اخبار

دویچه‌وله: نشریه اشپیگل به ویدیویی‌هایی دست یافته که فعالیت واحدهای زمینی روسیه را در حمایت از ارتش سوریه در نزدیکی مرز ترکیه نشان می‌دهد. ولادیمیر پوتین دخالت نظامی زمینی در سوریه را همواره انکار کرده است.
ویدئوی افشاگر عملیات نیروی زمینی ارتش روسیه در حمایت از نیروهای بشار اسد منتشر شده در شبکه یوتیوب

ویدئوی افشاگر عملیات نیروی زمینی ارتش روسیه در حمایت از نیروهای بشار اسد منتشر شده در شبکه یوتیوب

ولادیمیر پوتین، رئیس کاخ کرملین، همواره تأکید می‌کند که ارتش روسیه در عملیات زمینی نقشی ندارد، اما اطلاعاتی به دست هفته‌نامه اشپیگل رسیده که ثابت می‌کند ارتش روسیه واحدهای زمینی خود را به حمایت از ارتش بشار اسد به حرکت درآورده است.

بر اساس اطلاعات “اشپیگل”، سربازان روس در یکی از حملات نیروهای ارتش اسد در استان لاذقیه در نزدیکی مرز ترکیه وارد عمل شده‌اند تا زمینه پیشروی آن را فراهم آورند.

ویدئوهایی که به دست هفته‌نامه “اشپیگل” رسیده متعلق به نهاد “تیم اطلاعات مناقشه” (Conflict Intelligence Team) است که اتحادی از فعالان روس در شبکه اینترنت است.

یکی از این ویدئوها افسر روس‌زبانی را نشان می‌دهد که شاهد نبردی است که در استان لاذقیه در نزدیکی مرز ترکیه در جریان است.

در این ویدئو خبرنگاران سوری در برابر افسر روس پرسش‌هایی مطرح می‌کنند و یک مترجم پرسش و پاسخ را ترجمه می‌کند. آنها نظر افسر روس را درباره قدرت رزمی واحدهای ارتش اسد سؤال می‌کنند. افسر یادشده به زبان روسی می‌گوید: «در طول مدت اقامت من در اینجا، تا کنون پیش نیامده که نیروهای دفاع ملی موضعی را از دست داده باشند. به همین دلیل ارزیابی من “بسیار عالی” است.»

بنا به ارزیابی نهاد “تیم اطلاعات مناقشه”، این ویدئو در نزدیکی منطقه “سلما” در حدود ۱۰ کیلومتری مرز ترکیه ضبط شده است. یک علت دیگر درست بودن این اطلاعات در این است که در این ویدئو یک خبرنگار سوری دیده می‌شود که دقیقا در روز پخش ویدئو، یک عکس سِلفی از خود در “سلما” در شبکه توییتر منتشر کرده است.

• به کانال تلگرام دویچه وله فارسی بپیوندید!

ویدئوی دیگری آتشبار روسی از نوع Msta-B را نشان می‌دهد که در عملیات از آن استفاده می‌شود. یک خبرگزاری روس این ویدئو را منتشر کرده و زیر تصاویر نوشته است که این یک عملیات توپخانه سوریه در استان لاذقیه است.

باید گفت که نیروهای نظامی اسد هرگز آتشباری از نوع Msta-B را در اختیار نداشته‌اند. علاوه بر این، در این ویدئو صدای فرمان به زبان روسی به گوش می‌رسد که می‌گوید: “شماره ۲، آماده، آتش!”

در این ویدئو روی کلاه یکی از سربازان نشانی طلایی دیده می‌شود که خاص ارتش روسیه است و به نیروهای نظامی بشار اسد ارتباطی ندارد.
دومین ویدئوی افشاگر عملیات نیروی زمینی ارتش روسیه در حمایت از نیروهای بشار اسد منتشر شده در شبکه یوتیوب

دومین ویدئوی افشاگر عملیات نیروی زمینی ارتش روسیه در حمایت از نیروهای بشار اسد منتشر شده در شبکه یوتیوب

سال گذشته حتا مشخص شده بود که آتشبارهای نوع Msta-B هنگ توپخانه ۱۲۰ روسیه به کمک ارتش سوریه شتافته است.

هدف بشار اسد از حملات تهاجمی در استان لاذقیه به دست آوردن کنترل بر نواحی مرزی با ترکیه و قطع مسیر تدارکاتی مخالفان به ترکیه است.

“تیم اطلاعات مناقشه” (Conflict Intelligence Team) متشکل از پیوند گروهی از فعالان اینترنتی حول یک بلاگر روس است که خود را “روسلان لِوی‌یف” می‌نامد. لِوی‌یف به اپوزیسیون روسیه نزدیک است.

لِوی‌یف در تابستان گذشته اولین کسی بود که درباره تحرکات و جابه‌جایی نیروهای نظامی روسیه به سوی سوریه اخباری منتشر کرد، و این مدت‌ها پیش از آن بود که کرملین این عملیات را به طور رسمی تأیید و اعلام کند.

دویچه وله: در گزارش جدیدی که ارتش آمریکا منتشر کرده، جزئیات بیشتری از چگونگی دستگیری ۱۰ ملوان آمریکایی توسط سپاه پاسداران فاش شده است. گفته می‌شود که به‌رغم مشاجره لفظی، نیروهای ایرانی رفتار بدی با ملوانان آمریکایی نداشته‌اند.

بر این اساس، رهبر جمهوری اسلامی در این دیدار با ستایش از اقدام بازداشت‌کنندگان گفت: «کار شما بسیار عالی، جالب و بهنگام بود و در واقع باید این حادثه را کار خدا دانست که آمریکایی‌ها را به آبهای ما کشاند تا با اقدام بهنگام شما، آنگونه با دست‌هایی که بر سر گذاشته بودند، بازداشت شوند».

اشاره آیت‌الله خامنه‌ای به تصاویر منتشرشده از لحظه بازداشت تفنگداران آمریکایی است که در آن نیروهای آمریکایی در حالی که دست خود را بالای سر نگهداشته‌اند، زانو زده‌اند. انتشار این تصاویر پیش از این موجب انتقاد جمهوری‌خواهان آمریکا از سیاست‌های باراک اوباما در برابر ایران شده بود.

روابط عمومی سپاه پاسداران روز سیزدهم ژانویه با صدور اطلاعیه از آزادی ۱۰ سرنشین دو شناور آمریکایی – ۹ مرد و یک زن – خبر داد. علی فدوی، فرمانده نیروی دریایی سپاه، “خرابی سیستم‌های ناوبری” این دو شناور را علت ورود آنها به آب‌های ایران عنوان کرد.

در ادامه اعلام شد که از زمان بازداشت سربازان آمریکایی، جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده، با همتای ایرانی خود، محمد جواد ظریف در ارتباط بوده و رایزنی‌های دیپلماتیک در نهایت به آزادی تفنگداران انجامیده است.

