اخبار

من و تو: فرمانده نیروی انتظامی در مورد حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد گفت این «تعرض مشکوک است و در هر حال نیروی انتظامی پیگیر جدی این موضوع است».

حسین اشتری اما در پاسخ به سوالی راجع به عکس سلفی معترضان با ماموران پلیس در مقابل سفارت گفت: «به نظر نمی‌رسد که این موضوع چندان دارای اهمیت باشد.»

اشتری گفت ناجا تحقیقات خود در مورد حمله به سفارت را «تا انتها» پیش می‌برد و افزود که در آن شب ۵۰ نفر دستگیر و به دادستانی تهران تحویل داده شده‌اند.

فرمانده ناجا گفت حمله به سفارت «مشکوک» است چرا که «به هیچ عنوان فرد انقلابی و دوستدار نظام کشور به خودش اجازه نمی‌دهد تعرضی به این شکل داشته باشد» و البته افزود: «این موضوع را به طور قطع بیان نمی‌کنم.»

صدای آمریکا: در همان روزی که حسن روحانی خواستار رسیدگی فوری و خارج از نوبت به پرونده حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در ایران شده، جمعی از بسیجیان در شهر ارومیه با در دست داشتن سلاح راهپیمایی کردند.

خبرگزاری ایسنا حاضران در این راهپیمایی را “اقشار مختلف مردم و جمعی ازمسئولان” عنوان کرده و گزارش داده که مهدی مهدوی، مسئول نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه آذربایجان غربی سخنران مراسم بوده است.

در روزهای گذشته حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در ایران با بازتاب منفی بسیاری در داخل و خارج کشور مواجه شد و رئیس جمهوری ایران روز سه‌شنبه برای دومین بار به این اقدام اعتراض کرد و آن را آبروریزی دانست.

تجمع‌های مقابل سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد به دعوت بسیج و حوزه علمیه برپا شده بود و عکس‌ها و فیلم‌های واضحی از معترضان در رسانه‌های رسمی وجود دارد اما در روزهای اخیر مقامات قوه قضاییه و نیروی انتظامی ادعا می‌کنند که حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان “مشکوک” بوده و سعی در جدا کردن عاملان حمله از صف معترضان دارند.

در چنین شرایطی برپایی یک راهپیمایی با اسلحه می‌تواند اقدامی در تقابل با موضعگیری حسن روحانی تفسیر شود؛ اقدامی که از سوی بسیج و بدون توجه به نگرانی‌های بین‌المللی از اقدام‌های خشونت آمیز تندروها در ایران برنامه‌ریزی و اجرا شده است.

آفتاب: حجت الاسلام پاکنژاد، داماد سید صادق محصولی در حاشیه تجمع در مقابل سفارت سعودی

بی‌بی‌سی: رئیس جمهور ایران گفته “اماکن و میهمانان دیپلماتیک از لحاظ قانونی و بین المللی دارای مصونیت هستند و حمله به این اماکن دیپلماتیک در کشور، خلاف شرع و قانون و همانند حمله به خانه مردم است”

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران از رئیس قوه قضائیه این کشور خواسته است که به پرونده حمله به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد، “فوری و خارج” از نوبت رسیدگی شود.

آقای روحانی امروز ۱۶ دی (۶ ژانویه) در نامه ای به صادق لاریجانی نوشت: “باید با مجازات عاملان و آمران این جرم آشکار، برای همیشه جلوی اینگونه تعرضات به امنیت کشور و توهین به اقتدار و جایگاه نظام گرفته شود.”

تجمع [مقابل سفارت عربستان] طبیعی است اما تعرض یک موضوع مشکوک است و به هیچ عنوان فرد انقلابی و دوستدار نظام کشور به خودش اجازه نمی‌دهد تعرضی به این شکل داشته باشد، البته من این موضوع را به طور قطع بیان نمی‌کنم.
فرمانده پلیس ایران

اوائل هفته جاری، معترضان به اعدام یک روحانی شیعه در عربستان، به اماکن دیپلماتیک این کشور در ایران حمله کردند. در پی این حمله عربستان سعودی روابط سیاسی خود را با ایران قطع کرد و از توقف پروازهای مسافربری میان دو کشور خبر داد.

ایران در یک نامه رسمی به سازمان ملل، از حمله به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد ابراز تاسف کرده و رئیس جمهور و وزیر امور خارجه این کشور هم این حمله را محکوم کرده اند.

چهار سال پیش هم معترضان که “دانشجوی بسیجی” خوانده شدند، به اماکن دیپلماتیک بریتانیا در تهران حمله کردند که این اقدام به تعطیلی سفارتهای دو کشور و کاهش سطح روابط دیپلماتیک میان آنها انجامید.

آقای روحانی امروز در جلسه هیات دولت گفت که “اماکن و میهمانان دیپلماتیک از لحاظ قانونی و بین المللی دارای مصونیت هستند و حمله به این اماکن در کشور، خلاف شرع و قانون، حمله به آبروی نظام جمهوری اسلامی ایران و همانند حمله به خانه مردم است.”

رئیس جمهور ایران گفت: “چنین رفتارهایی هر چند در پی خطای یک کشور، منطبق بر میهمان نوازی و فرهنگ اسلامی و ملی ایرانیان نیست” و “حمله کنندگان به اماکن دیپلماتیک از فرهنگ اسلامی، ایرانی و قانون دور هستند.”

