اخبار

خودنویس: نمایشگاه کتاب تهران، امسال بدون حضور خامنه‌ای پایان یافت. رئیس پیشین این نمایشگاه در گفت‌و‌گو با خودنویس، نقش رهبر جمهوری اسلامی در حوزه کتاب را به مصداق دزدی می‌داند که با چراغ آمده.

از خبرهای هرساله نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، بازدید آیت‌الله خامنه‌ای از آن‌جا و دیدار با برخی اهالی نشر و غرفه‌داران است.
هرچند به نظر می‌رسد این ناشران از پیش دست‌چین شده و رهبر جمهوری اسلامی با هماهنگی به سراغ آن‌ها می‌رود و به همین دلیل تقریبا هیچ وقت با ناشران دگراندیش دیداری ندارد، اما در همین بازدیدهای کوتاه هم آیت‌الله خامنه‌ای همیشه سعی کرده خود را فردی کتاب‌خوان و اهل مطالعه نشان بدهد.
مثلا جایی گفته بود که «رمان بینوایان یک معجزه است در عالم رمان نویسی» و هم‌چنین دن آرام شولوخوف و جان شیفته رومن رولان را ستوده بود. حتی در بازدید از غرفه ناشری که این آثار را با ترجمه به آذین (محمود اعتمادزاده) منتشر کرده بود، گفت [3]: «سلام مرا به آقای به آذین برسانید.»

در عین حال خامنه‌ای در دیدارهایش با گروه‌های مختلف از تجربیات کتاب‌خوانی‌ خود گفته است [4]: «من در دوره جوانی زیاد مطالعه می‌کردم. غیر از کتاب‌های درسی خودمان که مطالعه می‌کردم و می‌خواندم، هم کتاب‌های تاریخ می‌خواندم، هم کتاب ادبیات، هم کتاب شعر، هم کتاب قصه و رمان می‌خواندم. به کتاب قصه خیلی علاقه داشتم و خیلی از رمان‌های معروف را در دوره نوجوانی خواندم. شعر هم می‌خواندم.»

دایره تبلیغات آقای خامنه‌ای در مورد سواد و دانش ادبی‌اش از این هم فرا‌تر رفته، تا جایی که همیشه خود را شاعر هم معرفی کرده [5]: ‌ «من در دوره جوانی شعرگفتن را شروع کردم… سابقه زیادی با شعر داشتم، شعر را می‌شناختم.»

در جلسات سالیانه دیدار با شاعران حکومتی هم همیشه سعی کرده با اظهارنظر و اطلاعاتی در مورد اشعار، خود را در مقامی بالا‌تر از نظر ادبی نشان دهد.

جز خود او، مسوولان جمهوری اسلامی و برخی نزدیکان آیت‌الله خامنه‌ای هم بار‌ها کتاب‌خوان و با‌سوادبودن او را ستوده‌اند.
غلامعلی حداد عادل که هم رئیس فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی است و هم نسبت خانوادگی با آیت‌الله خامنه‌ای دارد، می‌گوید [6]: «در هیچ کجای دنیا، هیچ رهبر سیاسی تا این اندازه فرزانه و اهل کتاب نبوده است.»

هرچند به گفته حداد عادل «رهبری ابتدا نیت نویسنده هرکتاب را بررسی و سپس آن را مطالعه می‌کند.»

اما با وجود تاکید آیت‌الله خامنه‌ای و نزدیکانش بر کتاب‌خوان بودن او و تسلطش بر ادبیات، کارنامه ادبی رهبر جمهوری اسلامی در این حوزه چیزی بیشتر از همین سخنان نیست.
علی اصغر رمضان‌پور، روزنامه نگار، معاون سابق وزیر ارشاد در دوره ریاست جمهوری خاتمی و رئیس چند دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب دراین باره به خودنویس می‌گوید: «آن‌چه درباره ادیب بودن آقای خامنه‌ای گفته می‌شود، اگرچه جنبه‌هایی از حقیقت در آن نهفته، مثل این‌که به شعر کلاسیک ایران آشناست یا این‌که رمان می‌خوانده، بیشتر تبلیغات است.»
وی معتقد است که آشنایی با شعر کلاسیک ایران در بین روحانیون و در مدارس علمیه تازگی ندارد، اما خواندن رمان تازگی داشته و همین امر آقای خامنه‌ای را متمایز می‌کرده است.
هرچند این روزنامه نگار تاکید می‌کند: «ما نوشته یا نقدی ادبی از او ندیده‌ایم که بتوانیم بگوییم این آشنایی تا چه حد جدی است.»

سلیقه ادبی یک رهبر

گذشته از تبلیغات رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکانش درباره سواد ادبی او، شاید بتوان از اظهارنظر‌هایش در مورد برخی آثار، میزان سلیقه ادبی او را سنجید.
نویسندگانی که رهبر جمهوری اسلامی آثارشان را ستوده، صرفنظر از صاحبان آثار کلاسیک خارجی، در داخل ایران عده معدودی را شامل می‌شوند که می‌توان گفت همان‌ها هم به طیف فکری مشخصی تعلق یا نزدیکی دارند.
تازه‌ترین کتاب تحسین شده از سوی رهبر جمهوری اسلامی کتاب «عباس دست طلا [7]» ست.

این کتاب که در واقع مجموعه خاطرات یک تعمیرکار ماشین به نام «حاج عباس علی باقری» مشهور به «حاج عباس فابریک دست طلا» بوده از سوی بسیج اصناف گردآوری شده است که آیت الله خامنه‌ای در دیدار با عده‌ای از بسیجیان دوره جنگ درباره آن گفته: ‌ «خیلی خوب بود انصافا. هم مطلب در مورد آن زیاد بود، هم آثار صفا و صداقت در آن کاملا محسوس بود و انسان می‌دید.»

از دیگر آثار تحسین شده از سوی رهبر جمهوری اسلامی، رمان «نامیرا [8]» نوشته صادق کرمیار است.
نویسنده کتاب در مصاحبه‌ای گفته: «در یک جلسه‌ای آقا فرمودند هرکسی می‌خواهد فتنه اخیر را بشناسد، این کتاب را بخواند.»