خودنویس: با وجود انتقادهای فراوان نسبت به توافق هسته‌ای و احتمال مصرف بخشی از پول‌های آزاد شده ایران برای فعالیت‌های تروریستی، وزیر خارجه آمریکا، امروز این احتمال را تایید کرد.

جان کری، وزیر خارجه آمریکا روز گذشته در داووس سوئیس در پاسخ به سوالی در باره سرنوشت ۱۵۰ میلیارد دلاری که در بعد از رفع تحریم‌ها در اختیار جمهوری اسلامی قرار می‌گیرد گفت که بعد رفع بدهکاری‌ها، ۵۵ میلیارد دلار برای ایران باقی خواهد ماند که بخشی از آن نیز به گروه‌هایی اختصاص یابد که تروریست خوانده می‌شوند و کاری نیز از دست دولت آمریکا بر نخواهد آمد

جان کری گفت: «فکر می‌کنم بخشی از این پول به دست سپاه پاسداران یا نهادهای دیگر برسد، نهادهایی که برچسب تروریسم خورده‌اند.»

کری همچنین تاکید کرد که نمی‌تواند بگوید که می‌توان مانع این مساله شد.

لازم به ذکر است که جمهوری خواهان کنگره، بارها و بارها نبست به این مساله هشدار داده بودند.

دویچه‌وله: بر اساس رای دادگاه عالی آمریکا، دولت این کشور می‌تواند دارایی‌های بانک مرکزی ایران در نیویورک را بلوکه کند تا از محل آن به قربانیان دو حادثه بمب‌گذاری در بیروت و عربستان سعودی غرامت بپردازد.

دادگاه عالی آمریکا به کنگره و دولت این کشور اجازه داد که بابت دو حادثه تروریستی از ایران غرامت بگیرند. به گزارش خبرگزاری بلومبرگ، ایران موظف شده بابت بمب‌گذاری در مقر تفنگداران آمریکایی در بیروت در سال ۱۹۸۳ و نیز بمب‌گذاری در برج‌های خُبَردر عربستان سعودی در سال ۱۹۹۶ به ۱۳۰۰ آمریکایی مجموعا مبلغ ۲ میلیارد دلار غرامت بپردازد.

در ۲۳ اکتبر سال ۱۹۸۳ انفجار بمب در مقر نیروهای آمریکایی در بیروت باعث مرگ ۲۴۱ نظامی آمریکایی و ۵۸ نظامی فرانسوی شد. سربازان آمریکایی کشته و زخمی شده در این حمله بخشی از نیروهای حافظ صلح بین‌المللی در لبنان بودند.

در ۲۵ ژوئن سال ۱۹۹۶ میلادی بر اثر انفجار یک کامیون بمب‌گذاری‌شده در پایگاه نیروهای آمریکایی در شهر خُبَر عربستان، ۱۹ سرباز آمریکایی کشته و حدود ۴۰۰ تن زخمی شدند.

با وجود آنکه دادگاه‌های آمریکا ایران را مقصر این دو حمله تروریستی شناخته‌اند اما ایران هرگز مسئولیت این دو بمب‌گذاری را نپذیرفته است. پس از آنکه دادگاه‌های آمریکا ایران را دخیل در این حملات اعلام کردند، خانواده قربانیان این دو حادثه تروریستی از ایران درخواست غرامت کردند.

بیشتر بخوانید: ایران به پرداخت ۸۱۳ میلیون دلار غرامت محکوم شد

در سال ۲۰۰۸ مشخص شد که بانک مرکزی ایران نزدیک به ۲ میلیارد دلار سپرده در سیتی‌بانک نیویورک دارد. پس از فاش شدن این موضوع کسانی که درخواست غرامت کرده بودند، خواهان بلوکه کردن این پول‌ها و پرداخت غرامتشان از این طریق شدند. رسیدگی به این پرونده از ماه اکتبر در دادگاه عالی آمریکا آغاز شد.

در سال ۲۰۱۲ باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا دستور بلوکه کردن دارایی‌های بانک مرکزی ایران در آمریکا را صادر کرد و اجازه بازگرداندن آنها به ایران را نداد. هم‌زمان کنگره آمریکا قانون “کاهش تهدید ایران حقوق بشر سوریه” را به تصویب رساند که بر اساس آن پرداخت غرامت به قربانیان تروریسم از محل اموال بلوکه‌شده “دولت‌های حامی تروریسم” عملی می‌شود.

برخی کارشناسان معتقدند که دولت آمریکا بایستی پیش از آنکه ۱۵۰ میلیارد دلار پول‌های بلوکه‌شده ایران را که پس از برداشته شدن تحریم‌های بانکی باید به ایران داده شود به این کشور بازگرداند، پرونده پرداخت غرامت از سوی ایران را در نظر بگیرد.

بیشتر بخوانید: مظنون تحت تعقیب بمبگذاری الخبر عربستان بازداشت شد

مارک دوبوویتز، مدیر اجرایی موسسه دفاع از دموکراسی در این باره گفته است: «اگر دولت [آمریکا] در کمک به قربانیان جدی است باید متن توافق اتمی را طوری طراحی می‌کرد که بتواند غرامت قربانیان را از محل درآمد فروش نفت ایران که بلوکه شده بپردازد.»

با وجود آنکه این روزها دولت اوباما بر سر قانون محدودیت ویزای آمریکا برای شهروندان ایران با کنگره در حال جدل است اما بر سر این موضوع هردو نهاد توافق دارند که ایران باید ۲ میلیارد دلار غرامت به بازماندگان بمب‌گذاری در بیروت و عربستان بپردازد تا از این طریق “عدالت” اجرا شود.

اعتراض ایران به رای دادگاه عالی آمریکا

هم‌زمان با اعلام رای دادگاه عالی آمریکا مبنی بر بلوکه کردن دارایی‌های بانک مرکزی ایران در این کشور برای پرداخت غرامت به قربانیان دو حادثه تروریستی بیروت و عربستان، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران این رای را محکوم کرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، حسین جابر انصاری یک بار دیگر نقش داشتن ایران در این دو حادثه تروریستی را “اتهامی واهی و بی‌اساس” خواند و این دو حادثه را “ناشی از اقدامات تروریستی اتباع شناخته شده کشورهای متحد آمریکا” دانست.

او همچنین رای دادگاه عالی آمریکا برای مصادره اموال ایران را “خلاف اصول مسلم حقوق بین‌الملل” خواند که به گفته او “هیچ اعتبار حقوقی ندارد”.

بیشتر بخوانید: برداشت غرامت از دارایی‌های ایران برای خانواده قربانیان انفجار عربستان

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ادامه داد: «احکام این دادگاه‌ها هیچ اعتبار قانونی ندارد و جمهوری اسلامی ایران به ‌صراحت اعلام می‌کند این احکام غیرمنطبق با مبانی حقوقی و بین‌المللی، هیچ‌گونه حقی برای اتباع ایالات متحده ایجاد نکرده و در صورت دستبرد به اموال جمهوری اسلامی ایران و نهادها و اتباع آن، دولت آمریکا مسئولیت جبران خسارت و پرداخت غرامت را به‌عهده دارد.»

