اخبار

بی‌بی‌سی: وزارت خارجه بریتانیا در توئیتر خود اعلام کرده است که از امروز (پنجشنبه ۲۰ فوریه) رابطه دیپلماتیک غیرمستقیم با ایران را متوقف کرده و از این به بعد روابط خود با ایران را بطور مستقیم و از طریق آجی شارما کاردار غیر مقیم خود برقرار خواهد کرد.

مجید تخت روانچی، معاون اروپا و آمریکای وزارت خارجه ایران هم امروز اعلام کرد روابط تهران و لندن از امروز بدون حضور “حافظ منافع” از سر گرفته می‌شود.

به این ترتیب فعالیت دفاتر حفاظت منافع متوقف شده و کارداران غیر مقیم، محمد حسن حبیب الله زاده و آجی شارما این وظایف را انجام خواهند داد.

به گفته آقای روانچی از امروز پرچم‌های ایران و بریتانیا در سفارت‌خانه‌های این دو کشور برافراشته شده است.

در پاییز ۱۳۹۰ به دنبال حمله گروهی از دانشجویان بسیجی به اماکن دیپلماتیک بریتانیا در تهران، دولت بریتانیا تمامی کارکنان سفارت خود را فراخواند و دیپلمات‌های ایرانی را هم از بریتانیا اخراج کرد.

به این ترتیب روابط دیپلماتیک رسمی دو کشور در پایین‌ترین سطح پیش از قطع کامل قرار گرفت.

از آن زمان به بعد سفارت سوئد در تهران حافظ منافع دولت بریتانیا و سفارت عمان در لندن حافظ منافع دولت ایران شدند.

با انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری، ویلیام هیگ با وزیر امور خارجه ایران تماس تلفنی گرفت و دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا هم در نامه ای به آقای روحانی پیروزی او را تبریک گفت.

ویلیام هیگ وزیر خارجه بریتانیا ۱۶ مهر (هشتم سپتامبر) درباره سیاست‌های این کشور در قبال ایران به پارلمان بریتانیا توضیح داد و گفت با محمدجواد ظریف، همتای ایرانی خود، برای تعیین کاردار غیرمقیم توافق کرده است.

پس از آن مقامات دو دولت خواستار بهبود گام به گام روابط شدند و موضوع تبادل کاردار غیرمقیم اولین بار مهرماه امسال (۱۳۹۲)، پس از دیدار وزرای امور خارجه ایران و بریتانیا در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شد.

توافق دو طرف ۲۴ مهر (۱۶ اکتبر) و پس از دیدار مجید تخت روانچی، معاون اروپا و آمریکای وزارت خارجه و سایمون گس، مدیرکل سیاسی وزارت خارجه و سرپرست هیات بریتانیایی اعزام شده به اجلاس ژنو اعلام شد.

هر دو کشور پیش از این تایید کرده‌اند که هدف نهایی بازگشایی سفارتخانه‌ها است.

استکهلمیان: دیدار کارل بیلت وزیر امور خارجه سوئد از ایران نه تنها در رسانه های دو کشور بلکه در سطح بین المللی نیز بازتاب داشت. در کنفرانس مطبوعاتی مشترک او با جواد ظریف تعداد زیادی از خبرنگاران داخلی و خارجی شرکت داشتند.

کارل بیلت قبل از سفرش به ایران در گفتگویی با برنامه “اگندا” در تلویزیون اس و ت سوئد بیان داشته بود که می تواند به جرات بگوید که هیچ کشوری در حد سوئد در خلال مذاکرات دوجانبه با ایران مقوله حقوق بشر را مطرح نکرده است و اینکه رویه ادامه خواهد داشت. وی همچنین بیان داشت که در هیچ بخشی از سفرش به ایران پرداختن به گسترش روابط اقتصادی سوئد با ایران گنجانده نشده است.

در تهران کارل بیلت دیداری کوتاه با حسن روحانی رئیس جمهور و مذاکرات بلند تری با محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران داشت. برنامه اتمی ایران و نیز وضعیت حقوق بشر در این کشور دو محور عمده این مذاکرات بودند.

بخشی از برنامه شب سه شنبه “آکتوئلت”, مهمترین برنامه خبری تلویزیون سوئد, به دیدار کارل بیلت از ایران اختصاص داشت.

سمیر ابوعید گزارشگر برجسته تلویزیون اس و ت سوئد در خاورمیانه نیز گزارشی بصورت مستقیم از تهران برای بینندگان این برنامه ارسال نمود.

در گزارش سمیر ابوعید از تهران به وضعیت وخیم حقوق بشر در این کشور اشاره شد. از جمله اینکه در تنها در سال گذشته 600 انسان در این کشور اعدام شده و تعداد زیدی از دگراندیشان و اعضای اپوزوسیون در زندان بسر می برند.

ابوعید در کنفرانس مطبوعاتی بیلت – ظریف از وزیر امور خارجه ایران پرسید که دولت متبوعش چه تدابیری را در آینده نزدیک برای بهبود وضعیت حقوق بشر در دستور کار خود قرار داده است. پاسخ ظریف این بود که “همه دولتها چنین وظیفه ای را در قبال ملت های خود دارند و ایران نیز استثناء نیست!” وی به هیچ نمونه ای از اقدامات دولت متبوعش در این رابطه اشاره ای نکرد.

سمیرابوعید در پاسخ به پرسش مجری برنامه خبری اکتوئلت تلویزیون سوئد مبنی بر اینکه آیا شانسی برای بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران وجود دارد بیان داشت:

– در کوتاه مدت تصور نمی کنم اتفاق زیادی بیفتد. ایران کماکان مجازات اعدام را اجرا خواهد کرد, آزادی بیان و مطبوعات وجود نخواهد داشت و روزنامه نگاران و دگراندیشان زندانی خواهند شد. اما در بلند مدت این امیدواری برای بسیاری وجود دارد که بازتر شدن شدن هر چه بیشتر فضا, ایران را مجبور به اجرای رفرم , پیشبرد دمکراسی و حقوق سیاسی و شهروندی بهتر نماید.

سمیر ابوعید در پایان گزارش خود به مهمترین پیامدهای تحریمهای جامعه جهانی برای مردم ایران نیز اشاره کرد:

– اقتصاد بواسطه تحریمها شدیدا ضربه دیده است. آمار بیکاری در اینجا حدود 25 تا 30 در صد است. وضعیت درمانی آشفته است و بسیاری از داروهای ضروری در دسترس مردم نیست. این از جمله مشکلاتی است که مردن ایران امیدوارند هر چه سریعتر به پایان برسد.

آزاد برای رئیس جمهور و وزیر خارجه, ممنوع برای مردم
در گزارش تلویزیون اس و ت سوئد به تضادهای بعضا شگفت آور جامعه ایران نیز اشاره شد. از جمله سانسور اینترنت و این واقعت که شبکه های مجازی در حالی برای مردم ایران فیلتر شده است که هم رئیس جمهور و هم وزیر امور خارجه کشور در آن حسابهای کاربری رسمی دارند! وزیر امور خارجه سوئد که علاوه بر خودش, مردم کشورش نیز حتی در تلفن های همراه خود به اینترنت پر سرعت دسترسی دارند در رابطه با سرعت اینترنت و دسترسی آزادانه به آن در ایران بیان داشت:

– به وزیر خارجه ظریف گفتم که چند روز اقامتم در ایران به هنگم استفاده از اینترنت بسیار دردناک بود و حتی دسترسی به حساب توئیتر خود او نیز برایم غیر ممکن!

