اخبار

دویچه‌وله: وزیر خارجه آلمان به واشنگتن سفر کرده است. او در این سفر با وزیر خارجه آمریکا دیدار و درباره نتایج سفرش به ایران گفت‌وگو می‌کند. بنابر بر گزارش رسانه‌های آلمانی، ماس با نتایج دلخواه ایران از این سفر بازنگشته است.

هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان همراه با ینس پلوتنر، مدیر سیاسی وزارت امور خارجه آلمان روز چهارشنبه ۲۲ خرداد (۱۲ ژوئن) به واشنگتن سفر کرد. برنامه او در این سفر دیدار و گفت‌وگو با همتای آمریکایی خود مایک پمپئو است. بنا بر گزارش خبرگزاری آلمان او قصد دارد در این دیدار نتایج سفر خود به ایران و مذاکراتش با مقا‌م‌های این کشور را در میان بگذارد.

این سفر تنها یک روز پس از بازگشت او از تهران و دیدارش با حسن روحانی، رئیس جمهوری و محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران انجام می‌شود. سفر ماس بنا بر تفسیر بسیاری از رسانه‌های آلمانی نتایج چندانی در تنش‌زادیی میان ایران و آمریکا به همراه نداشته است. مورگان اورتگا، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در این رابطه گفته است که ایالات متحده آمریکا به “فشار حداکثری” خود بر ایران ادامه می‌دهد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

سفر یک روزه هایکو ماس به تهران به یکی از داغ‌ترین مسائل مورد بحث در رسانه‌های آلمان تبدیل شد. مخرج مشترک اظهارنظرها درباره نتایج سفر او به ایران این است که اروپا در نهایت نمی‌تواند ایران را از مهلکه تحریم‌ها و فشار آمریکا نجات دهد.

یک نمونه روزنامه اقتصادی سیاسی هندلزبلات آلمان است که زبان صاحبان سرمایه در این کشور است. هندلزبلات روز سه‌شنبه در تفسیری خطاب به ایران نوشت: «تو هیچ فرصتی نداری، اما از آن استفاده کن!»

در این تفسیر به سفر هایکو ماس به منطقه با هدف دیالوگ، تنش‌زدایی و جلوگیری از مسابقه تسلیحات هسته‌ای در منطقه اشاره شده و آمده است: «تلاش وزیر امور خارجه را باید در کفه ترازویی بگذاریم که در کفه دیگرش کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و رئیس جمهوری ایالات متحده دونالد ترامپ نشسته‌اند؛ کفه‌ای که به مراتب سنگین‌تر است.»

موضعگیری “زود دویچه” از این نیز آشکارتر بود. این روزنامه معتبر آلمان این پرسش را مطرح کرد که چرا ایرانی‌ها در برابر چین چنین انتظاراتی ندارند، در حالی که این کشور یکی از خریداران کلان نفت ایران بوده و اکنون خرید خود را به حداقل رسانده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به نظر گروهی از تحلیلگران امتیازی که اروپا قصد دارد در مقابل پایبندی ایران به برجام به این کشور بدهد، راه اندازی اینستکس (ساز و کار مالی جدید اروپا برای ایران جهت دورزدن تحریم‌های آمریکا) با این تصریح است که این سازوکار قادر به رفع همه فشارهای تحریم‌های شدید آمریکا علیه اقتصاد ایران نیست، هر چند که کشورهایی مانند هلند و روسیه هم برای پیوستن به ‌آن اعلام آمادگی کرده باشند.

آنها هم‌چنین تاکید می‌کنند که به خاطر فشار حداکثری آمریکا ایران رسما صادراتی نخواهد داشت که درآمدی وارد اینس‌تکس کند تا بتواند با آن مطالبات صادرکنندگان کالا به این کشور را تسویه کند. از این گذشته امتناع و تعلل ایران در امضای دو پروتکل مربوط به “گروه مالی ویژه” (FATF) در زمینه‌های پولشویی و تامین مالی تروریسم هم کار را برای اروپا در گسترش و تقویت اینس‌تکس سخت‌تر کرده است.

سفر ماس به آمریکا هم‌زمان است با ورود شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن به ایران. برنامه سفر دو روزه آبه نیز دیدار و گفت‌وگو با حسن روحانی و آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی به منظور میانجیگری در تنش میان ایران و آمریکاست. نخست وزیر ژاپن قبل از سفر به ایران با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا گفت‌وگویی تلفنی داشت. حال باید دید شینزو آبه با کدام نتایج از تهران به توکیو باز خواهد گشت.