جابر انصاری این گونه اقدامات را ناشی از “تاثیرپذیری دولت آمریکا از محافل نزدیک به اسرائیل” دانست و تصریح کرد که نتیجه این اعمال چیزی جز “کاهش بی‌اعتمادی شدید دولت و ملت ایران نسبت به سیاست‌های آمریکا” در پی نخواهد داشت.

او همچنین درباره ارتباط این موضوع با توافق اتمی گفت: «این اقدام و اقدامات مشابه قبلی دادگاه‌های ایالات متحده، بر اساس اتهامات واهی حمایت از تروریسم انجام شده و ارتباطی با موضوع هسته‌ای ندارد؛ اما این امر رافع مسئولیت ایالات متحده بر اساس مقررات کلی حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل نیست.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تصریح کرد که در صورت عملی شدن این رأی، “دولت ایران از همه ابزارهای قانونی برای تأدیه حقوق کشور استفاده خواهد کرد”.

تقریبا هم‌زمان با این موضوع، دولت آمریکا اعلام کرد که به هر یک از گروگان‌های سفارت سابق آمریکا در تهران غرامتی بالغ بر ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار می‌پردازد. این غرامت در قانون مربوط به بودجه سال ۲۰۱۶ آمریکا به تصویب رسیده است.

بی‌بی‌سی: در هفته‌های اخیر و با انتشار مکرر خبر کشته شدن اعضای سپاه پاسداران ایران در سوریه، توجه‌‌‌‌ها بار دیگر به نقش نظامی ایران در این کشور جلب شده است. در این میان اخیرا بیش از هر جای دیگری، از منطقه جنوب حلب نام برده می‌شود که درگیری‌ها در آن بزرگترین موج تلفات نظامیان ایرانی در خاک سوریه را از آغاز جنگ داخلی در پی داشته است.
پیشینه عملیات نیروهای وابسته به‌ ایران در شمال سوریه

حمله اخیر در استان حلب را می‌توان سومین عملیات گسترده‌‌ای خواند که نظامیان وابسته به سپاه قدس ایران در طول یک سال گذشته در این ناحیه ترتیب می‌دهند.

این نیروها در آذرماه ۱۳۹۳ در عملیاتی مشترک با ارتش سوریه تلاش کردند جاده کاستیلو، تنها جاده مرتبط با نیمه شرقی شهر حلب که تحت کنترل مخالفان بشار اسد است را ببندند و این بخش از شهر را محاصره کنند.

وقتی مصطفی صدرزاده، از نیروهای ایرانی پشت خاکریزی در مخیم حندرات رو به دوربین می‌گفت «حلب در حال محاصره شدن کامل است»، با پیروزی‌های اولیه این اطمینان خاطر برای آنان به وجود آمده بود که تا ساختن یک «جنوب دمشق» دیگر فاصله‌ای ندارند. جنوب دمشق همزمان صحنه اجرای تاکتیکی بود که عموماً به نام «الجوع او الرکوع» (گرسنگی یا تسلیم) شناخته می‌شود و طی آن، نیروهای ارتش سوریه در کنار حزب‌الله لبنان و سپاه قدس ایران با محاصره کامل این منطقه، که عمدتا شامل شهرک‌های ببیلا، یلدا، بیت سحم، یرموک، تضامن و حجرالاسود می‌شد، موجب بروز قحطی شدند.

مخالفان در حلب نگران تکرار شرایط مشابهی در مناطق تحت کنترلشان با جمعیت تقریبی سیصدهزار نفر بودند، اما طرح نیروهای حامی اسد به نتیجه نرسید و کار در جنوب مزارع ملاح گره خورد.
Image copyright
Image caption مخالفان اسد شواهد مختلفی از حضور ایران در جنگ سوریه منتشر می‌کنند

ارتش سوریه و نیروهای ایرانی در اواسط بهمن ماه ۹۳ این بار در دو جبهه به طور هماهنگ به این منطقه یورش بردند. نخست نیروها از شمال حلب به سمت ملاح و حندرات سرازیر شدند تا بار دیگر برای قطع جاده کاستیلو تلاش کنند و هم‌زمان از غرب از سمت محور سیفات به سمت دو شهرک شبه‌محاصره نبل و الزهراء خیز برداشتند تا به نیروهای حز‌ب‌الله محصور در این منطقه برسند.

فشار حمله چنان بود که در دو روز اول به طور برق‌آسا تا شهرک‌های حردتنین و رتیان جلو آمدند اما در پی ضدحمله مخالفان در پشت شهرک بیانون متوقف شدند و مخالفان مسلح نواحی از دست‌رفته را پس گرفتند. به این ترتیب اگر تصرف روستای باشکوی را مستثنی کنیم، این عملیات نتوانست به اهداف از پیش‌تعیین‌شده خود دست یابد. گفته می‌شود که بین ۸۰ تا ۱۳۰ نفر از نیروهای حامی اسد در این درگیری‌ها کشته شدند و حدود ۵۰ تن از آنها هم به اسارت مخالفان در آمدند.

طی درگیری‌ها در جریان این دو عملیات بزرگ در حومه حلب، تصاویری از تجهیزات مخابراتی ایرانی (محصول شرکت “مبین”)، غذای نظامیان (خوراک‌های‌ آماده کارخانه “پارس کادوس”)، اوراق شناسایی افتاده در کنار اجساد (برگه عبور موقت ویژه اتباع افغان) و پهپادهای شاهد-۱۲۹ ساخت صنایع نظامی سپاه در آسمان منتشر شد که شواهدی روشن بر حضور نیروهای تحت حمایت ایران تلقی شد.

پس از پایان این دو عملیات به نظر می‌رسید نیروهای طرفدار بشار اسد متقاعد شده‌ بودند که امکان پیروزی موثر در جبهه حلب وجود ندارد، مگر با تزریق پرشمار جنگجویان؛ امری که در آن مقطع زمانی غیرممکن می‌نمود تا آنکه با ورود روسیه، آرایش نیروها و استراتژی جنگ تغییر کرد.
بالا گرفتن بحران و دخالت مستقیم ایران و روسیه
Image copyright
Image caption عکس‌های هوایی که اخیرا از پایگاه هوایی نوژه همدان منتشر شده، هواپیماهای نظامی روسی را نشان می‌دهد

سقوط زنجیروار شهرهای استان ادلب در بهار ۹۴ به دست مخالفان بشار اسد و سخنرانی تاریخی او در اعلام ناتوانی ارتش سوریه و مشکل کمبود نیروی انسانی، فصل جدیدی را در تحولات سوریه رقم زد. توازن قوا در شمال کشور به هم خورده بود و ارتش یک به یک مناطق تحت کنترل خود را از دست می‌داد و عقب می‌نشست تا آنجا که خط مقدم درگیری‌ها به سهل‌الغاب در شرق لاذقیه کشیده شد. حالا دیگر پایگاه مطمئن ساحلی و قلب حکومت در معرض تهدید قرار گرفته‌ بود و همین وضع را بحرانی می‌ساخت.