کارل بیلت در وب لاگ خود نوشت که هم به ظریف و هم به رئیس جمهور روحانی خاطر نشان کرده است که آزادی اینترنت یکی از اولویت های مهم سوئد بشمار می رود. وزیر خارجه سوئد در وب لاگ خود می نویسد:

– تصور می کنم نامعقول بودن وضعیت حتی برای خود این دو نفر نیز کاملا آشکار است.

دیدار از بازار تهران و گلایه از ترافیک سردرگم شهر 15 میلیونی
کارل بیلت در طی روز سه شنبه, به بازار بزرگ تهران نیز سری زد و در وب لاگ خود به ترافیک سردرگم تهران نیز اشاره کرد. شهری 15 میلیونی که به نوشته او بواسطه مهاجرت از دیگر شهرها به آن مرتبا بزرگتر و بزرگتر می شود.

حضور تعداد زیادی از خبرنگاران ،عکاسان و تصویربرداران رسانه های مختلف داخلی وخارجی که برای پوشش کنفرانس مطبوعاتی حضوریافته بودند بدون شک از نظر کارل بیلت امورخارجه بی تعارف سوئد سوژه خوبی برای عکاسی بود ، چرا که او در ابتدای برنامه و در برابر نگاه عجیب جواد ظریف از دوربین تلفن خود برای ثبت این لحظه استفاده کرد.

به نوشته مجله مهر چاپ تهران, محمود سریع القلم استاد علوم سیاسی دانشگاه بهشتی تهران چند روز پیش کارل بیلت را در فرودگاه زوریخ بمانند مردم عادی چمدان به دست در صف دریافت کارت پرواز دیده است و برایش سوال پیش آمده که “کدام ساختارو قوانینی باعث می شود تا به این حد، مسئول مهم یک کشور کم هزینه باشد.”

خُسن آقا: گویا دیگر انگلیس ملعون و خبیث نیست!
دویچه‌وله: رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” از آمادگی ایران برای بازگشایی سفارت بریتانیا خبر داده است. او به کاردار غیرمقیم بریتانیا در ایران گفته که ساختار کاردار غیرمقیم جایگاه دایمی و معنای دیپلماتیک ندارد.

عباسعلی منصوری آرانی رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” از آمادگی ایران برای بازگشانی سفارت بریتانیا در تهران سخن گفته است. به گزارش خبرگزاری “ایرنا” عباسعلی منصوری آرانی گفته: «از نظر ما مشکلی در برابر بازگشایی سفارت انگلستان در تهران وجود ندارد و آماده بازگشایی آن در تهران هستیم.»

رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” همچنین گفته در جریان ملاقات با کاردار غیرمقیم انگلستان در ایران به او تاکید کرده که «ساختار غیرمقیم جایگاه دایمی و معنای دیپلماتیک ندارد».

این نماینده مجلس شورای اسلامی همچنین از آمادگی ایران برای استقرار کاردار مقیم بریتانیا در سفارتخانه این کشور در تهران سخن گفت و افزود: «همچنین وزارت خارجه کشورمان آمادگی دارد تا کاردار غیرمقیم را به کاردار مقیم ارتقا دهد.»

رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” افزود: «البته انگلیسی‌ها خواهان حل شدن درخواست‌های خود برای اعطای غرامت به آن‌ها هستند که البته این غرامت هزینه زیادی ندارد، اما بیشتر در زمینه اعطای تضمین امنیتی برای کارمندان خود اصرار دارند.»

این نماینده مجلس شورای اسلامی اضافه کرد که بر اساس کنوانسیون ژنو ایران خود را متعهد به ایجاد امنیت برای کارمندان بریتانیا و تمامی سفارتخانه‌های حاضر در ایران می‌داند.

رایزنی‌های ایران و بریتانیا برای احیای روابط

پیش از این خبرگزاری ایرنا در این باره گزارش داده بود که توافق بر سر مبادله کاردار در جریان ديدار مجيد تخت‌روانچی، معاون اروپا و آمريكای وزير خارجه ایران با سايمون گس، معاون وزير خارجه بریتانیا حاصل شده است. این دیدار صبح چهارشنبه ۲۴ مهر در حاشيه مذاكرات ژنو انجام شده بود.

همچنین محمد جواد ظریف و ویلیام هیگ، وزرای خارجه ایران و بریتانیا، دوبار در حاشیه‌ی نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در این باره با یکدیگر ملاقات و گفت‌وگو کرده بودند.

تیره شدن روابط در پی حمله به سفارت بریتانیا

روابط ایران و بریتانیا از سال ۲۰۱۱، در پی حمله‌‌ی گروهی که ظاهرا از “دانشجویان بسیجی و هوادار دولت احمدی‌نژاد” بوده‌اند، به سفارت بریتانیا در تهران به پایین‌ترین سطح خود رسید.

در پی این حمله، دولت بریتانیا کارکنان سفارت این کشور در تهران را فراخواند و فعالیت خود را در ایران به حال تعلیق درآورد. دولت دیوید کامرون٬ نخست‌وزیر بریتانیا٬ هم‌چنین دستور اخراج دیپلمات‌های ایرانی از لندن را صادر کرد.

پس از انتخاب حسن روحانی به مقام ریاست‌جمهوری ایران٬ نخست‌وزیر بریتانیا طی نامه‌ای رسمی اعلام کرد که خواهان بهبود روابط میان تهران و لندن است.

خودنویس: جان برد، وزیر امورخارجه کانادا در بیانیه‌ای رسمی از مقامات جمهوری اسلامی ایران خواسته است که عزم واقعی خود را برای انجام «تغییرات معنادار» در ایران نشان دهند.

به گزارش «دویچه‌وله» جان برد، وزیر خارجه کانادا گفته است که قبول دارد با آمدن روحانی لحن ایران تغییر کرده است، اما به گفته‌ی وزیر خارجه کانادا «تغییر لحن به‌ تنهایی فایده‌ای ندارد.»

وزیر امور خارجه کانادا با بیان این‌که این کشور «ساده‌ لوح» نیست، نوشته است: همه ما از نفوذ زهرآلود در خارج و سرکوب وحشیانه مردم در داخل توسط رژیم ایران، ناامید شده بودیم و می‌خواهیم باور کنیم که واقعا تغییرات مثبتی در ایران در حال رخ دادن است، اما این تغییرات باید در عمل نیز مشاهده شود.

برد گفته است: ایستادن در مقابل دوربین و هم‌چنین توییت کردن در مورد تغییرات، بسیار ساده است، بخش مشکل، تصمیم‌گیری‌های دشوار و انجام تغییرات معنی‌دار است که باید انجام شود.

به گفته آقای برد، قضاوت بر اساس عمل‌کرد دولت روحانی صورت می‌گیرد.

در بخشی دیگری از بیانیه وزیر امورخارجه کانادا به وضعیت حقوق بشر در ایران، به‌ویژه حقوق زنان و اقلیت‌های مذهبی، از جمله بهاییان اشاره شده است.

آقای برد از زندانی شدن ۱۰۰ نفر از پیروان بهاییت، به دلیل فعالیت‌های مذهبی و دفاع از حقوق‌شان، انتقاد کرده است.

وزیر خارجه کانادا در پایان هم از حکومت ایران خواسته است که به منظور نشان دادن جدیت خود و پاسخ‌گویی به نگرانی‌های مشروع جامعه بین‌المللی، با سفر گزارش‌گر ویژه حقوق بشر به ایران موافقت کند و مفاد کنوانسیون ضد شکنجه، را هم تصویب و اجرا کند.

دیگربان: مراسم سالروز ۱۳ آبان در ایران برخلاف پیش‌بینی‌ها و تبلیغات گسترده یک ماه گذشته٬ در غیاب مقام‌های بلند‌پایه جمهوری اسلامی و بسیاری دیگر از مسئولان دولتی برگزار شد.

