حملات گروه‌های طرفدار رژیم سوریه و حزب الله دیشب، سه شنبه در دره وادی ‌بَرَدا در ١۵ کیلومتری دمشق ادامه داشته است. حملات دیشب با افزایش بمباران های هوایی و پرتاپ بشکه های انفجاری همراه بوده است.

رژیم بشاراسد مخالفان خود در این منطقه را متهم می کند که ذخیره آب دمشق واقع در این منطقه را با گازوئیل آغشته کرده‌اند. مخالفان، این اتهام را رد کرده و می گویند که بمباران های رژِیم موجب تخریب تأسیسات آب در این منطقه شده است.

رژیم بشاراسد همچنین برای توجیه حملات خود اعلام کرده است که نیروهای جبهه فتح الشام(جبهه النصره سابق) در این منطقه تجمع کرده‌اند و این گروه وابسته به القاعده، همانند داعش مشمول آتش بس اخیر نمی شود. مخالفان مسلح رژِیم وجود نیروهای فتح الشام در این منطقه را انکار کرده اند.

رامی عبدالرحمن مسئول دیده بان حقوق بشر سوریه به خبرگزاری فرانسه گفته است که آتش بس در مرحله‌ای بسیار بحرانی قرار گرفته و در صورتیکه روسیه و ترکیه مداخله نمایند، آتش بس در معرض فروپاشی است.

در همین حال، دیده بان حقوق بشر سوریه گزارش می دهد که نیمه شب گذشته در استان ادلب در اثر یک حمله هوایی به مقر جبهه فتح الشام ، حداقل ۲۵ تن از اعضای این گروه کشته شدند. چندین فرمانده جبهه فتح الشام در میان کشته شدگان قرار دارند.

به دنبال حمله هوایی دیشب، جبهه فتح الشام امروز با صدور بیانیه ای ائتلاف بین المللی را متهم به حمله هوایی دیشب کرد.

یادآور می شویم که آتش‌بس سراسری از روز جمعه، ۳۰ دسامبر میان نیروهای رژیم سوریه و حامیانش از یک‌سو و گروه‌های مسلح شورشی از سوی دیگر در سوریه برقرار شد. توافق آتش‌بس با ابتکار و میانجی‌گری روسیه و ترکیه حاصل شده و این دو کشور اجرا و تداوم آن را تضمین کرده اند. این آتش‌بس شامل دو گروه جهادگرا، یعنی گروه دول اسلامی (داعش) و فتح الشام(جبهه انصره سابق) نمی شود.

مولود چاووش‌اوغلو، وزیر امورخارجه ترکیه گفته که مقامات روسی در روزهای ۹ و ۱۰ ژانویه برای تدارک مذاکرات صلح در آستانه به ترکیه آمده و با مقامات ترک رایزنی کنند. او همچنین گفته در صورت رعایت آتش بس از سوی طرفین در گیر در سوریه، گفتگوهای صلح قرار است در روز ۲۳ ژانویه در آستانه، پایتخت قزاقستان برگزار شود.

رادیوفرانسه: دیدار علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با الکساندر لاورنتی‌اف نماینده پوتین در تهران

الکساندر لاورنتی‌اف، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه در امور سوریه، روز یکشنبه 18 دسامبر، برای دومین بار طی دو هفته گذشته، به ایران سفر و با برخی مقامات سیاسی و نظامی ایران گفت‌وگو کرد. این درحالی است که خبرگزاری‌های ایران به نقل از خبرگزاری روسی تاس خبر دادند که قرار است حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران در ماه ژانویه آینده به مسکو سفر کند. همچنین تاریخ دیدار وزرای امورخارجه ایران، روسیه و ترکیه درباره سوریه به جلو افتاده است.

رسانه‌های ایران گزارش داده‌اند که نماینده پوتین در سفر از قبل اعلام نشده‌اش به تهران، موضع مسکو، متحد رژیم بشار اسد، را مبنی بر “افزایش همکاری نظامی، امنیتی و سیاسی در سوریه” به اطلاع مقامات ایران رساند.

علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و مسئول هماهنگی نظامی، سیاسی و امنیتی میان ایران، روسیه و سوریه در دیدار با نماینده پوتین گفت: ” آزادسازی حلب حاصل ابتکار عمل ایران، روسیه، سوریه و جبهه مقاومت (حزب الله لبنان) بود.”

شمخانی افزود: ” آزاد سازی حلب موجب شد که بار دیگر سیاستهای غرب و حامیان منطقه ای آنان در ایجاد و پشتیبانی از تروریسم در معرض قضاوت افکار عمومی جهانی قرار گیرد.”

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران همچنین گفت: “با توجه به افزایش پیچیدگیهای سیاسی و نظامی بحران سوریه و ضرورت اتخاذ راهکارهای مشترک برای مدیریت شرایط پیش رو، افزایش رایزنی مقامات سه کشور در سطوح مختلف اجتناب ناپذیر است.”

پیش از شمخانی، علی‌اکبر ولایتی، مشاور امور بین الملل رهبر جمهوری اسلامی و رئیس مرکز استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، با نماینده ویژه پوتین در امور سوریه دیدار کرد.

ولایتی پس از این دیدار گفت: در آینده نزدیک وزرای امورخارجه روسیه، ایران و ترکیه در مسکو با یکدیگر دیدار می‌کنند و قبل از این دیدار، فرستاده پوتین مطالب مورد نیاز را به دولت روسیه منتقل می‌کند.