حسین اشتری، فرمانده پلیس ایران هم امروز حمله به سفارت عربستان را “مشکوک” خوانده و گفته “تجمع [مقابل سفارت عربستان] طبیعی است اما تعرض یک موضوع مشکوک است و به هیچ عنوان فرد انقلابی و دوستدار نظام به خودش اجازه نمی‌دهد تعرضی به این شکل داشته باشد، البته من این موضوع را به طور قطع بیان نمی‌کنم.”

عصر ایران: آنچه رهبری انقلاب درباره “نفوذ” گفتند، سخن درستی بود. دشمنان این کشور، برای به زانو در آوردن ایران، از هیچ کاری دریغ نمی کنند.

نفوذی ها

می خواهید رد نفوذ را بیابید؟ دنبال نفوذی ها هستید؟ حمله به سفارت عربستان در تهران را تا رسیدن به منشأ ان دنبال کنید. بی هیچ تردیدی به نفوذی هایی خواهید رسید که شگفت زده تان می کند.

حمله به سفارت عربستان، آن طور که برخی می خواهند القا کنند، یک اقدام خودجوش مردمی نبوده است؛ حرکتی کاملاً حساب شده و با طرح ریزی قبلی بود.
این، حمله به سفارت عربستان نبود، حمله به ایران و منافع ملی ایران بود، در دقیق ترین زمان و با هوشمندانه ترین روش: “درست در زمانی که با اعدام شیخ نمر، سعودی ها در موضع انفعال قرار داشتند و نه تنها ایران که حتی کشورهای غربی و سازمان های حقوق بشری نیز این اعدام را محکوم می کردند، ناگهان عده ای به سفارت عربستان حمله می کنند، آن را به آتش می کشند و اموالش را غارت می کنند. ”

درست از این لحظه به بعد، ورق بر می گردد. عربستان که مدام می کوشید اعدام شیخ نمر را توجیه کند، ناگهان از مقام متهم به جایگاه مدعی تغییر مکان می دهد. از ایران به سازمان ملل شکایت می کند، روابطش را تهران را قطع می کند، کشورهای دیگری نیز حمله به سفارت عربستان را محکوم می کنند، درست در زمانی که ایران در صدد بهبود روابط خارجی اش هست، برخی لابی های ضد ایرانی در آمریکا این گزاره را ترویج می کنند که تهران محل امنی برای سفارتخانه های خارجی نیست و بهتر است تا بازگشت امنیت، همه سفارتخانه ها در این کشور تعطیل شوند. مقامات ایرانی که تا روز قبل عربستان را تقبیح و محکوم می کردند، مجبور می شوند درباره حادثه حمله به سفارت توضیح دهند و … .

بسیار بسیار نابخردانه است اگر بپنداریم تمام این نتایج، محصول یک اقدام احساسی و خودجوش مردمی(!) بوده است. بی هیچ تردیدی اراده ای در پشت توحش نیمه شبی بود که به سفارت حمله کردند.
خبرنگاران عصر ایران که برای تهیه گزارش به محل سفارتخانه رفته بودند، گزارش کرده اند که در اطراف محل، خودروهای شخصی متعددی با پلاک های قم و کرج را دیده اند که مهاجمان را به آنجا رسانده بودند.
شاید سرنخ خودروهای پلاک قم، به جریان های افراطی شناخته شده از یک سو و جریان شیعه انگلیسی که مدتی است توسط یکی از روحانیون تندرو در قم ترویج می شوند و حتی شبکه ماهواره ای نیز در اختیار دارد، برسد.
پلاک های کرج نیز شاید به جریان معروف به “خودسر(!)”ی برسد که در این شهر، تشکل بزرگی دارد و در بسیاری از اقدامات این چنینی، حضور داشته است.

البته نیازی به پلاک ها هم نیست. افراد حاضر در صحنه، به حدی خیال شان راحت بود که حتی صورت هایشان را نپوشانده بودند و در چند قدمی پلیس، در حال به آتش کشاندن سفارتخانه بودند! ضمن این که تعدادی از آنان نیز دستگیر شده اند و می توان به راحتی دریافت که آمران این حمله چه “جریان”ی بوده است؟

سرنخ نفوذ همین جاست ، اگر واقعاً به دنبال برخورد با نفوذ هستید.
نفوذی ها ، تمایل بسیار دارند که دولت، مجلس، قوه قضائیه، نیروهای امنیتی، شورای نگهبان و مردم حواس شان به حواشی و بازی های جناجی پرت شود تا خودشان بتوانند در پوشش نیروهای ارزشی، به اعمال نفوذ بپردازند. هیچگاه یک نفوذی خود را به شکل دشمن نشان نمی دهد. او نزدیک ترین چهره و رفتار به خودی ها را بروز می دهد و از درون می پوساند و در لحظه حساس، ضربه می زند، درست مانند ضربه ای که در لحظه حساس روابط ایران و عربستان زدند و بازی را به نفع سعودی ها تغییر دادند.

اگر علاوه بر عاملان حمله ، آمران ماجرای اخیر نیز شناسایی، دستگیر ، محاکمه و مجازات شوند، می توان امیدوار بود که مسؤولان در مبارزه با نفوذ، جدی و صادق اند و الّا باید شاهد تقلیل موضوع به دستمایه ای برای منازعات و رقابت های سیاسی و جناحی بود.

دویچه‌وله: تاجیکستان فارسی زبان و سنی مذهب به لحاظ زبانی به ایران و از جهت دینی به عربستان نزدیک​ است. سفر رئیس جمهور تاجیکستان به ریاض، در زمان اوج‌گیری تنش میان عربستان و ایران پرسش‌‌برانگیز شده است.

