اخبار

رادیوفردا: عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران، ۲۸ دی‌ماه گفته است «سه متهم اصلی و کلیدی» حمله به سفارت عربستان در تهران بازداشت شده‌اند.

در گزارش منتشرشده در خبرگزاری‌های ایران به نقل از آقای دولت‌آبادی، اشاره‌ای به جزئیات و نیز هویت بازداشت‌شدگان نشده است.

دادستان تهران می‌گوید «تا کنون تحقیقات مفصلی از این متهمان انجام شده است».

مشخص نیست این سه نفر در چه زمانی بازداشت شده‌اند.

پیشتر رئیس پلیس تهران گفته بود شماری از عوامل حمله به سفارت عربستان در تهران بازداشت شده‌اند، اما معلوم نیست این «سه متهم اصلی» در میان همان بازداشت‌شدگان بوده‌اند یا نه.

یک هفته پیش نیز، پایگاه اطلاع‌رسانی دادستان تهران، در همین رابطه به نقل از آقای دولت‌آبادی اعلام کرده بود که «شناسایی، دستگیری و تحقیق از متهمان ادامه دارد».

اما دادستان تهران روز دوشنبه گفته است که «در هفته‌های اخیر دستگیری‌ها هدفمندتر شده و فهرست‌هایی در این رابطه نیز شناسایی شدند.»

حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد، در پی اعدام شیخ نمر، یک روحانی شیعه در عربستان، روابط ریاض و ایران را با تنش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است.

عربستان و شماری از هم‌پیمانان آن کشور، روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرده‌اند.

رئیس‌جمهوری ایران حمله به اماکن دیپلماتیک را محکوم کرده است. از سوی دیگر فرمانده بسیج ایران گفته است که «آمریکا پشت پرده حمله به سفارت» بوده است.

اما علی مطهری، از نمایندگان اصولگرای مجلس شورای اسلامی، دوشنبه هفته پیش نیروی انتظامی را «مقصر اصلی» ماجرای حمله به سفارت عربستان سعودی نامید و گفت که این نهاد باید در برابر اتفاقی که به سود عربستان تمام شد، پاسخگو باشد.

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در پی اعدام شیخ نمر حمله لفظی شدیدی به ریاض کرد. او هنوز در مورد حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان واکنشی نشان نداده است.

بی‌بی‌سی: وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است که ایران و آمریکا پرونده‌ای قدیمی را که در یک محکمه‌ داوری در لاهه در جریان بوده، حل و فصل کرده‌اند.

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا امروز یکشنبه ۱۷ ژانویه (۲۷ دی) در بیانیه‌ای اعلام کرد که این کشور ۴۰۰ میلیون دلار از دارایی‌های ایران را که قبل از قطع رابطه دو کشور در حسابی امانی در آمریکا نگهداری می‌شده، به همراه سود آن آزاد می‌کند.

بنا بر اعلام وزارت خارجه آمریکا سودی که در طی ده‌ها سال به این دارایی‌های مسدودشده تعلق گرفته، حدود یک میلیارد و سیصد میلیون دلار است که همراه اصل پول به ایران بازگردانده می‌شود.

این دارایی‌ها قبل از قطع رابطه دو کشور با هدف خرید تسلیحات به آمریکا منتقل شده بود.

وزارت خارجه آمریکا گفته است که تفاهم بر سر این دارایی‌ها بعد از یک رشته گفت‌وگوهای “دوجانبه و سازنده” به دست آمده و این توافق حقوقی را در راستای منافع آمریکا ارزیابی کرده است.

در این بیانیه همچنین گفته شده است که تمام ۴۷۰۰ پرونده دعواهای خصوصی آمریکا عیله ایران که از سال ۱۹۸۱ در محکمه داوری لاهه مطرح شده بود در ۲۰ سال اول حل شد و از این طریق مبلغی معادل دو و نیم میلیارد دلار به افراد و شرکت‌های آمریکایی رسید.

وزارت امور خارجه آمریکا می‌گوید که هنوز هم دعواهای حقوقی حل‌نشده‌ای عمدتا از سوی ایران علیه آمریکا مطرح است که به گفته او دو کشور به تلاش‌های خود برای حل و فصل آن ادامه خواهند داد.

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا هم در صحبت‌های امروز خود در ارتباط با اجرای توافق هسته‌ای ایران، به تفاهم دو کشور بر سر دارایی‌های ایران هم اشاره کرد، اما تاکید کرد که حل و فصل بعضی اختلافات میان ایران و آمریکا به معنای این نیست که دولت او نسبت به اقدامات دیگر ایران بی‌تفاوت باشد.