وزارت امورخارجه ایران روز شنبه اعلام کرد که در تماس تلفنی سرگئی لاورف وزیر امور خارجه روسیه با محمد جواد ظریف همتای ایرانی‌اش، توافق شد که نشست وزرای امورخارجه ایران، روسیه و ترکیه درباره سوریه یک هفته جلوتر از تاریخ اعلام شده قبلی، یعنی در روز سه شنبه 30 آذر / 20 دسامبر برگزار شود. پیشتر آنکارا اعلام کرده بود که این نشست در روز 27 دسامبر برگزار می شود.

الکساندر لاورنتی‌اف، نماینده ویژه رییس‌جمهور روسیه، دو هفته پیش نیز به ایران رفته و با حسن روحانی رئیس جمهوری این کشور دیدار کرده بود. در آن زمان گفته شد که وی حامل پیام محرمانه پوتین برای روحانی است.

خُسن آقا: مبارک است انشاالله! پایگاه هوایی نوژه را هم که هدیه پوتین کردند تا پیش کش بعدی چه باشد!
مهرنیوز: یک رسانه روسی از لغو ویزا میان ایران و روسیه به موجب توافقی که میان دو کشور حاصل شده خبر داد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اسپوتنیک، به موجب توافقی که میان وزارت خارجه ایران و بخش کنسولی وزارت خارجه روسیه حاصل شد، گردشگران ایرانی و روسی از پس برای سفر به مسکو و تهران نیازی به اخذ ویزا نخواهند داشت.

این توافق در پنجمین نشست شورای همکاری های کنسولی دو کشور حاصل شده است.

اسپوتنیک به نقل از «مایا لومیدز»، رئیس اتحادیه مجریان تور روسیه نوشت: توافق جدید حاصل شده میان ایران و روسیه، موجب افزایش قابل ملاحظه سفر گردشگران میان دو کشور خواهد شد، دقیقا مانند اتفاقی که میان دو کشور چین و روسیه رقم خورد. گروه‌های توریستی که حداقل پنج نفر باشند، برای سفر به روسیه و بالعکس نیازی به اخذ ویزا نخواهند داشت. البته تنها تعداد محدودی از مجریان تور در دو کشور مجاز به ارائه این تورها هستند و آژانس‌های ارائه‌دهنده این خدمات باید به تائید طرفین برسند.

«یوگنی ایوانف»، رئیس بخش کنسولی وزارت خارجه روسیه نیز اعلام کرد: براساس توافق جدید میان تهران و مسکو که در پنجمین نشست شورای همکاری کنسولی دو کشور بدست آمد، از این پس گروه‌های گردشگران پنج تا ۵۰ نفره که قصد سفر بین دو کشور را داشته باشند، برای مدت ۱۵ روز اقامت، نیاز به اخذ ویزا نخواهند داشت.

دویچه‌وله: سخنان رئیس جمهور ایران که گفته است انتخابات آمریکا انتخاب بین “بد و بدتر” است، در رسانه‌های مختلف جهان، از جمله آلمان، بازتاب پیدا کرد. برخی رسانه‌ها به مقایسه شیوه انتخابات در ایران و آمریکا پرداختند.

نحوه رقابت دو نامزد ریاست جمهوری آمریکا به گفته بسیاری از ناظران سیاسی بین‌المللی به لحاظ نازل بودن سطح آن در نوع خود سابقه ندارد. روز گذشته (یکشنبه ۲ آبان/۲۳ اکتبر) حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران نیز در بخشی از سخنرانی‌اش در اراک به مناظره‌های انتخاباتی هیلاری کلینتون و دونالد ترامپ، نامزدهای دو حزب دمکرات‌ و جمهوریخواه، اشاره کرد و آن را به شدت مورد انتقاد قرار داد. او گفت: «در این کشور اخلاق نیست، می بینیم چه وضعی پیدا کرده‌اند، مناظره کاندیداهای ریاست جمهوری را دیدید؛ نحوه حرف زدنشان و نحوه سخن گفتن‌شان را همه دیدند.»

حسن روحانی هم‌چنین به گفت‌وگویی در سازمان ملل اشاره کرد و گفت: «در سازمان ملل متحد یکی از رهبران کشورها از من پرسید از این دو (ترامپ و کلینتون) کدام بهترند، گفتم بد را بر بدتر ترجیح دهم یا بدتر را بر بد؟ نگاه کنید نحوه حرف زدنشان، نحوه اتهام زدن‌هایشان، نحوه استهزا و مسخره کردنشان را.»

بیشتر بخوانید: اختلاف نظر کلینتون با اوباما درباره “معتدل بودن” دولت روحانی

اگرچه بسیاری از رسانه‌های جهان با انتقاد رئیس جمهور ایران نسبت به این دور از انتخابات آمریکا همراه‌اند، اما آن‌جا که روحانی به انتقاد از دمکراسی و نحوه برگزاری انتخابات در آمریکا می‌پردازد، نوک تیز انتقاد رسانه‌ها به سوی خود ایران برمی‌گردد. حسن روحانی در سخنرانی‌اش در اراک گفت که آمریکا “مدعی است بیش از ۲۰۰ سال دمکراسی دارد و بیش از ۵۰ دوره انتخابات ریاست جمهوری داشته است” و افزود که “ما چنین دمکراسی و انتخاباتی نمی‌خواهیم” و “افتخار ما اسلام است”.