امام​علی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان روز سه​شنبه (۵ ژانویه/ ۱۵ دی) به سفر سه روزه خود به عربستان سعودی پایان داد. در این سفر ۵ سند و توافقنامه بین دو کشور امضا شد. رحمان در ملاقات با ملک سلمان، پادشاه عربستان گفت که “دوشنبه، عربستان سعودی را در میان کشورهای عرب و خاورمیانه شریک مهم خود می​داند و طرفدار رشد همکاری​هاست”.

بیشتر بخوانید: عربستان با ۳۴ کشور مسلمان “ائتلاف ضد تروریسم” تشکیل داد

برخی از کارشناسان سیاسی تاجیک می​گویند، عربستان درخواست کرده بود که تاجیکستان به “ائتلاف کشورهای مسلمان ضد تروریسم” بپیوندد، اما تاجیکستان به این درخواست پاسخی نداده و اعلام کرده است که این موضوع را ارزیابی خواهد کرد.

چرا امام​علی رحمان به عربستان سفر کرد؟

رهبر تاجیکستان پیش از این نیز به عربستان دعوت شده، اما به این دعوت بی‌اعتنایی کرده بود. اکنون در چنین شرایطی چرا رحمان با سفر به عربستان سعودی، رقیب منطقه​ای جمهوری اسلامی ایران موافقت کرده است؟

کارشناسان تاجیک در این رابطه به اعتراض تاجیکستان به حضور رهبر اپوزسیون تاجیک در تهران اشاره می​کنند. ایران برای شرکت در بیست و نهمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی (۲۷ دسامبر/ ۶ دی) از محی​الدین کبیری رهبر حزب نهصت اسلامی، حزب مخالف دولت تاجیکستان به تهران دعوت کرده بود. در سایت علی خامنه​ای، رهبر ایران تصاویری از دیدار او با کبیری نیز منتشر شد که باعث نارضایتی و خشم مقام​های تاجیک شد.

خبرگزاری فارس از کبیری به عنوان “مهمان ویژه بیست و نهمین کنفرانس وحدت اسلامی در تهران” یاد کرد. این در حالی است که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان اخیر در این کشور ممنوع اعلام شد.

وزارت خارجه تاجیکستان روز (۲۹ دسامبر/ ۸ دی) با احضار حجت‌الله فغانی سفیر ایران در این کشور، به شرکت محی‌الدین کبیری در کنفرانس تهران رسما اعتراض کرد. در یادداشت رسمی وزارت خارجه تاجیکستان این اقدام “غیرقابل‌قبول” توصیف‌ و هشدار داده‌ شد که این‌ گونه اقدامات به “روابط حسنه ایران و تاجیکستان” صدمه می‌زند.

بیشتر بخوانید: “آغاز دوران جدید سرکوب در تاجیکستان”

وزارت خارجه تاجیکستان حزب نهضت اسلامی را حزبی “افراط‌ گرا و تروریستی” توصیف می​کند. محی​الدین کبیری پیش‌تر در یک گفت و گوی اختصاصی با بخش فارسی دویچه وله گفته بود، “در کشورهای دیکتاتوری رقیب دشمن تلقی می​شود”. کبیری همچنین تاکید کرده بود: «(حزب) نهضت همچون یک جریان معتدل مانع رشد افراط گرایی بود. مبارزه با افراط گرایی اکنون پوششی برای سرکوب‌ در کشور است که خود یک عامل رشد افراط گری است.»

تاثیر سفر رحمان به عربستان در مناسبات دوشنبه و تهران

برخی از کارشناسان تاجیک تاکید می​کنند که سفر رحمان به ریاض بر روابط ایران و تاجیکستان تاثیری ندارد. به گفته آنها تاجیکستان به ایران و عربستان از زاویه منافع ملی خود می​نگرد. در همین راستا تاکید می​شود که تاجیکستان باید با ایران و عربستان مناسبات دوستانه​ خود را حفظ کند.

ذوالفقار اسماعیلیان، کارشناس و روزنامه‌نگار مستقل تاجیک بر این باور است که سفر رحمان به ریاض قبلا و از مدتها پیش طرح ریزی شده بود و هدف از رفتن به مکه به جای آوردن حج عمره بوده است. این کارشناس به دویچه وله می​گوید: «تبادل تجاری تاجیکستان و عربستان شاید تا پانصد هزار دلار هم نرسد. اما ما با ایران حدود ۳۰۰ میلیون دلار تبادل کالا داریم. بنابراین من فکر نمی​کنم که هدف سفر رئیس‌جمهور تاجیکستان پشتیبانی از عربستان یا حمایت از ایران باشد. دولت تاجیکستان در چنین موقعیتی با احتیاط برخورد می​کند.»

کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند شریک اصلی تاجیکستان در جهان اسلام عربستان سعودی خواهد بود. تاجیکستان انتظار دارد که عربستان در ساختار اقتصادی این کشور بویژه در عرصه تامین انرژی سرمایه​گذاری کند. به نظر ذوالفقار اسماعیلیان تاجیکستان سیاست بی​طرفانه​ای در قبال ایران و عربستان اتخاذ خواهد کرد.

سحام: عضو جامعه روحانیت مبارز و نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی حمله به سفارت عربستان را «مشکوک» دانست و گفت که «دولت باید در قبال تنش آفرینی دولت سعودی با تدبیر عمل کند.»

به گزارش سحام، غلامرضا مصباحی مقدم در گفت‌وگویی با ایسنا اظهار عقیده کرده است که «حادثه شهادت شیخ نمر را حادثه بزرگی می‌داند که نشان از روحیه سبوعیت و خشونت آل سعود دارد که در مقابل “منطق”، اعمال زور می‌کنند.»