رادیوفردا: ساعتی پس از انتشار خبر آزادی چهار شهروند ایرانی-آمریکایی در ایران، در ازای آزادی هفت شهروند ایرانی زندانی در آمریکا، خبرگزاری‌ها گزارش دادند که یک آمریکایی دیگر هم روز شنبه ۲۶ توسط دستگاه قضایی ایران آزاد شده است.

بر اساس گزارش‌ها این آمریکایی، دانشجویی به نام ماتیو ترویتیک است که مشخص نیست در چه زمانی در ایران بازداشت شده، و آزادی او بخشی از توافق آزادی زندانیان ایرانی آمریکایی نیست.

گزارش‌های تکمیلی حاکی است که خانواده ماتیو ترویتیک گفته‌اند که این دانشجوی آمریکایی برای آموختن زبان فارسی در یک مؤسسه وابسته به دانشگاه تهران در ایران بوده است.

در آمریکا هفت ایرانی که شش تن از آنها تابعیت آمریکایی نیز دارند آزاد شده‌اند که بیشتر اتهام‌هایی در مورد نقض تحریم‌های ایران متوجه آنها بوده، و پیگرد یک ایرانی آمریکایی دیگر با نام متین صادقی که با همین اتهام تحت تعقیب بوده، نیز منتفی شده است.

رویترز گزارش کرده که بر اساس مدارک دادگاه و اظهارات افراد آشنا به این موضوع، سه تن از این زندانیان با نام‌های بهرام مکانیک، تورج فریدی، و خسرو افغانی با عفو باراک اوباما رئیس‌جمهور مشمول آزادی شده‌اند، گرچه کاخ سفید حاضر به اظهار نظر سریع در این باره نشده است.

در آمریکا، پل رایان، رئیس جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان از آزادی شهروندان این کشور در ایران ابراز خوشحالی کرده و در عین حال تأکید کرده که آزاد شدگان «ناعادلانه» به زندان افتاده بودند.

سخنگوی آقای رایان گفته است که پیش از هر چیز این شهروندان نباید زندانی می‌شدند، و ما منتظر جزئیاتی از سوی دولت هستیم که چه معامله‌ای بر سر آزادی آنها صورت گرفته است.

هم‌زمان به گزارش رویترز دونالد ترامپ، نامزد پیشتاز جمهوری‌خواهان گفته است که از آزادی آمریکاییان خوشحال است، اما «برای دولت اوباما در این زمینه یک رسوایی به جا خواهد ماند».

او اشاره کرده که آمریکا در ازای آزادی چهار تن، «۱۵۰ میلیارد دلار و هفت زندانی» را در اختیار ایران گذاشته است.

مارکو روبیو، دیگر نامزد جمهوری‌خواهان گفته است که «ایران باید به مشخص شدن سرنوشت رابرت لوینسون نیز کمک کند، و این گونه گروگانگیری‌ها باید متوقف شود».

نقش سوئیس در آزادی زندانیان

در همین حال رویترز در گزارشی به نقل از یک مقام آمریکایی گفته است که آزادشدگان در ایران، با یک هواپیمای سوئیس ایرلاین، به سوئیس منتقل می‌شوند، تا پس از آن با انتقال به یک پایگاه نظامی آمریکا در آلمان مورد بررسی‌های پزشکی قرار گیرند.

اما در مورد روند تبادل زندانیان و نقش سوئیس در این زمینه، نماینده دائم ایران در سازمان ملل به تلویزیون دولتی ایران گفته است که مذاکرات برای مبادله زندانیان، یکسال طول کشیده است.

غلامعلی خوشرو شامگاه شنبه در ارتباط تلفنی با بخش خبر ۲۱ شبکه یک تلویزیون ایران، درباره جزئیات مبادله زندانیان میان ایران و آمریکا اضافه کرده که دو کشور بر اساس «ملاحظات انسان‌دوستانه» برای حل و فصل این موضوع از مدت‌ها پیش اقداماتی کرده‌اند .

این دیپلمات ارشد ایرانی حاضر در مقر سازمان ملل، افزوده است که در گذشته مقام‌های ارشد آمریکا از مقام‌های ارشد ایران درخواست مساعدت کرده بودند و «سوئیس هم به عنوان دولت تسهیل‌کننده مذاکرات، نقش مثبتی در این مسئله ایفا کرد».

سوئیس از زمان قطع روابط ایران و آمریکا در سال ۵۸، به عنوان حافظ منافع آمریکا در ایران عمل می‌کند.

صدای آمریکا: با بیانیه مشترک مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیر امور خارجه ایران که لحظاتی قبل در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام شد، توافق هسته ای اجرا و تحریم‌ها علیه ایران لغو شد.

فدریکا موگرینی در این کنفرانس مطبوعاتی گفت براساس توافقی که با ایران داشتیم، همه تحریم ها علیه برنامه هسته ای ایران برداشته می شود.