رمان نامیرا سال ۱۳۸۸ منتشر شده و منظور رهبر جمهوری اسلامی از «فتنه اخیر» اعتراضات مردمی به نتایج انتخابات سال ۸۸ است.

رمان «دا» که خاطرات یکی از زنان حاضر در دوران حصر آبادان است و رمان «پایی که جا ماند» هم از دیگر آثاری هستند که رهبر جمهوری اسلامی آن‌ها را تحسین کرده است.
به گفته علی اصغر رمضان‌پور «عجیب نیست یک رهبر سیاسی حتی اگر رمان خوانده باشد، برخی کارهای ضعیف را به دلایل تبلیغاتی بستاید. این تعریف و تمجید‌ها ربطی به سلیقه ادبی ندارد و این آثار، ثمره تلاش دستگاه تبلیغاتی مورد نظر آقای خامنه‌ای است.»
اما این تحسین و توصیف‌ها همواره شامل حال کسانی شده که اغلب نه تنها نویسنده حرفه‌ای نبوده و آثارشان از نظر منتقدان ادبی در خور توجه نیست، بلکه هیچ نویسنده و شاعر بزرگ معاصر ایرانی نه تنها در فهرست علی خامنه‌ای جایی ندارد، بلکه معمولا مورد غضب وی نیز واقع شده‌اند.
احمد محمود، نویسنده معاصر، خالق رمان‌هایی چون «همسایه‌ها» و «داستان یک شهر» است.
به رمان «مدار صفر درجه» او هم که به وقایع انقلاب می‌پردازد قرار بود سال ۱۳۷۶، در جشنواره بیست سال ادبیات داستانی که از سوی وزارت ارشاد برگزار شد، جایزه ویژه هیئت داوران داده شود. اما عطاالله مهاجرانی، وزیر ارشاد وقت می‌گوید [9]که به دلیل مخالفت آقای خامنه‌ای، این‌ جایزه به احمد محمود اعطا نشد.

مهاجرانی در نامه سرگشاده خود به رهبر جمهوری اسلامی می‌نویسد: «تن‌ها نقطه مقاومت شما رمان مدارصفر درجه احمد محمود بود که از قضا به عنوان رمان برگزیده بیست سال ادبیات داستانی انتخاب شده بود و من هیچ‌گاه نگاه بهت زده و غم آلود احمد محمود را از یاد نمی‌برم… حتما به یاد دارید فرمودید این رمان ضد جنگ است. گفتم مگر شما ضد جنگ نیستید؟»

مهدی اخوان ثالث، شاعر فقید هم از جمله این مغضوب شدگان بود. خود آقای خامنه‌ای درباره او گفته: «پس از انقلاب به اخوان تلفن کردم و گفتم بیایید توی میدان و با شعر، با زبان، از انقلاب حمایت کنید.»
اما اخوان به او می‌گوید [10]که: «ما همیشه بر سلطه بوده‌ایم نه با سلطه.»

می‌گویند کینه رهبر جمهوری اسلامی از اخوان از‌‌ همان زمان آغاز شده و به همین دلیل در یکی از خطبه‌های نماز جمعه خود، اخوان را «هیچ» می‌خواند و اخوان هم در پاسخ به او شعری با مطلع «هیچیم و چیزی کم» می‌سراید.

به گفته علی اصغر رمضان‌پور دلیل اصلی دلخوری آیت الله خامنه‌ای از روشنفکران به دلیل عدم حمایت آنان از حکومت است.
وی می‌افزاید: «اخوان ثالث هم وقتی علیه حکومت سخن گفت، مغضوب شد.»
مصطفی تاج‌زاده، زندانی سیاسی در نامه‌ای به دخترش می‌نویسد [11]: «رهبری می‌گفت روشنفکران را می‌شناسم، با اولین سیلی ساکت می‌شوند.»

آقای خامنه‌ای نه تنها خود این اظهارنظر‌ها را در مورد روشنفکران داشته، بلکه به برخی نویسندگان حکومتی هم امکان و اجازه چنین تاخت و تازی را می‌دهد.

محمدرضا سرشار از جمله این افراد است که نه تنها در کتاب‌هایش به نویسندگان مرده تاخته، مثلا در «راز شهرت صادق هدایت» که این نویسنده را عامل بی‌بی‌سی و غرب‌زده خوانده، در آثار دیگرش هم از جمله «جلوه‌هایی از ادبیات سیاسی امروز ایران» به نویسندگان معاصر‌تر از جمله سیمین دانشور، عطاالله مهاجرانی و خسرو حمزوی هم تاخته است.
این برخورد‌ها و اظهارنظر‌ها در کنار اتفاقاتی چون ماجرای اتوبوس ارمنستان [12] که جمهوری اسلامی سعی در کشتن جمعی از اهل قلم و روشنفکران در سال ۱۳۷۵ داشت، موضع و نگاه آقای خامنه‌ای را نه تنها به مقوله روشنفکری بلکه به ادبیات هم بیشتر روشن می‌کند.

از سویی دیگر عملکرد او نسبت به حوزه کتاب و ادبیات هم این موضوع را تایید می‌کند.

علی اصغر رمضان‌پور در این باره می‌گوید: «آقای خامنه‌ای اثرات ویران‌گری بر فرهنگ ایران به طور عمومی و بر ادبیات به طور خاص داشته است. او با تکیه بر آشنایی نسبی با ادبیات و توجه به اثرات عمیق آن، آگاهانه جریان سانسور ضد ادبیات در ایران را هدایت کرد، به مصداق دزدی که با چراغ می‌آید و گزیده‌تر می‌برد کالا.»

تلاش خامنه‌ای برای سانسور بیشتر

امسال اما رهبر جمهوری اسلامی موضع گیری‌اش نسبت به کتاب را نه با حضور در نمایشگاه بین‌المللی کتاب و اظهارنظر در مورد برخی آثار بلکه با عدم حضور در این نمایشگاه به بهانه «مشغله کاری [13]» عنوان کرده است.