در این مراسم که روز دوشنبه (۱۳ آبان) در تهران و برخی شهر‌های ایران برگزار شد٬ سران قوا٬ مقام‌های بلند‌پایه حکومتی٬ مراجع تقلید و فرماندهان ارشد نظامی حضور نداشتند.

براساس گزارش‌ها٬ علامعلی حداد عادل٬ محمدرضا نقدی٬ سعید جلیلی٬ محمد شریعتمداری٬ حیدر مصلحی٬ احمد توکلی و حدود چهار عضو هیات دولت در راهپیمایی ۱۳ آبان تهران شرکت داشته‌اند.

سهم نمایندگان مجلس در راهپیمایی امسال ۱۳ آبان در تهران و سایر شهر‌های ایران بسیار اندک گزارش شده است.

صدا و سیما٬ سازمان تبلیغات اسلامی٬ سپاه و بسیج در یک ماه گذشته تبلیغات و برنامه‌ریزی گسترده‌ای در خصوص اجرای گسترده این برنامه تدارک دیده بودند.

طی این مدت صد‌ها تن از روحانیون٬ نظامیان٬ محافظه‌کاران و مسئولان حکومتی و دولتی بر ضرورت برگزاری «با شکوه» ۱۳ آبان امسال تاکید کرده بودند٬ اما در روز راهپیمایی غایب بودند.

برگزار کنندگان این مراسم امیدوار بودند از ۱۳ آبان امسال «۹ دی» دیگری بسازند که به نظر می‌رسد در تحقق این هدف چندان موفق نبوده‌اند.