وی افزود: ایران و کشورهای پنج به علاوه یک در امور هسته ای همکاری می کنند و تحریم های هسته ای علیه ایران برداشته می شود.

شش ماه پس از دستیابی ایران و جامعه جهانی به یک توافق جامع هسته‌ای و انجام گام‌های لازم برای اجرایی شدن آن توسط دو طرف، انتظار ایران برای لغو تحریم‌های هسته‌ای با اعلام رسمی “روز اجرا” به سر رسید.

​​ایران و قدرت‌های جهانی پس از بیش از یک دهه گفت‌وگو، روز ۲۳ تیر ماه به توافقی جامع بر سر برنامه هسته‌ای ایران دست یافتند، که در ازای اعمال محدودیت‌های گسترده بر فعالیت‌های اتمی ایران، آن بخش از تحریم‌ها که به دلیل همین فعالیت‌ها علیه تهران اعمال شده بود، لغو خواهند شد.

برای اعلام روز اجرای توافق، که از آن با عنوان برنامه جامع اقدام مشترک یا همان برجام نیز یاد می‌شود، دو طرف متعهد به انجام اقداماتی مشخصی شدند، که باید توسط آژانس بین المللی انرژی اتمی – که بر اساس توافق مسئولیت نظارت و راستی‌آزمایی توافق را به عهده دارد – تایید می‌شد.

برچیدن میزان مشخصی از سانتریفیوژهای موجود در مراکز غنی سازی، انتقال ذخایر اورانیوم غنی شده به خارج از کشور و خارج کردن قلب رآکتور آب سنگین اراک، از جمله تعهدات طرف ایرانی بود که طبق اعلام آژانس تکمیل شده است.

رادیوفردا: خبرگزاری‌های ایران از کشته شدن پنج نظامی دیگر جمهوری اسلامی در سوریه طی چند روز گذشته خبر داده‌اند.

خبرگزاری‌های فارس و میزان روز پنجشنبه ۲۳ دی بدون ذکر تاریخ کشته شدن این نظامیان، آن‌ها را سعید سیاح طاهری از «جانبازان جنگ تحمیلی»، محمد کامران، مصطفی چگینی، مجید قربانخانی و محمد اینانلو معرفی کرده‌اند.

برخی گزارش ها حاکی است که سعید سیاح طاهری از فرمانده هان سپاه بوده است.

این پنج نفر نیز مانند ده‌ها عضو سپاه پاسداران و نیروی بسیج که تاکنون در سوریه کشته شده‌اند، «رزمندگان اسلام» و «مدافعان حرم حضرت زینب که در مقابله با جنایتکاران داعش به شهادت رسیدند» معرفی شده‌اند.

رسانه‌های ایران روز ۱۷ دی نیز از تشییع و تدفین هفت نظامی اعزام شده از سوی ایران که در سوریه کشته شده‌اند، خبر داده بودند.

مقام‌های جمهوری اسلامی حضور نظامیان ایران را درجنگ مستقیم با گروه‌های مسلح مخالف بشار اسد در سوریه تکذیب می‌کنند و می‌گویند که این افراد تنها در نقش «مستشاری» در سوریه حضور دارند.

در تازه‌ترین مورد، عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور ایران در سفر دو روزه این هفته خود به دمشق بار دیگر در مورد کمک‌های جمهوری اسلامی به حکومت بشار اسد گفت که ایران «نیروهای دولتی سوریه را آموزش می‌دهد و مجهز می‌کند اما حضور مستقیم در این کشور ندارد بلکه نقش مستشاری دارد».

این در حالی است که بر اساس گزارش‌های رسمی در ایران تاکنون ده‌ها تن از فرماندهان سپاه و اعضای بسیج در جنگ با مخالفان مسلح بشار اسد در سوریه کشته شده‌اند.

همچنین خبرگزاری‌های ایران از برگزاری مراسم تشییع و خاکسپاری ده‌ها افغانی و پاکستانی کشته شده در سوریه، در شهرهای گوناگون ایران خبر داده و آن‌ها را نیز «مدافعان حرم زینب» معرفی کرده‌اند.

کشته شدن پنج نظامی دیگر ایرانی طی چند روز گذشته در سوریه همچنین در حالی است که نیروهای دولتی سوریه در ماه‌های اخیر با کمک ایران و حزب‌الله لبنان و پشتیبانی حملات هوایی روسیه کوشیده‌اند بخش‌هایی از استان لاذقیه را که از سال ۲۰1۲ در دست گروه‌های مسلح است، بازپس بگیرند.

بخش عمده این استان زیر کنترل نیروهای دولتی است.

بی‌بی‌سی: عبدالله بن زاید، وزیر خارجه امارات، در پاسخ به محمدجواد ظریف، بدون نام بردن از وزیر خارجه ایران، به او “مقدمات دیپلماسی بالغ” را یادآوری کرده و در توییتی گفته است: “سفارتخانه‌ها را آتش نزنید، اشغال و غارت نکنید. دیپلمات‌ها را گروگان نگیرید.”