جزئیات آنچه میان قاسم سلیمانی و مقامات روسی در مسکو گذشت روشن نیست، اما نتیجه کار تشکیل ائتلافی جدید بود که اتاق عملیات مشترک با دو شعبه در بغداد و دمشق داشت. شعبه اطلاعاتی این اتاق در بغداد است و شعبه عملیاتی آن در دمشق. در چشم انداز کلی هدف از تشکیل چنین اتحادی محکم کردن جای پای حکومت فعلی و ایمن‌سازی “سوریه حداقلی” شامل استان‌های کرانه غربی است؛ مستقل از این که مذاکرات بر سر آینده سوریه به کجا بینجامد یا پشتیبانان خارجی او چگونه حاضر به معامله شوند. در واقع هر چه حزب بعث سوریه زمین بیشتر و مطمئن‌تری در اختیار داشته باشد، قدرت مانور پشتیبانان خارجی آن به هنگام مذاکره با طرف‌های غربی بالا خواهد رفت. اما در این میان مسئله این است که آیا ارتش سوریه روی زمین می‌تواند اسباب این کار را فراهم کند؟

در حقیقت اگرچه ایران و روسیه در تبلیغات رسمی ارتش سوریه را به عنوان نیرویی با کفایت معرفی می‌کنند که جهان می‌تواند روی آن حساب کند؛ نگاهی به جریانات جنگ نشان می‌دهد که این ارتش فرسوده با وجود تزریق پیوسته کمک‌های نظامی، مالی و انسانی متحدان خود طی پنج سال اخیر، توان ادامه موثر جنگ روی زمین را نداشته و بمباران‌های هوایی آن هم که مرگ گسترده غیرنظامیان را در پی داشته، با دستاوردی نظامی و استراتژیک همراه نبوده است. درنتیجه هر برنامه تهاجمی بدون حضور مستقیم نظامیان و شبه‌نظامیان متحدین خارجی ارتش لاجرم شکست خورده می‌نمود و بدین صورت برگرداندن بازی امکان پذیر نبود مگر آنکه روسیه با هواپیماهای نظامی خود در هوا و ایران با سرازیر کردن سیل شبه‌نظامیان شیعه روی زمین عهده‌دار امور شوند.
Image copyright
Image caption غذاهای کنسرو شده ایرانی که مخالفان اسد از میدان نبرد در اطراف حلب پیدا کرده‌اند

به این ترتیب نیروهای ارتش سوریه از جنوب حلب به جبهه شمال شرقی و حومه کویرس منتقل شدند و ایران عملا مسئولیت کامل این منطقه را به عهده گرفت. انتقال تجهیزات نظامی به خاک سوریه و رساندن تدارکات برای نقش‌آفرینی روسیه هم محتاج عملیات گسترده‌ای بود که بدون کمک ایران ممکن نمی‌شد. از جمله شواهد متعدد نشان می‌دهد که هواپیماهای روسی برای انتقال تجهیزات به سوریه و انجام حملات هوایی و موشکی در این کشور از حریم هوایی ایران استفاده می‌کنند.
جبهه تحت فرماندهی ایران را در جنوب حلب چه کسانی تشکیل می‌دهند؟

در طول سال‌های جنگ داخلی سوریه، ایران تنها کشوری بوده است که به صورت هدفمند و سیستماتیک نسبت به اعزام جنگجویان خارجی به خاک سوریه و تاسیس گردان‌های نظامی اقدام کرده است. در حقیقت اگر حضور کشوری نظیر عربستان عمدتاً در قالب کمک مالی و تسلیحاتی به مخالفان معنا پیدا می‌کند، حضور ایران، علاوه بر کمک مالی و تسلیحاتی، با آموزش، سازماندهی و اعزام شبه‌نظامیان شیعه همراه بوده است. این نیروها که گفته می‌شود طیف متنوعی را، از شیعیان پاراچنار پاکستان تا شیعیان هزاره ولایت دایکندی افغانستان تشکیل می‌دهند، عاملی حیاتی برای سرپا نگاه داشتن ارتش سوریه به شمار می‌روند. با آغاز عملیات جنوب حلب بخشی از نیروها به این جبهه منتقل شدند، هرچند تغییراتی در ترکیب آنها مشاهده می‌شود:

۱- نیروهای مستقیم سپاه پاسداران:

به نظر می‌رسد مقامات نظامی ایران متقاعد شده‌اند که برای شکست دادن مخالفان اسد به چیزی بیشتر از اعزام جنگجویان شبه‌نظامی خارجی و فرماندهان بازنشسته سپاه احتیاج است. در نتیجه برای اولین بار نیروهای خبره که هسته اصلی حملات را تشکیل دهند به منطقه فرستاده شده‌اند. از چندی پیش سپاه پاسداران با فراخوان از میان تیپ‌های تکاوران استان‌ها (موسوم به یگان‌های صابرین)، داوطلبین اعزام به سوریه را انتخاب و برای عملیات به این کشور برده است. در کنار این افراد که از توان رزمی ویژه برخوردارند، اعزام بسیجیان آموزش‌دیده نیز صورت می‌گیرد. تخمین زده می‌شود که تعداد ایرانیان حاضر در سوریه اکنون به حدود چهار هزار نفر رسیده است که نیمی از آنها در جنوب حلب به کار گرفته شده‌اند.

۲- عراقی‌ها:

نیروهای شبه‌نظامی عراقی که توسط ایران تجهیز و برای جنگ به سوریه اعزام شده‌اند همواره رتبه اول را در میان کل جنگجویان خارجی حاضر در سوریه داشته‌اند. این شبه‌نظامیان عمدتاً توسط سپاه بدر در نجف سازمان داده می‌شوند و سپس از بغداد به دمشق و لاذقیه منتقل می‌شوند. در این میان پررنگ‌ترین وظیفه در عملیات جنوب حلب به دوش گروه “حرکت حزب‌الله النجباء” است. حضور قاسم سلیمانی در عملیات جنوب حلب با انتشار تصویری از او در میان این جمع اعلام شد و ظاهرشدن بار دیگر او در گرماگرم نبردها در جلوی مسجد شهرک الحاضر بار دیگر در میان همین جمع بود؛ هرچند شبکه العالم رسانه عرب‌زبان تلویزیون دولتی ایران، با محو کردن آرم پرچم در دست اعضای این گروه، اعلام کرد که قاسم سلیمانی در جمع نیروهای سوری حضور یافته است.

۳- افغان‌ها و پاکستانی‌ها:
Image copyright

فاطمیون و زینبیون به ترتیب نیروهای افغان و پاکستانی وابسته به سپاه در سوریه هستند. نیروهای افغان را عمدتا طبقات محروم شیعیان هزاره، ساکن حاشیه شهرها و بخصوص قم و مشهد تشکیل می‌دهند که گفته می‌شود در سه سال گذشته توسط سپاه به شکل مستمر به سوریه اعزام می‌شوند. تیپ زینبیون را نیز عموما شیعیان پاراچنار پاکستان تشکیل می‌دهند. افغان‌ها و پاکستانی‌ها در سال ابتدایی اعزام در یک دسته واحد حضور داشتند، سپس با افزایش شمار نیروها، افغان‌ها از این گروه جدا شده و مستقلا گروه فاطمیون را تشکیل دادند.