قانون: مسعود كاظمي-مريم قرباني‌فر: ابراهیم اصغر زاده در سال 1334 درشهرستان خاش از استان سیستان و بلوچستان متولد شد. وی فعال سیاسی اصلاح طلب و نماینده دوره سوم مجلس شورای اسلامي‌بوده و پس از انقلاب از رهبران دانشجویان پیرو خط امام بود. رازی که تا سال‌ها مخفی ماند و اخیرا افشا گردید این بود که ايده اوليه اشغال سفارت توسط وی داده شده بود. اصغرزاده در سال 1353 وارد دانشگاه فنی آریامهر سابق وصنعتی شریف فعلی گردید و از فعالان موثر‌جنبش دانشجویی در این دانشگاه بود، او در انتخابات انجمن‌های اسلامي‌دانشگاه خود رتبه نخست را به دست آورد و بعدها نیز همچنان به فعایت‌های دانشجویی خود ادامه داد. اما شاید مورد عجیب در طول فعالیت سیاسی وی این بود که تنها 24 ساعت پس از اتمام دوران نمایندگی اش در مجلس سوم، بازداشت شد. 13 آبان بهانه خوبی بود که در تحريريه روزنامه «قانون» پای سخنان او بنشینیم و با هم عصرانه‌اي بخوريم و از روزهایی یاد کنیم که کمتر به آن پرداخته شده است. ناگفته‌هايي از ماجراي تسخير سفارت آمريكا در سال 1358 را از زبان اصغرزاده در گفت‌وگو با «قانون» مي‌خوانيم:
در ابتدا مي‌خواهيم بدانیم در اوايل انقلاب مواضع دانشجویان نسبت به دولت بازرگان چه بود ؟
خیلی سخت است بخشی از تاریخ آن دوران را پررنگ تر كنيم. نمي‌خواهم مسئله را بسیار ساختاری ببینم اما واقعیت این است که بازرگان و امام و حزب جمهوری اسلامی یا تمامي‌گروه‌ها و اشخاص دیگر برای ما یک پس زمینه مشخصی داشتند . این که ما به عنوان جنبش دانشجویی در دانشگاه‌ها از سال‌هاي قبل فعال بودیم و بعدتر هم روی انقلاب تآثیر گذاشتیم و نگرش دانشجویان، یا حداقل دانشجویان انجمن‌های اسلامي‌پر از سوال و پرسش شده بود و برداشت ما این بود که شفافیت وجود ندارد و مردم هنوز در خیابان بودند و به انقلابشان علاقه مند، اما ثباتی هم در جامعه وجود نداشت. نه امنیت کشور و نه وضعیت حاکم در جامعه ثباتی نداشت، حتی هم اکنون هم با خواندن روزنامه‌هاي آن زمان مي‌توان این عدم ثبات و به‌هم ریختگی را به خوبی رصد کرد. ما مي‌دانستیم که حکومت شاه را نمي‌خواستیم اما در عین حال اتفاقات آن روزها هم خوب نبود، فضا آشفته بود. بهم ریختگی چندین استان مرزی کشور هم بر این آشفتگی‌ها اضافه مي‌کرد. اتفاقاتی که در دانشگاه‌ها و بین گروه‌های چپ و اسلامي‌یا بین خود گروه‌های چپ مي‌افتاد همگی نشان از آشفتگی بسیار داشت. در این شرایط طبیعی بود که ما به عنوان دانشجویان مسلمان که خود را نزدیک به امام و رهبر انقلاب مي‌دانستیم امنیت اصلی ترین و کانونی ترین نقطه توجه ما باشد و این که چه کنیم فضا تثبیت شود. برای ما در آن زمان تثبیت انقلاب مهم بود و من اعتراف مي‌کنم بسیاری از مواردی که اکنون برای ما خیلی مهم است مثل حقوق بشر و بسیاری از موارد دیگر، آن زمان برای ما اهمیتی نداشت. مانند همین حالا که نگران بازگشت احمدی‌نژاد و تفکرات او هستیم و این که چکار می‌شود کرد که دستاوردهای انتخابات 24 خرداد حفظ شود و به عقب باز نگردیم . از سویی من خودم به خاطر دارم که در تابستان سال 1358 که در حال طراحی دفتر تحکیم بودیم اخباری مي‌رسید که مقدار زیادی جعبه از کشور در حال خارج شدن است و تصور ما هم از خروج این جعبه‌ها بدون تردید این بود که اسنادی در حال خروج از کشور است . از سویی سفارت آمریکا سفارت مهم و بزرگی در ایران بود. آمریکا قبل از انقلاب 48 هزار نفر نیروی نظامي در کشور داشت و سفارتش از کودتای 28 مرداد به جای سفارت سیاسی به یک سفارت امنیتی تبدیل شده بود. بردن شاه به آمریکا هم فوق العاده برای ما اهمیت داشت و از نظر ما تحقیر آمیز تلقی مي‌شد و حتی افکار عمومي‌جهان هم این موضوع را به‌نوعی توهین تلقی می‌کرد.
اسناد جدید که توسط گازیورسکی منتشر شده مي‌گویند که دولت آمریکا در حال دادن اطلاعات به دولت ایران بوده است یعنی حتی تحرکات ارتش عراق را به ایران گزارش مي‌کرده اما بعد از این اتفاقات دادن این اطلاعات متوقف می‌شود؟
معتقد نیستم ما زمینه ساز جنگ بوده ایم، دولت عراق پیش از انقلاب همیشه آرزوی داشتن بنادر خلیج فارس را داشته است و اتفاقا آمریکایی‌ها محرک یا زمینه‌ساز نبودند. اینکه اشغال سفارت زمینه ساز شد را به شدت مردود مي‌دانم اما امکان این هست که فرصت طلایی در اختیار عراق گذاشته شده باشد، اما این هم باز مربوط به دانشجویان نیست. تصمیم دانشجویان برای یک اشغال 48 ساعته سفارت و تحصن در آن هم باز نمی‌توانست زمینه ساز این تحرکات باشد و انجام یک عملیات اعتراضی دانشجویی موقت 48 ساعته قطعا نمی‌توانست این اثر را داشته باشد.
تصمیم اولیه واقعا برای یک اشغال 48 ساعته بود ؟
بله فقط یک اشغال 48 ساعته در نظر دانشجویان بود. ببینید در آن فضایی که ما بودیم و احساس می‌کردیم مملکت دارد از هم می‌پاشد و خیلی از شعارهای انقلاب تحقق پیدا نکرده است و دائما اطلاعیه مي‌دادیم و راهپیمایی می‌گذاشتیم و از سویی دانشجویان انجمن‌هاي اسلامي‌از همان روزهای اول بعد از انقلاب وارد دیالوگ با دولت شدند و خود من با آقای بازرگان وارد گفت‌وگو شدیم و حتی به خاطر ارتباطات با دانشجویان از وضعیت استان‌ها می‌گفتیم و حتی از ما خواسته شد که در ایام عید سال 58 به کمک دولت برویم در استان‌های مختلف. جلسات ما با دولت موقت تقریبا از 20 روز بعد آغاز شد. حتی یک بار بنده با خود آقای بازرگان وارد بحث شدم، یادم هست که همان زمان مریم عضدانلو (رجوي) هم در جلسه بود و حتی اصرار آقای بازرگان در زمان تشکیل وزارت جهاد این بود که از اعضای سازمان مجاهدین هم باشند که با مخالفت بنده بحث‌هایی پیش آمده است و دعواهایی شکل گرفت اما این به هیچ وجه به این معنی نبود که ما با آقای بازرگان که مورد حمایت امام بود گارد داشته باشیم یا بخواهیم وی را ساقط کنیم چرا که بعد از این جلسات بارها امام از مهندس بازرگان حمایت کرد. در اردیبهشت سال 1358 ایده تشکیل جهاد سازندگی توسط همین حلقه دانشجویان با امام مطرح شد. جلساتی شکل مي‌گرفت که این جلسات شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت بود که یک گروه مشاوران داشت. ما نام آن را گروه «بازو» گذاشته بودیم که در حقیقت فعالیت حرفه ای سیاسی داشتند و با رای‌گیری در دانشگاه‌ها انتخاب شده بودند. این گروه 5 نفره گروه مشاوران شامل آقایان «خامنه‌ای، موسوی خوئيني‌ها، بنی‌صدر، حسن حبیبی و مجتهدشبستری» بودند که گاهی حاج احمد آقا نیز شرکت می‌کرد که ما دعوتشان می‌کردیم، اما گروه مشاوران شامل همان 5 نفر بود.
طرح را اولین بار چه کسی ارائه داد؟
خود من طرح را ارائه دادم. تا مدت‌ها هم به هیچ وجه این مسئله بیان نمی‌شد تا این که این اواخر گفته شد و بنده نیز دیگر بیان کردم که اولین بار طرح از جانب بنده بود.
تقریبا یک فاصله دو هفته ای وجود دارد‌، شاه 30 مهر بالاخره وارد آمریکا می‌شود و شما در دو هفته این طرح را شروع کردید و به اجرا رساندید. طرح دقیقا چه بود؟
ایده من سه لایه داشت، ایده اول این‌بود که یک زنجیره انسانی دور سفارت بکشیم و این زنجیره انسانی ترکیبی بود از اطلاعیه و بیانیه دادن و بالاخره نشان دادن اعتراض، ایده دوم هم حمله به سفارت بود، حمله به معنی تصرف نبود، به این معنی که سفارت را با سنگ بزنیم و تا بالای دیوار برویم و برگردیم؛ ایده سوم این بود که برویم داخل سفارت و تحصن کنیم. تحصن کردن پیش از این هم در تاریخ ایران نمونه و سابقه داشت و نتیجه مي‌گرفتیم‌، من این طرح‌ها را با شورای مرکزی مطرح کردم و جلسه گروه 5 نفره شورای مرکزی در ساختمانی در میدان انقلاب تشکیل مي‌شد . من ابتدا پیش از طرح ایده‌، خبرهایی از آن چه مي‌دانستم و شنیده بودم انتقال دادم از جمله خبری که دو تا از بچه‌هاي انقلابی که در فرودگاه مهرآباد شاغل بودند به من داده بودند که جعبه‌هاي بسیار بزرگی دارد از طریق مهرآباد به آمریکا منتقل مي‌شود و من این موضوع و چند موضوع و خبر دیگر را به اعضا منتقل کردم و به این نتیجه رسیدیم که سفارت آمریکا در حال انجام اعمال خاصی است و بعد هم موضوع انتقال شاه به آمریکا را مطرح کردیم.