بیشتر بخوانید: شرایط نگران کننده حقوق بشر در ایران • مصاحبه با نرگس محمدی

در برخورد با این قسمت از سخنان حسن روحانی، “اشپیگل آنلاین” به انتقادهای بسیاری که به نحوه برگزاری انتخابات در ایران می‌شود اشاره کرده و رفتاری که حکومت ایران با شهروندان خود در جریان انتخابات می‌کند را مورد توجه قرار داده است. “اشپیگل آنلاین” به نقل از سازمان غیردولتی “فریدم هاوس” نوشته است که در ایران، “رژیمی استبدادی حاکم است که حقوق شهروندان را به شکل سیستماتیک پایمال می‌کند، حق نامزد شدن را از مخالفان می‌گیرد و دچار فسادی گسترده است”.

بیشتر بخوانید: فیلم «موج سبز»، روایتی از خشونت فلج‌کننده

الف: هما هودفر هم تحت فشار/چانه‌زنی/پادرمیانی یا هر چیز دیگری که مشخص نیست روز گذشته آزاد شد.سخنگوی وزارتخارجه گفت او به دلایل انساندوستانه از جمله بیماری، آزاد شد و از طریق کشور عمان به کانادا بازگشت.

استاد بازنشسته دانشگاه کنکوردیا که معلوم نشد چرا او را گرفتند و چرا آزاد کردند. بنده نظر آنچنان مثبتی حتی به ایرانیان مذهبی مقیم کانادا ندارم چه برسد به ضد مذهب‌ها و یا ضد انقلاب‌هایی چون هما هودفر، فلذا اعتراضم از جهت دفاع از وی یا هم‌قطاران و هم‌فکران او نیست بلکه دلخوری‌ام از جهت بی‌تدبیری‌ها و کارهای بی‌ثمری است که در سال‌های اخیر بارها شاهد آن بوده‌ایم.

به نظرم این موضوع چند حالت بیشتر ندارد:

۱- یا این افراد دو تابعیتی جاسوس هستند، پس اگر هستند بعد دستگیری بدون ترس از خارجی‌ها با ارائه مدرک محاکمه شوند و به اشد مجازات برسند.

۲- یا مشکوک هستند و این شک در حدی است که ورودشان احتمال خطر برای کشور دارد، در این صورت سازمان‌های مربوطه در همان مبادی ورودی کشور آنها را برگردانند و به کشور راه ندهند.

۳- یا هیچ مدرکی بر علیه آنها وجود ندارد و فعالیت مشکوکی هم نداشته‌اند، در این صورت این بازداشت کردن‌ها برای چیست؟ اگر سوالی وجود دارد می‌شود به روش‌هایی چند جلسه صحبت «دوستانه» با آنها داشت و رفع شبهه کرد یا سوال پرسید و… دیگرنیازی به این بازداشتهای‌ پر سر و صدا و پر هزینه نیست.

این بازداشت های بدون محاکمه و بی‌سرانجام مثل سوهانی می‌مانند که ارباب رسانه‌های استکبار مدام بر آبروی نظام و کشور می‌کشند. مدام از ایران تصویری ناامن به جهان مخابره می‌کنند و ایران هراسی را تقویت می‌نمایند. همچنین نیروهای علاقمند به نظام در داخل را نسبت به اقتدار کشور و سازمان‌‌های اطلاعاتی بدگمان می‌کنند.

علاقمندان به نظام از خود می‌پرسند اگر این‌ها جاسوس و مزدور بیگانه هستند چرا با یک فشار و یک جلسه محرمانه در سازمان ملل و جاهای دیگر آزادشان می‌کنید؟و اگر نیستند چرا دست به این اقدامات می زنیم؟

بدیهی است آنچه در این میان بدست می آید تضعیف اقتدار کشور و آبروی نیروهای اطلاعاتی است که با این بازداشت‌ها و رها کردن‌های مشکوک و سیاسی خدشه‌دار می‌شود.

تصاویر هما هودفر پس از آزادی در فرودگاه عمان

دیگربان: علی سعیدی٬ نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران می‌گوید «تمایل به پیوند با آمریکا خطرناک‌ترین مسئله امروز» است و باید نسبت به تغییر نگرش مسئولان نسبت به «شیطان بزرگ» توجه ویژه داشت.

وی افزوده «متأسفانه شاهد حرکت خزنده‌ای در راستای هزینه کردن عمق استراتژیک ایران با به راه‌اندازی برجام دو و سه هستیم.»

سعیدی ادامه داده «تغییر نگرش مسؤولان و جامعه و دل بستن به شیطان بزرگ زمینه‌های نفوذ در کشور را فراهم می‌کند و باید به آن توجه ویژه داشت.»

وی «یکی از مشکلات عمده انقلاب را فاصله گرفتن برخی مسئولان از اصول انقلاب و تغییر موضع آنان» دانسته و ادامه داده «تمایل به پیوند با آمریکا خطرناک‌ترین مسأله امروز است.»

به گفته نماینده علی خامنه‌ای در سپاه٬ «امروز شاهد هستیم بلایی که بر سر آقای کدیور و سروش آمد دامن‌گیر برخی سیاسیون و روحانیون شده است.»

سعیدی با بیان اینکه تأکید بر اقتصاد مقاومتی از سوی رهبر «بدلیل دلباختگی برخی در درون کشور به اقتصاد عاریتی است»٬ اضافه کرده «آن چیزی که توانست خطر سایه جنگ را برطرف کند لبخند دیپلمات‌ها نبود بلکه غرش موشک‌ها بود.»