۴- حزب‌الله لبنان:

نیروهای حزب‌الله لبنان گرچه تا به حال از حیث نیروی انسانی نسبت به دیگر نیروهای اعزامی از شمار کمتری برخوردار بودند، از لحاظ قدرت و تجهیزات بازوی اصلی سپاه پاسداران در سوریه به شمار می‌آیند. با آغاز عملیات ائتلاف جدید، حزب‌الله لبنان وارد جنگ تمام‌عیار شده است و کمتر جبهه‌ای در سوریه است که اعضای این نیرو در آن حضور نداشته باشند. در حال حاضر عمده‌ افراد این نیرو در تپه‌های جب‌الاحمر در شرق لاذقیه، شمال غرب حماه در سهل‌الغاب، شرق حمص و شمال شرق حلب در حومه کویروس متمرکز هستند اما یک واحد از این نیروها نیز همراه با سپاه پاسداران در جنوب حلب می‌جنگند.
نیروهای سپاه پاسداران با چه کسی می‌جنگند؟

شهر حلب و نواحی روستایی اطراف آن یکی از نظامی‌ترین مناطق جهان است که بیش از یکصد دسته و گروه از مخالفان مسلح در آن حضور دارند. از زمانی که گروه‌های مخالف بشار اسد در تابستان ۲۰۱۲ عملیات ناکام تصرف حلب را کلید زدند و کنترل نیمی از شهر را به دست گرفتند، تلاش آنها برای نظم گرفتن و تشکیل یک اتاق عملیات مشترک (شامل تمامی گروه‌های درگیر) کمابیش ناموفق بوده است و علیرغم اتحادهای موقت، این مجموعه‌ها در نتیجه اختلافات داخلی و عدم وجود گروه مسلط پی در پی از هم پاشیده‌اند. نمونه این تجربه‌ها در سال گذشته دو مورد اتاق عملیاتی “تحریر حلب” و “جبهه شامیه” در دسامبر ۲۰۱۴ بود که علیرغم موفقیت اولیه به فاصله از یکدیگر منحل شدند. در آوریل ۲۰۱۵ آخرین تلاش‌ها برای همگرایی منجر به تاسیس اتاق عملیاتی “فتح حلب” متشکل از ۵۳ گروه شد (شامل ۱۹ زیرشاخه ارتش آزاد) که همچنان نیز فعال است. جبهه النصره و گروه‌های خارجی مرتبط با آن در “فتح حلب” حضور ندارند و تقریبا تمام گروه‌های سوری که با نام “میانه‌رو” در استان حلب شناخته می‌شوند در آن عضو هستند.

اتاق عملیاتی فتح حلب که تشکیلش تا حد بسیاری در پی فشار کشورهای حامی مخالفین، به خصوص آمریکا، ترکیه و عربستان برای یک‌دست کردن گروه‌های مخالف اسد در این استان بود، به طور هم‌زمان جنگ علیه داعش و علیه ارتش بشار اسد را پیش می‌برد و در جریان حمله ایران به حومه جنوبی حلب روی کاغذ وظیفه دفاع از این مناطق را به عهده دارد. از میان سه ائتلاف بزرگ مخالفان که علیه حکومت بشار اسد می‌جنگند (“جبهه جنوب” در درعا، “جیش‌الفتح” در ادلب و “فتح حلب” در حلب)، مورد حلب از نظر تشکیلاتی ضعیف‌ترین و به لحاظ طیف ترکیب انسانی آسیب‌پذیرترین نیروی مخالفان است؛ به خصوص در ناحیه جنوبی استان. این‌ موارد به علاوه تجربه حملات ناموفق قبلی ایران در جبهه‌های دیگر حلب دلایلی هستند که می‌توان گفت ایران را بر آن داشت تا حمله جدید خود را از این ناحیه سامان دهد.
نتیجه مقطعی عملیات

با شکست اولیه مخالفان مسلح در جنوب حلب و از دست دادن گسترده زمین‌های تحت کنترل، حدود دو هزار جنگجو از دو ائتلاف جیش‌النصر و جیش‌الفتح در استان‌های حماه و ادلب به کمک آن‌ها آمده‌اند. هر چند با رسیدن این قوای جدید پیشروی نیروهای تحت فرماندهی سپاه پاسداران متوقف شده است و آن‌ها نتوانستند به هدف اولیه در قطع شاهراه حلب- دمشق دست پیدا کنند، اما مخالفان نیز توان عقب زدن عمده آن‌ها را نداشتند و با پاتک‌ها تنها از نیروهای وابسته به ایران تلفات گرفته‌‌اند.

نظر: گزارش های متعدد ثابت می کند نفت داعش به ترکیه منتقل می شود. برخی مقامات آمریکایی هم این مسئله را تایید کرده اند.

شبکه المیادین گزارش داد: هدف ترکیه از اعزام نیروی نظامی به عراق، تبدیل کردن شهر موصل به پایگاهی علیه ایران است.

ترکیه در باتلاق دوگانه ای گرفتار شده است. آنکارا از یک سو با روسیه روبروست و از سوی دیگر باید برای ترمیم وجهه خود در جهان که به عنوان حامی تروریسم خدشه دار شده است، تلاش کند. ترکیه علیه مسکو تاکنون به جنگ لفظی اکتفا کرده است. پس از آنکه روسیه تصاویر ماهواره ای را از تردد تانکرهای نفتی داعش از مرزهای سوریه و ترکیه منتشر کرد، تنش بین مسکو و آنکارا تشدید شد. دولت ترکیه به شیوه غیرقانونی نفت را از اقلیم کردستان عراق بدون هماهنگی با بغداد هم وارد می کند.

125048_977

گزارش های متعدد ثابت می کند نفت داعش به ترکیه منتقل می شود. برخی مقامات آمریکایی هم این مسئله را تایید کرده اند. مثلث اقلیم کردستان، داعش و ترکیه همکاری سه جانبه ای با یکدیگر دارند. بعضی از تحلیلگران درباره جنگیدن پیشمرگه ها با داعش ابراز تردید می کنند. جنگیدن پیشمرگه ها با داعش شاید محدود به سنجار باشد. اقلیم کردستان از ترکیه در برابر اتهامات روسیه در مورد خرید نفت قاچاق از داعش حمایت کرد و اتهامات مسکو را بی اساس خواند. مقامات اقلیم کردستان با تامین منافع ترکیه در واقع به تحقق منافع داعش کمک می کنند.

ترکیه نبرد آزادسازی موصل را فرصتی می داند تا با انگیزه های مذهبی وارد عمل شود. دولت ترکیه معتقد است کمک به آزادسازی منطقه سنی نشین، ضربه ای به نیروهای شیعه بسیج مردمی عراق خواهد بود. فرماندهان بسیج ملی در استان نینوا از ترکیه خواستند تا نظامیانش را به این استان اعزام کند. طرح آمریکا در اعزام کارشناسان نظامی و نیروهای ویژه به عراق، گامی برای حمایت از رویکرد ترکیه است که می خواهد موصل را به پایگاهی علیه ایران تبدیل کند.