بسته‌ها چه بودند؟
این بسته‌ها از گیت‌های دیگری می‌رفتند و بازرسی نمی‌شدند و گمرک فرودگاه‌ها به شدت به این قضیه اعتراض داشتند و سفارت آمریکا قبل از انقلاب مقامات ایران را شنود می‌کرد و توسط پایگاه‌های جاسوسی در شمال کشور فضای رادار و بیسیم شوروی را چک مي‌کرد و شنود مي‌شد و به هر حال اکثر کشورهای اطراف از این طریق شنود می‌شدند، هر چند مهم‌ترین دلیلش جلوگیری از افزایش کمونیسم بود و شاه هم به نوعی راضی بود از این جریان اما آمریکایی‌ها دربار را هم شنود مي‌کردند.
پس انتقال شاه تیر خلاص بود برای اشغال سفارت و در هر حال شاید اتفاق مي‌افتاد. در جایی از صحبت‌هایتان گفتید که ارتباط بسیار خوبی با دولت آقای بازرگان داشتید، آیا هیچ وقت نشد با آقای بازرگان در این رابطه صحبت کنید و این موضوع که به هر حال روابط اطلاعاتی بین آمریکا و ایران وجود دارد؟
دوستی ما به عنوان جنبش دانشجویی با دولت موقت بیشتر مربوط به ماه‌های اول بود و هر چه جلوتر رفتیم این زاویه بیشتر و راه گفت‌وگو سد شد. به طوری که در مهر 1358 بین ما و دولت موقت یا طرفداران دولت یک شکافی ایجاد شد اما حقیقتا قصد ما از اشغال سفارت حذف دولت موقت یا حتی حذف لیبرال‌ها هم نبود، ما هیچ مشکلی با دولت بازرگان نداشتیم.
برگردیم به جریان اشغال سفارت، چه اتفاقاتی در جلسه شورای مرکزی افتاد؟
من و آقایان میردامادی و بی طرف یک جلسه گذاشتیم و هر کدام از ما 3 نفر قرار شد 4 نفر از دانشگاه خود را معرفی کنیم تا هسته مرکزی شامل 15 نفر شود. این 15 نفر‌، نفرات اصلی بودند که ایده اشغال سفارت را بررسی کردند . در این مرحله دو ایده دیگر ناکارآمد تشخیص داده شد و رد گردید و ایده اشغال 48 ساعته در دست بررسی قرار گرفت . ببینید تمامي تدارکات و اتفاقات و مسائل بعدش برای یک حضور 48 ساعته تدارک دیده شده بود نه بیشتر . تمامي‌جوانب ماجرا بررسی شد و تاکید مي‌کنم که تمامي‌دست‌نوشته‌هاي آن زمان ما موجود است که تنها برای اشغال 48 ساعته سفارت برنامه ریزی شده بود و البته ما به جوانب این اتفاق و حوادث بعدش هم پرداختیم و حتی در همان دست‌نوشته‌ها هم قید شده است که این اتفاق مي‌تواند دولت بازرگان را با خطر مواجه کند اما ما به هیچ وجه سقوط دولت بازرگان را در نظر نداشتیم و اصلا به آن فکر هم نمي‌کردیم چون دولت مورد حمایت امام بود. از سویی فکر مي‌کردیم که نظر امام چگونه مي‌تواند باشد و البته تاکید بسیار بر این نکته که این حرکت باید صرفا یک حرکت دانشجویی باشد و به هیچ وجه نباید نظامي‌باشد. و مدام تآکید مي‌شد بر روی حرکت دانشجویی موقت. در رابطه با این حرکت تا زمانی پاسخگو خواهم بود که طراحی 48 ساعته آن بر عهده خودم بوده است اما از جایی که دیگر این حرکت تبدیل به یک حرکت ملی شد و انقلاب دوم لقب گرفت فراتر از برنامه ریزی ما بود.
بعد از جلسه سه نفره شما 15 نفر هسته مرکزی چه اشخاصی بودند ؟
همه اسامي‌را به یاد نمي‌آورم اما خودم به همراه آقایان میردامادی‌، زحمتکش‌، بی طرف‌، سیف اللهی‌، رحمتی‌، شهید دادمان‌،اکبر رفان‌، عباس عبدی‌، محمد‌هاشمي‌، باطنی را در یاد دارم که حضور داشته‌اند و آقای زحمتکش بعدها به عنوان رئیس عملیات انتخاب شد. ایده در همین جمع پخته و کامل شد و بعدتر تصمیم گرفتیم که با بعضی اشخاص مشورت کنیم چون ایده هر چقدر کامل تر مي‌شد بیشتر احساس مي‌کردیم که مي‌تواند از بعضی جهات برای کشور مشکل ایجاد کند و تصمیم گرفتیم با آقای موسوی خوئيني‌ها مشورت کنیم .
چرا آقای موسوی‌خوئيني‌ها؟
موسوی خوئيني‌ها در آن زمان نماینده امام در صدا و سیما بود و از سویی با توجه به این که در سال‌هاي قبل از انقلاب بین موسوی خوئيني‌ها و دانشجویان نزدیکی به وجود آمده بود و ايشان در مسجد نیاوران تفسیر‌هاي نوینی از قرآن ارائه مي‌کرد که برداشت‌هاي انقلابی از‌آن‌مي‌شد بسیار مورد توجه دانشجویان بود،او در گروه 5 نفره شورای مشورتی ازآن‌مي‌شد رای آورده بودند و این خود نشان مي‌دهد ایشان در میان دانشجویان محبوبیت داشته اند.
شما بسیار واضح و روشن به آقای موسوی خوئيني‌ها گفتید قصد تصرف سفارت را دارید ؟
بله‌، بسیار صریح با ایشان در میان گذاشتیم. به خاطر این که ما یک مشکل داشتیم، مشکل ما توجیه دانشجویان مذهبی و انقلابی بود . آنها معتقد بودند این کار مي‌تواند در مقابل انقلاب قرار بگیرد یا مورد خشم امام واقع شود و عمل خودسرانه ای تعبیر شود و این که اگر دانشجویان مورد خشم امام قرار بگیرند دیگر امکان ادامه فعالیت برای انجمن‌هاي اسلامي‌دانشجویان ممکن نخواهد بود و اصلا جنبش دانشجویی سرنوشت تراژیکی پیدا خواهد کرد. از سویی به انقلاب کمک کرده بعد از انقلاب هم وارد نهادهای امنیتی و سیاسی شده و بعد با یک حرکت اشتباه مورد سرزنش واقع شود و این موضوع مي‌توانست کاملا انقطاع ایجاد کند و با این تحلیل‌ها بود که به سراغ موسوی خوئيني‌ها رفتیم.
چند نفر آن زمان در سفارت بودند و اصلا می‌دانستید که عده‌ای موفق به ترک سفارت شده اند؟
حدود 150 نفر آن زمان داخل سفارت بودند. ما حدس مي‌زدیم که عده ای از سفارت خارج شده اند و در عین حال برای ما مهم نبود چون ما مي‌خواستیم فقط یک تحصن موقت انجام دهيم و اصلا تصور آن مقاومت را از سوی آنان نمی‌کردیم و قصد گروگان‌گیری نداشتیم.
بعدها دانشجویان بازجویی از ایرانی‌های مرتبط با این ماجرا یا گروگان‌ها را بر عهده داشتند؟
به هیچ وجه، دانشجویان نه هیچ ایرانی و نه حتی هیچ آمریکایی را بازجویی نکردند. تنها یک سری اطلاعات اولیه از آمریکایی‌ها گرفته شد. به هیچ وجه دانشجویان نقشی در بازجویی‌هاي هیچ شخصی نداشتند. در آن زمان دادستانی بود و مرحوم آقای قدوسی دادستان بودند و آقای حجازی رابط بین دانشجویان و دادستانی بودند. از همان ابتدا پرونده‌هاي نظامي‌در اختیار بخش‌هاي نظامي‌قرار گرفت. اسناد اقتصادی و سیاسی را خودمان بررسی می‌کردیم و بعدتر که به تکنیک بازسازی اسناد دسترسی پیدا کردیم خودمان اسناد را بازسازی و ترمیم کردیم. در رابطه با پرونده افرادی که با سفارت آمریکا ارتباط داشتند ما هیچ نقشی نداشتیم اما اطلاعات را منتقل مي‌کردیم. یعنی اگر نیروهای امنیتی از ما سوال می‌کردند که این افراد چه اسم رمزی داشته‌اند یا چه ارتباطات و نقشی داشته‌اند ما اینها را به صورت خاص فقط در اختیار نهادهای امنیتی قرار مي‌دادیم. افشاگری‌ها در دستور کار ما نبود و این موضوع یکی از کارهای پیچیده دانشجویان بود که اشتباهات زیادی هم در آن رخ داد، من همین جا اعلام می‌کنم که اگر قرار بر نقد تاریخی آن 444 روز باشد راجع به چند نکته از جمله بستن چشم‌هاي گروگان‌ها، افشای بعضی اسناد، طولانی شدن روند گروگان‌گیری و مذاکره حرف دارم و اینها اشکالاتی بود که تاثیر اقدامات دانشجویان را خنثی کرد. کما این که من از مذاکرات الجزایر و قراردادش دفاع می‌کنم. جمله‌ای که با تلاش بسیار بهزاد نبوی در قرار داد قرار گرفت مبنی بر این که «آمریکا (چه از لحاظ سیاسی و چه نظامی) در امور داخلی ایران مداخله ننماید» در تاریخ آمریکا بی سابقه بود.( این که ابرقدرتی بپذیرد در امور داخلی کشور دیگری دخالت مي‌کرده است که حالا بخواهد بپذیرد دیگر مداخله نکند) و این جمله نشان دهنده حقانیت دانشجویان ایرانی بوده است و حقارت آمریکا در این که در امور داخلی ایران دخالت مي‌کرده است و همچنین بندی که به این مي‌پردازد که اتباع آمریکایی نمي‌توانند علیه ایرانی‌ها اقامه دعوا کنند.