دویچه‌وله: سخنگوی وزارت خارجه ایران می‌گوید احیای ارتباط بانکی ایران با دنیا رعایت قوانین را ضروری کرده است. او در پاسخ به منتقدان، همکاری بین‌المللی در امر مبارزه با پولشویی را مصوبه دولت قبل اعلام کرده که ربطی به برجام ندارد.

پیوستن یا نپیوستن ایران به “گروه ویژه مالی بین‌المللی” (FATF) که ناظر بر مبارزه با پولشویی و مقابله با تامین مالی تروریسم است همچنان موضوع مناقشه سیاسی در ایران است. به‌خصوص، تندروها در جناح اصولگرا آن را حربه نفوذ بین‌المللی در سیستم بانکی ایران و اهرم غرب برای قطع فعالیت‌های سپاه در منطقه و کمک ایران به گروه‌هایی مانند حزب‌الله می‌دانند.

گرچه در چارچوب اجرای توافق هسته‌ای (برجام) تحریم‌های اقتصادی و بانکی علیه ایران برداشته شده، ولی در غرب و نیز از سوی بسیاری از نهادهای بین‌المللی، همکاری مالی و بانکی با ایران منوط به شفاف‌سازی در مبادلات و فعالیت‌های بانکی این کشور و نیز مقابله جدی آن با پولشویی شده است. پیوستن ایران به “گروه ویژه مالی” و کنوانسیون‌های مربوطه، بخشی از تضمین‌های ایران در حرکت در این راستا تلقی می‌شود.

در تازه‌ترین اظهارات در رد استدلال ‌مخالفان و دلواپسان، بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز سه‌شنبه بحث “گروه ویژه مالی” را مربوط به همه کشورها دانست و افزود: «در دوران تحریم بانک‌های ما نمی‌توانستند با کشورهای منطقه ارتباط برقرار کنند و همچنین موضوع ” FATF ” هم چندان مطرح نبود. اکنون که پس از ۱۰ سال ارتباط بانکی با دنیا برقرار شده باید بر اساس قوانین جهانی حرکت کنیم.»

قاسمی آغاز تدارک در این زمینه را به دولت قبل مربوط دانست و گفت: «این موضوع در دولت قبل نیز مطرح بود و باید این تعهدات پذیرفته می‌شد و دولت قبل برای اینکه انجام امور اقتصادی خود را قبل از لغو تحریم‌ها و قطعنامه‌های سازمان ملل انجام دهد این لایحه را تنظیم و به مجلس تقدیم کرده بود و این مسئله بحث جدیدی نیست و ربطی به برجام و بحث هسته‌ای ندارد.»

مانعی در راه اجرای برجام

در روزهای اخیر شاهد تهاجم تبلیغاتی بخش‌هایی از اصولگرایان و رسانه‌های نزدیک به سپاه علیه پیوستن ایران به “گروه ویژه مالی” بودیم. اصول‌گرایان، عضویت در این گروه را به عنوان راه دسترسی غرب به اطلاعات بانکی ایران و سدسازی در برابر کمک جمهوری اسلامی به گروه‌های هوادار خود در منطقه، ارزیابی می‌کنند.

بیشتر بخوانید: عضویت در “گروه ویژه”، زمینه تازه مخالفت با برجام

اسنادی نیز در این رسانه‌ها چاپ شد که بر امتناع برخی از بانک‌های داخلی از همکاری با نهادهای نزدیک به سپاه، مانند قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا دلالت داشت. رسانه‌های یادشده این اقدام بانک‌های داخلی را از پیامدهای تدارک پیوستن ایران به گروه ویژه مالی معرفی کردند. بانک مرکزی ایران روز دوشنبه در بیانیه‌ای این تلقی را رد و عدم همکاری بانک‌های داخلی با قرارگاه خاتم‌الانبیا را تکذیب کرد. سخنگوی وزارت خارجه نیز در اظهارات امروز خود موضع بانک مرکزی را تکرار کرد.

بیشتر بخوانید: پرهیز چند بانک ایرانی از معامله با قرارگاه خاتم‌الانبیا
بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران

بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران

هدف اصلی گروه ویژه، اعمال استانداردهایی است که تضمین کند ریسک پولشویی، تامین مالی تروریسم و تامین مالی سلاح‌های کشتار جمعی در یک کشور به نحو اطمینان‌بخشی کاهش پیدا کرده است. ارزیابی گروه ویژه از سلامت مالی و بانکی یک کشور یک عامل مهم در شکل‌دهی به روابط بانکی آن کشور با شبکه بانکی جهان است، البته نه تنها یا حتی مهم‌ترین عامل.

پیوستن به گروه ویژه، عضویت در کنوانسیون‌هایی مانند پالرمو در زمینه مبارزه با جنایات سازمان‌یافته و نیز کنوانسیون تامین مالی تروریسم را نیز کم و بیش الزامی می‌کند.

دیوید لیپتون معاون اول مدیرعامل صندوق بین المللی پول که در اردیبهشت‌ماه امسال به ایران سفر کرده بود درباره نتایج سفرش بیانیه‌ای منتشر کرده که مضمون آن لزوم پایبندی ایران به مفاد و توصیه‌های گروه ویژه است: «با توجه به مشکلات اتصال مجدد بانک‌های ایران به سیستم مالی بین‌المللی، مسئولان باید به تقویت ساختار مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم ادامه دهند. این امر در تسهیل اتصال مجدد بانک‌های ایران به سیستم مالی بین‌المللی بسیار حیاتی است.»

