اخبار

بی‌بی‌سی: هاشمی رفسنجانی در روز ثبت نام چند بار کوشیده با آیت الله خامنه ای صحبت کند اما پاسخ شنیده که وی در جلسه “درس”، در “دیدار و مراسم” یا در حال “استراحت” است

اکبر هاشمی رفسنجانی گفته است که یک ساعت قبل از ثبت نام برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲، آیت‌الله خامنه‌ای در پاسخ به اصرار تلفنی آقای هاشمی رفسنجانی برای نظر دادن در مورد نامزد شدن او، پیام داده که راجع به این موضوع نمی‌توان “تلفنی” گفت‌وگو کرد.

آقای رفسنجانی در گفتگو با ویژه نامه نوروزی هفته نامه اصولگرای مثلث، به نقل روایتی از روز نام نویسی برای انتخابات ریاست جمهوری پرداخته که حکایت دارد تلاش وی برای گفتگو با رهبر ایران در این روز، بی‌نتیجه مانده است.

وی پیشتر، در گفتگو با ویژه نامه نوروزی روزنامه اصلاح طلب شرق هم روایت مشابهی را از تماس تلفنی خود با دفتر رهبری در یک ساعت مانده به پایان زمان ثبت نام نقل کرده بود.

ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، حمایت اغلب اصلاح طلبان و گروهی از اصولگرایان از او را در پی داشت، اما شورای نگهبان، صلاحیت او را برای حضور در این انتخابات رد کرد.

آقای هاشمی رفسنجانی در مصاحبه با مثلث تاکید کرده که در روز انتخابات، تا بعد از ظهر می کوشیده با آیت الله خامنه ای صحبت کند، اما پاسخ می شنیده که وی در جلسه “درس” یا در حال “دیدار و مراسم” است.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزوده است: “بعدازظهر خودم تماس گرفتم و گفتند که ما به ایشان دسترسی نداریم و [در حال] استراحت هستند.”

اکبر هاشمی رفسنجانی تاکید کرده که ساعت ۵ بعد از ظهر مجددا با دفتر رهبری تماس گرفته و خبر داده که می خواهد برای انتخابات ثبت نام کند و پاسخ شنیده: “پس بگذارید به ایشان اطلاع بدهیم”.

به گفته آقای هاشمی رفسنجانی، یک ربع بعد، دفتر رهبری پاسخ آقای خامنه ای را به این شرح بازگو کرده است: “آقا می گویند برای این مساله که نمی توانیم تلفنی صحبت کنیم.”

وی ادامه داده که از این پاسخ نتیجه گرفته که “ایشان مخالفتی ندارند، چون اگر مصلحت نمی دانستند، می گفتند”.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، پیشتر در مصاحبه با روزنامه شرق گفته بود مقامی در دفتر رهبر ایران که در ساعت ۵ بعد از ظهر با وی صحبت کرده، اصغر حجازی مسئول امنیت دفتر رهبری بوده است.

اکبر هاشمی رفسنجانی، در جریان آن مصاحبه هم روایت کرده بود که بعد از آنکه آیت الله خامنه ای خبردار شده که آقای رفسنجانی جویای نظر او در مورد کاندیداتوری است، از طریق دفتر خود پاسخ داده: “در تلفن که نمی توانیم این صحبت ها را بکنیم.”

رئیس مجمع تشخیص، در عین حال به شرق گفته بود که تا قبل از روز ثبت نام “بارها” در مورد انتخابات با رهبر ایران صحبت کرده و به او گفته بوده است که “نمی آید”.

آقای رفسنجانی افزوده بود که تا شب قبل از ثبت‌نام قصد کاندیدا شدن نداشته و در آن هنگام بوده که تصمیم گرفته به درخواست های حامیان خود برای حضور در انتخابات پاسخ مثبت بدهد.

دیگربان: محمدتقی مصباح یزدی که حملات خود به اهل سنت را از «هفته وحدت» آغاز کرده٬ در «ایام فاطمیه» نیز اظهارات جنجال برانگیز تازه‌ای علیه آن‌ها بیان کرده است.

به گزارش خبرگزاری «حوزه» آقای مصباح یزدی روز دوشنبه (۲۶ اسفند) در دیدار با گروهی از طلاب حوزه علمیه «تایباد» گفته «اکثریت اهل تسنن تعمدی نداشتند که این راه را انتخاب کرده‌اند.»

وی افزوده اکثریت اهل سنت با این انتخاب٬ خود را از «معارف اهل بیت محروم» کرده‌اند که این مسئله ریشه در حوادث پس از مرگ پیامبر اسلام دارد.

رئیس موسسه «امام خمینی» گفته «متاسفانه برخی اغراض شخصی اجازه نداد تا پس از رحلت پیامبراکرم، از اهل بیت ایشان به نحو مطلوبی استفاده شود.»

اشاره وی به نشست «سقیفه بنی‌ساعده» پس از مرگ پیامبر اسلام است که در پی آن ابوبکر به عنوان نخستین خلیفه اهل تسنن انتخاب شد.

شیعیان هیچ‌گاه این انتخاب را به رسمیت نشناحته و معتقدند پیامبر اسلام پیش‌تر علی را جانشین خود انتخاب کرده بود.

اختلاف شیعیان و اهل تسنن در طول تاریخ به تدریج به نحوه عمل به برخی احکام اسلامی نیز کشیده شد و همچنان هم ادامه دارد.

محمدتقی مصباح یزدی سوم بهمن ماه نیز در اظهاراتی کم‌سابقه عثمان بن عفان٬ خلیفه سوم اهل تسنن را فردی «دنیا‌گرا»٬ «باند‌باز»٬ «قوم‌گرا» و اهل «تبعیض» معرفی کرده بود.

مصباح یزدی گفته بود این اقدامات خلیفه سوم در ‌‌‌‌نهایت منجر به قتل وی از سوی مردم شد.

وی ۱۹ بهمن ماه هم اظهار کرده بود «بسیاری» از اهل سنت در «تشخیص اشتباه کرده و راهی غلط را برگزیده‌اند.»

رادیوفردا: علی سعيدی، ‌نماينده ولی‌فقيه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گفته است،‌ ايران با چالش هايی چون تحريم ها مواجه است، ولی دستاوردهای اخير را در مقابل «نان» از دست نخواهد داد. وی از مردم خواسته برای «تحمل رنج»‌آماده باشند.

به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران،‌ ايسنا،‌ علی سعيدی که روز شنبه ۲۴ اسفندماه در «همايش بصيرت نيروهای مسلح» استان خوزستان در اهواز صحبت می کرد، گفته است:«چالش‌ها و تحريم‌های پيش روی ملت ايران وجود دارد، ولی آن گونه نيست که آنچه را با خون به دست آورديم برای نان از دست دهيم و مردم بايد آماده تحمل رنج‌ها باشند.»