موضوع امکان ارتباط با آمریکا نبوده است که بارها به وجود آمد، تا پیش از اشغال سفارت بسیاری از حاضران در راس قدرت در جمهوری اسلامي‌در آن زمان یا حتی تندروهای مذهبی به این صراحت از دشمنی با آمریکا نمي‌گفتند اما اشغال سفارت توسط شما باعث شد که خیلی‌هاي دیگر شهامت این را پیدا کنند که بسیار تندتر از همان دانشجویان خط امام که حالا اصلاح طلب هستند در همان مسیر گام بردارند و فضا را در رابطه با این موضوع رادیکال تر هم بکنند و اهرم فشار روي دولت‌ها شوند.
امکان دارد این اثرش باشد، این درست است اما ببینید الان مي‌شود گفت که اقدام آن زمان دانشجویان منجر به رادیکال تر شدن فضا یا موجب حذف لیبرال‌ها از جامعه شد ولی اتفاقی که واقعا افتاد باید دیده شود، من قصد ندارم چون خودم در آن حادثه بوده ام از آن دفاع کنم، من تاریخ را روایت مي‌کنم. برخورد تاریخ هم این است که تکلیف با آمریکا در سال 42 و با صحبت‌هاي امام روشن شد یا در طول انقلاب شعارهای «بعد از شاه نوبت آمریکاست» اصلا ربطی به دانشجویان ندارد. چریک‌هاي فدایی و مجاهدین خلق و سایر گروه‌های مسلح هنرشان ترور افسران آمریکایی بود، این که شاه دست نشانده آمریکایی‌هاست، دولت کودتایی بوده و کودتایی که آمریکایی‌ها انجام داده‌اند یا این که ساواک عامل سازمان سیا‌ست مدام در جامعه شنیده می‌شد. همکاری‌های اطلاعاتی شاه و آمریکا اصلا به انقلاب هم ارتباطی پیدا نمي‌کرد و بسیار روشن بود. من اين بخش را مي‌پذیرم که شاید تندروی‌‌هايی در بخش‌هاي دیگری به وجود آمد؛ اما این که اصرار کنیم اقدام دانشجویان پیرو خط امام عامل و باعث دشمنی بین ایران و آمریکا بوده‌اند را به هیچ وجه نمي‌پذیرم. 16 سال پیش همان دانشجویان پیرو خط امام هسته اصلی جنبش اصلاحات را پایه گذاشتند و همین گروه بودند که به دولت آقای خاتمي‌کمک کردند تا دیپلماسی جدیدی را پایه گذاری کند، چه کسانی بودند که اتوبوس بازرگانان را در همان برهه در تهران به گلوله بستند؟ پس 16 سال پیش شرایطی فراهم شد.با همین شرایطی که اکنون دولت آقای روحانی جلو می‌رود، دولت آقای خاتمي‌مي‌توانست رابطه را دوباره برقرار کند تا این همه آسیب ادامه پیدا نکند و تا این حد تحریم‌ها ادامه نیابد و پرونده هم از آژانس به شورای امنیت نرود.
در مورد دولت موقت و نهضت آزادی حرف بسیار است. در مورد افشاگری‌ها، من خودم ایراداتی دارم و در مورد برخورد با دولت موقت هم همین طور . دولت موقت را دانشجویان ساقط نکردند‌، آن چه وجود داشت مناسبات بین امام و دولت موقت بود و بازرگان باید خودش این رابطه را پیش مي‌برد. به نظر من حتی بودن دولت موقت بعد از اشغال سفارت بسیار به نفع ایران بود.
اما افشاگری‌ها روی سرنوشت کاندیداها هم تاثیر گذاشت.
خير. اصلا این گونه نیست. در مورد کاندیداهای ریاست جمهوری تنها موردی که افشا شد اسناد مربوط به آقای مدنی بود. هیاتی که از طرف امام برای نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری تشکیل شده بود اسناد را از ما خواستند. خواسته هیات هم روشن شدن ارتباطات مدنی بود که ما هم اسناد این ارتباطات را به آنها تحویل دادیم و آنها هم در تعیین محدوده مربوط به کاندیداهای ریاست جمهوری نظرات سیاسی را به هیچ وجه دخالت ندادند.
برای درست دیدن این قضیه به لیست کاندیداهای ریاست جمهوری که در 5 بهمن 1358 تهیه و تنظیم شده دقت کنید. دانشجویان نه کاندیدا بودند نه کاندیدایی داشتند که بخواهند در حمایت از کسی کاری کنند.
البته فکر مي‌کنم برای پیدا کردن پاسخ بخش زیادی از پرسش‌هاي بعد از افشاگری‌ها تا بازداشت‌ها باید به این بپردازیم که چرا 444 روز این تسخیر به طول انجامید، من مي‌خواهم برگردم به این روایت که چرا 48 ساعت این همه طولانی شد؟
خیلی صریح بگویم که وقتی وارد سفارت آمریکا شدیم دیگر آن جلسات و مذاکرات پشت درهای بسته نبود و ناگهان ما با اشخاصی مواجه شدیم که حتی آنها را نمي‌شناختیم. مدیریت و فرماندهی قضیه بسیار پیچیده شده بود. ما وارد سفارت شدیم و در همان ابتدا با موسوي‌خوئيني‌ها تماس گرفتیم و ايشان هم خود را به سرعت به سفارت رساند. اتفاقی که افتاده بود آشفتگی محض بود، یعنی همه چیز به‌هم ریخته بود. فکر می‌کنم حدود ساعت 2 ظهر بود که من اولین مصاحبه مطبوعاتی را انجام دادم، عده‌ای داشتند ساختمان اصلی را جست‌وجو مي‌کردند و عده‌ای سعی مي‌کردند آمریکایی‌هايی را که در اختیار گرفته بودند را در یک مکان جمع کنند. شورای مرکزی دانشجویان آپارتمان سفیر که یک آپارتمان ویلایی در وسط سفارت بود را در اختیار خود گرفته و به عنوان مقر اصلی انتخاب کرد. اولین کاری که باید مي‌کردیم روشن کردن موقعیت بود و از آقای موسوي‌خوئيني‌ها خواستیم که ماجرا را با امام در میان بگذارد. آقای موسوي‌خوئيني‌ها با حاج احمد آقا تماس تلفنی برقرار کرد و اطلاع داد که دانشجویان انجمن‌های اسلامي‌هستند و این دانشجویان اقدام به تصرف سفارت آمریکا کرده‌اند و در اعتراض به آمریکا وارد سفارت شده اند و از مریدان امام هستند. همه این لحظات، لحظات پر اضطرابی برای ما بود که نکند با خشم مواجه شویم یا این که جنبش دانشجویی از این رفتار آسیب ببیند یا برای انقلاب بد شود. حاج احمد آقا پیامي‌را از طرف امام برای دانشجویان فرستادند و آن جمله مشهور را مي‌گویند که « جایی که گرفتید‌، جای بسیار خوبی است و محکم آن‌جا بایستيد و تکان نخوريد». اما همچنان ما تصورمان این نبود که قرار است 48 ساعت تبدیل به 444 روز شود. اما کمي‌بعدتر مردم در محل سفارت حاضر شدند و بعد حاج احمد آقا وارد سفارت شد و به حادثه رسمیت داده شد و نقطه اوج این ماجرا‌،سقوط دولت موقت بود.
زمانی که دولت بازرگان سقوط کرد چه احساسی داشتيد؟
فهمیدیم ما خودمان شدیم گروگان این گروگان گیری. در آن لحظه فهمیدیم که دیگر ما کاره‌ای نیستیم، دانشجویان خط امام‌، تحصیل و زندگیشان در گرو حادثه ای بود که در اختیارشان نیست، در حقیقت جامعه و افکار عمومی، رهبری انقلاب و تصمیم‌های شخصی همه صاحب منصبان آن زمان داشت این حادثه را به مسیری نامشخص هدایت مي‌کرد. سهم ما در اتفاقات بعد از سقوط دولت موقت متفاوت بود.
چگونه حركت شما از جنبش اعتراضی موقت دانشجویی به این ماجرای طولانی مدت تبدیل شد؟
ببینید ما نقشی در این ماجرا نداشتیم و معتقد هستم فقط نباید به نقش طرف ایرانی توجه کرد، آمریکا هم در این قضیه نقش داشت. در اسناد مدارکی وجود دارد که صریحا سولیوان تصریح مي‌کند باید از ایرانی‌ها و واکنششان ترسید، یکی از گروگان‌ها بعد از آزادی به کارتر گفته بود که اگر مي‌خواستید شاه را به آمریکا راه بدهید ابتدا باید سفارت خود در ایران را تعطیل مي‌کردید و اینها همه نشان از این داشت که طرف مقابل هم حساسیت‌هاي مردم ایران را نادیده گرفته و به آن توجه نکرده است.
تا روز آخر گروگانگیری شما در سفارت حضور داشتید؟
خير. حدود دو ماه آخر به دلایلی دیگر حضور نداشتم.
امروز نظر طراح اشغال سفارت آمريكا نسبت به مسائل روز سياسي كشور چيست؟
در زمان دولت احمدی نژاد اتفاقاتی که افتاد هیچ ربطی به اتفاقات ابتدای انقلاب یا اهداف انقلاب نداشت، متاسفانه یک اجماع همگانی علیه ایران بود. اينكه اولویت آقای روحانی با توجه به تخصصش بخواهد سیاست خارجی و دیپلماسی بین المللی باشد راهکار مناسبی است و هم ایشان مي‌تواند در آن موفق شود اما دیپلماسی ادامه سیاست داخلی است. نمي‌شود در سیاست داخلی فضا را بست و با مردم محرمانه برخورد کرد. نمي‌شود جلوی گردش آزاد اطلاعات را گرفت و به جنبش‌هاي اجتماعی بی توجه بود و برای مذاکره برويم. اتفاقی که در دنیا می‌افتد این است که ژنرال‌هاي دیپلماسی هر کشور نماینده افکار عمومي‌مردم و جامعه خود هستند و اگر یک دولت پشتوانه اجتماعی اش ضعیف باشد، پای میز مذاکره هم ناچار است امتیاز بدهد و این منجر به ضعفش مي‌شود و این نکته ای است که آقای روحانی باید مدنظر قرار بدهد.
متن كامل را در قانون‌آنلاين بخوانيد