بیشتر بخوانید: عضویت در “گروه ویژه”، زمینه تازه مخالفت با برجام

گروه ویژه مالی از سال ٢٠٠٧ نام ايران را در فهرست‌های عمومی خود به عنوان کشوری مسئله‌دار ذكر کرده و از سال ٢٠٠٩ از سایر كشورها تقاضا کرده که در ارتباط با این کشور و موسسات مالی و بانکی آن حساس باشند، از افتتاح شعب برای آنها در كشورهای خود خودداری كنند و مراقب راه‌های احتمالی دور زدن تحريم ها توسط ايران باشند.

ولی در تیرماه امسال، مصوبات مجلس ایران در زمینه مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم سبب شد که گروه ویژه مالی محدودیت‌ها در عرصه بین‌المللی برای معاملات و تبادلات بانکی با ایران را ملغی کند. با این همه، این گروه به همه کشورها توصیه کرده تا زمان کسب اطمینان کامل از انطباق شرایط بانکی و مالی ایران با ضوابط بین‌المللی مبارزه با پولشویی، در ارتباط بانکی و مالی با “اشخاص حقیقی و حقوقی” در این کشور، محتاطانه عمل کنند.

مجلس یا شورای عالی امنیت ملی؟

به رغم آن که دولت اعلام کرده که بحث پیوستن ایران به گروه ویژه در شورای عالی امنیت ملی در دست بررسی است، روز سه‌شنبه ۱۶ شهریور (۶ سپتامبر) محمد رضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، در مصاحبه با خبرگزاری صدا و سیما، از خیز مجلس برای ملزم‌کردن دولت به کسب مصوبه از مجلس در این اقدام خبر داد. به گفته وی : «جمع‌بندی جلسات و گزارش‌های مختلف این است که FATF تعهدی الزام آور است و طبق اصول ۷۷ و ۱۲۷ قانون اساسی، باید به تصویب مجلس برسد.» او در ادامه به تدوین طرحی دوفوریتی اشاره کرده که بر اساس آن دولت ملزم خواهد شد توافق با گروه ویژه را از تصویب مجلس بگذراند.

همزمان، یک نماینده دیگر مجلس، بر روی گسترده‌بودن پدیده پولشویی در نظام بانکی و مالی ایران انگشت گذاشته و از ضرورت مقابله با این پدیده سخن گفته است. به عقیده مسعود پزشکیان، نماینده تبریز: «اقتصاد کشور که فعلاً فلج است. سیستم بانکی ایران شفاف نیست و خیلی راحت پول‌شویی در سیستم بانکی ایران انجام می‌شود… یکی از دلایلی هم که بانک‌های ایران نتوانستند طبق برجام با بانک‌های خارجی وصل شوند، این است که بانک‌های خارجی می‌گویند در بانک‌های شما به راحتی پولشویی انجام می‌شود که البته حرف درستی است.»

بی‌بی‌سی: حسن قشقاوی معاون کنسولی، مجلس و امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه ایران گفت که بعد از واقعه منا دولت پیگیر شکایت حقوقی از عاملان این واقعه در عربستان سعودی بوده، ولی حمله به سفارت عربستان و قطع روابط دوجانبه، ادامه پیگیری را غیرممکن و “منتفی” کرده است.

به گزارش خبرگزاری مهر، آقای قشقاوی امروز ۹ شهریور، در دیدار با خانواده های جمعی از قربانیان واقعه منا گفت: “سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در جده به عنوان وکیل عام خانواده‌های داغدار با ۲۸ وکیل زبده سعودی، موضوع طرح شکایت علیه سعودی‌ها را مطرح کرد و نهایتا با دو تن از این وکلا به جمع‌بندی در خصوص نحوه اعطای وکالت قضایی دست یافت.”

وی افزود که همچنین قرار بود تا معاون وزیر بهداشت و معاون تشریفات وزارت امور خارجه عربستان برای پی‌گیری ماجرای منا به این بیایند، ولی “بعد از واقعه سفارت عربستان در ایران و قطع ارتباط دیپلماتیک دوجانبه، هر دو موضوع وکالت توسط دو وکیل سعودی و همچنین سفر هیأت‌های مسئول سعودی به ایران منتفی شد”.

در مهر ماه ۱۳۹۴، هم‌زمان با عید قربان، صدها نفر از زائران ایرانی در اثر ازدحام در بخشی از مراسم حج در صحرای منا کشته شدند. حدود سه ماه بعد، گروهی از معترضان به اعدام شیخ نمر باقر النمر، روحانی برجسته شیعه در عربستان، با حمله به ساختمان سفارت عربستان سعودی در تهران وارد آن شده و آسیب‌هایی را به آن وارد کرده‌اند. این حمله، به قطع ارتباط دیپلماتیک عربستان و تعدادی دیگر از کشورهای عربی با ایران منجر شد.

حسن قشقاوی در بخشی دیگر از صحبت های امروز خود، با اشاره به اقدامات وزارت امور خارجه در پیگیری موضوع منا گفته که بعد از این واقعه “۵۷۰ ملاقات رسمی و غیررسمی در سراسر جهان توسط سفرا و کارداران و سرکنسول‌های ایران با طرف خارجی صورت گرفته” و “همه مسئولان نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران مکلف شده اند با مقامات سیاسی و قضایی فاجعه منا مذاکره کنند”.