وی بدون اشاره به حصر پنج ساله و غیرقانونی رهبران جنبش سبز و زندانی بودن جمع زیادی از منتقدین نظام گفت: اعدام شیخ نمر نشان عدم اعتدال و خامی در مدیریت عربستان است «زیرا هر گروه و دولت‌مردی سعی می‌کند نسبت به ملت خود از هر قوم، مذهب و طایفه‌ای که هست با مدارا عمل کند» اما دولت عربستان عدم بردباری و تحمل و طایفه گرایی را مبنا قرار داده است.

وی افزود: این اتفاق در حالی می‌افتد که جمعیت شیعه عربستان جمعیت قابل توجهی هستند اما از حقوق اجتماعی و سیاسی لازم و آزادی فعالیت‌های مذهبی برخوردار نیستند، تا جایی‌که شیخ نمر را به خاطر سخنرانی‌هایش به زندان می اندازند و در نهایت او را به اعدام محکوم می‌کنند.

مصباحی مقدم با اشاره به حمله آنارشیست‌های حزب‌اللهی به سفارت عربستان در تهران و کنسول‌گری این کشور در مشهد نیز گفت: کاری که نسبت به سفارت و کنسولگری عربستان انجام شد «بسیار مشکوک» است و نمی‌شود آن را مشابه کارهای خودسرانه‌ای که در مسائل سیاست داخلی رخ می‌دهد تحلیل کرد. ما باید ببینیم این اقدام به نفع چه جریانی صورت گرفته است. واکنش دولت عربستان نشان دهنده این است که این اقدام به سود آن دولت بوده است. گزارشی که سپاه تهران ارائه کرده هم این‌کار را سازمان یافته می‌داند و از ناحیه نیروهای حزب اللهی هم نبوده است! بنابراین نمی‌توان این اتفاق را با موارد دیگری که در جریانات سیاسی در داخل ممکن است گه گاهی رخ دهد مقایسه کرد.

سخنان این نماینده وابسته به جامعه روحانیت مبارز در حالی بیان شده که انبوه عکس‌های مخابره شده از هجوم نیروهای بسیجی به سفارت عربستان، وابستگی آنان را به محافلی هم‌چون سپاه و بسیج نشان می‌دهد.

نماینده مردم تهران در مجلس با ادعای این‌که «احتمال دارد این اقدام به طور مستقیم یا غیرمستقیم توسط سفارت یا دولتمردان عربستان برنامه‌ریزی شده بود» اضافه کرد: ممکن است آن‌ها برای اینکه بتوانند بهره برداری‌های بعدی را انجام دهند دست به چنین کاری زده باشند! مشابه این قبیل اتفاقات هم در برخی حوادث رخ داده است.

وی با بیان این‌که اعدام شیخ نمر از نظر حقوق بشر و مجامع جهانی محکوم است و ملت ها و دولت ها باید نسبت به آن واکنش نشان دهند در عین حال یادآور شد: حمله به سفارت و کنسولگری اصل حادثه را تحت شعاع قرار داد و وزارت خارجه عربستان حداکثر بهره برداری را از این اتفاق کرد و اقدام به قطع رابطه سیاسی و اقتصادی و حتی رابطه کنسولی با ایران کرد و سفر اتباع عربستان به ایران را هم ممنوع اعلام کرد.

مصباحی مقدم درباره اعلام قطع روابط چند کشور منطقه با ایران نیز گفت: دولت عربستان برخی دولت‌های کوچک منطقه که به نحوی از این کشور کمک مالی دریافت می‌کنند و یا رابطه ویژه سیاسی و اقتصادی دارند را هم تحت فشار قرار داد که اقدام قطع یا کاهش رابطه کنیم البته این امر از منظر سیاسی ارزش چندانی ندارد اما از نظر رسانه‌ای بازتاب گسترده‌ای پیدا کرده است.

وی در پایان درباره رفتار متقابل ایران نیز خاطرنشان کرد: تبعا دولت ایران باید در مقابل این اقدام عربستان با اتکا به تدبیر و حکمت موضع‌گیری کند و رفتار مشابه دستپاچگی که عربستان نشان داده و نشان از غرور و فرافکنی می‌کند را انجام ندهد. البته من معتقدم نهایتا این اقدامات تنش آفرین دولت عربستان به پشیمانی منتهی خواهد شد.

بی‌بی‌سی: هیات دولت و وزارت خارجه کویت ورود تظاهرکنندگان به اماکن دیپلماتیک عربستان و تخریب و آتش سوزی آن را به شدت محکوم کرده بودند

در جدیدترین واکنش دیپلماتیک نسبت به حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در ایران، دولت کویت سفیر خود را از تهران فراخوانده است.

روز سه شنبه، ١٥ دی (٥ ژانویه)، خبرگزاری دولتی کویت – کونا – به نقل از یک منبع رسمی در وزارت خارجه آن کشور گزارش کرد که “با توجه به موضوع حمله جمعیت تظاهرکننده به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در ایران، کویت سفیر خود در ایران را فراخوانده شده است.” این گزارش مشخص نمی‌کند که آیا این تصمیم موقتی است یا به عنوان کاهش سطح روابط با ایران اتخاذ شده است..