طبق اين گزارش نماينده ولی فقيه در سپاه گفته است که «ملت ايران» در راستای فراهم کردن مقدمات برای « ظهور» امام دوازدهم شيعيان بايد «اراده و سازکار ديگر» را مد نظر خود قرار دهند.

در همين حال به گزارش«پايگاه اطلاع رسانی سپاه» خوزستان علی سعيدی در ادامه گفته است:«روايات نشان ميدهند که مسير انقلاب سخت است و مسير هموار کردن جاده ظهور امام زمان سخت است و ما با دست اندازهايی حتی در داخل مواجه می شويم از دولت تکنوکرات به دولت اصلاح طلبان واز آن دل می بندند به دولت آقای احمدی نژاد و وی در دو سال آخرهم به ديگران ملحق می شود، نشان ميدهد که ما نياز به يک سازوکار و همت ديگری داريم.»

نماينده ولی فقيه در سپاه اضافه کرده است:دراين مسير چند نوع آمادگی لازم است آمادگی اول فردی است بعضی ها آدم های خوب هستند اما هيچ قدمی برای انقلاب برنمی دارند هيچ کاری برای امام زمان نمی کنند امام زمان نياز به مبارز دارد بعضی از مردم در جنگ اينگونه بودند و هيچ نقشی در جنگ نداشتند و حتی يک رای به جمهور اسلامی ندادند.

وی افزود:فشار جنگ روی يک مجموعه ايی از اقشار خاصی بود و آنها راهشان را از جنگ جدا کرده بودند ما در طول اين هزار سال افراد زيادی داشتيم که خوب بودند ولی برای امام زمان مبارزه نکردند.

علی سعيدی در ادامه تصريح کرده است:«شاخ به شاخ شدن با آمريکا هزينه دارد بعضی ها اين را متوجه نيستند می گويند ما بناست زندگی کنيم و تز ژاپن را دارند که نبايد مقابل قدرت ايستاد بلکه بايد از کنارآن عبور کرد تا زندگی کرد يک دولت با اراده قوی نياز است تا ايستادگی در مقابل قدرت ها را دنبال کند.»

در حالی نماينده آيت الله خامنه ای در سپاه بر نياز به دولتی «با اراده قوی» برای مقابله با «قدرت ها» تاکيده کرده است که يکی از شعار های حسن روحانی در انتخابات رياست جمهوری ايران در خردادماه سال جاری شعار تنش زدايی در سياست خارجی بود.

حسن روحانی با انتقاد از سیاست هایی که به تحریم های گسترده جامعه بین المللی علیه ایران منجر شد، توانسته در انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی برسد.

دولت حسن روحانی از زمان روی کار آمدن کوشيده است تا مساله تنش زدايی با جهان را الويت سياست خارجی خود قرار دهد .

منتقدان سياست رویارویی با «قدرت ها» می گويند، چنين رويکردی باعث شد تا ايران با تحريم های اقتصادی بی سابقه ای مواجه شود و سقوط ارزش پول ملی و بحران عميق اقتصادی از چنين سياست هايی ناشی شده است.

سعيد جليلی، دبير سابق شورای عالی امنيت ايران که در انتخابات رياست جمهوری از سياست «مقاومت» و «ايستادگی» حمايت می کرد، توانست چهار ميليون و ۱۶۸ هزار رای را به خود اختصاص دهد.

دیگربان: علی‌اکبر ناطق نوری٬ رئیس دفتر بازرسی ویژه رهبر جمهوری اسلامی گفته علی خامنه‌ای در جریان «سیر تا پیاز» مذاکرات هسته‌ای قرار دارد.

به گزارش خبرگزاری فارس٬ آقای ناطق نوری شامگاه پنجشنبه (۲۲ اسفند) در جمع «محدودی» این مطلب را بیان کرده و گفته «مذاکراه با گروه ۱+۵ به اذن رهبر بوده و بدون اذن ایشان کسی سراغ مذاکره نمی‌رود.»

وی افزوده که جمهوری اسلامی «هوشیارانه» و با «نرمش قهرمانانه» در این مذاکرات حاضر شده است.

ناطق نوری در بخش دیگری از سخنان خود با حمله به آمریکا گفته «امروز رئیس‌جمهور آمریکا نوکر و ذلیل اسرائیل است، اما جمهوری اسلامی تنها حکومتی است که خود آقایی می‌کند.»

مقام‌های جمهوری اسلامی با وجود عقب‌نشینی در برنامه هسته‌ای به علت تاثیر تحریم‌های بین‌المللی٬ همچنان بر مواضع ضد آمریکایی و غربی خود پافشاری می‌کنند.

گروهی از آن‌ها به طور تلویحی گفته‌اند جمهوری اسلامی مجبور به امضای توافقنامه ژنو شد تا فشار تحریم‌های بین‌المللی اندکی کاهش یابد.

دیگربان: محمدتقی مصباح یزدی٬ رئیس موسسه «امام خمینی» از مالک اشتر نخعی٬ یکی از یاران امام اول شیعیان به عنوان فردی نام برده که «احدی را در میدان جنگ زنده نمی‌گذاشت.»

آقای مصباح یزدی این خصوصیت «مالک اشتر» را یک ماه پس از آنکه علی خامنه‌ای در پیامی شفاهی از تشکل‌های دانشجویی «انقلابی» خواست «استقامتی مالک اشتروار» داشته باشند٬ ذکر کرده است.

رهبر جمهوری اسلامی ۲۳ بهمن ماه امسال برای نخستین‌بار از این دانشجویان که آن‌ها را «افسران جنگ نرم» می‌داند٬ خواسته بود در «عرصه جنگ نرم بصیرتی عمار گونه و استقامتی مالک اشتروار» داشته باشند.

آقای خامنه‌ای در سال ۱۳۸۸ از دانشجویان بسیجی و حامیان خود خواسته بود «عمار‌گونه» وارد میدان شده و از جمهوری اسلامی در برابر اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات و مسائل دیگر حمایت کنند.

وی با گذشت حدود چهار سال٬ این‌بار از حامیان خود به خصوص «دانشجویان بسیجی» خواسته مانند «مالک‌ اشتر» عمل کنند.

مصباح یزدی نیز یک ماه پس از این درخواست در تشریح شخصیت «مالک» گفته که وی «پیروی کامل از امیر مومنان داشت و و حتی عمار نمی‌توانست مانند مالک اشتر باشد.»

این روحانی محافظه‌کار در ادامه گفته که «شجاعت مالک اشتر چنان بود که حتی دشمنان نیز از مالک اشتر می‌ترسیدند و حتی احدی را در میدان جنگ زنده نمی‌گذاشت.»