وی همچنین تاکید کرده است: “حضور میدانی بنده در آغاز ماجرا در هیأت اعزامی به مکه و رایزنی‌های مستمر دکتر ظریف وزیر امور خارجه و اغتنام از فرصت حضور در نیویورک توسط ایشان در کنار تشکیل جلسات مستمر و ارائه رهنمودهای لازم به نمایندگی‌ها، هم اینک بستر مناسبی را برای حصول نتیجه فراهم کرده است.”

معاون وزارت خارجه، شرح بیشتری در مورد “نتیجه” مورد اشاره خود نداده و به گفتن این توضیح بسنده کرده که: “طبیعت کار در وزارت امور خارجه حزم و احتیاط و تبلیغاتی نشدن بسیاری از کارها تا قبل از حصول نتیجه است.”

بعد از کشته شدن حجاج ایرانی در عربستان، آیت الله خامنه ای گفت که “این حادثه به هیچ وجه نباید فراموش شود” و “دستگاه دیپلماسی و سازمان حج موظف هستند که این موضوع را به صورت قاطع دنبال کنند”.

رهبر ایران همچنین از رهبران عربستان سعودی خواست که “مسئولیت خود را بپذیرند و از امت اسلامی و خانواده‌های داغدار عذرخواهی کنند”.

رادیوفردا: علی سعیدی، نماینده ولی‌فقیه در سپاه پاسداران، روز سه شبنه ۱۹ مردادماه با انتقاد از کسانی که خواهان «کنار» آمدن با آمریکا هستند، و گفته است که آمریکا می خواهد از طریق «تعامل»، نظام جمهوری اسلامی را براندازد.

به گزارش تسنیم، علی سعیدی که در ششمین همایش بسیج اساتید و نخبگان حوزه‌های علمیه قم و خراسان درمشهد صحبت می کرد، اظهار داشت: «در حال برخی می‌گویند “ما باید با آمریکا کنار بیایم”. این تفکر ناشی از مکتب سکولار است و نفی استقلال یکی از اصول این افراد است.»

نماینده ولی‌فقیه در سپاه پاسداران با اشاره به این که «درک درست از دشمن معیار دیگر انقلابی‌گری است» تصریح کرده است: «آمریکا تاکنون از طرق مختلف نظیر جنگ سخت، نرم و امروز با برقراری تعامل درصدد براندازی نظام اسلامی ایران بوده است. دیگر معیار و اصول انقلابیگری که بابد بدان توجه داشت جرأت بیان نظرات و شجاعت اعلام موضع است.»

در حالی نماینده ولی فقیه در سپاه از تلاش آمریکا برای براندازی از طریق مذاکره خبر داده است که طی هفته‌های اخیر شماری از چهره‌های اصولگرا از مذاکره با آمریکا انتقاد کرده وحسن روحانی را متهم می کنند که در جریان گفت وگوهای هسته‌ای «رهبر» جمهوری اسلامی را مجبور کرده که مذاکره با آمریکا را بپذیرد.

هفته گذشته حمید روحانی، از روحانیون اصولگرا و رییس موسسه تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی، خواستار آن شد که حسن روحانی به دلیل اقداماتش در توافق اتمی وین «به جرم خيانت به كشور و دروغ و دوری از ولايت محاكمه شود».

وی گفته بود: «آن روزی که رهبری فرمودند من مذاکره را بیهوده می دانم، عمروعاص‌های امروز رهبری را مجبور به مذاکره کردند. روحانیت و ائمه جمعه باید در برابر مذاکره با شیطان نهضت براه می انداختند اما کوتاهی کردند. ما امروز رسوایی مذاکره و برجام را دیدیم و الخیر فی ما وقع.»

حمید روحانی اضافه کرده بود:« اگر سیل نامه ازبسیج و روحانیت به ریاست جمهوری گسیل می شد آقای روحانی جرات مذاکره با امریکا را نداشت. نباید می نشستند و نظاره گر می شدند.»

وی اضافه کرده بود: «گفت:خطر بزرگ برای ایران، نه آمریکا و نه اسراییل است، بلکه آقای دکتر روحانی و تفکرات اینچنین است. آقای روحانی آگاهانه به صحنه آمده تا اصالت‌های اسلامی را از بین ببرد. این آقایان دنبال این هستند که کشور ما را به دوران ستم شاهی بازگرداند.»

احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، نیز روز جمعه، ۱۵ مردادماه، حسن روحانی را فرد «ساده‌لوحی» توصیف کرده بود که معتقد است ایران به‌‌واسطه توافق اتمی به عزت رسیده است.

در ماه‌های گذشته حملات افراد نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی به دولت حسن روحانی و شخص او افزایش یافته و برخی از رسانه‌های اصولگرا از یک دوره‌ای بودن دوره ریاست جمهوری آقای روحانی سخن گفته‌اند.

رادیوفردا: خبر کوتاه و غیر مترقبه بود. جمهوری اسلامی پذیرفته است گفت‌وگوی حقوق بشری با اتحادیه اروپا داشته باشد. از نظر نگارنده این خبر از لحاظی چند اهمیت دارد و در عین حال خبری شگفت انگیز است:

یکم؛ این خبر نه از طریق رسانه‌ها به بیرون درز کرد بلکه از زبان صادق لاریجانی ریاست قوه قضائیه جمهوری اسلامی در تاریخ ۱۴ مرداد به جهانیان اعلام شد. این تاریخ تقریبا برابر است با یکمین سالگرد توافق هسته‌ای که در تاریخ ۲۳ تیر ۱۳۹۴ در وین به دست آمد.