رادیوفردا: با وجودی که مقام‌های جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر به «خروج مرحله به مرحله از برجام» اشاره کرده‌اند، حمید بعیدی‌نژاد، سفیر ایران در بریتانیا، تأکید کرده است پس از به سر رسیدن ضرب‌الاجل دوماهه به اروپا، اقدامات جمهوری اسلامی همچنان «در چارچوب برجام» خواهد بود.

حمید بعیدی‌نژاد در مصاحبه‌ای که بامداد شنبه، ۲۸ اردیبهشت، از رادیو بی‌بی‌سی جهانی پخش شد، با اشاره به ضرب‌الاجل ۶۰ روزه‌ای که ایران به سه کشور اروپایی داده است گفت: اگر در این مدت مسئله به صورت مؤثر حل نشود «ما گام‌های بعدی را برخواهیم داشت که به شما اطمینان می‌دهم این گام‌ها در چارچوب برجام خواهد بود».

سفیر جمهوری اسلامی در لندن در عین حال تأکید کرد که «در حال حاضر تصمیم به خروج از برجام نگرفته‌ایم؛ هرچند این گزینه می‌تواند یکی از گزینه‌هایی باشد که آنها را بررسی خواهیم کرد».

آمریکا اردیبهشت سال گذشته به طور رسمی از برجام خارج شد و پس از آن نیز تحریم‌ها علیه ایران را بازگرداند.

جمهوری اسلامی نیز در یکمین سالگرد خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، ضمن اینکه از توقف برخی از تعهداتش ذیل برجام خبر داد، به سه کشور بریتانیا، آلمان و فرانسه ضرب‌الاجلی ۶۰ روزه داد که منافع اقتصادی ایران تأمین شود وگرنه به گفته حسن روحانی، رئیس جمهور، «دو اقدام دیگر را شروع می‌کنیم و سطحی در غنی‌سازی‌ برای ما مطرح نخواهد بود».

عباس عراقچی، رئیس ستاد پیگیری برجام، نیز اعلام کرد جمهوری اسلامی «خروج مرحله به مرحله از برجام را در دستور کار خود قرار داده است».

اتحادیه اروپا ضمن تأکید بر پایبندی‌اش به برجام هرگونه ضرب‌الاجل از سوی ایران را رد کرده است.

با این حال حمید بعیدی‌نژاد، سفیر جمهوری اسلامی در لندن، با اشاره به اینکه «ایران تاکنون وفادارانه به تعهدات برجامی خود عمل کرده است» گفت: «تنها انتظارمان این است که اعضای دیگر برجام هم به سهم خود به تعهداتشان عمل کنند».

بعیدی نژاد سفیر ایران در لندن:

ایران به اندازه کافی به اروپایی‌ها فرصت داد

در این مقطع تصمیم نداریم از توافق هسته‌ای خارج شویم، هرچند این مساله یکی از گزینه‌های ماست

تنها ۳۰ درصد بودجه ایران به درآمد حاصل از صادرات #نفت وابسته است

صادرات غیرنفتی ایران انقلاب بی‌صداست pic.twitter.com/X28R2NHY3a

— باشگاه خبرنگاران جوان (@yjcagency) May 18, 2019

بعیدی‌نژاد همچنین با اشاره به «دو سال و نیم مذاکره» و «یک سال» که ایران برای «حل مسائل باقی‌مانده» منتظر ماند گفت: «منافع ما در برجام، در زمینه اقتصادی و در روابط تجاری، تأمین نشد.»

سفیر جمهوری اسلامی در لندن، همچون وزیر خارجه جمهوری اسلامی، خواستار نجات برجام شد و گفت: «اگر رفتار مناسبی نداشته باشیم، برجام از بین خواهد رفت».

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، روز جمعه در جریان سفر به چین، نجات برجام را «وظیفه» جامعه جهانی ذکر کرده بود.

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، سال گذشته هنگام اعلام خروج واشینگتن از توافق هسته‌ای، از جمله تأکید کرده بود که ایران روح برجام را نقض کرده و این توافق «کمکی به صلح جهانی نکرد».