مصباح یزدی همچنین اضافه کرده «ایمان، تواضع، اخلاص و اطاعت از رهبر از ویژگی‌های شخصیتی مالک اشتر محسوب می‌شود٬ بنابراین نباید فریب ادعاهای دشمنان را در زمینه پیشنهاد صلح خورد.»

بی‌بی‌سی: دولت روحانی، احتمالا قهرمان رعایت قواعد دنیای مدرن نیست. اما انتقادهایی که محافظه کاران از زوایایی همچون “فشار دولت بر رسانه های منتقد” متوجه آن می کنند را، به سختی می توان واقعی دانست

در ابتدای این هفته، حسن روحانی رئیس جمهور با انتقاد از “مطبوعاتی که دارای دژ پولادین هستند و کسی جرات نمی‌کند به آنها نزدیک شود” گفت: “مخالفان این دولت آزاد هستند. بگذارید همراهان دولت هم از آزادی برخوردار باشند.”

این اظهارات، با واکنش شدید نشریات محافظه کار ایران مواجه شد: از کیهان که در تیتر اول خود نوشت “روحانی در جاده یک طرفه منتقدان را زیر گرفت” ، تا روزنامه وطن امروز که در طرح اصلی صفحه یک خود فردی را به تصویر کشید که دهان بندی بنفش دهانش را بسته است. نکته مشترک واکنش های محافظه کاران به اظهارات حسن روحانی، انتقاد از “محدود کردن آزادی بیان توسط دولت” بود.

واکنش های اخیر، یادآور یکی از رویه های شناخته شده محافظه کاران حاکم بر ایران است. این رویه، به بیان ساده عبارت است از مقابله با نیروهایی که مورد اعتماد رهبر جمهوری اسلامی نیستند با استناد به قواعد دنیای غرب. قواعدی چون “آزادی بیان”، “تفکیک قوا” یا “هواداری از گردش نخبگان” که در میان این محافظه کاران اعتباری ندارند، ولی به خوبی در کنترل فضای رسمی سیاست مورد استفاده قرار می گیرند.

“رسانه های منتقد دولت”

وجود رسانه های پرسشگر و منتقد دولت، یکی از مختصات آزادی بیان از نوعی است که در دموکراسی های غربی شناخته می شود.

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران خبرسازترین رسانه ای است که با تأکید بر چنین نقشی برای خود، به برخورد با مجموعه ای از مسئولان قوه مجریه پرداخته است. بر همین مبنا، بازخوانی رویکرد این رسانه در ارتباط با دولت های گوناگون ایران مفید خواهد بود.

صدا و سیمای ایران، طبیعتا با رسانه های رادیو – تلویزیونی غربی، با هر گرایشی، قابل مقایسه نیست. این رسانه، در انحصار رهبر جمهوری اسلامی و متحدان او قرار دارد. در ایران امکان تأسیس شبکه های رادیو – تلویزیونی، نه تنها برای بخش خصوصی، که حتی برای مثلا قوه مجریه یا قوه مقننه هم وجود ندارد. در نتیجه، انتقادات صدا و سیما به دستگاه های دولتی در دوره های مختلف نیز، منطقا به معنی نارضایتی رهبری و نهادهای منصوب به او از قوه مجریه در همان دوره ها هستند.

در همین راستاست که صدا و سیمای جمهوری اسلامی، در زمان رهبری آیت الله خمینی و در دوره اول ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی که وی مورد حمایت مطلق آیت الله خامنه ای قرار داشت، در نقش مبلغ محض اقدامات دولت نقش آفرینی می کرد. همین رسانه، در دوره دوم ریاست جمهوری آقای رفسنجانی و همزمان با آغاز شکاف میان نزدیکان رهبر و رئیس جمهور، به تدریج پخش برنامه هایی در انتقاد از دستگاه های اجرایی را در دستور کار قرارداد. برنامه هایی که دامنه آنها، از طنزهای انتقادی تلویزیونی – البته محتاطانه – تا انعکاس “اعتراضات مردمی” به وزارت ارشاد را در بر می گرفت.

صدا و سیما، در هر دو دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی، رویکرد انتقادی تندی در مقابل دولت و مجلس اصلاح طلب داشت. رویکردی که شامل برگزاری میزگردهایی متعدد در رد مبانی نظری مورد دفاع رئیس جمهور، پخش اعترافات اجباری حامیان دولت، تمسخر بی سابقه دولت و مجلس و انعکاس پرحجم دیدگاه های شهروندانی بود که به هر علت، از دو قوه شاکی بودند. این رسانه، حتی در مواردی همچون برنامه تلویزیونی “چراغ” در مورد قتل های زنجیره ای و پوشش دستکاری شده وقایع “کنفرانس برلین”، متهم به همکاری موثر در ایجاد بحران های امنیتی برای دولت بود.

در اولین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، رویکرد صدا و سیما در خصوص قوه مجریه به کلی تغییر کرد و این رسانه به تبلیغ وسیع اقدامات دولت و شخص آقای احمدی نژاد پرداخت – رویکردی که از زمان شهرداری وی آغاز شده و در جریان انتخابات ۱۳۸۴، به عنوان نمونه ای از عدم بی طرفی حکومت مورد انتقاد برخی کاندیداها قرار گرفته بود.

با شروع اختلافات رهبر و رئیس جمهور ایران بر سر وزارت اطلاعات در اواخر فروردین ۱۳۹۰، رویکرد صدا و سیما در خصوص دولت هم انتقادی شد و به موازات افزایش شکاف میان شخص اول ودوم حکومت ایران، به گلایه های پی در پی مقام های دولتی از رویکرد “تخریبی” رادیو و تلویزیون انجامید. بحران میان دولت دهم و صدا و سیما، تا به آنجا گسترش یافت که در اواخر عمر این دولت، تلویزیون به مقاومت در مقابل پخش زنده اظهارات رئیس جمهور پرداخت.
روزنامه وطن امروز

واکنش روزنامه محافظه کار وطن امروز به انتقاد اخیر حسن روحانی از رسانه هایی که “دارای دژ پولادین هستند”

پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، به آتش بسی موقت در روابط صدا و سیما و دولت انجامید که شاید بتوان گفت بیش از دو ماه دوام نداشت. این رسانه، در ماه های بعد به طور گسترده دیدگاه های منتقدان سیاست خارجی دولت را پوشش داده و اتهامات گسترده ای را علیه حامیان دولت منتشر کرده است. حتی رئیس صدا و سیما، پخش مستقیم مصاحبه با رئیس دولت را، با ناروا دانستن دخالت ریاست جمهوری در تعیین مصاحبه شوندگان به تاخیر انداخته و بعد، از این دخالت به شورای نظارت بر صدا و سیما شکایت کرده است. با توجه به سابقه رفتار صدا و سیما با دولت های گذشته، رویه انتقادی موجود این رسانه در خصوص دولت حسن روحانی نیز، ظاهراً از این قاعده آشنا حمایت می کند که این دولت، به عدم پیروی کافی از دیدگاه های آیت الله خامنه ای متهم است.