دوم؛ بنا به این خبر نه چنین است که ایران و اتحادیه تصمیم گرفته باشند گفت‌وگوهای حقوق بشری خود را آغاز کنند بلکه طرفین پیشتر از این مذاکرات حقوق بشری را آغاز کرده‌اند ولی خبر آن به رسانه‌ها درز نکرده بود. (از متن خبر دانسته نمی‌شود که طرفین از چند ماه پیش مذاکرات را آغاز کرده‌اند).

آنچه مهم است این که طرفین به طرزی ساکت و محرمانه و بی سر و صدا مذاکراتی را از پیشتر آغاز کرده‌اند. این برای نویسنده یادآور مذاکرات محرمانه هسته‌ای است که در اواخر سال ۹۱ و به دستور آیت‌الله خامنه‌ای به وساطت عمان آغاز شده بود.

سوم؛ بنا به اعلام محمدجواد لاریجانی رییس ستاد حقوق بشر قوه قضائیه، پیشنهاد این مذاکرات، ابتکار اتحادیه اروپا و نه ابتکار ایران بود. در خبرها آمده بود که در دیدار کاترین اشتون و فدریکا موگرینی (نمایندگان پیشین و کنونی اتحادیه اروپا) از تهران موضوع اولویت داشتن مسائل حقوق بشری در رأس نگرانی‌های اتحادیه به طرف ایرانی منعکس شده بود.

چهارم؛ از همه مهم تر اینکه بنا به اعلام محمدجواد لاریجانی، اراده برای آغاز مذاکرات حقوق بشری با اتحادیه «برآمده از خواست نظام» است. در ادبیات جمهوری اسلامی «نظام» برابر با رهبر جمهوری اسلامی است. از این رو، این خبر واجد اهمیت بسیاری است که آیت‌الله خامنه‌ای موافقت اصولی خود را نسبت به گفت‌وگوهایی حقوق بشری با اتحادیه ابراز داشته است ولی این پرسش باقی است که چرا تصریحاً نام آیت‌الله خامنه‌ای برده نمی شود؟

پنجم؛ بنا به همین خبر، موضوع مذاکره با اتحادیه اروپا «مذاکرات انتقادی» است. صادق لاریجانی گفته که جمهوری اسلامی در مسائل حقوق بشری در جایگاه مدعی (نه متهم) قرار دارد. برای مثال او گفته که در مساله ممنوعیت حجاب در مدارس فرانسه، جمهوری اسلامی خود مدعی نقض آزادی‌های حقوق بشری در اتحادیه اروپاست.

آنچه مهم است این که حجم انتقادات دو طرف به یک دیگر به هیچ وجه یکسان نیست. جمهوری اسلامی پرونده کلانی از نقض حقوق بشر را در کارنامه خود دارد و از این رو تاکنون از همکاری با احمد شهید امتناع ورزیده در حالی که اتحادیه اروپا همواره از انتقادات حقوق بشری علیه خود استقبال کرده است.

ششم؛ بنا به همین خبر، این مذاکرات منحصراً بین ایران و اتحادیه است و بر خلاف مذاکرات هسته‌ای که طرف اصلی گفت‌وگوها آمریکا بود، ایران حاضر به گفت‌وگو با ایالات متحده در این دور از مذاکرات نیست. ظاهراً چنین تصمیمی به موضع پیشین آیت‌الله خامنه‌ای بر می گردد که مذاکرات با امریکا را منحصر در مباحث هسته‌ای دانسته بود.

هفتم؛ بنا به اعلام محمدجواد لاریجانی مسئولیت این مذاکرات از سوی ستاد حقوق بشر قوه قضاییه (که ریاستش با خود اوست) به وزارت امور خارجه سپرده شده است. در این خصوص دو ملاحظه مهم وجود دارد:

الف) چرا ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و شخص محمدجواد لاریجانی که مذاکره کننده توانایی است، متولی مذاکرات نیست؟

ب) انتقال مسئولیت مذاکرات از ستاد حقوق بشر به وزارت خارجه، برای نویسنده یادآور انتقال پرونده هسته‌ای از شورای عالی امنیت ملی به وزارت خارجه است. به بیان دیگر چنین به نظر می رسد که عینا الگویی که در آغاز مذاکرات هسته‌ای مشاهده شد در مذاکرات حقوق بشری نیز مشاهده می شود.

اهمیت این موضوع در این است که اگر قرار بود مذاکرات هسته‌ای در شورای عالی امنیت ملی رسیدگی شود، تعارض نیروهای درون شورا (از جمله حضور سعید جلیلی) روند مذاکرات را مختل می کرد. از این رو، به نظر می رسد که همین تمهید اندیشیده شده که مذاکرات حقوق بشری با اروپا با تمرکز در وزارت خارجه تحت مدیریت ظریف قرار گیرد.

در متصلب بودن صادق لاریجانی در مسائل حقوق بشری همین بس که او گفته بود: «مبانی حقوق بشر غربی قابل تحميل نيست و ما نمی توانيم حقوق بشری كه ‏آنها از مجموع فرهنگ ‏ليبرالی بر ما تحميل می كنند، بپذيريم زيرا نظام دينی ما می تواند ‏خودش، نظام حقوق بشری بر اساس مبانی ‏خودش داشته باشد.»