از سوی دیگر مایک پومپئو و برایان هوک، وزیر خارجه آمریکا و دستیار او در امور ایران، اقدام اخیر جمهوری اسلامی در کاهش تعهداتش در ذیل برجام را برخلاف «قواعد بین‌المللی» دانسته و گفته‌اند این اقدام نشانگر تلاش ایران است تا «دنیا را به گروگان بگیرد».
منابع: رادیو بی‌بی‌سی جهانی، ایسنا، توئیتر و رادیوفردا/ج

دویچه‌وله: به گفته روحانی، اوباما نوزده بار تقاضای ملاقات کرد ولی او اختیار پاسخ نداشته است. او هم‌چنین درباره پرداخت سی هزار میلیارد تومان به موسسات مالی و اعتباری مشهد گفته این خسارت عظیم که کار دولت نبود بلکه کار یک قاضی بود.

حمیدرضا جلایی‌پور، استاد جامعه‌شناسی و فعال سیاسی اصلاح‌طلب روز دوشنبه ۲۳ اردیبهشت (۱۳ مه) در کانال تلگرام خود جزئیات بیشتری از حسن سخنان روحانی در دیدار با فعالان سیاسی منتشر کرده است. این دیدار شامگاه شنبه ۲۱ اردیبهشت (۱۱ مه) انجام شد و رسانه‌های ایران از جمله پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، به انتشار گزارشی کلی از اظهارات روحانی در این دیدار اکتفا کردند.

حمیدرضا جلاییپور نوشت: «در مراسم افطار ۹۸/۲/۲۱ رئیس‌جمهور نکات مهمی را در پاسخ به اصول‌گرایانی که مساله کشور را فقط معیشت مردم می‌دانستند و مسول آن را دولت قلمداد می‌کردند، در میان گذاشت.»

در ادامه گزارش جلایی‌پور از اظهارات حسن روحانی آمده است:

– روحانی گفت من در زمان جنگ تحمیلی هم مسئولیت داشتم ولی مشکلات کنونی کشور با آن زمان قابل مقایسه نیست. زیرا در زمان جنگ تحمیلی ما مشکل مراودات بانکی با جهان نداشتیم و با مشکلی در فروش نفت به دنیا روبرو نبودیم. ولی الان هر دو مشکل دست‌وپای اقتصاد کشور را بسته است. او گفت ما در شرایط یک “جنگ تمام عیار” هستیم.

– در چنین شرایطی بودجه قانونی کشور بر مبنای فروش یک ونیم بشکه نفت تصویب شده ولی الان فروش نفت با مشکلات اساسی روبرو است. در فروش محصولات پتروشیمی و فلزات و حتی مواد غذایی هم مشکل داریم. حواسمان باشد که ما حداقل سیصد و‌ ده هزار میلیارد تومان فقط باید حقوق بدهیم با چاپ اسکناس که نمی‌شود با مشکلات روبرو شد. همه باید به این واقعیت‌ها توجه کنیم و دنبال راه حل‌ باشیم و فقط شعار ندهیم.

– مهم این است که توجه داشتیم که راه‌حل مشکلات چیست و دولت چقدر “اختیار” دارد؟ دولت در سیاست خارجی چقدر اختیار دارد؟ اوباما رئیس جمهور آمریکا نوزده بار از من تقاضای ملاقات کرد ولی دولت اختیار پاسخش را نداشت. درباره موسسات مالی و اعتباری مشهد که پرداخت سی هزار میلیارد تومان به دولت تحمیل شد این خسارت عظیم که کار دولت نبود بلکه کار یک قاضی بود.

– روحانی گفت شما از مشکلات فرهنگی می‌گویید. مگر سازمان صداوسیما و انبوه سازمان‌های دیگر فرهنگی اختیارش با دولت است؟ فقط مخارجش با دولت است! آن وقت یک قاضی در گوشه‌ای از کشور حکم به فیلتر میلیون‌ها شبکه اجتماعی می‌دهد.

– روحانی گفت در “غیاب مردم” ما نمی‌توانیم از پس مشکلات بر بیاییم. و با همراهی مردم می‌توانیم بر هر مشکلی فائق شویم. علامت توجه به مردم هم روشن است، انتخابات مجلس را در پیش داریم، اون نهاد اطلاعاتی که فعالان مدنی و سیاسی را احضار می‌کند اگر در فرایند انتخابات دخالت نکند، خودش یک علامت مثبت به جامعه است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

الیاس حضرتی، آذر منصوری، محمدرضا جلایی‌پور، محمد سلامتی، بهزاد نبوی، ابراهیم اصغرزاده، حسین مظفر، محمدحسن غفوری‌فرد، غلامرضا مصباحی مقدم، علی ربیعی، محمود واعظی، علی شکوری راد، شهاب الدین صدر، احمد توکلی، عبدالحسین روح‌الامینی، علی یونسی، غلامعلی حداد عادل، زهرا ساعی، محسن هاشمی رفسنجانی، رضا تقوی، اسدالله بادامچیان، محمد عطریانفر، رمضانعلی سبحانی‌فر، علی جنتی، فیض‌الله عرب سرخی، قدرت‌الله علیخانی، محمدعلی ابطحی، محمد قوچانی، جواد امام، حسین مرعشی، مرتضی بانک، فیاض زاهد و محمدرضا باهنر در جلسه دیدار با حسن روحانی شرکت داشتند.