با اینکه حضور آقای خامنه‌ای در نمایشگاه کتاب یک سنت شده اما به عقیده رمضان‌پور «وی در زمان‌هایی که خیلی از اوضاع کتاب دلخور باشد به نمایشگاه کتاب نمی‌آید.»

همچنان که در سال‌های ریاست رمضان‌پور بر نمایشگاه و به گفته خود وی چون آقای خامنه‌ای از اوضاع نمایشگاه و نحوه مجوزدادن به کتاب‌ها راضی نبود در آن‌جا حضور نیافت.
در واقع به نظر می‌رسد رهبر جمهوری اسلامی، حتی اندک تلاش و ایجاد روزنه در اوضاع نشر را هم برنمی‌تابد.

خودنویس: دستگیری تعدادی از فعالان سیاسی بازگشته به ایران نشان می‌دهد که سفر به ایران بدون هزینه نخواهد بود. دستگاه‌های امنیتی و قضایی با ایجاد رعب و وحشت امکان بازگشت ایرانیان خارج کشور را کاهش می‌دهند.

سال گذشته و در هنگام حضور روحانی و ظریف در نیویورک، نوید روزگاری جدید را به بسیاری از ایرانیان خارج از کشور را دادند. حسن روحانی در هتلی در نیویورک به حاضران ایرانی در سالن گفته بود که بازگشت به کشور، حق همه ایرانیان است. برخی از فعالان سیاسی و رسانه‌ای که در طول دوران انتخابات در خارج از کشور برای پیروزی حسن روحانی تلاش کرده بودند، از جمله کسانی هستند که انتظار داشتند ثمره تلاش خود را بیشتر ببینند. سید ابراهیم نبوی، یکی از طنزپردازان طرفدار روحانی بعد از سخنان رئیس جمهوری ایران در نیویورک، اعلام کرد که به ایران باز خواهد گشت.

خبرگزاری رویترز همان زمان گزارشی در این باره تهیه و به ریسک‌های این نوع بازگشت اشاره کرد. در همان گزارش نام سراج میردامادی، فعال سیاسی و همکار برخی از رسانه‌های خارج از کشور به میان آمده بود: «میردامادی هنوز با اتهامات مربوط به انتقاد از مقام‌های جمهوری اسلامی و مصاحبه با رسانه‌های خارجی روبرو است. از زمان بازگشت در ماه اوت، او ممنوع‌الخروج و دو بار نیز بازجویی شده است، و هنوز اجازه کار و فعالیت در ایران را ندارد.»

میردامادی دو روز پیش، یعنی تقریبا ده ماه بعد از بازگشت به کشور بازداشت شد. این فعال سیاسی، پسر دایی رهبر جمهوری اسلامی است و موقعیتی متفاوت با بسیاری از فعالان دیگر دارد.

وقتی وزرات خارجه با احتیاط کارت دعوت می‌فرستد

معاون کنسولی، امور مجلس و ایرانیان وزارت امور خارجه در اسفند ۱۳۹۲ گفت: «سیاست و تاکید دکتر روحانی باز بودن درهای کشور بر روی همه ایرانیان خارج کشور است». معاون وزیر امور خارجه تاکید کرد «به طیفی که تردید دارند، گفته ایم که ایمیل بزنند و اگر ترس کاذبی وجود دارد، ابهام را برای آنان برطرف کنیم».

وزارت امور خارجه در ابتدا این ادعا را مطرح کرد که خود ابهام زدایی می‌کند و همچنین معاون کنسولی امور مجلس مدعی شد که «اپوزیسیون در شدیدترین حالت آن بین همه ایرانیان خارج از کشور تنها بین ۳ تا ۴ درصد هستند» و سپس تاکید کرد که «اکثریت ایرانیان خارج از کشور علاقمند به توسعه ملی و خوش آوازگی ایرانیان هستند و آن را مطالبه می کنند. ایران را دوست دارند و کمک هم می کنند».

اما بعد از گذشت چند ماه در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ماه امسال معاون امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امورخارجه گفت: «بعد از اعلام آدرس ایمیل بیش از یک‌صد ایمیل از سوی ایرانیانی که در خارج از کشور سکونت داشتند دریافت کردیم که به هر دلیلی از بابت داشتن پرونده‌ای حقوقی در داخل کشور، نگران بودند. برای همه آنها ایمیلی ارسال شده که مدارک خود را ارسال کنند تا وزارت‌خارجه‌ به‌عنوان نهاد واسط و هماهنگ‌کننده، از نهادهای ذی‌ربط استعلام کند، حدود ۴۰نفر مدارک خود را فرستادند. ما هم مدارک را برای استعلام، به قوه‌قضاییه ارسال کردیم اما تاکنون پاسخی از سوی این نهاد دریافت نکرده‌ایم. هر زمانی‌که از سوی این قوه پاسخ دریافت کنیم، به‌سرعت به ایرانیانی که برای ما ایمیل فرستاده‌اند، اطلاع داده ‌می‌شود».

«شعار» و «تعهدات پوشالی»

در مدت زمان کوتاهی وزارت امورخارجه علاوه بر آمار و نظرات متناقض، از زیر بار ادعایی را که مبنی بر پیگیری و ابهام زدایی بود شانه خالی می‌کند. وزارت امورخارجه برای سرپوش گذاری نهادهای واسط مانند قوه قضاییه  را مسئول مطرح می‌کند و مدعی است که آن‌ها در پاسخ گویی کوتاهی کردند.  این در حالی است که قشقاوی معاون کنسولی، امور مجلس و ایرانیان وزارت امورخارجه مدعی شده بود که دبیرخانه کمیته بازگشت ایرانیان خارج از کشور در وزارت اطلاعات تشکیل شده است و او به عنوان عضو این کمیته در جلسات آنها شرکت می‌کند. قشقاوی افزود: «جلسات به صورت منظم در وزارت اطلاعات تشکیل می شود و وزارت اطلاعات به نتایج خوبی در این زمینه دست یافته است و به زودی گزارش این جلسات منتشر خواهد شد».