به عبارت دیگر، به نظر می رسد رویکرد رادیو – تلویزیون در مقابل دولت حسن روحانی، بیش از آنکه از جنس “رویکرد انتقادی یک رسانه در مقابل دولت” باشد نشان دهنده شرایط ویژه حکومتی است که در آن، رسانه های زیر نظر، رهبر بر اساس میزان رضایت وی از شخصیت های سیاسی و اجتماعی، آنها را مورد حمایت یا حمله قرار می دهند.

شاید برای تشخیص آنکه رویکرد صدا و سیمای ایران در خصوص دولت حسن روحانی، تا چه حد ناشی از عمل به وظایف ذاتی رسانه ای است، یادآوری رفتار همین رسانه در خصوص برخی منصوبان رهبر جمهوری اسلامی – مثلا فرماندهان نظامی – راهگشا باشد.

با وجود آنکه فرماندهان سپاه پاسداران و بسیج، جزو خبرسازترین چهره های عرصه عمومی ایران هستند و اظهار نظرها و اقدامات آنان، همواره دارای موافقان و مخالفان زیادی – حتی در میان مسئولان رسمی – بوده، اما واضح است که شبکه های رادیو و تلویزیونی سراسر ایران، از بیان یا انعکاس هرگونه انتقادی نسبت به این فرماندهان خودداری می کنند.

در حقیقت، به نظر می رسد در شرایطی که حتی رئیس دولت نیز در برنامه های رادیو – تلویزیونی ایران هدف انتقاد یا دستمایه شوخی قرار می گیرد، همین رسانه نه تنها درمورد فرماندهان ارشد سپاه و بسیج، که حتی در مورد فرماندهان رده پایین تر در حد فرماندهان شهرهای کوچک کشور نیز، هرگز رویکرد مشابهی را در پیش نگرفته است.

الگوی رفتار رسانه ای صدا و سیما در ارتباط با مسئولان قوه مجریه، همان روشی است که توسط سایر رسانه های وابسته به رهبر جمهوری اسلامی یا نهادهای وابسته به او – و در راس آنها سپاه پاسداران- نیز مورد استفاده قرار می گیرد. همین الگو، در سطوحی متفاوت، توسط بسیاری از دیگر رسانه های محافظه کار ایران نیز اجرا می شود.

کلیک بالا

“تفکیک قوا”

تفکیک قوا، از دیگر مفاهیم مورد احترام در دنیای مدرن است که در ایران، به طور گسترده مورد استناد محافظه کاران حاکم قرار می گیرد.

یکی از شناخته شده ترین کارکردهای این مفهوم در جمهوری اسلامی ایران، مهار سیاستمدارانی – مشخصا در قوه مجریه یا مقننه – بوده که توسط رهبری منصوب نمی شوند. اگر چه شورای نگهبان بر فرآیند انتخاب چنین سیاستمدارانی در پای صندوق های رأی، نظارت دارد، اما در موارد مختلف، منتخبان چنین رأی گیری هایی، گزینه مطلوب محافظه کاران حاکم نبوده اند.

در این مواقع با استناد به مقوله “تفکیک قوا”، نهادهای زیر نظر رهبری برای مهار منتخبان نامطلوب انتخابات گوناگون، فعال شده اند.

یکی از معروف ترین مقاطع به کارگیری این ابزار در مهار سیاستمداران، دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی بود. شروع دوران ریاست جمهوری او، مصادف با زمان مسئولیت مجلس نسبتاً محافظه کار پنجم بود که اختیارات خود را برای مهار دولت حاصل از انتخابات دوم خرداد مورد استفاده قرار داد. استیضاح و برکناری وزیر کشور دولت محمد خاتمی و تصویب طرح اصلاح قانون مطبوعات -که محدودیت هایی جدی را بر نشریات اصلاح طلب وضع می کرد- نمونه هایی خبرساز از این رویکرد بودند.

در پی روی کار آمدن مجلس اصلاح طلب ششم، بار اصلی مقابله با اصلاح طلبان به دوش قوه قضاییه افتاد که اقداماتی وسیع را علیه مجلس و دولت اصلاح طلب به مرحله اجرا گذاشت. اقداماتی در حد توقیف حدود صد نشریه مدافع دولت، صدور حکم زندان برای معاون رئیس جمهور (عبدالله نوری) به خاطر جرایم مطبوعاتی، بایگانی کردن نتیجه تحقیق و تفحص مجلس راجع به صدا و سیما و حتی عفو کسی که به سر مشاور سیاسی رئیس جمهور (سعید حجاریان) گلوله شلیک کرده بود، پس از تنها یک سال زندان.

در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد هم، برخورد قوه قضاییه با دولت فراز و نشیب هایی مشابه با رفتار صدا و سیما داشت. چهار سال اول ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد، با وجود انتقادهای شفاهی روسای سازمان بازرسی کل کشور (محمد نیازی و مصطفی پورمحمدی) از دولت، عملا بدون حوادث مهمی در روابط دو قوه سپری شد.

در دوره دوم ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، که از همان ابتدا با نافرمانی های غیر منتظره او از رهبر جمهوری اسلامی همراه بود، رویکرد قوه قضاییه در مقابل دولت به تدریج تغییر کرد. خبرسازترین پرونده های قضایی مرتبط با همکاران محمود احمدی نژاد ، از جمله “پرونده اختلاس شرکت بیمه” و “پرونده اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی”، در دوره دوم ریاست جمهوری او خبر ساز شدند. صادق لاریجانی رئیس قوه قضاییه ایران، نخستین مقام ارشد حکومتی بود که تنها چند هفته بعد از “قهر ۱۱ روزه” رئیس جمهور بر سر ابقای وزیر اطلاعات، از اصطلاح “جریان انحرافی” برای توصیف حلقه اطراف آقای احمدی نژاد استفاده کرد و گفت که این جریان در “مفاسد اقتصادی غوطه ور است”.

رویکرد مجلس شورای اسلامی در مقابل محمود احمدی نژاد، به همین ترتیب تابعی از ملاحظات رهبر جمهوری اسلامی ایران بود. اگر چه رفتار تحقیر آمیز رئیس جمهور سابق در مورد قوه مقننه، سرپیچی مکرر از اجرای مصوبات مجلس، و تأکید صریح بر اینکه دوره “در رأس امور بودن مجلس” تمام شده، نارضایتی شدید نمایندگان را در پی داشت، اما این نمایندگان، تنها بعد از نافرمانی رئیس جمهور از رهبری بر سر وزارت اطلاعات بود که تهاجم علیه محمود احمدی نژاد آغاز کردند.