رادیوفرانسه: مقامات ایران همواره تکرار می‌کنند که این کشور راه‌های گوناکونی برای فروش نفت خود می‌شناسد و برای دور زدن تحریم‌های آمریکا تجربۀ کافی دارد.

موسسات ردیابیِ کشتی‌های نفتکش با بدست آوردن اطلاعاتی از منابع گوناگون اعلام کردند که جمهوری اسلامی ایران در نخستین هفتۀ ماه جاری مسیحی و پیش از لغو کامل معافیت‌های اعطاء شده در بارۀ خرید نفت ایران، یک میلیون بشکه از نفت خود را از طریق دریا به بندر بانیاس در غرب سوریه ارسال کرده است. این نخستین محمولۀ نفتی ایران برای سوریه از پایان سال گذشته به اینسو محسوب می‌شود.

کارشناسان بازار نفت پیش بینی کرده بودند که ایران در آستانۀ پایان مهلت معافیت‌های اعطاء شده از سوی آمریکا به ٨ کشور خریدار نفت جمهوری اسلامی، ارسال طلای سیاه خود را به هر کجا که میسر باشد، تشدید ‌کند. دو موسسۀ تخصصی «تانکرز ترکرز» و «کلیپر دیتا» که در زمینۀ ردیابی نفتکش‌ها فعالیت می‌کنند، اینک با اتکا به داده‌های ماهواره‌ای و نیز نظارت و گذرنگاری ساحل‌بانان تائید می کنند که تهران در روزهای پیش از پایان این مهلت، یک میلیون بشکه از نفت خود را به سوریه ارسال کرده است.

بگزارش این دو موسسۀ ردیابی‌، مسیر پیموده شده از سوی نفتکش ایرانیِ «ماسال»، که قرار بود به ترکیه برود، به آسانی توجۀ کارشناسان را به سوی یک مقصد نا معمول جلب کرده است. نفتکش‌های ایران تا آن هنگام همواره در بنادر غربی ترکیه که پالایشگاه‌های این کشور در آن‌ها واقع شده، لنگر گرفته‌اند. حرکتِ «ماسال» بسوی بندر «اسکندرون» در جنوب شرقی ترکیه، بگفتۀ مقامات موسسۀ «تانکرز ترکرز» خود نخستین نشانۀ حرکتی غیرمعمول بوده و رصد دقیقِ این نفتکش را در پی داشته است. کشتی «ماسال» که پیش از آن با نام «ترو اوشن» با پرچم پاناما حرکت می‌کرد، در مارس گذشته سواحل جنوبی ایران را ترک کرده و پس از سه هفته انتظار در«اسکندرون» و با حمل همان یک میلیون بشکه نفت، با «ترابری کننده» خاموش بسوی بندر «بانیاس» حرکت کرده است.

بر اساس ردنگاری‌های دو موسسۀ یادشده، این نفتکش پس از تخلیۀ بار خود در سوریه، «ترابری کنندۀ» خود را در روز ٧ ماه مه، سه روز پیش، روشن کرده و بسوی ایران بازگشته است.

بگزارش «کلیپر دیتا»، این دومین بار در ٤٠ روز گذشته است که یک نفتکش ایرانی با «ترابری کنندۀ» خاموش در مدیترانه ردیابی و ثبت می‌شود.

مقامات ایران همواره تکرار می‌کنند که این کشور راه‌های گوناکونی برای فروش نفت خود می‌شناسد و برای دور زدن تحریم‌های آمریکا تجربۀ کافی دارد. کارشناسان بازار نفت نیز معتقدند که ایران می‌تواند یک چهارم فروش پیش از تحریم‌ها را در بازار سیاه حفظ کند، هر چند چنین داد وستدی به بهای معمول صورت نمی‌گیرد و زیان‌هائی برای این کشور در بر دارد.

ایران که پیش از تحریم‌های آمریکا، یک تا سه میلیون بشکه نفت در ماه به سوریه ارسال می‌کرد، فروش نفت خود به سوریه را در پایان سال گذشتۀ میلادی، حدود ۵ ماه پیش، متوقف کرد و همین موجب قحطی مواد سوختی در سوریه شد.