با دستگیری تعدادی از فعالان بازگشته به ایران، ممکن است حجم نامه‌نگاری‌ها برای «ابهام زدایی» افزایش یابد. در روزها و هفته‌های اخیر حسین نورانی‌نژاد و سراج الدین میردامادی دو تن از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب بازگشته به ایران، دستگیر شده‌اند. سید ابراهیم نبوی که گفته می‌شود در برخی محافل از بازگشت سراج میردامادی به کشور حمایت کرده بود، هنوز به ایران باز نگشته است.

در طول ۳۵ سال گذشته حاکمیت چنین برخوردهایی را با منتقدان و کسانی که گفته می‌شد «امان»نامه گرفته‌اند، کرده است. برخی به خاطر تداوم انتقاد پس از بازگشت، با مشت آهنین جمهوری اسلامی مواجه شدند. خسروخان قشقایی با پیروزی انقلاب به ایران بازگشت و بازگشت او با استقبال بی‌نظیر عشایر همراه بود اما در سال ۱۳۶۱ توسط حاکمیت دستگیر، شکنجه و سپس تیرباران شد. در سال‌های اخیر نیز حسین درخشان که بدون هماهنگی به ایران بازنگشته بود، پس از مدتی کوتاه دستگیر و سپاس زندانی شد. حتی در مواردی غیر سیاسی، کسی چون فاضل خداداد برای رفع سوتفاهم‌های مالی‌ به ایران بزگشت اما با حکم اعدامی از سوی قاضی دادگاه «اختلاس ۱۲۳ میلیاردی» روبرو شد. قاضی آن دادگاه کسی نبود به جز محسنی اژه‌ای.

برخوردهای سیاسی با مهمانان فعال از فرنگ برگشته

همین هفته، یکی از مدیران تازه منصوب دانشگاه آزاد اسلامی از کار برکنار شد. عبدالحسین هراتی که انتصابش به سرپرستی اداره کل اسناد و مدارک دانشگاه آزاد اسلامی خبرساز شده بود، روز شنبه بیستم اردیبهشت از مقام خود برکنار شد. هراتی که سال‌ها در استرالیا به عنوان یک پناهنده سیاسی زندگی و فعالیت می‌کرد، سال پیش به ایران بازگشت. هراتی که گفته می‌شود به خاطر سابقه انجام پروژ‌ه‌هایی با خانواده هاشمی رفسنجانی، امکان بازگشت به ایران و فعالیت در این دانشگاه را یافته بود، به خاطر نوشته‌هایش در خارج از کشور، هدف حملات اصول‌گرایان قرار گرفت و مقام‌های ارشد دانشگاه آزاد پس از «استعلام» با دستگاه‌های امنیت، به کار او در مرکز اسناد پایان دادند.

عبور بازگشته‌ها از فیلتر قوه قضائیه

دادستان کل ایران در سخنرانی خود در۸ اردیبهشت گفت: «تعدادی از جریان فتنه که در داخل کشور هستند ممنوع الخروج هستند و ۴ نفر از عوامل فتنه که در خارج کشور هستند غیابی محاکمه شدند».

به این ترتیب بسیاری از فعالان خارج کشور، غیابی محاکمه می‌شوند و دستگاه قضایی این پیام را به معترضان ایرانی خارج کشور داده است که بازگشت بدون هزینه به کشور امکان پذیر نیست. دستگیری یک از بستگان آیت الله خامنه‌ای که نگاه سیاسی‌ای نزدیک به سید هادی، برادرکوچک‌تر  آیت‌الله خامنه‌ای دارد، خود می‌تواند نشانه‌ای منفی برای فعالان سیاسی‌ای باشد که در سال‌های اخیر از ایران رفته‌اند.

باید دید حامیان دولت روحانی که بازگشت به ایران را تبلیغ می‌کردند، الان چه می‌گویند؟

خودنویس: ما ملت عجیبی هستیم. برای ضریح امام حسین پول داریم خوب هم داریم. بهترین مواد و بهترین روش‌ها را به‌کار می‌گیریم تا یک حرم درجه یک با بهترین کیفیت برای امام حسین بسازیم و به کربلا بفرستیم. تا این‌جای کار اشکالی نیست. به هرصورت عده زیادی از ایرانیان شیعه هستند و به امام حسین اعتقاد دارند. آزاد هستند به هرچه می‌خواهند اعتقاد داشته باشند و برایش پول خرج کنند.

مشکل دراین‌جاست که همان ایرانیان پول و همت کافی برای خرید پیراهن کافی برای فوتبالیست‌های جام جهانی ۲۰۱۴ خرج نمی‌کنند. یعنی فوتبالیست‌های ما در دیدار با نیجریه ممکن است اصلا نتوانند پیراهن‌شان را با تیم مقابل که یک رسم قدیمی و شناخته شده درپایان بازی است تعویض نمایند. پس یک جای کار اشکال دارد. تیم ملی ایران هر نتیجه‌ای که به دست بیاورد نماد ایران و ایرانی درفوتبال جهان و مهم‌ترین و پربیننده‌ترین رویداد ورزشی دنیا یعنی جام جهانی فوتبال است آن وقت فوتبالیست‌هایش باید پس ازدیدار نخست برای دو دیدار بعدی با آرژانتین و بوسنی هرزگووین پای تشت رخت بنشینند و پیراهن بشویند یا جلوی ماشین لباس شویی چمباتمه بزنند تا پیراهن آماده شود. تازه اگر آب نرود آن هم درهوای بسیار گرم و شرجی برزیل در وسط زمین که حتی با پیراهن معمولی هم ۹۰ دقیقه دویدن کاری است کارستان.