نمایندگان مجلس هشتم، در آخرین روز از قهر ۱۱ روزه آقای احمدی نژاد، او را در جلسه ای خصوصی به پی گیری طرح عدم کفایت سیاسی تهدید کردند. پی گیری طرح سوال از رئیس جمهور، که به اولین احضار یک رئیس دولت به مجلس برای پاسخگویی به سوالات نمایندگان در تاریخ جمهوری اسلامی انجامید، از دیگر اقدامات بی سابقه نمایندگان در مقطع زمانی پس از قهر ۱۱ روزه بود. مجلس هشتم، همان مجلسی بود که علی مطهری آن را “شعبه ای از دفتر رهبری” توصیف کرد و در آخرین جلسه کاریش، علی لاریجانی گفت که “بارها” نظرات رهبر جمهوری اسلامی به نمایندگان رسیده و مورد اطاعت قرار گرفته است.

مجلس نهم ایران نیز، تا زمانی که محمود احمدی نژاد بر سر کار بود رویکرد مشابهی را در خصوص آن به کار گرفت. در این مجلس هم، طرح سوال از رئیس جمهور مورد پیگیری قرار گرفت که با اعلام مخالفت رهبر جمهوری اسلامی در جمع فرماندهان بسیج، متوقف شد. این تحول در شرایطی به وقوع پیوست که از آیت الله خامنه ای نقل شده بود که ترجیح می دهد دوره مسئولیت آقای احمدی نژاد “به طور طبیعی به پایان برسد”.

پس از روی کار آمدن حسن روحانی، بنا به گفته معاون نظارت مجلس نهم، تعداد سوال های نمایندگان این مجلس از اعضای دولت، تنها در سه ماه اول عمر این دولت پنج برابر مدت زمان مشابه در دولت قبلی بوده و در شش ماه اول، ۲۶۴۲ تذکر به اعضای دولت – بیشتر از همه به شخص رئیس جمهور- داده شده است.

ظاهرا برخورد قوه قضاییه ایران با حامیان دولت آقای روحانی نیز، از رویه مشابهی حکایت دارد. نمونه هایی خبرساز این برخورد، در عرصه رسانه ای ایران قابل مشاهده بوده است. از زمان روی کار آمدن دولت آقای روحانی، قوه قضاییه جلوی شروع یا ادامه فعالیت چند تیم مطبوعاتی حامی دولت را گرفته و این در حالی است که رسانه های محافظه کار ایران، با وجود رویکرد بسیار تهاجمی خود نسبت به دولت -و علی رغم برخوردهای موردی هیات نظارت بر مطبوعات- با برخورد “قضایی” مواجه نشده اند.

به نظر می رسد دولت حسن روحانی، همچون دولت محمد خاتمی، در مواجهه با رفتار متفاوت قوه قضاییه با حامیان و منتقدان دولت، در وضعیت دشواری قرار دارد. این دولت در صورت انتقاد از احکام قضایی صادر شده علیه نشریات و فعالان حامی خود، با اتهام “خدشه دار کردن استقلال قوا” مواجه است، و در صورت گلایه از “بی تفاوتی” دستگاه قضایی در مقابل اقدامات ضددولتی محافظه کاران، به “تلاش برای سرکوب منتقدان” متهم خواهد شد.

کلیک بالا

“شکستن حلقه بسته مدیریتی”

در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، مفاهیمی همچون “شکستن حلقه بسته مدیریتی”، “ضرورت جوانگرایی در پست ها”، “مقابله با اولیگارشی نخبگان” و امثال آنها، در مناسبت های گوناگون مورد تاکید حامیان او قرار گرفت.

در آن زمان، “نومحافظه کاران”همسو با آقای احمدی نژاد با تأکید گسترده بر این مفاهیم، خود را در داخل و خارج از کشور گروهی ضدفساد معرفی کردند که قصد دارند به تسلط مدیران سنتی و “پیرمردان همیشه در قدرت” بر ابرازهای قدرت و ثروت پایان بدهند.

این شیوه تبلیغات در زمان انتخابات ۱۳۸۴، نه تنها برای طیفی از ناظران خارجی جذاب بود، که در داخل کشور هم باعث امیدواری گروه هایی از رأی دهندگان ناراضی از حکومت شد که مشخصاً دوره دوم انتخابات را، رقابتی میان یکی از قدیمی ترین مدیران ارشد جمهوری اسلامی و یک کاندیدای نسبتا جوان می دیدند که می گفت آمده است تا “حلقه بسته مدیران نظام” را بشکند.

این در حالی بود که مجموعه حمایت های آیت الله خامنه ای از آقای احمدی نژاد در رویارویی های وی با مدیران سابق جمهوری اسلامی (از اکبر هاشمی رفسنجانی، علی اکبر ناطق نوری و برخی روحانیون قم گرفته تا وزرای دوره های اصلاحات و سازندگی) احتمالا حکایت از آن داشت که مهار “مدیران قدیمی نظام”، پروژه هوشمندانه رهبر برای مهار اعضایی از حکومت است که دیگر به آنها اعتماد ندارد.

این پروژه در انتخابات ۱۳۸۴ با موفقیت به مرحله اجرا درآمد و در سال ۱۳۸۸ هم امتحان شد. هر چند این بار، با بی اعتمادی طیف وسیعی از شهروندان به سلامت انتخابات همراه شد و به اعتراضات گسترده اجتماعی انجامید.

آقای احمدی نژاد بعد از این انتخابات، در مورد حمایت آیت الله خامنه ای از شیوه مقابله وی با مدیران قدیمی حکومت، اعترافی به یادماندنی انجام داد. او با افشای اینکه قبل از مناظره تلویزیونی جنجالی با میرحسین موسوی، آقای خامنه ای گفته که پیش بینی رئیس جمهور در مورد پیروزی مجدد در انتخابات “قابل قبول نیست” ادامه داد: “گفتم… شما ناراحت نباشید، تازه مناظره‌ها هم هست انتحاری می‌زنم به خط! آقا فرمودند: بسیار خوب ولی مواظب باشید تند نشوید.”

تیم محمود احمدی نژاد در تمام مدت ۸ سالی که او بر سرکار بود، با در پیش گرفتن همین رویکرد به “افشاگری” علیه طیفی از مسئولان با سابقه جمهوری اسلامی پرداخت.