ایران در سال ٢٠١٣ یک خط اعتباری بسودِ سوریه گشوده بود تا این کشور با استفاده از آن از ایران نفت خریداری کند. این اعتبار در اکتبر ٢٠١٨ در پی تشدید بحران اقتصادی در ایران، قطع شد.

دویچه‌وله: نشریه اشپیگل آلمان نظر گروهی از سیاستمداران مطرح آلمان و اروپا را منعکس کرده است که معتقدند استراتژی آمریکا در خاورمیانه و در قبال ایران می‌تواند به جنگ منتهی شود و پیامدهای آن دامن اروپا را بگیرد.

“اشپیگل” در گزارشی که روز جمعه ۲۰ اردیبهشت (۱۰ مه) منتشر کرده نوشته است که لغو سفر مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا به آلمان و ورود او به بغداد هم‌زمان با گسیل ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خلیج فارس برای سیاستمداران اروپا و آلمان خبری نگران کننده است.

به نوشته اشپیگل استراتژی واشنگتن در قبال تهران می‌تواند بحران میان دو کشور را تا مرحله جنگ بکشاند و پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی برای متحدان اروپایی ایالات متحده داشته باشد.

این سایت اظهارنظر برخی از نمایندگان مطرح احزاب آلمانی و کارشناسان امور سیاسی را در این رابطه منعکس کرده است. هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان در این رابطه گفته است: «ما روی یک طناب نشسته‌ایم و این طناب دائم در حال نازک شدن است».

«آمریکا آشکارا دنبال بهانه‌ای برای تشدید بحران است»

یورگن تریتین، از چهره‌های پر نفوذ حزب سبزها گفته است: «آمریکایی‌ها آشکارا دنبال بهانه‌ای برای تشدید بحران هستند». به باور او این ادعای آمریکا که ایران می‌خواهد دست به حمله علیه نیروهای آمریکایی در عراق بزند برای ایجاد یک درگیری کافی است.

فولکر پترس، مدیر انجمن علوم و سیاست آلمان درباره «مجموعه‌ای از بحران‌های موازی با یکدیگر، بازیگرانی که حاضرند ریسک کنند و با یکدیگر وارد گفت‌وگو نمی‌شوند»، هشدار داده است.

اشپیگل نوشته است آمریکا با ملغمه‌ای از جنگ اقتصادی و تهدیدهای نظامی تلاش می‌کند ایران را به زانو در آورد و برای این کشور تقریبا بی اهمیت است که آیا در این مسیر به هدف تغییر رژیم در ایران می‌رسد یا نه. کسی که در انبار باروت یک جرقه می‌زند «تا ببیند چه می‌شود» خطر جنگ را می‌پذیرد.

اشپیگل نوشته که پس از پایان جنگ ایران وعراق در سال ۱۹۸۸ هیچگاه خطر جنگ تا این حد جدی نبوده است. به گزارش این سایت سیاست آمریکا میان این کشور و متحدان اروپایی‌اش فاصله عمیقی انداخته است. زیرا بر خلاف مورد ونزوئلا، تنش در خاورمیانه امنیت اروپا را به خطر می‌اندازد و عواقب آن دامن این قاره را می‌گیرد.

به گزارش اشپیگل ترامپ آلمان را نه متحد که مخل سیاست‌های خود می‌داند؛ با تاکید روی گفت‌وگو با ایران، ایجاد مناسبات نزدیک با آن و تلاش برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه این کشور و اخلال در سیاست خشن آمریکا در قبال ایران.

اشپیگل از قول نیلز آنن، یکی از معاونان وزارت خارجه آلمان نوشته است: «سیاست ایالات متحده فشار حداکثری بر ایران و تنش‌های منطقه‌ایست». ژان آسلبورن، وزیر خارجه لوگزامبورگ از سیاست خاورمیانه ترامپ به عنوان «سیاستی به شدت خطرناک» یاد کرده و گفته است: «ترامپ قرارداد بین‌المللی با ایران را لغو و در بحران اسرائیل و فلسطینی طرح ایجاد دو دولت را به کلی ناممکن کرده است.»