وقتی کی روش دربرنامه نود به فردوسی‌پور می گوید گرم‌کن کافی نداریم این یعنی فاجعه. وقتی تیم ملی ایران درست زمانی که دیگران مشغول یادگرفتن و تمرین آخرین تکنیک‌های فوتبال حرفه‌ای هستند مشکل پیراهن و گرمکن دارد و درهمان حال ضریح امام حسین درکربلا اهدایی ایرانیان می‌درخشد یعنی یک جای کار و شاید بسیاری از جاهای همان کار اشکال دارد. به‌راستی کدامیک واجب‌تر هستند؟ ضریح امام حسین یا پیراهن برای فوتبالیست‌ها درجام جهانی ۲۰۱۴؟

دیگربان: علی سعیدی٬ نماینده ولی فقیه در سپاه گفته «چالش‌های انقلاب اسلامی ریشه در تعدد گفتمان‌ها دارد» و نتیجه «مردم‌سالاری سکولار می‌شود حکومت بنی‌امیه.»

به گزارش «دفاع پرس» آقای سعیدی این مطلب را روز یک‌شنبه (۲۱ اردیبهشت) در جمع فرماندهان و استادان دانشگاه افسری و تربیت پاسداری دانشگاه «امام حسین» بیان کرده است.

به گفته وی در حال حاضر یک گفتمان در جمهوری اسلامی از «حاکمیت دینی و ولایت فقیه می‌گوید و یک برداشت و گفتمان به مردم‌سالاری سکولار می‌اندیشد.»

وی سابقه تفکر دینی در تاریخ را حکومت پیامبر اسلام و سابقه مردم‌سالاری سکولار را حکومت سلطنتی «بنی‌امیه» معرفی کرده است.

نماینده ولی فقیه در سپاه در بخش دیگری از سخنان خود به نقد برخی مواضع و سیاست‌های دولت یازدهم پرداخته و گفته نمی‌توان فرهنگ و مسائل فرهنگی را به مردم و بخش خصوصی واگذار کرد.

وی همچنین به طور تلویحی از ترکیب «اصلاح‌طلبانه» دولت یازدهم با «لعاب اعتدال» انتقاد کرده و از آن به عنوان یک چالش در ایران یاد کرده است.

روح کلی سخنان تازه علی سعیدی در ادامه انتقاد‌ها و اعتراض‌های وی به جریان اکبر هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی است که از سال گذشته به واسط انتخابات کمی قدرتمند‌تر شده‌اند.

رادیوفردا: رهبر جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه، ۲۱ اردیبهشت، در بازدید از برخی پروژه‌های موشکی سپاه پاسداران گفت که نیروی هوافضای سپاه باید جنگ‌افزارهای موشکی و نظامی خود را به تولید انبوه برساند. وی همچنین خواستار حل موضوع تحریم ایران از راهی غیر از مذاکره شد.

آیت‌الله خامنه‌ای بعد از بازدید دو ساعته از نمایشگاه تولیدات نیروی هوافضای سپاه پاسداران در جمع فرماندهان عالی سپاه و ارتش و تعدادی از کارشناسان صنایع نظامی تاکید کرد که تولید انبوه موشک، «یک وظیفه است و همه مسئولان نظامی باید در این جهت تلاش کنند و دولت نیز باید پشتیبانی از این موضوع را جزو وظایف اصلی خود بدانند».

رهبر جمهوری اسلامی در حالی با حضور در ستاد فرماندهی نیروی هوافضای سپاه پاسداران بر تقویب توان موشکی ایران تاکید کرد که طرف‌های غربی مذاکره کننده با ایران بر سر برنامه هسته‌ای آن، خواستار محدود سازی برنامه‌ توسعه موشک‌های بالستیک تهران هستند.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، آقای خامنه‌ای روز یکشنبه در این زمینه گفت که چنین توقعی از سوی قدرت‌های غربی، «احمقانه و ابلهانه است».

رهبر جمهوری اسلامی گفت که همواره طرفدار ابتکار در سیاست خارجی و مذاکره بوده و هست، اما در عین حال به مسوولان توصیه کرد در سیاست خارجی هرچه تلاش و ابتکار وجود دارد به کار بندند و نیازمندی‌های ایران را به تحریم‌ها و مذاکره هسته‌ای گره نزنند.

وی «با گلایه از توجه نکردن برخی مسئولان به پیام اقتدار و توانایی درونی» گفت که «متاسفانه در برخی از بخش‌ها مدیران ما این پیام را درک نمی‌کنند».

آیت‌الله خامنه‌ای اظهار داشت که «مسئولان باید موضوع تحریم را به طریق دیگری حل کنند».

رهبر جمهوری اسلامی توضیح بیشتری درباره راه‌های دیگر حل موضوع تحریم ایران نداد که تا پیش از روی کار آمدن دولت حسن روحانی در مرداد پارسال، اقتصاد ایران را با مشکلات زیادی درگیر کرد و به کاهش شدید تولید نفت و افزایش تورم در ایران منجر شد.

کشورهای غربی و اسرائیل بارها ایران را متهم کرده اند که در پوشش فعالیت های هسته‌ای خود به دنبال ساخت بمب اتمی و تقویت ابزارهای پرتاب کلاهک هسته ای از طریق توسعه برنامه موشکی خود است.

تهران این اتهام را رد کرده و ضمن تاکید بر مسالمت آمیز بودن ماهیت برنامه هسته‌ای خود می‌گوید که هدف از برنامه موشکی‌اش، دفاع از خود در برابر تهدیدات خارجی است.

سال گذشته پس از توافق موقت هسته‌ای بین ایران و گروه ۱+۵، سخنگوی کاخ سفيد در ۲۹ بهمن ماه گفت که مسئله توان موشک‌های بالستيک جمهوری اسلامی در مذاکرات نهايی ايران و گروه ۱+۵ مطرح می‌شود.

جمهوری اسلامی در جريان توافق ژنو و برنامه «اقدام مشترک» در سوم آذرماه سال گذشته پذيرفت که به مسائل مطرح شده در قطعنامه های شورای امنيت عليه ایران هم بپردازد.

در قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنيت سازمان ملل عليه جمهوری اسلامی خواسته شده که برنامه موشک‌های بالستيک ايران با قدرت حمل کلاهک‌های هسته‌ای متوقف شود.

دور جدید مذاکرات هسته‌ای دو طرف برای نوشتن پیش نویس توافق نهایی درباره حل و فصل ابهام‌های برنامه هسته‌ای ایران قرار است از روز سه شنبه هفته جاری در وین، پایتخت اتریش، آغاز شود.