ساعاتی پیش از آن، همین خبرگزاری گزارش کرده بود که وزارت خارجه کویت “در ارتباط با اقدام گروهی از تظاهرکنندگان در هجوم، آتش زدن و تخرب سفارت پادشاهی سعودی در تهران و کنسولگری آن در مشهد، سفیر ایران در کویت را به این وزارتخانه احضار کرده است.” براساس این گزارش، منابع وزارت خارجه کویت در این ملاقات گفتند که آنچه که در تهران و مشهد روی داده ” نقض آشکار معیارهای بین المللی و تعهد ایران در قبال حفظ امنیت و ایمنی اماکن دیپلماتیک و کارکنان آنان است.”

به گزارش الجزیره، در این دیدار وزارت خارجه کویت “یک یادداشت اعتراض رسمی” در مورد حمله به اماکن دیپلماتیک سعودی را تسلیم سفیر جمهوری اسلامی کرده است.

روز گذشته نیز هیات دولت کویت با صدور بیانیه‌ای “اقدامات خصمانه” علیه اماکن دیپلماتیک عربستان را “به شدت محکوم کرد” و آن را نقض آشکار قوانین و ضوابط بین‌المللی ناظر بر روابط دیپلماتیک بین کشورها دانست.

در پی حمله به اماکن دیپلماتیک سعودی در ایران، آن کشور روابط خود را با جمهوری اسلامی قطع کرد و با بازگرداندن کارکنان سفارت خود در تهران، به اعضای سفارت جمهوری اسلامی در ریاض دستور داد ظرف چهل و هشت ساعت خاک عربستان را ترک کنند.

همچنین، چند کشور دیگر نیز در اعتراض به حمله به دفاتر دیپلماتیک عربستان در ایران، روابط خود را با جمهوری اسلامی قطع کرده یا سطح روابط را کاهش داده‌اند.

روز شنبه این هفته، منابع رسمی عربستان سعودی خبر اعدام چهل و هفت نفر را به اتهام “اقدامات تروریستی” منشر کردند. چهار تن از اعدام شدگان از جمله شیخ نمر باقرالنمر، روحانی سرشناس عربستان، از اقلیت شیعیان آن کشور بودند.

اعدام شیخ نمر واکنش تند مقامات و نهادهای حکومتی و مذهبی ایران را در پی آورد و پس از آن، تجمع‌هایی در اعتراض به این اقدام دولت سعودی در برابر ساختمان‌های کنسولگری و سفارتخانه آن کشور در مشهد و تهران برگزار شد. در جریان این تجمع‌ها، گروهی از تظاهرکنندگان با عبور از صف ماموران انتظامی مستقر در محل، وارد این اماکن شدند و به تخریب و آتش زدن آنها مبادرت کردند

عربستان سعودی و چند کشور دیگر دولت جمهوری اسلامی ایران را به قصور در عمل به تعهدات خود در قبال حفاظت از اماکن دیپلماتیک متهم ساخته و شورای امنیت نیز در بیانیه‌ای، دولت ایران را به خاطر تعرض تظاهرکنندگان به ساختمان‌های سفارتخانه و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد سرزنش کرده است.

این نخستین باری نیست که اماکن دیپلماتیک، از جمله سفارت کویت در جمهوری اسلامی هدف حمله قرار می‌گیرند. در اوت سال ۱۹۸۷ (مرداد ۱۳۶۶) سفارت کویت هدف حمله قرار گرفت و وزیر خارجه وقت آن کشور در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل، سپاه پاسداران و گروه‌های وابسته به آن را مسئول این حمله معرفی کرد. به گفته مقامات کویتی، در آن حمله، اسناد و مدارک سفارتخانه ضبط و چند تن از کارکنان آن موقتا بازداشت شدند.

پیش از آن، در ماه نوامبر سال ۱۹۷۹ (آبان سال ۱۳۵۸) گروهی از تظاهرکنندگان وارد سفارتخانه ایالات متحده در تهران شدند و کارکنان این سفارتخانه را برای بیش از ۴۰۰ روز به گروگان گرفتند. پس از آن، موارد دیگری از حمله به سفارتخانه‌های خارجی در تهران صورت گرفت از جمله در سال ۱۹۸۷، سفارت عربستان، در سال ۲۰۰۶ سفارت دانمارک و در سال ۲۰۱۱ سفارت بریتانیا در تهران هدف حمله معترضان قرار گرفتند.

رادیوفردا: توسط مرتضی کاظمیان

پس از اعلام قطع رابطه جیبوتی با ایران، موجی از تمسخر و توهین به این کشور کوچک آفریقایی، در فضای رسانه‌های وابسته به اردوگاه اقتدارگرایان ایران شکل گرفت. ازجمله، در برخی پایگاه‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی آنلاین همسو با تندروهای جمهوری اسلامی، این پیام حسین شریعتمداری، مدیرمسئول کیهان در ایسنتاگرام بازتاب یافت: «در پی قطع رابطه جیبوتی با ایران، وزارت خارجه کشورمان به دیپلمات‌های جیبوتی ۲۴ ساعت فرصت داد تا کشور خود را روی نقشه پیدا کنند.»

استهزاء جیبوتی محدود به همین نبود و نشد؛ چنان‌که به‌عنوان نمونه‌ای دیگر، کیهان در ستون معروف خود (گفت و شنود)، با ادبیاتی وهن‌آلود، اقدام این کشور بسیار کوچک آفریقایی را مورد تمسخر قرار داد.

صلح‌ستیزان و اقتدارگرایان گفت‌وگوگریز در ایران اما از یاد برده‌اند که به‌جای خنده بر جیبوتی باید همپای دیگر ایرانیان، زانوی غم بغل گیرند. کشوری که امروز بهانه‌ای برای تمسخر و توهین راست افراطی شده، تا همین چند سال پیش موجبی برای مباهات جمهوری اسلامی و دولت احمدی‌نژاد بود.