او در کنار این توصیه از هشتگی استفاده کرده که می‌توان آن را به “راهنمای مقدمات دیپلماسی بالغ” ترجمه کرد. (#DiploMaturity۱۰۱)

وزرای خارجه ایران و امارات در روزهای اخیر در توییتر به هم طعنه زده‌اند.

پیشتر نخست‌وزیر خارجه امارات در واکنش به مقاله محمدجواد ظریف در نیویورک تایمز، در توییتر خود نوشته بود: “وقتی یادداشت وزیر خارجه ایران در نیویورک تایمز را خواندم، تصور کردم وزیر خارجه یک کشور اسکاندیناوی است.”

پس از آن آقای ظریف دیروز (چهارشنبه ۱۳ ژانویه/۲۳ دی) در توییتر خود نوشت: “دیپلماسی عرصه (افراد برخوردار از) بلوغ است،و نه نوکیسه‌ها و متکبران” که به نظر بیشتر کاربران شبکه‌های اجتماعی در ایران، پاسخی به توییت وزیر امور خارجه امارات رسید.

به دنبال حمله عده‌ای به سفارت عربستان سعودی در تهران شماری از کشورهای منطقه رابطه خود را با ایران قطع کرده یا کاهش داده‌اند.

+تنش ایران و عربستان و یارگیری‌ها در منطقه

تسنیم: روابط عمومی کل سپاه پاسداران در اطلاعیه‌ای از رهاسازی تفنگداران دستگیر شده آمریکایی در آب‌های بین‌المللی خبر داد.

به گزارش خبرنگار دفاعی خبرگزاری تسنیم، روابط عمومی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیه‌ای با اشاره به قطعیت غیرعمدی بودن ورود غیرقانونی و غیرمجاز شناورهای رزمی آمریکایی به آبهای سرزمینی ایران در خلیج فارس، از رهاسازی تفنگداران دستگیر شده آمریکایی در آبهای بین‌المللی خبر داد.

در بخشی از این اطلاعیه آمده است: در پی ورود غیرقانونی و غیرمجاز دو فروند شناور رزمی آمریکایی به آبهای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و در حوالی جزیره فارسی در عصر روز گذشته (سه‌شنبه مورخ 94/10/22) این شناورها پس از تمکین اخطار شناورهای رزمی نیروی دریایی سپاه متوقف و سرنشینان آن که 9 تفنگدار مرد و یک تفنگدار زن بودند، دستگیر شدند.

این اطلاعیه افزوده است: همان‌گونه که در اطلاعیه‌های قبلی تصریح شده بود در هنگام توقیف این دو شناور رزمی، ناوگروه هواپیمابر “ترومن” آمریکا و ناوگروه هواپیمابر “شارل دوگل ” فرانسه در آبهای بین‌المللی منطقه حضور داشته‌اند و همزمان ناوگروه هواپیمابر آمریکایی اقدام به تحرکات انفعالی و احساسی هوایی و دریایی نمود که با هوشمندی و مدیریت مقتدرانه نیروی دریایی سپاه کنترل و آرامش در منطقه تأمین شد.

در ادامه این اطلاعیه با بیان “در شناورهای آمریکایی‌ سلاح‌های سبک و نیمه‌سنگین وجود داشته است” تصریح شده است: پس از انتقال و استقرار تفنگداران دستگیر شده در محل پایگاه نیروی دریایی سپاه، بررسی‌های لازم پیرامون چرایی و چگونگی ورود غیرقانونی آنان آغاز گردید و همزمان مقامات سیاسی آمریکا در تماس‌های مکرر با مقامات سیاسی کشورمان با غیرعمدی خواندن اقدام شناورهای رزمی خود، آزادی تفنگداران آمریکایی را درخواست کردند.

این اطلاعیه افزوده است: پس از بررسی‌های فنی و عملیاتی در تعامل با مراجع ذی‌صلاح سیاسی و امنیت ملی کشور و مشخص شدن سهوی و غیرعمدی بودن ورود شناورهای رزمی آمریکا به آبهای جمهوری اسلامی ایران و عذرخواهی آنها؛ تصمیم به رهاسازی آنان گرفته شد.

این اطلاعیه با تأکید بر “آمریکایی‌ها متعهد شدند که دچار اشتباهات مجدد نشوند” آورده است: تفنگداران دریایی دستگیر شده لحظاتی قبل با نظارت شناورهای رزمی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آبهای بین‌المللی رها شدند.

در پایان این اطلاعیه تأکید شده است: رزمندگان غیور نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌مانند گذشته در پهنای خلیج فارس و تنگه هرمز با اقتدار و صلابت از سیادت دریایی و مرزهای آبی جمهوری اسلامی ایران دفاع خواهند کرد.