دولت عراق بر مخالفت با هر نوع دخالت نظامی خارجی بدون هماهنگی با بغداد تاکید دارد. ترکیه که احساس می کند پس از دخالت روسیه در سوریه، درهای این کشور بر روی آنکارا بسته شد، این بار به دنبال آن است که با دخالت در عراق وجهه خود را ترمیم کند.

رادیوفردا: روزنامه نیویورک‌تایمز می‌گوید چهار ماه پس از توافق اتمی صورت گرفته میان ایران و شش قدرت جهانی، «هکرهایی از ایران» طی ماه‌های گذشته چندین حمله سایبری علیه حساب‌های کاربری مقام‌های وزارت خارجه ایالات متحده انجام داده‌اند.

«نیویورک‌تایمز» سوم آذر ماه گفته است طی ماه‌های گذشته «هکرهای ایرانی» گروهی از مقام‌های وزارت خارجه آمریکا که بر پرونده هسته‌ای و توافق اتمی با ایران کار می‌کنند را شناسایی کرده‌اند. سپس وارد ایمیل‌ها و حساب‌های کاربری آنها در شبکه‌های اجتماعی شده‌اند.

یک مقام ارشد دولت آمریکا به «نیویورک‌تایمز» گفته است حملات «خیلی دقیق طراحی‌شده» و در پی دستیابی به اطلاعات از مقام‌هایی بوده که در پی توافق اتمی، مسئول کار بر ادامه و اجرای آن هستند.

وزارت خارجه ایالات متحده پس از آن از ماجرا خبردار شده، که شبکه اجتماعی «فیس‌بوک» برخی افراد را از انجام «حملاتی دولتی» به حساب‌های کاربریشان مطلع کرده است.

به گزارش نیویورک‌تایمز رخدادهای ماه‌های گذشته، در عین حال از تمرکز ایران بر «جاسوسی در فضای مجازی» به جای انجام «حملات مخرب» حکایت دارد.

این گزارش دو هفته پس از آن منتشر می‌شود که خبرگزاری رویترز از اقدامات مقام‌های اروپایی علیه «یک گروه جاسوسی فضای مجازی» که «ممکن‌است با سپاه پاسداران درارتباط باشد» خبر داده بود. [بیشتر بخوانید]

پیش از این کارشناسان امنیت فضای مجازی، گروهی با نام «راکت کیتن» (بچه گربه موشکی) را شناسایی کرده بودند. اما ردپای فعالیت‌های این گروه به آغاز سال ۲۰۱۴ میلادی باز می‌گردد.

کسانی که هدف جاسوسی مجازی قرار گرفته‌اند طیفی گسترده، از مقام‌های کشورهایی مانند عربستان سعودی، پیمان آتلانتیک شمالی یا دانشمندان هسته‌ای اسرائیل و حتی مقام‌های کشور ونزوئلا، بودند.

روزنامه نیویورک‌تایمز می‌گوید توانایی‌های هکرهای ایرانی هنوز در حد هکرهای روسی یا چینی نیست. اما حملات انجام‌شده علیه مقام‌ها، ابتکاری را نشان می‌دهد، شبیه حملاتی از سوی روسیه علیه سیستم ایمیل‌های غیرمحرمانه مقام‌های وزارت خارجه آمریکا که در سال گذشته انجام شد.

هکرها ظاهرا تلاش کرده‌اند با استفاده از حساب‌های کاربری اجتماعی کارمندان جوان، به دیگر دوستان آنها در این وزارت‌خانه دسترسی پیدا کنند.

وال‌استریت‌جورنال، یک روزنامه آمریکایی دیگر، ۱۳ آبان‌ماه، گزارش داده بود که ایمیل و صفحه شخصی «چند مقام در وزارت خارجه آمریکا» به دست «نیروهای سایبری سپاه پاسداران» هک شده است. [بیشتر بخوانید]

مقام‌های رسمی ایران واکنشی به گزارش‌های منتشرشده از سوی خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها نشان نداده‌اند.

رادیوفردا: نمایندگی دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل با حمله شدید به کانادا به خاطر ارائه قطعنامه محکومیت نقض حقوق بشر در ایران به این سازمان گفت که به تصویر کشیدن جامعه ایران به عنوان «جامعه‌ای بسته و تک‌صدایی… کاملا اشتباه است».

واحد مرکزی خبر ایران گزارش داد که غلامحسین دهقانی، معاون نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد، روز پنج‌شنبه، ۲۸ آبان، در نشست کمیته سوم مجمع عمومی، هنگام طرح قطعنامه پیشنهادی کانادا علیه وضعیت حقوق بشر در ایران گفت: «ارائه قطعنامه حقوق بشر ضد ایران از سوی کانادا با اهداف سیاسی و در ادامه حمایت از صهیونیست‌هاست.»

به گفته آقای دهقانی، کانادا «نگران وضعیت حقوق بشر نیست» و «نحوه عکس‌العمل کانادا به جنایات رژیم صهیونیستی در غزه این سوال را در اذهان زنده می‌کند که… شاید کانادا از این رهگذر مانند موضوع کمیته حقوق بشر، به دنبال رسیدن به اهداف سیاسی خاصی است.»

معاون نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد گفته است که «اگر بانیان پیش‌نویس قطعنامه ضد ایران نگران حقوق بشر بودند، لازم بود قبل از هر چیز، پیش‌نویس قطعنامه‌ای را در محکومیت رژیم صهیونیستی برای ترور و کشتار مردم غیر نظامی، وارد کردن رنج و محنت بر مردم غزه و لگدمال کردن روزمره حقوق اعراب و ساکنان اراضی اشغالی ارائه می‌کردند.»

کمیته حقوق بشر مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز پنج‌شنبه با تصویب قطعنامه‌ای «نگرانی عمیق» خود را از نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران ابراز کرد.

این قطعنامه از «سرکوب» فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و مخالفان و افزایش تصاعدی شمار اعدام‌ها در ایران انتقاد کرد.

پیش‌نویس این قطعنامه توسط کانادا تهیه شده بود و اکنون قرار است که در مجمع عمومی ملل متحد نیز مطرح شود.

این قطعنامه از ایران خواست تا به «محدودیت‌های گسترده و جدی در قانون و در عمل برای آزادی بیان، ابراز عقیده و حق برگزاری تجمع‌های مسالمت‌آمیز» شهروندان خود پایان دهد.

همچنین تاکید شد که «آزار، ارعاب و بازداشت‌های خودسرانه فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و مخالفان» در ایران همچنان ادامه دارد.

در بخش دیگری از این قطعنامه از افزایش شمار اعدام در ایران ابراز نگرانی شده و از اعدام کسانی که به هنگام ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال داشتند، انتقاد شده است.