نمایش تولیدات نظامی ایران در نمایشگاه سپاه

به گزارش خبرگزاری‌های ایران، در نمایشگاه تولیدات نیروی هوافضای سپاه پاسداران که رهبر ایران روز یکشنبه از آن بازدید کرد، پهپاد‌ها، سامانه‌های موشکی ضدناو و بالستیکی و ضد سپر موشکی، سامانه‌های پدافندی و انواع رادار‌ها و مراکز کنترل فرماندهی به نمایش گذاشته شده بود.

نمایش پهپاد فوق پیشرفته و رادار گریز آر- کیو۱۷۰ که ایران می‌گوید از آمریکا به غنیمت گرفته است، از مهم‌ترین بخش‌های این نمایشگاه بود. خبرگزاری ایرنا مدعی شده که متخصصان نیروی هوافضای سپاه در مدت حدود دو سال توانسته‌اند، پهپاد فوق پیشرفته آر- کیو۱۷۰ آمریکا را مهندسی معکوس کنند.

بر اساس گزارش این خبرگزاری، در بازدید آیت‌الله خامنه‌ای، مراحل بازسازی این پهپاد فوق پیشرفته، چگونگی چیدمان اجزاء مهم آر- کیو ۱۷۰ از جمله چگونگی بازسازی اطلاعات ذخیره شده از اهداف، شناسایی و تحلیل رادار گریزی، استخراج و بازسازی نرم افزار هدایت و کنترل کامپیو‌تر پرواز، و تعمیر و راه اندازی موتور هواپیما تشریح شد.

همچنین در این نمایشگاه از یک سامانه پدافندی با نام «سوم خرداد» رونمایی شد که سپاه می‌گوید ۵۰ کیلومتر برد دارد و همزمان قادر است که چهار هدف را رهگیری و هشت موشک را شلیک کند.

در همین حال، علی حاجی زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه گفته است که «متخصصان و کارشناسان نیروی هوافضای سپاه بر تحریم‌ها و موانع فنی و تکنیکی فایق آمده‌اند به گونه‌ای که امروز توان موشکی ایران در رتبه اول منطقه و در رتبه هفتم جهان است».

آن گونه که خبرگزاری تسنیم گزارش داده، وی این اظهارات را هنگام بازدید رهبر ایران از این نمایشگاه بیان کرده است.

دیگربان: حیدر مصلحی٬ وزیر سابق وزارت اطلاعات می‌گوید فریاد اعتراض علی خامنه‌ای از وضعیت «فرهنگی» درآمده است و «امروز در بسیاری از مسائل با مسئله‌ نفاق مواجهیم.»

به گزارش سایت «تنویر» آقای مصلحی در جمع گروهی از سپاهیان استان فارس با انتقاد از سیاست‌های فرهنگی دولت حسن روحانی به اکبر هاشمی رفسنجانی نیز حمله کرده است.

وی بی‌آنکه به نام هاشمی اشاره کند٬ گفته «برخی مثل یهود و نصارا با طراحی‌های دشمن، خاطرات انقلاب و جنگ می‌نویسند و آن را تحریف می‌کنند.»

مصلحی در دو ماه گذشته سخنرانی‌های متعددی علیه دولت حسن روحانی٬ اکبر هاشمی رفسنجانی٬ محمد خاتمی٬ میرحسین موسوی و مهدی کروبی داشته که همچنان ادامه دارد.

وی در تازه‌‌ترین سخنرانی خود به موضوع «نفاق» در جمهوری اسلامی پرداخته و به طور تلویحی برخی منتقدان وضعیت موجود را «منافق» خوانده است.

مصلحی درباره وقایع سال ۱۳۸۸ نیز اظهار کرده که بسیاری از مشکلات کنونی جمهوری اسلامی ناشی از آن وقایع است.

رادیوفردا: احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، درباره «افزایش جمعیت اهل تسنن در مشهد» اخطار داد و همجنین گفت که استکبار جهانی می‌خواهد با «قیچی دو لبه وهابیت و تحجر» ایران را «قیچی کند.»

به گزارش خبرگزاری فارس، احمد علم‌الهدی در جریان سخنرانی‌اش در جلسه هیئت و کانون فرهنگی جواد‌الائمه مشهد که در دفتر امام جمعه مشهد برگزار می‌شد، «حضور پاکستانی‌ها و افغانی‌ها» در مشهد را عامل افزایش جمعیت اهل تسنن خوانده و از «دستگاه‌های امنیتی» خواسته تا مداخله کنند و این افراد را «از کشور خارج کنند.»

این شخصیت دینی شهر مشهد را گرفتار «بلایی بزرگ» خوانده و آن را «تحجر و سنی‌گریزی» نامیده است.

امام جمعه مشهد در صحبت‌هایش به تلاش دشمنان در بدل کردن «مشهد به قربانگاهی بزرگ» اشاره کرده و می‌گوید «دشمنان با توجه به شکست در عراق و سوریه، در ایران منطقه سرجام مشهد را انتخاب کردند که از آن جا طالبان و سلفی‌ها را از افغانستان وارد کشور کنند و مشهد را به قربانگاهی بزرگ تبدیل کنند.»

آقای علم‌الهدی گفته که استکبار قصد دارد «با قیچی دو لبه وهابیت و تحجر ما را قیچی کند.» امام جمعه مشهد وهابیت را «تحجر» نامیده است.

برخی دیگر از روحانیون ایرانی پیش‌تر درباره ارتباط بین کاهش جمعیت شیعی ایران و وهابیت اخطار داده‌ بودند. جعفر سبحانی، از مراجع تقلید ساکن قم، در انتهای فروردین ماه سال جاری گفته بود: «از بین بردن اکثریت مطلق جمعیت شیعی در تمام شهرهای ایران یکی از برنامه‌های سعودی‌های و وهابیت است.»