ایران و جیبوتی در دوران احمدی‌نژاد

جیبوتی کشوری بسیار کوچک با مساحت حدود ۲۳ هزار کیلومتر مربع (کمتر از یک و نیم درصد مساحت ایران) و جمعیتی حدود ۸۲۰ هزار نفر (کمی بیش از یک درصد جمیعت ایران) است؛ کشوری در شمال‌شرق آفریقا (کنار خلیج عدن و دریای سرخ).
افزون بر نیمی از جمعیت جیبوتی زیر خط فقر قرار دارند و نرخ بیکاری در آن، بسیار بالا (حدود ۵۰ درصد) است. وضع بهداشت و درمان و آموزش، همچون وضع اقتصاد در این کشور ـ که حدود ۹۴ درصد جمعیت آن مسلمان هستند ـ ناگوار است.
چنین کشوری با ابعاد و مختصات و ویژگی‌های فوق اما عرصه‌ای برای جلوه‌گری و جولان احمدی‌نژاد (رییس‌جمهور محبوب رهبر جمهوری اسلامی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰) می‌شود و پروژهٔ افزایش «عمق استراتژی» نظام مبتنی بر ولایت مطلقه فقیه را تکمیل می‌کند.

شهریورماه ۱۳۸۵ احمدی‌نژاد برای سه روز میزبان همتای اهل جیبوتی‌اش می‌شود. رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی از ورود عمر گیله (رییس جمهور جیبوتی) «در صدر یک هیأت عالی‌رتبه سیاسی و اقتصادی» خبر می‌دهند؛ بی‌آنکه کسی از اردوگاه اقتدارگرایی در ایران، به پرسش در مورد فواید این دیدار و تعمیق مناسبات میان دو کشور بپردازد. بدیهی است که هیچ نشانی از تمسخر و توهین جیبوتی نیز در کار نیست.

دو سال بعد (اسفندماه ۱۳۸۷) نوبت احمدی‌نژاد رسید که «در رأس یک هیأت عالی سیاسی ـ اقتصادی» به جیبوتی سفر کند.

ایرنا، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی از «امضای چندین موافقت‌نامه مهم اقتصادی و تجاری» در این سفر خبر می‌دهد. احداث مرکز فنی و حرفه‌ای در جیبوتی، اعطای وام به بانک‌های این کشور و ارائه بورسیه‌های تحصیلی به دانشجویان جیبوتی در ایران ازجمله سندهای امضا شده هستند.
احمدی‌نژاد در کنفرانس مطبوعاتی اعلام می‌کند: «احساس من این است که در خانه خودمان و در جمع برادران خودم هستم. ما مصمم هستیم روابط دو کشور را هر چه بیشتر گسترش دهیم.»

هفت‌ماه بعد که منوچهر متکی، وزیر خارجه وقت به جیبوتی می‌رود، مشخص می‌شود که ایران احداث ساختمان مجمع ملی (پارلمان) جیبوتی را نیز عهده‌دار شده است.

درآمد نجومی نفتی دولت احمدی‌نژاد، چنین ریخت‌وپاش‌هایی را مفروض می‌ساخت؛ و البته از خیل «دلواپسان»، آن‌روز کسی نگران این هزینه‌کرد‌ها نبود و کوچکی جیبوتی را به ریشخند نمی‌گرفت.

همچون کومور و سنت وینسنت

این تنها جیبوتی نبود که از دلارهای نفتی جمهوری اسلامی منتفع می‌شد؛ فهرست نه چندان کوچکی از کشورهای مشابه، سفرهای بین‌المللی احمدی‌نژاد و کمک‌های بی‌حساب و کتاب وی را تکمیل می‌کردند؛ از وام یک میلیارد و ۹۵۰ میلیون دلاری به سریلانکا و سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری در بولیوی و احداث درمانگاه و شبکه تلویزیونی در این کشور گرفته تا کمک‌های میلیون دلاری به اکوادور و کنیا و زیمباوه و گامبیا و تانزانیا و…

و این همه، مستقل از امدادرسانی به حزب‌الله و حماس و کمک به سوریه و دیگر متحدان اصلی منطقه‌ای جمهوری اسلامی بود.

اما در فهرست این کمک‌ها، نام دو کشور گمنام بیشتر جلب توجه می‌کرد: کومور و سنت وینسنت.

«مجمع‌الجزایر کومور» (قمر) در جنوب‌شرقی آفریقا و در میان اقیانوس هند واقع است. کشوری با ۲۲۳۵ کیلومترمربع وسعت (کمتر از کوچک‌ترین استان ایران: البرز)، و با جمعیتی حدود ۸۰۰ هزار نفر. کومور توانست کمکی دو میلیون دلاری از جمهوری اسلامی دریافت کند و از امداد ایران برای ساخت ۵۰۰ واحد مسکونی برخوردار شود.

«سنت وینسنت و گرنادین‌ها» نیز دیگر کشف حیرت‌انگیز احمدی‌نژاد در کره زمین بود. کشوری با مساحت حدود ۳۹۰ کیلومتر مربع (به‌ اندازه برخی شهرهای ایران) و با جمعیتی حدود ۱۲۰ هزار نفر. جزیره‌ای بسیار کوچک در میان آب‌های دریای کارائیب و واقع در شمال آمریکای جنوبی. این جزیره کوچک نیز توانست از ایران کمکی هفت میلیون دلاری برای احداث فرودگاه دریافت، و دانشجویانش را با بورس احمدی‌نژاد روانهٔ ایران کند.