اما معاون نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد پیش‌نویس این قطعنامه را مبتنی بر «نگرشی ناقص، نامتوازن و جانبدارانه» معرفی کرده و گفته است: «مشکل اصلی این پیش‌نویس این است که تلاش می‌کند جامعه ایرانی را جامعه‌ای بسته و تک‌صدایی معرفی کند، در حالی که به تصویر کشیدن جامعه ایران به این شکل اقدامی کاملا اشتباه است.»

به گفته آقای دهقانی، ایران «جامعه‌ای پویا، باطراوات و چندصدایی» است که در آن «طیف گسترده‌ای از نگرش‌های سیاسی و رسانه‌ای همسو با این نگرش‌ها وجود دارند که نماینده جوامع مختلف و لایه‌های اجتماعی و گروه‌های چندگانه قومی مذهبی هستند.»

معاون نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد همچنین گفت که این پیش‌نویس «تحولات مثبت حقوق بشری جامعه ایران در دوره اخیر به‌ویژه پس از شروع به کار دولت جدید ایران را نادیده گرفته» و «دیدگاهی بر خلاف انتخاب مردم ایران که با حضور گسترده خود در انتخابات سال گذشته ایران، رئیس جمهور و دولت جدیدی را انتخاب کردند، ارائه می‌دهد.»

این سخنان در حالی است که پیش از این، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ایران گفته بود که با روی کار آمدن دولت حسن روحانی، وضعیت حقوق بشر در ایران «بد‌تر» شده و دبیرکل سازمان ملل متحد نیز در گزارشی به هفتادمین مجمع عمومی، ایران را به «نقض حقوق بشر در ابعاد گسترده» متهم کرده بود.

دویچه‌وله: بحرین می‌گوید، ۴۷ نفر از اعضای یک “گروه مرتبط با ایران” را دستگیر کرده و توطئه این گروه که “قصد انجام حملاتی در روزهای آینده داشتند” را خنثی کرده است.

بحرین چهارشنبه (۱۳ آبان/ ۴ نوامبر) اعلام کرد، یک “گروه تروریستی” مرتبط با ایران را شناسایی کرده است. بحرین می‌گوید، ۴۷ نفر از اعضای این گروه را بازداشت کرده است.

به موجب گزارش منتشره از سوی خبرگزاری دولتی بحرین (BNA)، وزارت کشور بحرین در بیانیه‌ای اعلام کرد، این گروه روابط نیرومندی با “تروریست‌های ساکن ایران دارد.”

بیشتر بخوانید: وزیرخارجه بحرین: ایران تهدیدی به بزرگی داعش است

وزارت کشور افزود، برخی اعضای این گروه در جمهوری اسلامی ایران طرز کار با اسلحه و مواد منفجره را آموخته‌اند.

این خبر در گیر و دار بالا گرفتن‌ تنش‌ها میان بحرین و ایران اعلام می‌شود. بحرین ماه گذشته در اعتراض به آن چه که “دخالت ایران در امور داخلی خود” خواند سفیر این کشور در تهران را فرا خواند و کاردار ایران را از منامه اخراج کرد.

وزارت کشور بحرین می‌گوید، سلاح‌ها و مواد منفجره‌ای را در منازلی در روستایی اطراف منامه پیدا کرده است.

بیشتر بخوانید: ایران کاردار بحرین را اخراج کرد

وزارت کشور بحرین ادامه می‌دهد، این گروه قصد انجام “حملاتی تروریستی در روزهای آینده با هدف ضربه زدن به امنیت در سراسر کشور” را داشته است.

در بیانه آمده است، این آخرین مورد از “دخالت ایران در امور داخلی و تلاش برای به لرزه انداختن امنیت و ثبات پادشاهی بحرین از طریق حملات سازمان‌یافته تروریستی” بوده است.

کشور بحرین که اکثریت جمعیت آن را شیعیان تشکیل می‌دهند از سال ۲۰۱۱ به بعد ناآرامی‌هایی را در رابطه با جنبش دمکراسی‌خواهانه تجربه می‌کند. این کشور بارها ایران را به دخالت در امور داخلی خود متهم کرده است.

در ماه اوت بحرین پنج نفر را به ظن دست داشتن در یک بمب‌گذاری دستگیر و آن‌ها‌را به ارتباط با ایران متهم کرد. در این بمب‌گذاری که در منامه انجام شد دو مأمور پلیس کشته شدند.

بیشتر بخوانید: پلیس بحرین: مواد منفجره از ایران قاچاق شده است

ایران هر گونه مشارکت در این بمب‌گذاری را رد کرده است.

رادیوفردا: خبرگزاری بلومبرگ در مقاله ای از تلاش دولت ایران برای جلب میلیاردها دلار در آمریکا خبر داده و می گوید که حمید بیگلری از مقام های پیشین بانک بزرگ «سیتی‌گروپ» مامور انجام چنین ماموریتی شده است.

بلومبرگ می نویسد که جمهوری اسلامی اعلام کرده که برای ترمیم خرابی های ناشی از سال‌ها انزوای بین المللی، ایران تا مدت‌ها نیازمند سالانه ۱۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خواهد بود، یک بلندپروازی ناممکن برای کشوری که حتی پس از برچیدن تحریم‌ها نیز برای سرمایه گذاران خارجی، سرزمینی سرشار از ابهام و هراس انگیز خواهد بود.

با این حال حمید بیگلری آمریکایی ایرانی‌تبار ۵۷ ساله و آموزش‌یافته دانشگاه معروف کُرنل که تا چندی پیش از مدیران ارشد بانک «سیتی گروپ» بود، فرد برگزیده حسن روحانی برای انجام این مهم است.

آقای بیگلری در جامعه مالی و بانکی نیویورک شخص شناخته‌شده و بااعتباری است که دو سال پیش از انقلاب اسلامی زادگاهش را به سوی آمریکا ترک کرد و پس از وقوع انقلاب هرگز به ایران بازنگشت تا این که حسن روحانی به ریاست جمهوری انتخاب شد و اکنون با افزایش نفوذ او در تهران، پی در پی برای حضور در بانک مرکزی ایران، دعوت‌نامه‌هایی دریافت می کند.

حمید بیگلری در مصاحبه ای می گوید که به سترگی چالش پیش رو آگاه است. او می گوید: «ایران دوره طلایی جهانی شدن طی دهه ۹۰ میلادی تا سال ۲۰۰۸ را از دست داد، دورانی که بسیاری از کشتی‌شکستگان به ساحل عافیت رسیدند و ایران دیگر نمی تواند موج بعدی را از دست بدهد.»

سرمایه‌گذاری خارجی، ضرورتی حیاتی

در دوره ای که گفت‌وگوهای هسته ای ایران با قدرتهای بزرگ جهان جریان داشت و بویژه پس از حصول توافق برجام، مقام های دولتی و بازرگانی جمهوری اسلامی در فرصتهای گوناگون، از امتیازهای کم نظیر سرمایه گذاری خارجیان در ایران می گفتند.