هفته نامه «شما»، ارگان رسمی حزب پرنفوذ موتلفه اسلامی در زمستان سال ۱۳۹۰، هشدار داده بود که «رشد جمعیت شیعی کشور امروز از ۱/۸ درصد به ۱/۶ درصد تقلیل یافته، در حالی که رقم رشد جمعیت در میان غیرشیعیان حدود ۷ درصد است.»

روحانیون شیعه و ارگان‌های دولتی در حالی نگران افزایش جمعیت اهل سنت در ایران‌اند که فعالان حقوق بشر همواره از تضییع حقوق اقلیت‌های قومی در ایران می‌گویند و در مناطق شرقی ایران خشونت‌هایی از جانب گروه‌های اهل سنت دیده می‌شود.

دویچه‌وله: گسترش بیماری‌های روانی در جامعه ایران از چشم هاشمی رفسنجانی نیز به دور نمانده. وی در این رابطه هشدار داد ولی به علت‌های آن اشاره نکرد. کارشناسان فشارهای اجتماعی یک نظام ایدئولوژیک را دلیل این اختلالات روانی می‌دانند.
هاشمی رفسنجانی می‌گوید: دل چو آرام نباشد، ز تن آرام مجوی. می‌پرسیم آیا دل جوانان و زنان ایران آرام است؟ مسئول کیست؟

هاشمی رفسنجانی می‌گوید: “دل چو آرام نباشد، ز تن آرام مجوی.” می‌پرسیم آیا دل جوانان و زنان ایران آرام است؟ مسئول کیست؟

اکبر هاشمی رفسنجانی در دیدار با اعضای شورای مرکزی سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور نسبت به افزایش بیماری‌های روانی در جامعه ایران هشدار داد و گفت که این مسئله را باید جدی گرفت.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، از نظر رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام “به جای هزینه‌های بالای درمان، باید به سوی پیشگیری” رفت که “هم هزینه کم دارد و هم عواقب بیماری را ندارد”.

این هشداری است که سیاستمدار معتدلی مانند هاشمی رفسنجانی به زبان آورده؛ هشداری که با سکوت تاکنونی دولت‌مردان محافظه‌کار در ارتباط با این واقعیت تأسف‌بار اجتماعی توأم است.

ولی با این حال هاشمی رفسنجانی اشاره نکرد که گسترش فزاینده بیماری‌های روانی در ایران ناشی از کدام عامل‌ها است؛ آن‌هم از نظر کارشناسان، در جامعه‌‌ی بسته‌ای مانند جمهوری اسلامی که برای جوانان و به‌ویژه زنان، محدودهای بسیار اجتماعی و “اخلاقی” قائل است و فضایی برای شادی و نشاط برای انسان‌ها باقی نمی‌گذارد.

دکتر احمد جلیلی، رئیس منتخب انجمن علمی روانپزشکان در ایران، در مصاحبه روز یکشنبه ۴ اسفند ۹۲ با سایت “فرارو” آمار جدید بیماران روانی در ایران را ۲۵ درصد افراد بزرگسال ذکر کرده است.

بیشتر بخوانید: از هر چهار ایرانی یک نفر “اختلال روانی” دارد

پیش از او نیز دکتر رضا میرسپاسی، رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، گفته بود که اختلالات روانی در ایران رتبه بالایی از بار بیماری‌ها را در بر دارد. او از حدود ۲۰ تا ۲۳ درصد افراد بزرگسال (۱۵ تا ۶۴ سال) مبتلا به بیماری روانی یاد کرده بود.

اما دکتر احمد جلیلی آمار ۲۰ تا ۲۳ درصدی بیماران روانی را مربوط به سال ۹۱ خواند و گفت بنا بر آمارگیری‌ای که به صورت تحقیق میدانی و برمبنای پرسشنامه در تهران و شهرستان‌ها شده، شمار بیماران روانی (تا ۲۵ درصد افراد بزرگسال جامعه افزایش یافته است.) افزایش یافته و به ۲۵ درصد رسیده است.

طبق آماری نیز که عباسعلی ناصحی، مدیرکل سلامت روان وزارت بهداشت، عرضه کرده بود، میزان بیماری‌های روانی میان زنان حدود ۶ درصد بیشتر از مردان است.

مهدی تهران‌دوست، رئیس انجمن روانپزشکی کودک و نوجوان، در سال ۹۱ در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا گفته بود که ۱۵ تا ۲۵ درصد افراد زیر ۱۸ سال در ایران دچار مشکلات روانی هستند.

محمدباقر لاریجانی، رئیس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت، در پنجمین همایش بین‌المللی روانپزشکی کودک و نوجوان در سال ۹۱ گفته بود: «آخرین مطالعات انجام شده درباره وضعیت سلامت روان کودکان (مربوط به سال‌های ۸۸ تا ۸۹) نشان می‌دهد در برخی مناطق کشور، ۵۰ درصد کودکان دچار غمگینی و ناامیدی و ۳۷ درصد کودکان دچار نگرانی و اضطراب هستند.»

بیشتر بخوانید: “عصبانی نیستم”؛ هشداری سینمایی درباره وضعیت اجتماعی ایران

نظر کارشناسان علت‌گسترش بیما‌ری‌های روانی

دبیر انجمن روانپزشکان ایران در سال ۱۳۸۶ در همایش سالانه این انجمن گفته بود که وضعیت اقتصادی و اجتماعی افراد در بروز بیماری‌های روانی بسیار موثرند.

جامعه‌شناسان نیز می‌گویند که رواج اضطراب، افسردگی، انزوا و بی‌عملی یا پرخاشگری و ستیزه‌جویی، در اغلب موارد ناشی از ناروایی‌ها و نابسامانی‌های اجتماعی هستند.

دکتر فرامرز قره‌باغی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه پیش از این به دویچه‌وله گفته بود که اجبارهای اجتماعی و اقتصادی برای قراردادن افراد در چارچوبی ایدئولوژیک و از پیش تعیین‌شده یکی از مهم‌ترین دلایل به هم خوردن تعادل روحی افراد هستند.