آیا تندرو‌ها هم گریه می‌کنند؟

«کیهان»ی که امروز قطع رابطه جیبوتی با ایران را به استهزاء می‌کشد، در اسفند ۱۳۸۷ گزارش مفصل و احساسی از سفر مهم و تاریخی احمدی‌نژاد به جیبوتی و کومور منتشر کرده، و از جمله نوشته بود: «خیل استقبال‌کنندگان از رییس‌جمهور (احمدی‌نژاد) و هلهله و فریادهای بلند “سلام علیکم” جمعیت، لحظاتی به‌یادماندنی خلق کرده بودند که دوربین‌ها و قلم‌ها از عهده انتقال حس آن ناتوانند.»

چند ماه پیش (خرداد ۱۳۹۴) بود که رییس‌جمهور جیبوتی در گفت‌وگویی با روزنامه «الحیات» با اشاره به سفر احمدی‌نژاد و درخواست وی برای افتتاح سفارت ایران گفت: «جیبوتی چنین چیزی نمی‌خواست تا شر ایران به این کشور نرسد.»
در اقدامی فرا‌تر، حالا همین جیبوتی در پی عربستان و بحرین، رابطهٔ خود با ایران را پایان یافته می‌خواند.

میلیون‌ها ایرانی که در انتخابات ۱۳۸۸ علیه تداوم دولت احمدی‌نژاد به پای صندوق‌های رأی رفتند، از ریخت‌وپاش‌ها و ماجراجویی‌های بین‌المللی او ـ افزون بر ناکارآمدی و بی‌کفایتی و سرکوبگری دولت‌ مورد حمایت رهبر جمهوری اسلامی ـ خسته شده بودند. در رویکردی مشابه، اکثریت مشارکت‌کنندگان در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، روحانی را به امید کاستن از تنش در منطقه و پیگیری مصالحه و گفت‌وگو و تعامل با جهان برگزیدند.

اقتدارگرایان صلح‌ستیز جمهوری اسلامی اما سر باز ایستادن از اقدامات مغایر منافع ملی ندارند. چنین است که با حمله به سفارت عربستان، غائله‌ای جدید برپا می‌کنند.

تندروهای گفت‌وگوگریز نه تنها به تنش‌آفرینی مشغولند که به‌جای گریستن بر هزینه‌های تحمیل شده بر کشور ـ و حتی نظام مطلوب خود ـ به تمسخر و ریشخند کشورهای دیگر می‌نشینند؛ کشورهایی که تا چندی پیش، میلیون‌ها دلار برای «ساختن جهانی نو و تغییر نظام سلطه جهانی» پای آنها هزینه و حیف شده بود.
اگر اقتدارگرایان گریه کردن می‌توانستند، به‌جای خنده بر جیبوتی باید برای ایران می‌گریستند.

………………………………………………………………………………………..

نظر نویسنده بیانگر دیدگاه رادیو فردا نیست.

دویچه‌وله: پوتین در سفر خود به تهران با حسن روحانی و علی خامنه​ای دیدار می​کند. گرچه او به منظور شرکت در نشست “اوپک گازی” به تهران سفر می​کند، ولی کارشناسان می‌گویند موضوع اصلی گفت‌وگوی او با سران ایران بحران سوریه خواهد بود.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه روز دوشنبه (۲ آذر/ ۲۳ نوامبر) برای شرکت در نشست مجمع کشورهای صادر کننده گاز (جی بی سی اف) به تهران سفر می​کند. به گفته یوری اوشاکف، یکی از مشاوران پوتین در دیدار رئیس جمهوری روسیه از ایران “روابط دو جانبه، مناسبات دو کشور در زمینه انرژی اتمی، نفت و گاز و نیز همکاری‌های نظامی” مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

مشاور پوتین هم مثل مقامات ایرانی اشاره​ای به رایزنی سران دو کشور بر سر بحران سوریه نکرد. اما کارشناسان از جمله شهیر شهید ثالث، روزنامه‌‌نگار و تحلیل‌‌گر مسائل خاورمیانه بر این باورند که بحران سوریه بخشی از مذاکرات بین پوتین با سران جمهوری اسلامی را تشکیل خواهد داد. شهید ثالث می​گوید: «در شرایط فعلی هیچ متحدی در منطقه برای روسیه نمی​تواند جای ایران را بگیرد. با توجه به مسائل پیش​آمده در اوکراین و کریمه و تحریم​های سختی که آمریکا و غرب علیه روسیه اعمال کرده​اند، روسیه برای مقابله با غرب در منطقه به خصوص آمریکا، کاملا با ایران هم جبهه شده است. نزدیکی روسیه با ایران در سوریه را باید در این چارچوب دید.»

بیشتر بخوانید: سفر پوتین به ایران به موازات ادامه حملات روسیه در سوریه

اختلافات و اشتراکات ایران و روسیه در سوریه

به نظر شهید ثالث، روسیه یک بازی سیاسی را دنبال می​کند؛ به سران عربستان قول همکاری برای حل مسئله بشار اسد را می​دهد، به نتانیاهو، اطمینان می​دهد که نگذارد ایران پایگاهی مانند لبنان در سوریه ایجاد کند، ضمن اینکه با ایران از نزدیک در حال همکاری در جنگ سوریه است.