«کارشناسانی که ارتباط شرکت‌های ایرانی با سپاه را خبر دهند»

نگاه بروکسل و آلمان به سیاستی که ایران در برابر “تحریکات و فشارهای آمریکا” اتخاذ کرده مثبت است. آنها این سیاست را با “احتیاط و مناسب” ارزیابی می‌کنند. دولت آلمان معتقد است این که ایران اعلام کرده که از مرز تعیین شده برای ذخیره اورانیوم و آب سنگین در برجام عبور خواهد کرد، در شرایط فعلی اهمیت درجه یک ندارد زیرا این میزان تا پاییز امسال برای ایران قابل دسترسی نیست و هنوز می‌توان به یک راه‌حل سیاسی امید داشت. اگرچه ایران از متحدان اروپایی خود به شدت مایوس شده است.

اشپیگل نوشته است آلمان، فرانسه و بریتانیا وعده داده بودند که برای حفظ برجام در مقابل تحریم‌های آمریکا ساز و کاری ایجاد کنند. اما حالا دست‌اندرکاران اینستکس نیز نگران‌اند که با تحریم‌های آمریکا برخورد کنند. این سایت نوشته که شرکت‌های اروپایی با یاری شرکت مشاوره “ارنست و یانگ” (Ernst & Young) دنبال یافتن کارشناسانی هستند که از وضع شرکت‌های ایرانی اطلاع دقیق داشته باشند و بتوانند هرگونه ارتباط آنها با سپاه پاسداران را پیدا کنند تا اگر چنین ارتباطی وجود داشته باشد، از مبادلات تجاری و اقتصادی با این شرکت‌ها خودداری کنند.

البته حتی اگر اینستکس هم بتواند به فعالیت خود ادامه دهد، دولت آلمان تردید دارد که حجم مبادلات از این کانال بتواند وضع اقتصادی ایران را به شکل قابل ملاحظه‌ای تغییر دهد.

تا دو هفته دیگر گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران منتشر می‌شود و بروکسل امیدوار است که این بار نیز گزارش مانند ۱۴ بار قبلی مثبت باشد.

رادیوفرانسه: فلورانس پارلی وزیر دفاع فرانسه، در برنامه صبح ‌چهارشنبه‌ ١۸ اردیبهشت/ ۸ مه ٢٠۱٩ شبکه تلویزیونی “BFM TV “، ایران را در صورت زیر پا گذاشتن برجام، تهدید به ازسرگیری تحریم‌های اتحادیه اروپا نمود.

در واکنش به تصمیم ایران مبنی بر کاهش تعهداتش در قبال توافق اتمی، روسیه صریحاً از تهران حمایت کرد، چینی‌ها همچنان “بی‌طرف” ماندند و اسرائیل نیز مثل گذشته تکرار کرد که هیچگاه امکان ساخت سلاح اتمی را به ایران نخواهد داد. در فرانسه، وزیر دفاع با تهدید به ازسرگیری تحریم‌ها در عین حال گفت که هیچ چیز بدتر از آن نیست که اقتصاد ایران فرو ریزد.

روز چهارشنبه ٨ مه/ ١٨ اردیبهشت، ساعتی بعد از اینکه حسن روحانی تصمیم‌های جدید ایران را رسماً اعلام کرد، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل که در مراسم یادبود سربازان کشته شده در جنگ شرکت داشت تأکید کرد که «ما اجازه نخواهیم داد که ایران سلاح اتمی تولید کند».

مسکو با پشتیبانی از ایران اعلام کرد که اقدام اخیر تهران «نتیجۀ تصمیم‌های فکر نشدۀ آمریکاست». “دیمیتری پسکوف”، سخنگوی کاخ کرملین گفت: «رئیس جمهوری ولادیمیر پوتین بارها دربارۀ پیامدهای اقدامات فکر نشدۀ آمریکا سخن گفته است. اینک می‌بینیم که این پیامدها کم‌کم شکل می‌گیرد».
“سرگئی لاوروف”، وزیر امور خارجۀ روسیه نیز که با همتای ایرانی خود دیدار داشت از رفتار غیرمسئولانۀ آمریکا انتقاد کرد.

چینی‌ها واکنشی معتدل‌تر داشتند و از همۀ کشورهای امضاکنندۀ توافق اتمی خواستند که این توافق را رعایت کنند. سخنگوی وزارت خارجۀ چین گفت: «حفظ و اجرای توافق اتمی مسئولیت همۀ امضاکنندگان است». او از همۀ این کشورها خواست که «با خودداری، گفتگو را تقویت و از افزایش تنش پرهیز کنند».