تیم آقای احمدی نژاد، در همین مسیر حتی با پشتیبانی موثر منسوبان و منصوبان آیت الله خامنه ای، حمله به نزدیکان آیت الله خمینی و تصمیم های دوره رهبری او (از نحوه پایان جنگ گرفته تا سیاست‌های اقتصادی و فضای اجتماعی) را در دستور کار قرار دادند. حملاتی که در بسیاری از مواقع، با هیجان و استقبال گروهی از ناظران خارجی مواجه می شد که انتقادات نومحافظه کاران ایرانی از دوران آیت الله خمینی را نشانه های “تجدید نظر طلبی” حکومت در گذشته خود تلقی می کردند. در حالی که این حملات، به سادگی عبارت بودند از تلاش تیم جوان همسو با رهبر جمهوری اسلامی برای مهار برخی از اعضای تیم قدیمی تری که در دوران آیت الله خمینی وارد ساختار قدرت شده بودند.

دوران فعالیت نومحافظه کاران همسو با رهبر، با پایان دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد خاتمه نیافته است. با پیروزی یکی از مدیران قدیمی حکومت در مقابل یکی از محافظه کاران جوان نزدیک به آیت الله خامنه ای در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، رسانه های نزدیک به رهبری در موضع انتقاد از “پیرترین دولت بعد از انقلاب” قرار گرفته اند.

در عین حال، نشانه ای به چشم نمی خورد که محافظه کاران تاکید کننده بر ضرورت “گردش نخبگان” در حکومت، حساسیت مشابهی را در مورد محافظه کاران همسو با رهبر جمهوری اسلامی – مثلا اعضای شورای نگهبان – نیز داشته باشند.

کلیک بالا

استفاده ابزاری از مفاهیم مدرن

“رسانه ملی به وظیفه خود در نقد عملکرد دولت عمل می کند”، “قوه مجریه حق دخالت در احکام قضایی ندارد”، بازخواست از رئیس جمهور حق نمایندگان مجلس است”، “باید حلقه بسته مدیریتی شکسته شود”، “نسل اول انقلاب باید جای خود را به جوانترها بدهند”،…

گزاره هایی از این قبیل، برای ناظرانی که فضای رسانه ای ایران را دنبال می کنند، آشنا هستند. بیان چنین مفاهیمی، یادآور ارزش هایی چون “آزادی بیان”، “تفکیک قوا” یا “هواداری از گردش نخبگان” هستند که در غرب از اعتبار زیادی برخوردارند.

با وجود این، بیان چنین تعابیری در ایران، و مشخصا توسط مسئولان و رسانه های نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی ایران، ممکن است معنایی به کلی متفاوت با مفهوم شناخته شده آنها در جامعه بین المللی داشته باشد.

دولت حسن روحانی، احتمالا قهرمان رعایت قواعد دنیای مدرن نیست. اما انتقادهایی که محافظه کاران حاکم از زوایایی همچون “فشار دولت بر رسانه های منتقد” متوجه آن می کنند را، به سختی می‌توان نشانه نگرانی از بابت رعایت چنین قواعدی دانست.

به نظر می رسد که رجوع متحدان آیت الله خامنه ای به چنین مفاهیمی، بیش از هر چیز، تلاشی حساب شده برای مهار مغضوبان یا مظنونان وی در داخل حکومت ایران است.

دیگربان: عماد افروغ٬ نماینده پیشین مجلس می‌گوید افراد بسیاری در جمهوری اسلامی از راه «حرف زدن» و «شعار دادن» درباره روح‌الله خمینی و علی خامنه‌ای نان می‌خورند.

آقای افروغ روز دوشنبه (۱۹ اسفند) به خبرگزاری فارس گفته این افراد پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ نیز با شعار‌ «شاه» کسب درآمد داشتند و پس از تغییر فضا نان خود را با شعار‌هایی درباره رهبران جمهوری اسلامی تامین می‌کنند.

وی گفته «باید ریشه نفاق را پیدا کنیم، باید دید چه کسانی از قِبَل انقلاب کسب روزی می‌کنند؟ اگر این جریان‌ها برای مردم تحلیل نشود، در واقع به جنگ ارزش‌ها رفته‌ایم.»

افروغ افزوده «عده‌ای {در حال حاضر} دارای خانه‌ها و مال و منال آنچنانی هستند که اگر کسی کوچک‌ترین حرفی علیه آنها بزند با همان مذهب علیه مدعیان به مقابله برمی‌خیزند.»

این نماینده پیشین مجلس اضافه کرده «امروز {در جمهوری اسلامی} همه شعار می‌دهند اما یکی می‌گوید و عمل می‌کند دیگری می‌گوید و بواسطه آن جمع مال و ثروت می‌کند.»

این فعال سیاسی و فرهنگی محافظه‌کار در بخش دیگری از این گفتگو با انتقاد از وضعیت فرهنگی جامعه ایران از گسترش پدیده «نفاق» در میان مقام‌های جمهوری اسلامی اظهار تاسف کرده است.

نظام جمهوری اسلامی سال‌هاست دچار بحران مشروعیت٬ کارآمدی و فساد سیستماتیک شده است٬ اما روحانیون حاکم بر ایران همچنان این نظام را پاک‌ترین و کارآمد‌ترین سیستم مدیریتی در جهان می‌دانند.

احمد توکلی نماینده مجلس برخلاف این ادعا‌ها گفته تمام نهاد‌هایی که در جمهوری اسلامی مسئول مبارزه با فساد شده‌اند٬ خود به درجاتی از فساد آلوده شده‌اند.

آقای توکلی پیش‌تر دولت دهم محمود احمدی‌نژاد که مورد حمایت علی خامنه‌ای بود را فاسد‌ترین دولت در تاریخ ایران معرفی کرده بود.

روز: مواضع اخیر اکبر هاشمی‌رفسنجانی٬ رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام٬ درباره اقدام‌های انجام شده در هشت سال گذشته٬ با واکنش اصول‌گرایان مواجه شده تا آنجا كه اين سخنان را “اعلام شورش عمومى و نافرمانى مدنى”خوانده اند.

هاشمی‌رفسنجانی٬ اخیرا به شکل صریح‌تری به انتقاد از مواضع جمهوری‌اسلامی در هشت سال گذشته پرداخته و نظرات خود در حمایت از دولت حسن روحانی را نیز شفاف‌تر بیان کرده است.

هاشمی‌رفسنجانی٬ در سخنان اخیر خود در نشست “دست‌اندرکاران حوزه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی” با مقایسه جمهوری‌اسلامی با حکومت محمدرضا پهلوی٬ ونحوه برخورد این دوحکومت با حسینیه‌ارشاد٬ گفت: ٰ”ما در ابتدا اساسنامه دانشگاه آزاد را با اقتباس از اساسنامه حسینیه ارشاد در زمان شاه نوشتیم. در زمان شاه اساسنامه حسینیه ارشاد خیلی محکم نوشته شده بود تا رژیم شاه نتواند آن را تصرف کند. ما هم همان‌گونه عمل کردیم، اما نمی‌دانستیم نظام ما قوی‌تر از زمان شاه است و آن را تصرف می‌کند”.