رادیوفردا: مراسم سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران که روز دوشنبه، ۱۳ آبان، با حضور هزاران ایرانی در اطراف این سفارتخانه در تهران برگزار شد با نصب بیلبوردهای مناقشه‌برانگیز ضدآمریکایی و تاکید حاضران بر ادامه شعار «مرگ بر آمریکا» تاکید کردند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، در این مراسم هم‌چنین محمد شریعتمداری، معاون اجرایی رییس‌جمهوری ایران، حسن قاضی‌زاده هاشمی، وزیر بهداشت، علی‌اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش، و رضا فرجی دانا، وزیر علوم دولت روحانی، حضور یافتند.

رسانه‌های داخلی در مورد تعداد شرکت‌کنندگان در تظاهرات مربوط به این سالگرد که در خیابان طالقانی تهران برگزار شده جزئیاتی منتشر نکرده‌اند اما محمدرضا نقدی، رییس سازمان بسیج مستضعفین، روز دوشنبه به خبرگزاری فارس گفت که «تاکنون طبق برخی برآوردها، پنج برابر جمعیت سال‌های گذشته در این مراسم حضور یافته‌اند.»

خبرگزاری تسنیم نیز ترکیب تظاهرکنندگان را «جمع کثیری از دانشجویان، دانش‌آموزان و آحاد مردم» توصیف کرده‌است.

خبرگزاری فارس نیز از میان نمایندگان مجلس که در تظاهرات روز ۱۳ آبان شرکت کرده‌اند به غلامعلی حدادعادل، زاهدی، قاسم جعفری و قاضی‌زاده اشاره کرده است.

به نوشته این خبرگزاری، سعید جلیلی، نامزد شکست خورده در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، «سخنران ویژه» ۱۳ آبان بود و محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، حیدر مصلحی، وزیر پیشین اطلاعات، و کامران دانشجو، وزیر علوم دولت دهم، از دیگر شرکت‌کنندگان در این مراسم بودند.

مراسم ۱۳ آبان که در رسانه‌های جمهوری اسلامی از آن با عنوان «روز ملی مبارزه با استکبار» یاد می‌شود در سالگرد تصرف سفارت آمریکا برگزار می‌شود که در ۱۳ آبان سال ۱۳۵۸ روی داد.

در آن تاریخ گروهی که خود را «دانشجویان پیرو خط امام» می‌خواندند با بالا رفتن از دیوارهای سفارتخانه ایالات متحده وارد آن شده و ۵۲ دیپلمات آمریکایی را به مدت ۴۴۴ روز به گروگان گرفتند که این اقدام تاثیر منفی شدیدی بر روابط ایران و آمریکا گذاشته‌است.

جلیلی: شعار مرگ بر آمریکا علیه یک درصد از افراد است

به نوشته خبرگزاری تسنیم، سعید جلیلی، که از نامزدهای مورد حمایت گروه‌های محافظه‌کار در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران بود، در سخنرانی روز دوشنبه خود گفت که «شعار مرگ بر آمریکا شعار متفکرترین و صادق‌ترین انسان‌های ماست.»

وی با این حال توضیح داد که این شعار «علیه یک درصدی است که مدافع مناسبات ظالمانه حاکم بر جهان حتی در خود آمریکاست.»

به نوشته خبرگزاری فارس، قطعنامه تظاهرات سراسری ۱۳ آبان ماه که برای تجمع‌کنندگان قرائت شد نیز بر ادامه یافتن شعار «مرگ بر آمریکا» تاکید کرده و نوشته‌است که «تا هنگام استیفای حقوق حقه ملت ایران و پایان یافتن سیاست‌های ظالمانه دولت مستکبر، غیرقابل‌اعتماد و عهدشکن ایالات متحده در قبال جامعه بشری، همچنان شعار راهبردی “مرگ بر آمریکا” عامل وحدت ملی و نشانه بارز انزجار جبهه مقاومت ضد آمریکایی در میهن اسلامی خواهد بود.»

«مرگ بر آمریکا» از اوایل انقلاب ۵۷ به این‌سو همواره از شعارهای اصلی هواداران نظام جهوری اسلامی بوده است، با این حال طی هفته‌های اخیر و در سایه ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های غربی ازجمله آمریکا، برخی جناح‌ها در مورد به صلاح بودن ادامه این شعار ابراز تردید کرده‌اند.

از آن جمله محمدتقی رهبر، امام جمعه اصفهان، در مصاحبه‌ای با روزنامه «قانون» گفت: «آیه قرآن نازل نشده که شعار مرگ بر آمریکا را همیشه سر دهیم و همان‌طور که آن روزها با روس‌ها برخورد کردیم و دیگر شعار ندادیم، با آمریکا نیز همان‌طور برخورد می‌کنیم.»

اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، هم از آیت الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، نقل و قول کرده که وی خواستار پایان دادن به این شعار شده بود.

مسئله بیلبوردها

خبرگزاری فارس در ادامه گزارش خود از تظاهرات امسال ۱۳ آبان نوشت که «نصب بیلبوردها و بنرهای صداقت آمریکایی در خیابان‌های منتهی به لانه جاسوسی [سفارت] آمریکا در حالی که برخی گروه‌ها سعی در حذف این بیلبوردها از معابر عمومی داشته‌اند، از نکات جالب مراسم ۱۳ آبان امسال است.»

اشاره این خبر به بیلبوردهایی است که به تازگی در اکثر تقاطع‌ها و خیابان‌های تهران نصب شده‌بود و به نظر می‌رسد که هدف از آنها، «تخریب» مذاکرات ایران و آمریکا باشد.