وی می‌‌گوید: «بسیاری از روی مصلحت در بیرون از خانه با ایدئولوژی حاکم دست به سازش می‌زنند و تظاهر می‌کنند. مثال رعایت حجاب عمومی‌ترین نمونه است که چون اجباری است همه از آن تبعیت می‌کنند در حالی‌که این تبعیت به معنای قبول آن نیست.»

صاحب‌نظران بسیاری هشدار داده‌اند که نظام ایدئولوژیک حاکم بر جمهوری اسلامی از شهروندان ایرانی انسا‌ن‌هایی دوشخصیتی ساخته است؛ تا جایی که در بطن جامعه، مردم با شرمساری از خصلت دوگانه خود سخن می‌گویند که حکومت به آن‌ها تحمیل کرده است.

بیشتر بخوانید: نرخ تأمل‌برانگیز افسردگی در میان جوانان ایرانی

محمدتقی حسن‌زاده، رییس مرکز مطالعات وزارت ورزش و جوانان ایران تاکید کرده که تفاوت معناداری میان دختران و پسران در نتایج این تحقیق دیده نمی‌شود اما دختران بیشتر از پسران مبتلا به افسردگی هستند و نزد پسران اختلال تفکر پارانوئیدی بیشتر است. او یادآوری کرده که این اختلالات ریشه‌در آسیب‌های اجتماعی دارند.

از نگاه بسیاری جامعه‌شناسان و روانشناسان، احساس عدم تناسب بین نیازها، آرزوها و هدف‌های جوانان از مهم‌ترین زمینه‌های بروز سرخوردگی، افسردگی یا پرخاشگری نزد آنهاست.

جوان به شادی، تحرک، شغل، آموزش، تفریح یا امنیت روحی نیاز دارد. سرخوشی از ویژگی‌های عهد شباب است اما غالب جوانان ایرانی از نبود فضای شاد و محرومیت از ساده‌ترین حقوق خود در رنجند.

دیگربان: غلامعلی حداد عادل می‌گوید علت پا برجا بودن جمهوری اسلامی «اعتقاد مردم به رهبری و احترام متقابل نظام» به آنها است و مردم می‌دانند که رهبر «راست» می‌گوید.

به گزارش ایرنا٬ آقای حداد عادل در دومین همایش دانش آموختگان ایرانی خارج از کشور گفته مردم ایران به رهبر جمهوری اسلامی «اعتقاد» دارند٬ «پشتیبان» وی هستند و نظام هم به مردم «احترام» می‌گذارد و به آن‌ها «اعتقاد» دارد.

وی گفته حکومتی که می‌خواهد «پشتیبانی مردم خود را داشته باشد باید به عقاید و فرهنگ آن‌ها احترام بگذارد و شرط پیشرفت و شرط استقلال حکومت این است که با عقاید مردم ستیزه نداشته باشد.»

به گفته حداد عادل «مردم اگر بفهمند روسای کشور تظاهر به اعتقاد به دین می‌کنند، کنار خواهند کشید» و اینکه مردم «پای انقلاب» ایستاده‌اند به این خاطر است که می‌دانند رهبر «راست» می‌گوید.

آقای حداد عادل همچنین در پنجمین اجلاس عمومی شورای عالی استان‌ها گفته اگر مردم از «مجلس» سرخورده شوند «زمینه برای پذیرش دیکتاتوری و استبداد فراهم می‌شود.»

وی افزوده «اگر روزی مردم به این نتیجه برسند که از دست من و شما کاری بر نمی‌آید و روگردان شوند در واقع از مردم سالاری دینی پشیمان می‌شوند.»

حداد عادل در شرایطی این اظهارات را بیان کرده که علی مطهری اردیبهشت سال ۹۱ گفته بود امثال حداد‌ عادل ظلم برای حفظ نظام را مجاز می‌دانند.

مطهری افزوده بود «امثال آقای حداد فکر می‌کنند که اگر در جایی از حقوق مردم دفاع کنند، مثلا از حقوق یک زندانی سیاسی دفاع کنند، ‌علیه نظام اقدام کرده‌اند.»

دیگربان: محمدتقی مصباح یزدی «آزادی» را «بتی» ساخته آمریکا دانسته و گفته باید با «ایستادگی» و «مقاومت» این «بت» شکسته شود.

به گزارش خبرگزاری‌ها٬ آقای مصباح یزدی روز پنجشنبه (۱۸ اردیبهشت) در همایش «امر به معروف و نهی از منکر» گفته در شرایط کنونی باید «بت آزادی» را شکست و «قدم در راه صحیح گذاشت.»

مصباح یزدی افزوده مبنای فرهنگ کنونی جهان «آزادی» به معنای «بی‌بند و باری» است و این مسئله بر روشنفکران و دولت‌مردان ایران نیز تاثیر گذاشته و آن‌ها «جرات» مخالفت با آن را ندارند.

این روحانی محافظه‌کار «تقیه» در اجرای احکام اسلامی و مقابله با «بت آزادی» در شرایط کنونی را «حرام» اعلام کرده و گفته «برای حفظ اسلام تا پای جان باید ایستادگی کرد.»

رئیس موسسه «امام خمینی» در بخش دیگری از سخنان خود اظهار کرده که دولت‌ها در ایران با پول و حمایت «اختلاس‌گران» کار‌ها را پیش می‌برند و «اگر این‌ها را ناراضی کنند رأی نمی‌آورند.»

وی همچنین اضافه کرده «نباید با بهانه حقوق شهروندی بگوییم بهایی، یهودی و مسلمان هیچ فرقی باهم ندارند چون احکام ذمه در اسلام برای چنین مواردی بیان شده است.»

این روحانی محافظه‌کار در بخش دیگری از سخنان خود درباره این جمله روح‌الله خمینی مبنی بر اینکه «میزان رای ملت است» نیز گفته «شاید روزی مردم رای دهند که امام عصر ظهور نکند.»

مصباح یزدی در ادامه نقد این گفته بنیانگذار جمهوری اسلامی هم این پرسش را مطرح کرده که «شاید مردم بر خلاف احکام الهی رای دادند. آیا به این رای باید توجه داشت؟»