شهید ثالیث اختلاف نظر روسیه و ایران بر سر بحران سوریه را نیز ممکن می​داند و چنین توضیح می​دهد: «شاید برای روسیه مبارزه با داعش در اولویت باشد و برای تهران حفظ بشار اسد. اما اولا، ایران به قدری در سوریه و در منطقه برای روسیه به عنوان یک متحد قوی و استراتژیک اهمیت دارد که به این سادگی دست از این اتحاد نخواهد کشید. ثانیا، روسیه با توجه به ارتش عظیم نیابتی که ایران تحت عنوان “نیروهای دفاع ملی” در سوریه سازمان داده “امروز” در موضعی نیست که بتواند نظرش را به تهران تحمیل کند. ثالثا، جاذبه​های اقتصادی ایران در مرحله پسا تحریم، با توجه به وضع اقتصادی نه چندان خوب روسیه، آنقدر بالاست که روسیه به آسانی از آنها چشم‌پوشی نخواهد کرد.»

این کارشناس نتیجه می​گیرد که روسیه به دنبال تثبیت موقعیت خود به عنوان شریک اقتصادی مهم ایران در آینده است و با ایران بر سر مسئله سوریه هم جبهه باقی خواهد ماند.

ارزیابی مثبت از مذاکراه پوتین با سران ایران

پترا بکر از “بنیاد علم و سیاست آلمان” در برلین که درباره بحران سوریه تحقیق می​کند، به دویچه وله می​گوید، هرگونه مذاکره برای پیدا کردن یک راه حل برای بحران سوریه، به برون رفت از بن‌بست کمک خواهد کرد. از این منظر این کارشناس گفت‌وگوی پوتین با سران ایران بر سر مسئله سوریه را مثبت می​داند.

بیشتر بخوانید: تماس روسیه با ایران و آلمان برای برون‌رفت از بحران سوریه

کارشناس بنیاد علم و سیاست آلمان در ادامه تاکید می‌کند: «ما اطلاع دقیقی از جزئیات رایزنی سران دو کشور نداریم. امکان دارد آنها درباره تغییر رژیم سوریه یا پشتیبانی از اسد رایزنی کنند. تا به حال روسیه و ایران برخلاف غرب حاضر نبودند از حمایت بشار اسد دست بکشند. به نظر من احتمال اینکه روسیه و ایران از رژیم اسد حمایت کنند و موقعیت بشار اسد را تقویت کنند، بیشتر است اما امید را هم نباید از دست داد».

اوپک گازی، اهرمی علیه غرب

امید شکری کله​سر، کارشناس انرژی در توضیح هدف دیدار پوتین از تهران بیشتر به منافع مشترک اقتصادی دو کشور اشاره می​کند: «ایران و روسیه که به ترتیب بیشترین منابع گازی جهان و هم چنین منابع عظیم نفت را در اختیار دارند از کاهش قیمت نفت و گاز متاثر شده‌اند. روسیه از قیمت​ فعلی نفت راضی است و فقط در صدد حفظ سهم خویش در بازار جهانی است. ایران هم پس از رفع تحریم​ها در صدد احیای سهم خویش از بازار جهانی نفت است و در شرایط فعلی کسب سهم قبلی از بازار جهانی بیشتر از مسئله قیمت نفت مد نظر ایران است.»

بیشتر بخوانید: دیدار پوتین و روحانی؛ گفت‌وگو بر سر فروش نفت و اس۳۰۰

به گفته این کارشناس، مقامات روسیه و ایران در مورد قرارداد تهاتر کالا و نیز در زمینه سوآپ نفت و گاز مذاکره خواهند کرد. وی تاکید می​کند که سفر پوتین به تهران پس از ۸ سال نشانگر اهمیت مجمع کشورهای صادرکننده گاز و مسائل مطرح در آن است.

این کارشناس انرژی خاطرنشان می​کند: «در جریان سفر پوتین احتمال حضور شرکت​های روس در بخش نفت و گاز ایران به بحث گذاشته خواهد شد. شرکت​های روس سابقه حضور ۱۷ ساله در صنعت انرژی ایران را دارند و با توجه به رفع تحریم​ها صنعت نفت و گاز ایران آماده سرمایه​گذاری شرکت​های خارجی است. در این بین شرکت​های روس نیز شانس بیشتری دارند. شرکت نفتی لوک اویل روسیه تا سال ۲۰۱۱ در میدان نفتی اناران فعال بود و شرکت گازپروم هم در میدان پارس جنوبی فعالیت داشت و احتمال برگشت این شرکت​ها به ایران زیاد است».

امید شکری کله​سر، کارشناس انرژی در ادامه یادآور شد، با توجه به اینکه طی سال​های آینده آمریکا به صادرکننده گاز تبدیل خواهد شد و این امر به ارزان​تر شدن قیمت گاز و ایجاد رقابت بیشتر برای پیدا کردن بازار جدید منجر خواهد شد، شرایط برای صادرکنندگان فعلی گاز سخت​تر خواهد شد. “اوپک گازی” در این مورد باید به دنبال راه حلی باشد تا سهم کشورهای عضو پس از آغاز صدور گاز طبیعی آمریکا حفظ شود و همچنین قیمت گاز بیش از پیش کاهش نیابد. به گفته کله‌سر، به نظر می​رسد مجمع کشورهای صادرکننده گاز در قبال این امر سیاستی مشترک اتخاذ کنند و این مجمع می​تواند اهرمی در برابر غرب باشد.

کارشناسان تاکید می‌کنند که روسیه و ایران به عنوان دو متحد استراتژیک در جنگ سوریه در یک جبهه می​جنگند و اکنون در صددند در عرصه اقتصادی نیز گام​های مشترکی بردارند.