فرانسه که یک روز قبل از اعلام تصمیم رسمی ایران هشدار داده بود که در صورت زیر پا گذاشتن برجام از سوی تهران، اتحادیۀ اروپا تحریم‌ها را علیه ایران از سرخواهد گرفت، امروز (چهارشنبه ٨ مه) از زبان وزیر دفاع خود این تهدید را تکرار کرد.
“فلورانس پارلی” گفت که اگر ایران به تعهدات خود عمل نکند، «طبیعتاً مسئلۀ ازسرگیری تحریم‌های اروپایی مطرح خواهد شد». خانم پارلی در عین حال تأکید کرد که فرانسه و اتحادیۀ اروپا خواهان تداوم برجام هستند. او با اشاره به ساز و کار ویژۀ مالی برای تجارت با ایران گفت: «ما اقداماتی انجام داده‌ایم تا مبادلات بازرگانی با ایران به رغم تحریم‌های آمریکایی ادامه یابد»؛ وزیر دفاع فرانسه گفت: «هیچ چیز بدتر از فرو ریختن اقتصاد ایران نیست. این، هدف ما نیست».

اما به عقیدۀ “رابرت کلی” کارشناس انستیتوی صلح سوئد و بازرس پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تصمیم اخیر ایران «فاقد بُرد استراتژیک است»؛ او می‌گوید: «تولید مواد هسته‌ای و ذخیره کردن آن بیش از مقدار مجاز، به معنای ساختن سلاح اتمی نیست». به گفتۀ وی «ایران فقط سعی می‌کند بازنده نباشد زیرا توافقی را امضا کرده که طرف مقابل آن را نفی کرده است».

بی‌بی‌سی: قیمت فروش هر دلار آمریکا در بانک‌ها و صرافی‌های مجاز در ایران به ۱۴ هزار ۹۰۰ تومان رسید.

این قیمت روز یکشنبه ۱۵ اردیبهشت در سامانه نظارت ارز (سنا) متعلق به بانک مرکزی ثبت شد و قیمت خرید دلار در صرافی‌های مجاز هم ۱۴ هزار و ۷۰۰ تومان اعلام شد.

این بالاترین قیمتی است که تا کنون برای دلار آمریکا در این سامانه ثبت شده است.

بر اساس گزارش‌ها قیمت دلار غیردولتی در بازار برای ساعاتی از مرز ۱۵ هزار تومان گذشته است.

قیمت یورو، واحد پول اروپا، در صرافی‌های مجاز به ۱۶ هزار و ۸۰۰ تومان رسیده و هر پوند بریتانیا بیش از ۲۰ هزار تومان فروخته شده است.

قیمت سکه طرح جدید هم در ایران به بیش از پنج میلیون و صد هزار تومان رسیده است.

دلار در ایران چند نرخی است. علاوه بر دلار ۴۲۰۰ تومانی دولتی که برای واردات کالاهای اساسی در نظر گرفته شده، دو سامانه سنا و نیما هم زیر نظر بانک مرکزی فعال هستند.

سامانه سنا برای خرید و فروش داخلی ارز در صرافی‌های مجاز و بانک‌ها در نظر گرفته شده و سامانه نیما (نظام یکپارچه معاملات ارزی) برای مبادلات ارز بین صادر کنندگان و وارد کنندگان کالا طراحی شده است.

قیمت فروش دلار در سامانه نیما که از طریق حواله‌های ارزی انجام می‌شود در روز ۱۴ اردیبهش به ۹۶۶۷ تومان رسید.

علاوه بر این‌ها خرید و فروش ارز در بازار آزاد هم با قیمتی بالاتر از نرخ‌های سامانه سنا در جریان است.

تلاش‌های بانک مرکزی و وعده‌های مسئولان برای کنترل قیمت ارز در بازار ایران تا کنون بی‌نتیجه بوده و با افزایش فشارهای خارجی بر اقتصاد ایران و بالا رفتن تورم و افزایش گرانی، قمیت دلار هم در حال افزایش است.

مرکز آمار ایران در اولین گزارش خود درباره نرخ تورم در سال ۱۳۹۸، نرخ تورم دوازده ماهه منتهی به فروردین ماه ١٣٩٨ به ۳۰ و شش دهم درصد اعلام کرده است.

یک مقام صندوق بین‌المللی پول هم به تازگی گفته است که تشدید تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران‌ می‌تواند افزایش پنجاه درصدی نرخ تورم در این کشور را به دنبال داشته باشد.

این صندوق در گزارش تازه خود نرخ رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۱۹ را منفی شش درصد پیش‌بینی کرده است.

آمریکا یک سال پیش از توافق هسته‌ای ایران (برجام) خارج شد و تحریم‌های هسته‌ای خود علیه ایران را در چند مرحله به طور کامل بازگرداند.