صدای آمریکا: ساعاتی پس از آن که وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرد که دو قایق متعلق به نیروی دریایی آمریکا روز سه شنبه توسط نیروهای ایرانی در آب های خلیج فارس توقیف شدند، برخی مقام های پنتاگون از آزادی آنها در صبح روز چهارشنبه خبر دادند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر به نقل از سخنگوی پنتاگون گزارش داد که این دو قایق نظامی در آب‌های بین کویت و بحرین در حال انجام عملیات آموزشی و تمرینی بودند، که برای مدتی ارتباط رادیویی آنها با پایگاه قطع شد.

به گفته پیتر کوک سخنگوی پنتاگون، ارتش آمریکا در این مدت با طرف ایرانی در ارتباط بوده‌ و تضمین‌های لازم در مورد بازگرداندن فوری قایق‌ها و سرنشیان آنها را از سوی ایران دریافت کرده است.

به گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از شبکه خبری فاکس نیوز، بروز مشکل فنی در یکی از این قایق ها باعث انحراف آنها از مسیر تعیین شده شد، که در نهایت با ورود به حریم دریایی ایران، هر دو قایق توقیف و ۱۰ سرنشین آنها بازداشت شدند.

ساعاتی بعد، خبرگزاری آسوشتدپرس به نقل از وزارت دفاع آمریکا گزارش داد که این ملوان ها صبح روز چهارشنبه آزاد و تحویل مقام های آمریکایی خواهند شد. در این گزارش اشاره ای به رفع توقیف از دو قایق نظامی آمریکا نشده است.

خبرگزاری فارس پیشتر در گزارشی ادعا کرد این دو شناور “به صورت غیرقانونی” وارد آب‌های ایران شده بودند، و حدود ٢ کیلومتر در آب‌های ایران گشت زنی کردند، که این اطلاعات بر روی دستگاه جی.پی.اس آنها نیز ثبت شده و هم اکنون نیز در اختیار سپاه پاسداران است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در بیانیه‌ای، ضمن تایید خبر توقیف دو شناور ارتش آمریکا توسط واحدهای گشتی نیروی دریایی سپاه، گفت سرنشینان این دو شناور با “برخورد اسلامی رزمندگان منطقه دوم دریایی سپاه در سلامت کامل در محل مناسبی مستقر شده‌اند “.

به گزارش رسانه های آمریکایی، ۱۰ سرنشین این دو قایق، شامل ۹ مرد و یک زن، به “جزیره فارسی” در سواحل جنوبی ایران منتقل شده‌اند. جزیره فارسی زیر نظر استانداری بوشهر اداره می شود.

کاخ سفید با اعلام این که از موضوع مطلع شده، تاکید کرد که دولت ایالات متحده در تلاش برای بازگرداندن سرنشیان دو قایق است.

بن رودز از مشاوران امنیت ملی رئیس جمهوری در گفت‌وگو به خبرنگاران حاضر در کاخ سفید، ضمن اعلام این خبر گفت که دولت در مورد حل و فصل مساله، امیدوار است.

خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد که محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران به جان کری همتای آمریکایی خود اطمینان داده است سرنشینان این دو قایق به زودی آزاد خواهند شد.

آسوشیتدپرس نیز نوشت جان کری بلافاصله پس از انتشار خبر توقیف این دوقایق، با محمدجواد ظریف همتای ایرانی خود تماس گرفت تا شخصا موضوع را رسیدگی کند.

واکنش ها در آمریکا

بازداشت نظامیان آمریکایی در حالی صورت می‌گیرد که تهران با پیگیری تعهدات خود در توافق جامع اتمی ۲۳ تیر ماه با شش قدرت جهانی، از جمله ایالات متحده، خود را برای اعلام روز اجرا در روزهای آینده و لغو تحریم‌های هسته‌ای ایران آماده می‌کند.

باراک اوباما رئیس جمهوری ایالات متحده نیز که از حامیان سرسخت توافق اتمی با ایران است، تا ساعاتی دیگر آخرین سخنرانی سالانه خود را در نشست مشترک نمایندگاه کنگره آمریکا، که در اختیار اکثریت جمهوریخواه مخالفت توافق با ایران است، آغاز خواهد کرد.

منتقدان توافق جامع هسته‌ای می‌گویند این توافق و لغو تحریم‌های ایران، موجب تقویت “فعالیت‌های بی‌ثبات‌ کننده” تهران در منطقه خواهد شد؛ در حالی که دولت اوباما معتقد است با مسدود کردن راه‌های دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، بهتر می‌توان با این فعالیت‌های ایران مقابله کرد.