ج) اگر آغاز مذاکرات حقوق بشری با نظر مساعد آیت‌الله خامنه‌ای است نباید تردید داشت که انتقال مسئولیت مذاکرات حقوق بشری به وزارت خارجه نیز با نظر مساعد او بوده است. به بیان دیگر آیت‌الله خامنه‌ای هم با آغاز مذاکرات حقوق بشری موافقت کرده و هم با انتقال مسئولیت مذاکرات به وزارت خارجه.

بسیار بسیار بعید به نظر می رسد که اگر تصمیم در دست قوه قضائیه بود، این قوه هرگز حاضر می شد مذاکرات را کلید بزند و یا مسئولیت مذاکرات را به وزارت خارجه واگذار کند.

مذاکرات حقوق بشری؛ برجام ۲

از نظر نویسنده کلیه ملاحظات پیشتر شمرده شده، گواهی است بر اینکه «برجام ۲» اما این بار با محوریت مسائل حقوق بشری کلید خورده است. مدعا این نیست که این مذاکرات جامع، فراگیر و ضرورتاً منتج به نتیجه خواهد بود بلکه مدعا این است که آیت‌الله خامنه‌ای «نرمشی دیگر» را رقم زده است.

همانطور که نمی توان نقش محوری آیت‌الله خامنه‌ای را از آغاز تا انجام مذاکرات هسته‌ای منکر شد، مذاکرات حقوق بشری نیز بدون نظر مساعد او نامتصور است. همچنان که انتقال مسئولیت مذاکرات از ستاد حقوق بشر به وزارت خارجه نیز جز با نظر مساعد او نامتصور است.

حال اگر او با مذاکرات حقوق بشری موافقت کرده ملاحظاتی به شرح زیر مطرح می شود.

یکم؛ در آغاز سال ۹۵ هنگامی که حسن روحانی از برجام ۲ و ۳ و بیشتر صحبت به میان آورده بود، آیت‌الله خامنه‌ای بلافاصله با این رویکرد مخالفت صریح و سریع نشان داد. با این ملاحظه چه پارامتر جدیدی موجب شده است که وی با مذاکرات حقوق بشری (هرچند انتقادی) موافقت کند؟

دوم؛ استثنا کردن آمریکا از مذاکرات حقوق بشری تأثیری در تغییر رویکرد حاصل آمده در رأس نظام جمهوری اسلامی ندارد که حاضر به گفت‌وگوهای انتقادی با اتحادیه اروپا شده است.

سوم؛ جزمیت جمهوری اسلام در پس زدن گفت‌وگوهای حقوق بشری تا آنجا بوده که تاکنون برای ۶ سال از پذیرش احمد شهید (گزارشگر حقوق بشر) به ایران ممانعت به عمل آمده است.

چهارم؛ موافقت با مذاکرات حقوق بشری در حالی است که جمهوری اسلامی واجد یکی از تیره‌ترین پرونده‌های نقض حقوق بشر است. برای مثال از یاد نباید برد که ۳۲ تن از مقامات ارشد جمهوری اسلامی از جمله شخص صادق ریجانی ریاست قوه قضائیه ایران در فهرست تحریم حقوق بشری اتحادیه اروپا و آمریکا قرار دارند.

همچنین می‌دانیم که از زمان تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر، تدریجا سازو کارهایی بکار بسته شد تا نظارت بین المللی بر رفتار دولت‌ها در رعایت حقوق بشر افزایش یابد. قرائت و گزارش دبیرکل از نقض حقوق بشر به مجمع عمومی، تصویب و صدور قطعنامه‌های توبیخی در محکومیت کشور ناقض حقوق بشر، تحریم کشور ناقض و سرانجام تعیین گزارشگر ویژه برخی از این سازوکارهاست.

در وخامت وضعیت حقوق بشر در ایران همین بس که جمهوری اسلامی همه اقدامات توبیخی چهارگانه فوق ( گزارش دبیرکل، قطعنامه، تحریم و گزارشگر ویژه ) را در کارنامه خود دارد. به نظر می‌رسد تنها تنبیهی که جمهوری اسلامی تاکنون در کارنامه خود ندارد، مداخله حقوق بشری شورای امنیت است.

نتیجه:

گرچه هنوز ابهامات زیادی پیرامون توافق ایران و اتحادیه در مورد گفت‌وگوهایی حقوق بشری وجود دارد ولی آنچه در نگاه اول به ذهن متبادر می شود اینکه این گام می تواند گام مثبتی به جلو باشد تا به یکی از وخیم ترین پرونده‌های جمهوری اسلامی رسیدگی شود. این در عین آن است که جمهوری اسلامی نیز می تواند انتقادات حقوق بشری خود را ابراز کند.

چنین گام مثبتی اگرچه به ابتکار ظریف و مدیریت حسن روحانی باز می گردد که توانستند مذاکرات هسته‌ای را در کارنامه خود ثبت کنند اما، جز با موافقت آیت‌الله خامنه‌ای ناممکن بود.آنچه مهم است اینکه می‌توان این گمانه‌زنی مثبت را داشت که برجام ۲ با محوریت مسائل حقوق بشری رقم خورده است.

———————————

یادداشت‌ها و مقالات بیانگر نظر نویسندگان خود هستند؛ آنها بازتاب دیدگاهی از رادیو فردا نیستند.