هاشمی رفسنجانی گریزی هم به اتفاق‌های رخ داده در دانشگاه آزاد زد: “در ۸ سال گذشته به دانشگاه آزاد اسلامی به مانند یک رقیب سیاسی نگاه شد و عده‌ای آن را تصرف کردند اما ای کاش باتصرف آن به توسعه آن می‌پرداختند اما این کار را نکردند و در حالی که هر کسی سندی از استفاده انتخاباتی از دانشگاه آزاد دارد بیاورد اما کوچکترین سندی وجود ندارد”.

این سخنان هاشمی‌رفسنجانی اما با واکنش اصول‌گرایان مواجه شد. رجانیوز٬ وب‌سایت نزدیک به جبهه پایداری٬ در این زمینه خطاب به هاشمی‌رفسنجانی نوشت: “اظهارات آقای هاشمی بیش از آنکه در مصداق دانشگاه آزاد و حواشی بوجود آمده درباره آن خلاصه شود، به نوع روحیه و نگاه وی به نظام و انتظارات وی از جمهوری‌اسلامی و مردم باز می گردد؛ به گونه‌ای که بر اساس این دیدگاه همه دستگاه‌های دولتی و عمومی در خدمت مطالبات ایشان باشند و اگر هم قرار باشد کسی خلاف این مسیر حرکت کرده و در جهت انجام وظیفه خود عمل کند، مورد غضب آیت‌الله و خانواده وی قرار گرفته و باید به عنوان «متهم» پاسخگو باشد”.

علاوه بر این٬ سخنان هاشمی‌رفسنجانی در گفت‌وگوی‌اش با روزنامه آرمان نیز موجب اعتراض اصول‌گرایان شده است. وی در این مصاحبه در پاسخ به این سوال که “دانشگاهيان گله دارند که فضا برای بیان آزادانه انتقادات مناسب نيست. شما چه توصیه‌ای به دانشگاهیان دارید؟”٬‌ گفته بود: “اگر ما توقع داریم که جامعه‌مان بهتر شود، باید ریسک هم بپذیریم. اگر همینطور فکر کنیم، هیچکس هیچ کاری نمی‌کند. باید نظرات آزادانه البته در چارچوب‌هاي قانوني و شرعي بيان شود. باید نظرمان را بگوییم. آنها که قبول دارند، فکرشان را بگویند، نمی‌شودفکررا که سرکوب کرد.اکثریت بگویند. نقش گاندی در هند این بود که به مردم می‌گفت یکی را می‌گیرند، دنبالش را بگیرید و بگویید که مرا هم به زندان ببرید. انگلیس‌ها آمدند بین دو شهر به همه درختان یک سر یا یک مرده آویزان کردند، باز گاندی به مردم گفت که بروید. واقعا آنقدر مردم در زندان جمع می‌شدند که دیگر کسی نمی‌توانست زندانی کند! اگر عموم، عمومی که می‌گویم نه همه مردم، آنهایی که می‌فهمند، حرف حقیقت را بزنند، اتفاق نمی‌افتد و هیچ کس هم جرات نمی‌کند که به مردم ظلم كند”.

این بخش از سخنان هاشمی‌رفسنجانی باعث اعتراض اصول‌گرایان شده است. کاظم انبارلویی٬ در سرمقاله روزنامه رسالت٬ در این زمینه نوشت: “آيا اين پاسخ آقاي هاشمي رفسنجاني را بايد يك رهنمود سياسي تلقي كرد؟ آيا شرايط حاكم در ايران كه خود آقاي هاشمي هم در حاكميت هستند شبيه شرايط حكومت انگليسي‌ها بر هند در زمان گاندي است؟”

انبارلویی همچنین خطاب به هاشمی‌رفسنجانی نوشته است: “اگر اين فرمان يا نافرماني مدني كه آقاي هاشمي مي‌فرمايند عملياتي شود ديگر از حرمت و جايگاه قضا و قاضي چه مي‌ماند؟ اين فرمان در حقيقت اعلام يك شورش عمومي است. نظير آنچه كه در حوادث تلخ سال ۸۸ رخ داد اما مردم به اين رهنمود سياسي عمل نكردند و در قيام تاريخي ۹ دي به اسم و آدرس، بانيان اين شورش را لعن و نفرين كردند.اين رهنمود سياسي شبيه همان رهنمود سياسي است كه اول صبح راي‌گيري انتخابات سال ۸۸ گفته شد؛ “اگر موسوي راي نياورد به خيابان‌ها بريزيد”. محصول اين فرمان و رهنمود سياسي به تاراج رفتن اقتدار ملي و بر باد دادن مصالح و منافع ملي بود”.

هم‌زمان رجانیوز نیز به این مصاحبه هاشمی‌رفسنجانی واکنش نشان داده است. این وب‌سایت نوشته است که “فضای عمومی دانشگاه ها در دوره سازندگی با چنان فضای بسته و رکودی مواجه شده بود که کلمه آزادی برای دانشجویان و دانشگاهیان یک مفهوم جذاب و گیرا محسوب می شد و از طرف دیگر در فضای عمومی جامعه نیز سالها بود که کسی فرصت و امکان قابل توجهی برای نقد دولت سازندگی و رییس جمهور وقت نداشت، طبیعتا این مفهوم برای بسیاری از نیروهای درون نظام منتقد دولت هاشمی رفسنجانی نیز جذابیت های خاص خودش را داشت. حال مشخص نیست با توجه به سابقه مشخص و روشن آقای هاشمی و درخواست امروز او برای بازشدن فضای دانشگاه ها، باید این سخن وی را به حساب یک طنز و شوخی روزمره گذاشت یا یک ژست سیاسی ناشیانه و تکراری؟”

اشاره رجانیوز به بخشی از سخنان هاشمی رفسنجانی است که گفته بود “باید نظرات آزادانه البته در چارچوب‌هاي قانوني و شرعي بيان شود. باید نظرمان را بگوییم. آنها که قبول دارند، فکرشان را بگویند، نمی‌شود فکر را که سرکوب کرد”.

طی هفته‌های گذشته برخی مسوولان سپاه پاسداران و نمایندگان ولی‌فقیه در نهادهای مختلف نیز به انتقاد از هاشمی‌رفسنجانی پرداخته بودند. از آن جمله می‌توان به اظهارات مسعود جزایری٬ معاون ستاد کل نیروهای مسلح٬ اشاره کرد که ماه گذشته در سخنانی گفته بود که “هنوز دو ضلع فتنه در خارج از حصر هستند”. از اشاره‌های موجود در سخنان جزایری٬ می‌شد این مساله را برداشت كرد که يك ضلع فتنه در نگاه وی هاشمی‌رفسنجانی است.