در آخرین روزهای سال ۲۰۱۵ نیز سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرد که قایق‌‌های جنگی ایران روز ۲۶ دسامبر به رزمایش در خلیج فارس و پرتاب موشک به نزدیکی یک ناو آمریکایی در محدوده تنگه هرمز دست زدند.

با این حال، حادثه امروز بار دیگر بهانه ای به دست منتقدان عمدتا جمهوریخواه سیاست خارجی باراک اوباما داد که از رویکرد او در برابر جمهوری اسلامی ایران انتقاد کنند.

به گزارش نشریه هیل، سناتور جمهوریخواه تام کاتن با بیان این که “اینگونه اقدامات آشکارا خصمانه ایران تعجب آور نیست،” دستگیری نظامیان آمریکا توسط نیروهای ایرانی را برای دولت و مردم آمریکا “تحقیرآمیز” خواند.

جب بوش داوطلب نامزدی انتخابات ریاست جمهوری آینده آمریکا از حزب جمهوریخواه نیز در پیامی در توئیتر، حادثه امروز را نشانه ای دیگری از ضعف سیاست باراک اوباما در برابر ایران خواند.

سناتور جمهوریخواه مارک کرک نیز با انتشار بیانیه‌ای در همین زمینه گفت، “حتی آن آمریکایی‌هایی که از توافق با ایران حمایت می‌کنند نیز می‌توانند با این امر موافق باشند که اجرای توافق باید مشروط به آزادی پرسنل نیروی دریایی آمریکا و دیگر شهروندان آمریکایی زندانی (در ایران) مانند کشیش سعید عابدینی، جیسون رضائیان خبرنگار واشنگتن پست، امیر حکمتی تفنگدار پیشین ارتش ایالات متحده، رابرت لیونسون و سیامک نمازی باشد.”

ران دوسانتین نماینده جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا از ایالت فلوریدا و رئیس کمیته فرعی امنیت ملی نیز در بیانیه‌ای نوشت “به عنوان فرمانده کل قوا، پرزیدنت اوباما باید همه توان خود برای آزادی ملوان‌ها که در بازداشت ایرانی‌ها هستند را بکار بگیرد.”

به گفته آقای دوسانتیس، تا وقتی که ملوان‌های آمریکایی در اختیار ایرانی‌ها هستند، هر صحبتی در سخنرانی سالانه باراک اوباما درباره وضعیت عمومی کشور به مثابه “طبل توخالی” خواهد بود.

با این حال کاخ سفید گفته است که باراک اوباما قصد ندارد در سخنرانی امشب خود، به این موضوع بپردازد.

بی‌بی‌سی: حمله به سفارت عربستان درتهران، قطع رابطه این کشور با ایران را به دنبال داشت

وزارت کشور ایران در اطلاعیه‌ای رسمی تایید کرده است که حادثه حمله به سفارت عربستان سعودی در تهران یکی از دلایل برکناری صفرعلی براتلو از معاونت امنیتی استانداری تهران بوده است.

وزارت کشور در بیانیه‌اش گفته است که از “کوچکترین موارد قصور و یا تقصیر مؤثر در بروز این حادثه” چشم‌پوشی نخواهد کرد، اما در عین حال توضیح داده که این موضوع تنها دلیل برکناری آقای براتلو نبوده است.

خبر برکناری معاون امنیتی استاندار تهران روز جمعه ۱۸ دی بدون توضیحی رسمی درباره دلیل آن منتشر شد، اما بعدا سخنگوی وزارت کشور در یک گفت‌وگوی تلویزیونی حمله به سفارت عربستان را یکی از دلایل این برکناری عنوان کرد.

یک روز بعد آقای براتلو در گفت‌گو با خبرگزاری فارس، سخنگوی وزارت کشور را به “دروغ‌گویی” متهم کرد و گفت پیش از حمله به سفارت عربستان درباره برکناری او تصمیم‌‌گیری شده است.

+بیشتر بخوانید: فرمانده یگان ویژه پلیس تهران تغییر کرد

معاون امنیتی سابق استانداری تهران همچنین در این مصاحبه از فشارهای “یک گروه افراطی و جریان انحرافی در گوشه‌ای از دولت تدبیر و امید” انتقاد کرد و گفت که فشار این گروه به استاندار تهران، باعث برکناری او شده است.

وزارت کشور در اطلاعیه تازه‌اش این اظهارات آقای براتلو را “خارج از سطح اداری” او ارزیابی کرده و قابل پیگیری دانسته است. این اطلاعیه همچنین انتساب دروغ به سخنگوی وزارت کشور را “خلاف شرع و قانون” و “از مصادیق ایراد اتهام به مقامات ارشد” کشور خوانده است.

حمله به سفارت عربستان در تهران و آتش زدن آن در اعتراض به اعدام شیخ نمر باقر النمر، روحانی شیعه، باعث قطع رابطه عربستان و چند کشور دیگر با ایران شد و انتقاد و محکومیت سران سه قوه را در ایران به دنبال داشت.