ایالات متحده به تازگی معافیت موقت خرید نفت تعدادی از کشورها از ایران را تمدید نکرد و اعلام کرد که این کار را با هدف به صفر رساندن فروش نفت ایران انجام داده است.

در ماه‌های اخیر بسیاری از مقام‌های ایران درباره سخت‌تر شدن وضعیت اقتصادی در سال جاری و لزوم درنظر گرفتن تمهیداتی برای روبرو شدن با این وضعیت هشدار داده‌اند.

رادیوفردا: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران با انتشار گزارشی از سقوط چشمگیر امیدواری فعالان اقتصادی ایران خبر داده‌است.

این نهاد بازرگانی، ماهانه پرسش‌های مشخصی را از فعالان اقتصادی کشور می‌پرسد و بر پایه آن، گزارشی از میزان امیدواری آنها نسبت به فضای کسب‌وکار با عنوان «شاخص مدیران خرید» منتشر می‌کند.

این پرسش‌ها شامل میزان تولید، فروش و صادرات، سفارشات جدید، سرعت تحویل سفارش، موجودی اولیه و انبار، میزان استخدام جدید، قیمت خرید مواد اولیه، قیمت تولیدات و انتظارات تولید است.

گزارشی که در سایت این نهاد بازرگانی منتشر شده، شاخص مدیران خرید موسوم به «شامخ» را برای فروردین ۱۳۹۸ حدود ۳۶٫۳۸ واحد برآورد کرده که نسبت به ماه پیش از آن نزدیک ۱۹ واحد سقوط کرده‌است.

در جریان استخراج این شاخص، اگر عدد شاخص بیش از ۵۰ واحد باشد نشان می‌دهد که اقتصاد در حال توسعه است در حالی که هر رقمی زیر ۵۰ واحد، از قرار داشتن اقتصاد در شرف انقباض و رکود حکایت دارد.

به تازگی صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرد که حتی با وجود صادرات روزانه ۹۰۰ هزار بشکه نفت و گاز کشور، تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۱۹، حدود ۶ درصد کاهش یابد.

این گزارش می‌گوید تعطیلات نوروزی نیز در این افت بی‌تأثیر نبوده‌است، اما جزئیات آمارها نشان می‌دهد که مواردی مانند قیمت خرید مواد اولیه، قیمت تولیدات و انتظارات تولید بیشترین سهم را در افت شاخص داشته‌است.

همان‌طور که در نمودار بالا دیده می‌شود، شاخص «قیمت مواد اولیه» بسیار بالا و حدود ۹۰ درصد است.

نرخ تورم در ایران از اوایل سال گذشته به شدت اوج گرفت و بنابر ارزیابی صندوق بین‌المللی پول، با قطع صادرات نفت ایران به‌خاطر تحریم‌های آمریکا می‌تواند به ۵۰ درصد نیز برسد و بعد از ونزوئلا و زیمبابوه بالاترین رقم در جهان باشد. علت عمده افزایش نرخ تورم بنا بر گزارش‌ها، رشد هزینه‌های تولید در کشور، به‌ویژه به‌خاطر افت ارزش ریال بوده‌است.

اتاق بازرگانی نیز در گزارش خود به این نکته اشاره کرده و می‌نویسد روند صعودی شاخص قیمت خرید مواد اولیه که از آذرماه شروع شده بود، در فروردین نیز همچنان این روند را حفظ کرد و به «رقم بی‌سابقه» ۸۹٫۴۷ واحد رسیده‌است.

این گزارش می‌افزاید «تمامی صنایع منتخب مانند ماه گذشته، عدد شامخ قیمت خرید مواد اولیه را بالاتر از ۵۰ ثبت کرده‌اند که به معنی افزایش قیمت مواد اولیه در تمامی گروه‌های صنعتی نسبت به اسفندماه است. صنایع تولید کانی غیرفلزی با ثبت رکورد ۱۰۰، بیشترین افزایش قیمت مواد اولیه را در این ماه تجربه کرده‌اند».

این گزارش همچنین می‌افزاید با کاهش میزان تولید در فروردین‌ماه، تمامی گروه‌های صنعتی در این ماه با کاهش شاخص میزان فروش مواجه بوده‌اند.

«با نگاهی به رقم شاخص موجودی انبار در این ماه درمی‌یابیم که بیشتر تولیدات بنگاه‌های صنعتی به‌جای فروش در بازارهای مصرف، از انبارها سر درآورده است».

منابع: اتاق بازرگانی، مرکز آمار، صندوق بین‌المللی پول؛ د.خ / پ.پ