دیگربان: ناصر مکارم شیرازی٬ از مراجع تقلید گفته خبر دیدار وی با وزیر علوم صحت ندارد و وی به دلیل «عزل و نصب‌های زیادی» که توسط وزیر در ‏دانشگاه‌ها صورت گرفته «آمادگی» دیدار با رضا فرجی دانا را نداشته است.

به گزارش «نسیم‌آنلاین» آقای مکارم این اظهارات را روز یکشنبه (۱۸ اسفندماه) در ابتدای درس خارج فقه خود در مسجد ‏«اعظم» قم بیان کرده است.

وی گفته عزل و نصب‌های انجام شده از سوی آقای فرجی دانا «به مصلحت دانشگاه، دانشجویان و جمهوری اسلامی نبوده است.»

این مرجع تقلید با اشاره به انتشار خبر دیدار وی با وزیر علوم در برخی رسانه‌ها اظهار کرده «من این دیدار را جداً تکذیب می‌کنم؛ افرادی واسطه شده بودند ولی من گفتم آمادگی دیدار ‏با وزیر علوم را ندارم.‏»

به گفته وی «ملاقات با وزیر به معنای تایید عزل و نصب‌‌ها بود و به همین دلیل ‏در پیشگاه خداوند مسئول می‌بودم به همین دلیل دیدار را نپذیرفتم.»

پیش از این نیز خبرگزاری «رسا» گزارش کرده بود حسین نوری همدانی٬ جعفر سبحانی و ناصر مکارم شیرازی به وزیر علوم و هیات همراه وی وقت ملاقات نداده‌اند.

به نوشته این خبرگزاری «حذف نیروهای انقلابی و ارزشی و به کار گیری نیروهای افراطی و مسئله‌دار در دانشگاه‌ها و وزارت علوم از مهم‌ترین دلایل مخالفت این سه مرجع تقلید با وزیر علوم عنوان شده است.»

اقدامات وزیر علوم در طول ماه‌های اخیر مورد انتقاد محافظه‌کاران تندرو قرار داشته و به نظر می‌رسد سفیران اعزامی حسن روحانی به قم برای توجیه این اقدامات نیز در انجام ماموریت خود موفق نبوده‌اند.

خودنویس: موسوی بجنوردی که در زمان آقای خمینی از مقامات ارشد قوه قضاییه بود، مدعی شده است که رهبر پیشین ایران در خصوص اعدام بسیار محتاط بود و اعدام‌های «مفسدین فی‌الارض» در آن زمان براساس فتوای آقای منتظری بود.

وب‌سایت «جماران [2]» که نزدیک به خانواده‌ی آقای خمینی است مصاحبه‌ای تفصیلی با محمد کاظم بجنوردی، عضو شورای عالی قضایی در زمان رهبر پیشین ایران کرده که در این گفتگو، آقای بجنوردی گفته «مذاق امام» با اعدام سازگار نبود.

موسوی بجنوردی گفته است: «اصلا امام حکم اعدام برای مفسد فی‌الارض را قبول نداشت.»

عضو سابق شورای‌عالی قضایی در این خصوص افزوده است: «چون اصرار برخی از بزرگان این بود که برخی که مستحق اعدام هستند، اعدام شوند؛ امام به فتوای آقای منتظری درباره‌ی اعدام مفسد فی‌الارض ارجاع می‌دادند؛ اما هیچ وقت یادم نمی‌آید که حکمی را که به عنوان مفسد فی‌الارض باشد، امضا کرده باشد.»

موسوی بجنوردی افزود: «از وی [خمینی] استفتاء کردم آیا قاچاقچیان مواد مخدر مستحق اعدام هستند یا خیر؟ فرمودند: چنان‌چه حمل اسلحه، شرارت و فساد کنند.»

وی گفت: «ما به صرف حمل مواد مخدر، فردی را اعدام نمی‌کردیم. کسانی اعدام می‌شدند که اسلحه داشتند و با ماموران درگیر می‌شدند، آن‌جا بود که جزو محاربون قرار می‌گرفتند. البته حمل مواد مخدر هم جرم است و کیفر دارد اما مجازات آن اعدام نیست. ببینید، اعدام در اسلام حساب دارد و این‌طور نیست که هر فردی را که دل‌مان خواست همین‌طور بگیریم و بکشیم. در واقع موارد اعدام در اسلام معین است.»

«امام» حکم شاه را حبس ابد داد

وی در بخش دیگری از سخنان خود هم با بیان این‌که: «امام حکم شاه را حبس ابد اعلام کرد» گفت: «امام در مصاحبه با یک روزنامه حکم شاه را حبس ابد اعلام کرد و گفته بود ما به چشم‌مان ندیدیم که شاه کسی را کشته باشد. ایشان آمر به قتل است؛ ببینید، مذاق امام این بود.»

این عضو سابق شورای عالی قضایی با اشاره به اعدام‌های اوایل انقلاب هم گفت: «نمی‌خواهم اسم بیاورم اما بدانید که از امام برای اعدام‌های اول انقلاب حکمی نداشتند، شورای‌عالی قضایی هم هنوز شکل نگرفته بود. آقای لاجوردی هم اصلا حرف گوش نمی‌کرد. خدمت امام گفتم، آقا من یک چیزهایی دیدم که دیگر مجوز شرعی برای ماندن در این پست نمی‌بینم. شرح ماجرا را به امام گفتم، امام هم فرمودند، چه افرادی بهتر از شماها. فردای آن روز هم خطاب به آقای لاجوردی گفتیم بیا خودت استعفا بده، ایشان هم همان موقع استعفا دادند.»

هیات عفو

موسوی بجنوردی در بخش دیگری از گفته‌های خود با اشاره به تشکیل «هیات عفو» در زمان خمینی گفت: «بنده و محمدی گیلانی، ابطحی کاشانی و قاضی خرم آبادی جزو هیئت عفو امام بودیم که اتفاقا بسیاری از افراد را هم عفو می‌کردیم.»

وی افزوده: «یادم هست در یک سالی به مناسبت ۲۲ بهمن، ۱۵ هزار نفر را آزاد کردیم که به ما گفتند، خب یک‌باره در زندان‌ها را باز کنید دیگر.»

بجنوردی در پایان سخنان خود هم گفته است که «شرایط امروز زندان‌های ایران شرعی نیست، از آن‌رو که طبقه‌بندی شده نیستند و سلول انفرادی هم از مصادیق شکنجه است، امام گفتند کار خوبی کردی زندان‌های انفرادی را جمع کردید.»

گفتنی است اظهارات این مقام سابق قضایی در حالی است که در دوران آقای خمینی اعدام‌های بسیاری از جمله اعدام‌های دسته‌جمعی سال ۶۷ با حکم مستقیم رهبر پیشین ایران انجام گرفت.