در هفته های اخیر از حسن روحانی تا وزیران کابینه اش و افراد غیردولتی در عرصه صنعت و تجارت ایران، بویژه بر آمادگی جلب سرمایه‌گذاران آمریکایی و اروپایی تاکید می کنند.

– آقای روحانی گفته است که برای سرمایه گذاران آمریکایی در ایران محدودیتی وجود ندارد.

– حسین زمانی نیا معاون وزارت نفت جمهوری اسلامی در کنفرانس اقتصادی اخیر در وین پایتخت اتریش بر پتانسیل میادین نفت و گاز ایران برای سرمایه گذاری ۱۸۵ میلیارد دلاری تاکید کرد.

– محسن جلال پور، رئیس اتاق بازرگانی ایرانی در اوایل ماه جاری آبان از اعلام آمادگی برای سرمایه گذاری میلیاردی خارجی خبر داد.

مقام های ایرانی و کارشناسان اقتصادی هم بر نیاز مفرط ایران به تزریق میلیاردها دلار به صنایع گوناگون تاکید دارند. صنایعی که برای رونق گرفتن و ایجاد شغل برای انبوه بی‌شمار بیکاران، به سرمایه و تکنولوژی مدرن به مثابه خون تازه ای محتاجند.

به گفته حمید بیگلری، این بانکدار سرشناس ایرانی‌آمریکایی، اقتصاد مطرود ایران، در واقع به نوعی گیرایی حساسی برای سرمایه گذاران محسوب می شود، چرا که ایران کشوری است با هشتاد میلیون مصرف‌کننده که از کالاهای با کیفیت و خدمات شایسته محروم بوده است.

عوامل بازدارنده

ولی بلومبرگ این نکته را یادآور شده که حتی با اجرایی شدن برجام که در آستانه نوروز آینده عملی خواهد شد، در ایران عوامل بازدارنده چندی وجود دارد که موجب انصراف سرمایه گذاران خارجی می شود. نهادهای سایه وار دولتی، بخش مهمی از اقتصاد این کشور را کنترل می کنند و سیستم قضایی جمهوری اسلامی، در قبال خارجیان رفتاری یک سویه، نامتقارن و انحرافی دارد.

علاوه براین عوامل، گزارش بانک جهانی می گوید که در زمینه سهولت تجارت در میان ۱۸۹ کشور جهان، ایران در ردیف ۱۳۰ قرار دارد، بسیار پایین تر از همسایه خود عربستان سعودی که در مرتبه ۴۹ ایستاده و یا امارات متحده عربی که در رده ۲۲ است. اضافه بر این عوامل، اعتباری هم بر اجرای کامل توافق اتمی نیست و ممکن است در آینده، عناصری در جمهوری اسلامی آن را برهم بزنند و تحریمها بار دیگر تجدید شوند.

بلومبرگ همچنین اشاره می کند که هنگامی که کنگره آمریکا با توافق هسته ای مخالفت می کرد، حمید بیگلری لابی موثری را به سود توافق اتمی سازماندهی کرد و به تدوین نامه ای برای پشتیبانی مدیران بلندآوازه و سرشناس ایرانی – آمریکایی از توافق کمک کرد.

در پی دارایی های ایرانیان خارج

مقاله بلومبرگ در ادامه به ایرانیان مقیم خارج می پردازد و می افزاید که آقای بیگلری در پی جلب اینان برآمده و در این راه تابستان گذشته در برپایی کنفرانسی با نام «آی‌بریج» در برلین نقش موثری ایفا کرده است. [هدف این کنفرانس ایجاد پلی بین کارآفرینان ایرانی در داخل ایران و کارآفرینان و سرمایه‌گذاران ایرانی و غیر ایرانی در اروپا و آمریکا اعلام شده بود.]

دولت ایران تخمین می زند که هفت میلیون ایرانی مقیم خارج از دارایی قابل توجهی در حدود دو هزار میلیارد دلار برخوردارند. با این حال بلومبرگ اضافه می کند که بسیاری از آنها به دلیل شرایطی که جمهوری اسلامی پس از انقلاب ایجاد کرد دل خوشی از آن ندارند و مایل به سرمایه گذاری در ایران نیستند.

رهبران حکومت ایران هم در موارد گوناگون این ایرانیان را خیانتکار نامیده اند. البته ممکن است روحانی فرد متفاوتی باشد. او در جریان سفر اخیرش به نیویورک [برای شرکت در هفتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد] با ایرانیان تماس گرفت.

وحید علاقه‌بند بازرگان ایرانی‌تبار مقیم لندن که ارتباط بازرگانی با ایران هم دارد به بلومبرگ گفته است که حکومت‌گران ایران باید زیستن با ایرانیان مقیم خارج را بیاموزند.

حمید بیگلری خود یکی از نمونه های ایرانیان موفق در خارج است. او که در ۱۹۷۷ میلادی [دو سال پیش از انقلاب اسلامی] برای تحصیل در رشته ریاضیات و فیزیک به دانشگاه کُرنل آمد، با سقوط شاه از بازگشت به ایران خودداری کرد و در عوض در دانشگاه پرینستون در رشته دکترای فیزیک نجومی مشغول به آموزش شد و سپس در لابراتوار فیزیک پلاسما بکار پرداخت ولی در سال ۱۹۹۰ [۲۵ سال پیش] حرفه خود را تغییر داد و در سال ۲۰۰۰ [۱۵ سال پیش] به دعوت مدیر ارشد بانک معروف “سیتی” به این سازمان مالی پیوست و در بحران مالی‌ـ‌اقتصادی سال ۲۰۰۸ میلادی [هفت سال پیش] در صف مقدم مدیرانی قرار داشت که برای مقابله با بحران، تلاش می کردند.

ابهام در برابر بهره‌وری

در مقاله بلندبالای بلومبرگ، به چگونگی آشنایی بیگلری با روحانی و نخستین سفر او به زادگاهش ایران پس از ۳۷ سال دوری هم اشاره شده و آن گاه به این نکته پرداخته که منتقدان داخلی همچنان به پر و پای روحانی می پیچند و حضور بیگلری [در حلقه نردیکان روحانی] را هم متوجه شده اند.

بلومبرگ می افزاید که بیگلری هم مانند بسیاری از دانش آموختگان غرب، از سوی رسانه های محافظه‌کار ایران با عنوان «جاسوس» تحقیر شده است.

ولی در پایان مقاله گفته شده که همراه با منابع نفت، ایران چهارمین ذخیره بزرگ گاز جهان را داراست و بیگلری، [صنعت] پتروشیمی، زیرساختار صنعت جهانگردی و کالاهای مصرفی را سه بخش آماده برای سرمایه گذاری می داند و می گوید که دولت ایران باید دارایی های تحت کنترل خود را بفروشد، استقلال بیشتری برای بانک مرکزی قائل شود و در قوانین و مقررات مربوط به سرمایه گذاری خارجی بازبینی و تجدیدنظر کامل بکند.

به گفته آقای بیگلری انجام این موارد آسان نخواهد بود ولی هر آن چه در این زمینه انجام دهند، بهره‌وری سرشاری خواهد داشت.