قوه قضاییه ایران از دستگیری ده‌ها نفر در ارتباط با این حمله خبر داد و وزارت کشور مهلتی دو هفته‌ای برای بررسی این حادثه تعیین کرد.

روز یکشنبه ۲۰ دی ماه و دو روز بعد از برکناری معاونت امنیتی استانداری تهران، فرمانده یگان ویژه پلیس تهران هم تغییر کرد. این نیرو مسئولیت کنترل تجمع‌ها و برخورد با ناآرامی‌‌ها را برعهده دارد.

بی‌بی‌سی: در پی قطع رابطه دیپلماتیک عربستان سعودی با جمهوری اسلامی ایران، رئیس سازمان حج و زیارت ایران گفته است که تصمیم‌ شرعی درباره حج تمتع (واجب) منوط به نظر آیت‌الله علی خامنه‌ای است. این اعلام، پس از آن صورت گرفته که مقام های عربستان گفته اند علی‌رغم قطع روابط سیاسی با ایران بر سر حمله به سفارتخانه شان، جلوی اعزام زوار ایرانی برای انجام حج تمتع را نخواهند گرفت.

منوط شدن انجام حج واجب به “تشخیص شرعی” رهبر، پیش از هر چیز، یادآور یکی از کلیدی ترین دیدگاه های آیت الله خمینی به عنوان موسس جمهوری اسلامی ایران بر مبنای نظریه ولایت مطلقه فقیه است.

حکومت می‏ تواند از حج که از فرایض مهم الهی است در مواقعی که مخالف صلاح کشور اسلامی است موقتا جلوگیری کند
ایت الله خمینی، صحیفه نور، جلد ۲۰، صفحه ۴۵۲

حج تمتع (و نه عمره) اصطلاحا جزو “فروع دین” است و در کتاب آسمانی مسلمانان، بر تمام افرادی که استطاعت انجام آن را دارند واجب شده است. اما مطابق دیدگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، ولی فقیه از این قدرت برخوردار است که انجام مجموعه ای از واجبات دینی را، با تشخیص حکومتی خود، و البته به طور موقت متوقف کند.

در مورد مشخص حج، آیت‌الله خمینی بعد از کشته شدن چند صد نفر از حجاج (عمدتا ایرانی) از سوی ماموران حکومتی عربستان در جریان راهپیمایی “برائت از مشرکان” در مرداد ۱۳۶۶، انجام فریضه حج را تعطیل کرد. متعاقب آن بود که تا سال ۱۳۷۰، یعنی دو سال بعد از درگذشت بنیانگذار جمهوری اسلامی، اعزام حجاج ایرانی به عربستان سعودی متوقف شد. این تصمیم، بر مبنای تعریف آیت الله خمینی از اختیارات ولایت فقیه بود که تصریح داشت: “حکومت می‏ تواند از حج که از فرایض مهم الهی است در مواقعی که مخالف صلاح کشور اسلامی است موقتا جلوگیری کند.”

از قضا این نظر فقهی، در پاسخ به آقای خامنه ای رئیس جمهور وقت ایران صادر شده بود، که بعد از اظهار نظر رهبر وقت در مورد اختیارات وسیع حاکم اسلامی، در خطبه‌های نماز جمعه تهران اعلام کرده بود منظور آیت الله خمینی این نیست که ولی‌فقیه می‌تواند احکام اسلام را تغییر دهد. رهبر سابق جمهوری اسلامی در واکنش به این سخن، با انتشار پیامی علنی خطاب به آقای خامنه ای گفت: “تعبیر به آنکه اینجانب گفته‌ام حکومت [تنها] در چهارچوب احکام الهی دارای اختیار است به‌کلی برخلاف گفته‌های اینجانب بود.” آیت الله خمینی تاکید کرد: “حکومت، که شعبه‌ای از ولایت مطلقه رسول الله – صلی الله علیه وآله و سلم – است، یکی از احکام اولیه اسلام است؛ و مقدم بر تمام احکام فرعیه، حتی نماز و روزه و حج است.”

در عین حال، به نظر می رسد که حتی فارغ از نگاه فقهی آیت‌الله خمینی نیز، تحریم حج در تاریخ شیعه موضوع بی سابقه ای نبوده است. به عنوان نمونه، بسیاری از روحانیون با استناد به تصریح قرآن بر واجب بودن حج برای افراد “مستطیع”، استطاعت را به چهار حوزه “مالی”، “بدنی”، “زمانی” (داشتن زمان کافی برای انجام فریضه) و “سربی” (حفظ جان، مال و آبرو) تسری داده‌اند. به عبارت دیگر، در صورتی که جان، مال یا آبروی زائر در حین رفت و برگشت به خطر بیفتد نیز، انجام حج را برای او واجب ندانسته اند.