این بیلبوردها و بنر‌ها که «صداقت آمریکایی» عنوان گرفته‌اند، به نظر می‌رسد حاوی این پیام باشند که مذاکره با آمریکا سودی ندارد چرا که آمریکایی‌ها «فاقد صداقت» هستند.

نصب این پوسترها واکنش مقامات دولت روحانی را در پی داشت تا جایی که عباس عراقچی از مذاکره‌کنندگان ارشد ایران آن را در جهت تضعیف مذاکره‌کنندگان ایرانی دانست؛ این بیلبوردها بعد از آن از سطح شهر جمع‌آوری شد.

رادیوفردا: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی با حمایت از نمایندگان ایران در مذاکرات اتمی، ماموریت آنها را «سخت» خواند و هشدار داد که کسی نباید آنها را «سازش‌کار» بنامد.

آقای خامنه‌ای که روز یکشنبه، ۱۲ آبان در آستانه سالروز اشغال سفارت آمریکا در تهران سخنرانی می‌کرد با اشاره به مذاکرات اتمی ایران با قدرت‌های جهانی از جمله ایالات متحده گفت که مذاکره‌کنندگان ایرانی «بچه‌های خود ما و بچه‌های انقلابند و هیچ کس نباید آنها را سازش‌کار بماند».

به گفته او، گروه مذاکره‌کنندگان «ماموریت سختی را بر عهده دارند و هیچ کس نباید ماموری را که مشغول کاری است تضعیف کند».

هشدارهای آقای خامنه‌ای در شرایطی مطرح می‌شود که حسن روحانی و نمایندگان دولت او در مذاکرات اتمی با ایالات متحده و دیگر اعضای گروه ۱+۵ هدف انتقادات شدید محافظه‌کاران داخلی قرار دارند.

از نشانگان این انتقادات نصب پوسترهایی در شهر تهران با عنوان «صداقت آمریکایی» بود که آمریکایی‌ها را غیرقابل اعتماد معرفی می‌کرد، تصاویری با پس‌زمینه تیره که نماینده فرضی آمریکا را مسلح نشان می‌داد در حالی که نماینده ایران نیز که پشت میز مذاکره نشسته است، بی‌شباهت با محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و مسئول مذاکرات اتمی نیست.

نصب این پوسترها واکنش مقامات دولت روحانی را در پی داشت تا جایی که عباس عراقچی از مذاکره‌کنندگان ارشد ایران آن را در جهت تضعیف مذاکره‌کنندگان ایرانی دانست و گفت: «زمانی که رزمندگان ما در جبهه نبرد حضور داشتند، تمام کشور برای روحیه دادن به آنها بسیج می‌شد و هیچ کسی در خیابان‌ها پوستر نصب نمی‌کرد تا آنها را جور دیگری خطاب کنند.»

اکنون اما آیت‌الله خامنه‌ای تلاش می‌کند مانع انتقاد محافظه‌کاران داخلی از نمایندگان دولت شود و دراین‌باره هشدار می‌دهد.

«به مذاکره خوشبین نیستم، اما از آن ضرر نمی‌کنیم»

بر اساس گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله خامنه‌ای، وی در ادامه این سخنرانی با اشاره به اظهارات پیشین خود مبنی بر «عدم خوشبینی» به مذاکرات گفت که الان هم به مذاکره خوشبین نیست اما «باذن الله از این مذاكرات ضرری هم نمی‌كنیم و این تجربه، ظرفیت فكری ملت ما را بالا خواهد برد.»

او سپس گفت: «اگر مذاكرات به نتیجه برسد كه چه بهتر ولی اگر نتیجه نگرفتند معنایش این باشد كه كشور باید روی پای خودش بایستد.»

آیت‌الله خامنه‌ای اواخر تابستان سال جاری نیز از لزوم «نرمش قهرمانانه» در عرصه سیاست خارجی سخن گفته بود و تنها چند روز پس از آن بود که حسن روحانی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با باراک اوباما، همتای آمریکایی خود از طریق تلفن گفت‌وگو کرد، رویدادی که در حیات ۳۴ ساله جمهوری اسلامی بی‌سابقه بوده است.

با این حال، آقای خامنه‌ای بعدها اعلام کرد که برخی از اقدامات مسئولان دولت در سفر نیویورک «به‌جا نبوده است»، چنان‌که اکنون نیز به دولت روحانی توصیه می‌کند که «نباید به دشمنی که لبخند می‌زند اعتماد کرد».

لبخند آمریکایی‌ها و گزینه نظامی

به گفته او، «آمریكایی‌ها از آن طرف لبخند می‌زنند و اظهار میل به مذاكره می‌كنند و از این طرف بلافاصله می‌گویند همه گزینه‌ها روی میز است. خب چه غلطی ممكن است انجام دهند».

مقامات آمریکا بر ضرورت پیدا کردن راه‌حلی مسالمت‌جویانه برای مناقشه اتمی ایران تاکید می‌کنند، اما سخنان آنها همواره با هشدار نسبت به تهران همراه بوده که در صورت بن‌بست در مذاکرات، گزینه نظامی نیز علاوه بر تحریم‌ها روی میز است.

از جمله باراک اوباما چند روز پس از مکالمه تلفنی خود با حسن روحانی در دیداری با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر ضمن براز امیدواری به حل و فصل این مناقشه اتمی از رطریق دیپلماسی به تهران هشدار داد که آمریکا «هیچ گزینه‌ای از جمله گزینه نظامی را از روی میز بر نمی‌دارد».

اکنون نیز خامنه‌ای با اشاره به اتحاد میان اسرائیل و ایالات متحده می‌گوید: «آمریكایی‌ها بیشترین ملاحظه را با صهیونیست‌ها دارند و مجبورند ملاحظه آنها را كنند ولی ما این ملاحظه را نداریم.»

او در نهایت تاکید می‌کند که جمهوری اسلامی از روز اول هم «رژیم صهیونیستی را یك رژیم نامشروع و حرامزاده» می‌دانسته است.

اشاره به افشاگری‌های اسنودن

اما بخشی از سخنان روز یکشنبه علی خامنه‌ای به اشغال سفارت آمریکا در تهران اختصاص داشت، اقدامی که ۱۳ آبان ۱۳۵۸ به دست عده‌ای از دانشجویان پیرو آیت‌الله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی صورت گرفت و باعث خاتمه روابط سیاسی ایران و آمریکا شد.

آقای خامنه‌ای اظهار داشت: «۳۰ سال پیش جوانان ما اسم سفارت آمریكا را گذاشتند لانه جاسوسی. امروز سفارت‌خانه‌های آمریكا در نزدیك‌ترین كشورها به آمریكا اسمشان شده لانه جاسوسی؛ یعنی جوانان انقلاب ما ۳۰ سال جلوتر بودند.»

این سخنان در عین حال اشاره‌ به افشاگری‌های ادوارد اسنودن، کارمند قراردادی پیشین در سازمان امنیت ملی آمریکا، دارد که ادعا می‌کند این نهاد امنیتی و اطلاعاتی، مکالمات برخی از رهبران اتحادیه اروپا و دیگر متحدان آمریکا و همین‌طور شهروندان برخی کشورها را شنود می‌کرده است.

از جمله یکی از اسناد تازه منتشر شده آقای اسنودن نشان می‌دهد که سازمان امنیت ملی آمریکا سفر آقای خامنه‌ای به کردستان در سال ۱۳۸۸ را تحت نظارت دقیق داشته است، به‌طوری که «گفته‌های بی‌سیمی محافظان او، خلبانان و کارکنان هواپیما یا هلی‌کوپتری که او را حمل کرده نیز نظارت و شنود شده‌اند».

مقامات ایران هنوز به این گزارش واکنشی نشان نداده‌اند.