تحریم موقت حج پیش از آیت الله خمینی نیز بی‌سابقه نبوده است. به عنوان نمونه، بسیاری از روحانیون گفته اند در صورتی که جان، مال یا آبروی زائر در حین رفت و برگشت به خطر بیفتد، انجام فریضه حج بر او واجب نیست. بر همین مبنا بوده که پیش از زمان آیت الله خمینی هم، در مواردی انجام حج واجب متوقف شده است

بر همین مبنا بوده که حتی پیش از زمان آیت الله خمینی، در مواردی انجام حج واجب متوقف شده است. به عنوان نمونه در سال ۱۳۲۲ شمسی، به دنبال اعدام یک زائر ایرانی در مکه که به خاطر تهوع در مسجدالحرام متهم به آلوده کردن عمدی حرم شده بود، با فتوای آیت‌الله ابوالحسن اصفهانی از مراجع تقلید شیعه و تصمیم محمدرضاشاه پهلوی، به مدت چهار سال اعزام حجاج ایرانی به عربستان متوقف شد.

پیش از آن نیز، در سال های ۱۲۱۷ و ۱۲۱۹ قمری، در نتیجه ایجاد ناامنی در مکه و مدینه (به دنبال تصرف این دو شهر توسط بنیانگذاران سلسله سعودی و تخریب برخی اماکن مذهبی به خاطر دیدگاه مذهبی خاص آنها) عده‌ای از مسلمانان و از جمله ایرانی ها سفر حج را متوقف کردند.

قابل تامل است که حتی برخی از مراجع تقلید شیعه هم تا پایان عمر خود، به دلایل مختلف نتوانسته اند سفر حج واجب را انجام دهند. آیت الله ابوالحسن اصفهانی (که در زمان رضا شاه پهلوی حج را تحریم کرد)، آیت الله محمدحسن نجفی (معروف به “صاحب جواهر”) و حتی آیت‌الله شهاب الدین مرعشی نجفی (از مراجع هم عصر آیت‌الله خمینی) از آن جمله بوده‌اند.
تصمیم دشوار

آیت‌الله خامنه‌ای هنوز تصمیم نهایی خود در مورد ادامه یا توقف اعزام زائران به حج واجب را اعلام نکرده است. با وجود این، در میان روحانیون محافظه کار ایران، اختلاف نظرهای عمیقی در مورد نحوه برخورد با مساله حج وجود دارد.

نقل اظهارهایی از علیرضا پناهیان (از سخنرانان ثابت دفتر آیت الله خامنه ای) و محمد واعظ موسوی (نماینده مجلس خبرگان رهبری)، که البته هر دو مربوط به دوران پیش از قطع رابطه با عربستان هستند، شدت اختلاف نظر در این زمینه را نشان می‌هد. آقای پناهیان، در مخالفت با اعزام حجاج به مکه، حتی برای حج واجب، پیشنهاد کرده ایرانیان به جای مکه به کربلا بروند که اعتقاد دارد ثواب آن طبق “روایات متعدد و معتبر از کلمات معصومین”، “بیشتر از ده‌ها حج و عمره” است. در مقابل، آقای واعظ موسوی گفته که حتی نماز هم به اندازه حج اهمیت ندارد و “در منابع شیعی ترک حج در ردیف کفر قرار داده شده است”.

استدلال کلیدی مخالفان دیدگاه های سخت‌گیرانه ای همچون “کفر بودن ترک حج”، این است که اگر افراد، به دلایل خارج از توانشان امکان رفتن به حج را نداشته باشند، تکلیف از آنها ساقط می شود.

یکی از استدلال های اصلی مخالفان توقف حج واجب آن است که اگر در طول مدت این توقف، عمر بسیاری از کسانی که استطاعت حج را دارند به پایان برسد، چنین افرادی بدون انجام دادن یکی از ‘فروع دین’ از دنیا می روند

در مقابل، دغدغه اصلی مخالفان توقف حج واجب آن است که اگر در طول مدت این توقف، عمر کسانی که استطاعت حج را دارند به پایان برسد، چنین افرادی بدون انجام دادن یکی از “فروع دین” از دنیا می‌روند که به شدت برای مذهبیون نگران کننده است.

وجود نگرانی هایی از این جنس، نشان می دهد که تصمیم آیت‌الله خامنه ای برای متوقف کردن یا نکردن حج تمتع، از چه اقتضائات پیچیده ای برخوردار خواهد بود.

پیچیدگی نامعمولی که حمله کنندگان به سفارت عربستان سعودی، با به آتش کشیدن سفارتخانه این کشور، در مقابل نظام و رهبر جمهوری اسلامی ایران قرار داده‌اند.